18-2021 Actie- en Investeringsagenda Coronaherstel Brabant.pdf

:( R8iffËlïdaar

Raadsmededeling

Datum:

2maart20Zl

Van:

het college van burgemeester en wethouders, portefeuillehouder Wethouder van Ginderen

Aan:

de raad van de gemeente Roosendaal

Zaaknummerz 372507

Steller: Kopie aan:

Wethouder Van Ginderen, Sjoerd Veldhuizen, P. Thielen en E. Dijkstra

Onderwerp:

Actie- en I nvesteringsage nda Corona he rstel Bra ba nt 20210225 Actie- en lnvesteringsagenda Coronaherstel Brabant - CONCEPTv34TC[26825].docx

Bijlage:

(original)

Kennisnemen van Besluit van het college waarbij de ambitie en aanpak van de Actie- en lnvesteringsagenda Coronaherstel Brabant met een keuze voor de vijf samengestelde projecten wordt onderschreven.

lnleiding Provincie Noord-Brabant, gemeenten en BOM beogen urgente negatieve impact als gevolg van COVID-19 te minimaliseren, en tegelijkertijd positieve impact te realiseren door kansen te verzilveren en (middel)lange termijn structuurversterking te realiseren. Daarom hebben de provincie Noord-Brabant, B5-gemeenten (Breda, Den Bosch, Eindhoven, Helmond, Tilburg), M7-gemeenten (Roosendaal, Meierijstad, Bergen op Zoom, Oosterhout, Oss, Uden en Waalwijk)en de BOM (Brabantse Ontwikkeling Maatschappij)samen het initiatief genomen tot de ontwikkeling van een Actie- en lnvesteringsagenda Coronaherstelaanpak. Met deze agenda leveren provincie, gemeenten en BOM een concrete, gezamenlijke en doelgerichte bijdrage aan de brede welvaart en aan het lange termijn groeivermogen van Brabant. Een perspectief voor Braba nders.

lnformatie/kern boodschap Begin juli 2020 is een eerste stap gezet naar een investeringsagenda Coronaherstel. Gekozen is gezamenlijk

(provincie, 85 en M7 gemeenten en BOM) concrete projecten te selecteren, en externe middelen te koppelen om de uitvoering van de projecten te versnellen (slimme financiering). De projecten haken aan op actuele en urgente uitdagingen ten aanzien van digitale bereikbaarheid, weerbare arbeidsmarkt en vitale en duurzame steden. Met deze thema's brengen we focus aan en spelen we in op de reeds aanwezige transities en de energie die hierop aanwezig is in Brabant. Bovendien kunnen projecten op deze thema's snel starten en kan snel resultaat worden gerealiseerd. Daarmee komt Brabant investerend de crisis uit en bieden we een wenkend perspectief op herstel. De Actie- en lnvesteringsagenda beoogt een versnelling tot stand te brengen in bestaande projecten door slim gebruik te maken van de nieuwe coronafondsen van het Rijk en de EU. Daarmee grijpen provincie, gemeenten en de BOM de kans om investerend uit de (Corona)crisis te komen met beide handen aan.

Voor de eerste tranche projecten geldt dat de projecten zijn onderverdeeld in een kernproject en drie type aanpalende gemeentelijke projecten op basis van beschikbaarheid van financiering: (1) zelf beschikbaar en snelvan starU (2) samen opwerken richting EU-middelen; (3) samen verder uitwerken.

De kernprojecten (vanuit de provincie) zijn:

1. 2. 3.

4. 5.

Versnellen rea lisatie Bra bantring Opschalen Brabant Leert Verduurzamen bestaand Bra bants vastgoed lmpuls vitale en gezonden (binnen)steden Verbeteren ventilatie en verduurzamen van scholen

De geselecteerde projecten waar de gemeente Roosendaal bij betrokken is zijn

Type 2 projecten (samen opwerken richting EU-middelen) Digita lisering gezond heidszorg Vergroenen Vlietpark

Type 3 projecten (samen verder uitwerken) Nispen knipt de draad door/eigen warmtebedrijf Nispen Aanpak Binnenstad/Rondje Roosendaal

Met betrekking tot het project "Digitalisering gezondheidszorg" werkt de gemeente Roosendaal samen met de gemeente Bergen op Zoom en de overige bij de projecten betrokken partijen (Care lnnovat¡on Centel zorginstellingen en maatschappelijke partners etc.) om te komen tot een aanvraag die kan worden ingediend voor financiering vanuit het zgn. REACT fonds van de Europese Unie. Voor de projecten "Nispen knipt de draad door" en "Rondje Roosendaal" geldt dat de gemeente Roosendaal samen met de provincie blijft werken aan verdere uitwerking van deze projecten om uiteindelijk in aanmerking te kunnen komen voor gelden vanuit het Rijk en/of provincie en/of EU. Het gegeven dat deze projecten op de Actie- en lnvesteringsagenda Brabant worden geplaatst betekent dat de provincie zich wil ¡nzetten (lobby, ondersteuning financieringsaanvragen etc.) om deze projecten te doen slagen. Aangaande het project "Vergroenen Vlietpark" werkt de gemeente Roosendaal samen met de provincie om

te komen tot een aanvraag die kan worden ingediend voor financiering vanuit het zgn. RRF fonds van de Europese Unie.

Consequenties N.v.t

Communicatie Uw raad wordt geïnformeerd over de voortgang van de Actie- en lnvesteringsagenda Brabant. Over de aanpalende gemeentelijke projecten wordt uw raad op de gebruikelijke w'rjze geïnformeerd. Vervolg(procedure) N.v.t.

Bijlagen

-

Actie- en lnvesteringsagenda Coronaherstel Brabant

Wij vertrouwen erop uw raad hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Roosendaal, De

secretaris,

De bu

ACTIE- EN INVESTERINGSAGENDA CORONAHERSTEL Onderdeel van de ‘brede herstelaanpak Corona’ in Brabant 26 februari 2021 “Investerend de crisis uit”

26 februari 2021 | 1

Managementsamenvatting Provincie Noord-Brabant, B5 en M7 gemeenten en BOM hebben het initiatief genomen tot de ontwikkeling van een Actie- en Investeringsagenda Coronaherstelaanpak als onderdeel van een ‘brede herstelaanpak Corona’. Daarmee beogen provincie, gemeenten en de BOM urgente negatieve impact als gevolg van COVID-19 te minimaliseren en tegelijkertijd positieve impact te realiseren door kansen te verzilveren en (middel)lange termijn structuurversterking te realiseren. Met de Actie- en Investeringsagenda leveren provincie, gemeenten en BOM een concrete, gezamenlijke en doelgerichte bijdrage aan de brede welvaart en aan het lange termijn groeivermogen van Brabant. Een perspectief voor Brabanders. Tegen deze achtergrond hebben provincie, gemeenten en BOM in deze Actie- en Investeringsagenda een eerste tranche van projecten samengesteld. De projecten haken aan op actuele en urgente uitdagingen ten aanzien van digitale bereikbaarheid, weerbare arbeidsmarkt en vitale en duurzame steden. Met deze thema’s brengen we focus aan en spelen we in op de reeds aanwezige transities en de energie die hierop aanwezig is in Brabant. Bovendien kunnen projecten op deze thema’s snel starten en kan snel resultaat worden gerealiseerd. Daarmee komt Brabant investerend de Coronacrisis uit en bieden we een wenkend perspectief op herstel.

De Actie- en Investeringsagenda beoogt een versnelling tot stand te brengen in bestaande projecten door slim gebruik te maken van de nieuwe Coronafondsen van het Rijk en de EU. Daarmee grijpen provincie, gemeenten en de BOM de kans om investerend uit de crisis te komen met beide handen aan. Samengestelde projecten in het kader van de Actie- en Investeringsagenda Digitale bereikbaarheid

1. Versnellen realisatie BrabantRing

Weerbare arbeidsmarkt

2. Opschalen Brabant Leert

Vitale en duurzame steden

3. Verduurzamen bestaand Brabants vastgoed 4. Impuls vitale en gezonde (binnen)steden 5. Verbeteren ventilatie en versnellen verduurzamen van scholen

Voor de eerste tranche projecten geldt dat de projecten zijn onderverdeeld in een kernproject en drie type aanpalende projecten op basis van beschikbaarheid van financiering: (1) zelf beschikbaar en snel van start; (2) samen opwerken richting EU- en Rijksmiddelen; (3) samen verder uitwerken. De provincie investeert zelf of samen met de BOM in de realisatie van vijf kernprojecten. Gemeenten investeren in de realisatie van aanpalende projecten die het kernproject versterken, dan wel gebruik maken van het kernproject. In totaal investeren provincie, gemeenten en BOM via de Actie- en Investeringsagenda in circa 80 aanpalende projecten. Daar waar het gaat om middelen vanuit het Rijk en Europa zal de provincie zich samen met gemeenten inzetten voor een actieve lobby met als doel financiering van Brabantse projecten uit de agenda. Ervaring met lobby’s richting Rijk en Europa leert dat het helpt als een grootschalige impact wordt gemaakt, en daarvoor is ‘massa’ nodig in de projecten. Via deze Actie- en Investeringsagenda worden aanvragen opgewerkt richting openstelling REACT-EU (eind maart 2021) en wordt een kansrijk Brabants perspectief verkend richting ander beschikbare fondsen uit de EU (oa RRF) en het Rijk. Provincie, gemeenten en BOM nemen de uitvoering van deze projecten samen ter hand.

De uitvoering ligt nadrukkelijk niet bij één partij maar zal een samenwerking zijn tussen de partners: provincie, B5 en M7 gemeenten, BOM en andere projectpartners.

1

26 februari 2021 | 2

Inhoudsopgave Introductie .............................................................................................................................................. 3 Leeswijzer .......................................................................................................................................... 3 1. Context van de Actie- en Investeringsagenda ................................................................................... 4 Eerste tranche: vijf samengestelde projecten ................................................................................... 4 Eerste tranche: verschil in type projecten ......................................................................................... 5 2. Financieel sjabloon ............................................................................................................................ 6 Middelen van derden: nieuwe fondsen / instrumenten voor Coronaherstel ................................... 6 Actieve lobby: gezamenlijk optrekken naar Den Haag ...................................................................... 7 3. Acties en investeringen...................................................................................................................... 8 SP1 Versnellen realisatie BrabantRing: open en veilige digitale marktplaats ...................................

8 SP2 Opschalen Brabant Leert: weerbare Brabantse arbeidsmarkt ................................................. 11 SP3 Verduurzamen bestaand Brabants vastgoed............................................................................ 14 SP4 Impuls (binnen)steden: vitale en gezonde steden.................................................................... 18 SP5 Verbeteren ventilatie van scholen: versnellen verduurzaming ................................................ 22 Aanvullende projecten: eerste tranche private innovatieprojecten ............................................... 25 4. Totaalbeeld en vervolgstappen ....................................................................................................... 26 Vervolg: samen projecten opwerken en uitvoeren ......................................................................... 27 Bijlagen.................................................................................................................................................. 28 BIJLAGE 1: Samenhang herstelagenda’s .......................................................................................... 29 BIJLAGE 2: Overzicht van aanvullende middelen voor Coronaherstel ............................................ 31 BIJLAGE 3: Overzicht van aanpalende projecten per gemeente .....................................................

32 BIJLAGE 3: Overzicht van samengestelde projecten........................................................................ 35 BIJLAGE 5: Overzicht van betrokkenen ............................................................................................ 56

2

26 februari 2021 | 3

Introductie Brabant voelt de gevolgen van het Coronavirus en de getroffen maatregelen. Het heeft impact op ons dagelijks leven, op inwoners en op organisaties. Instellingen en ondernemers nemen maatregelen om de acute nood te blijven doorstaan maar de onzekerheden blijven groot. Kortom, het zijn buitengewone tijden, en die vragen om buitengewone maatregelen. In deze buitengewone tijden handelt de overheid proactief. Onder regie van de provincie werken Brabantse overheden gezamenlijk aan de urgente opgaven waar de provincie nu mee wordt geconfronteerd. Deze Brabantse Actie- en Investeringsagenda draagt bij aan het minimaliseren van de urgente negatieve impact als gevolg van het Coronavirus, en tegelijkertijd het realiseren van een positieve impact door (middel)lange termijn structuurversterking te versnellen. Daarbij is het doel Brabanders en de Brabantse economie concurrerender, weerbaarder en inclusiever de Coronacrisis uit te laten komen. Het is het resultaat van een Brabantse samenwerking tussen provincie, gemeenten (B5 en M71) en BOM gericht op het bieden van perspectief aan Brabanders.2 Via de Brabantse Actie- en Investeringsagenda investeren provincie, gemeenten en BOM in een eerste tranche projecten die bijdragen aan het lange termijn groeivermogen van Brabant en aan Brabantse brede welvaart.

Deze projecten worden gerealiseerd samen met (private) samenwerkingspartners, gestart en uitgevoerd in 2021 en 2022 en resulteren in kasstromen en / of (maatschappelijke) impact: 1. Versnellen realisatie BrabantRing 2. Opschalen Brabant Leert 3. Verduurzamen bestaand Brabants vastgoed 4. Impuls vitale en gezonde (binnen)steden 5. Verbeteren ventilatie en versnellen verduurzamen van scholen De totale omvang van de investering die via deze agenda loopt is hiermee aanzienlijk. De investeringen komen bovenop en/of is aanvullend op de (vele) investeringen die diverse Brabantse gemeenten, de BOM en samenwerkende regio’s de afgelopen maanden deden en (gaan) doen met een eigen, aanvullende Coronaherstelaanpak.

Leeswijzer De Actie- en Investeringsagenda beschrijft op welke wijze provincie, gemeenten en BOM de samenwerking in relatie tot Coronaherstel vorm geven langs vijf samengestelde projecten. Gestart wordt met een toelichting op de context van de Actie- en Investeringsagenda, inclusief toelichting op tranchering en type projecten. Vervolgd wordt met een beschrijving van de financiële kaders voor de samengestelde projecten. Daarna wordt inhoudelijk ingegaan op de vijf samengestelde projecten met toelichting op kernprojecten en aanpalende projecten die het kernproject versterken. Afgerond wordt met een totaalbeeld en vervolgstappen om te komen tot afronding van de Actie- en Investeringsagenda.

De eerste tranche van de Actie- en Investeringsagenda is uitgewerkt samen met Brabantse B5 en M7 gemeenten. Brabantse B5 gemeenten zijn Breda, Eindhoven, Helmond, ’s-Hertogenbosch en Tilburg. Brabantse M7 gemeenten zijn Bergen op Zoom, Meierijstad, Oosterhout, Oss, Roosendaal, Uden en Waalwijk. Indien wordt gerefereerd aan ‘gemeenten’, dan betreft dat de B5 en M7 gemeenten. 2 In lijn met het SER advies Perspectief op Herstel (SER (27 januari 2021), Perspectief op Herstel – Advies Denktank Coronacrisis). 1

3

26 februari 2021 | 4

1. Context van de Actie- en Investeringsagenda Brabantse steden, provincie en BOM werken intensief samen aan tal van opgaven binnen programma’s, regiodeals, Rijksbeleid en Europese programma’s. Dit leidt tot diverse gezamenlijke projecten. De Actie- en Investeringsagenda bouwt hierop voort. Samen versnellen we bestaande projecten en initiatieven die bijdragen aan het Coronaherstel en leveren we een concrete, gezamenlijke en doelgerichte bijdrage aan de brede welvaart en het lange termijn groeivermogen van Brabant. Dit doen we door actief in te spelen op de actualiteit van Coronaherstel: investerend de crisis uit, met brede welvaart als kompas.3 De Actie- en Investeringsagenda Coronaherstel van provincie, B5 en M7 gemeenten en BOM is niet de enige in zijn soort. Provincies en gemeenten (IPO en VNG) werken ook samen met het Rijk aan een dynamische uitvoeringsagenda IPO herstel. Deze agenda is dit najaar overeengekomen met het Rijk. Onderhavige Actie- en Investeringsagenda is aanvullend op, en complementair aan, de Herstelagenda Rijk en de Herstelagenda IPO. Bijlage 1 toont de samenhang tussen de herstelagenda’s en de Brabantse Actie- en Investeringsagenda. Doel van de aanpak in deze Actie- en Investeringsagenda is Brabant in zijn geheel structureel sterker uit de crisis te laten komen.

Ook voordat het Coronavirus onze provincie in de greep kreeg, had Brabant te maken met een aantal uitdagingen, waaronder de energietransitie, de klimaatverandering, de toenemende verstedelijking en voortgaande digitalisering. Het provinciebestuur, de steden en de BOM werkten ook aan het begin van 2020 samen om Brabant te laten inspelen op deze transities, door de randvoorwaarden voor bedrijven, organisaties en inwoners te versterken om met deze verandering om te gaan. De Actie- en Investeringsagenda brengt een versnelling tot stand in de realisatie van impact door slim gebruik te maken van de nieuwe Coronafondsen van het Rijk en de EU. De projecten in deze Actie- en Investeringsagenda kunnen snel starten, dragen concreet bij aan het positief inspelen op de al aanwezige transities, en bieden daarmee een wenkend perspectief op herstel.

Eerste tranche: vijf samengestelde projecten Op basis van deze context hebben provincie, gemeenten en BOM een eerste tranche van projecten samengesteld. De projecten haken aan op actuele en urgente uitdagingen ten aanzien van digitale bereikbaarheid, weerbare arbeidsmarkt en vitale en duurzame steden. Focus van de eerste tranche projecten ligt op reeds lopende projecten of projecten in een opstartfase, zodat we snel resultaat kunnen realiseren. Per project zijn afspraken gemaakt over de resultaten, de deelnemers en de financiering. Indien deze eerste tranche succesvol is, en er behoefte is aan aanvullende projecten en investeringen, dan kan invulling worden gegeven aan een tweede tranche projecten. Het volgende overzicht toont de vijf samengestelde projecten waarmee impact wordt gerealiseerd in Brabant indien zij versneld worden gerealiseerd. Samengestelde projecten in het kader van de Actie- en Investeringsagenda Digitale bereikbaarheid

1. Versnellen realisatie BrabantRing

Weerbare arbeidsmarkt

2. Opschalen Brabant Leert

Vitale en duurzame steden

3. Verduurzamen bestaand Brabants vastgoed 4. Impuls vitale en gezonde (binnen)steden 5. Verbeteren ventilatie en versnellen verduurzamen van scholen

Brede welvaart betreft de kwaliteit van leven in het hier en nu en de mate waarin deze ten koste gaat van die van latere generaties of van die van mensen elders in de wereld. Omdat brede welvaart een breed begrip is, worden veertien thema’s onderscheiden. 3

4

26 februari 2021 | 5 De vijf samengestelde projecten voldoen aan de volgende randvoorwaarden: 1. Het project is aansluitend op digitalisering, arbeidsmarkt en / of verstedelijking (drie urgente thema’s). 2. Het project wordt gerealiseerd samen met (private) samenwerkingspartners. 3. Het project wordt gestart en uitgevoerd in 2021 en 2022. 4. Het project resulteert in kasstromen en / of in (maatschappelijke) impact. 5. Het project draagt substantieel bij aan het lange termijn groeivermogen van Brabant en / of Brabant loopt grote risico’s indien het project niet wordt uitgevoerd (concurrentiepositie, weerbaarheid, inclusiviteit). De samengestelde projecten zijn een bundeling van projecten, opgebouwd rondom een provinciebreed kernproject, waar gemeenten lokale projecten aan koppelen. Deze bundeling van projecten zorgt voor massa, maakt dat de projecten beter aansluiten bij onder andere Europese en rijkprogramma’s en draagt bij aan het realiseren van impact. Provincie, gemeenten en BOM zijn gezamenlijk tot selectie van deze projecten gekomen en kunnen samen met partners op korte termijn besluiten hierover nemen en gaan programmeren. In deze samengestelde projecten hebben provincie, gemeenten en BOM een versterkende rol door intensief samen te werken. De rol van de provincie tweeledig. Enerzijds versnelt de provincie de realisatie van het kernproject.

Dit kernproject is een ‘enabler’ voor aanpalende projecten. Anderzijds ondersteunt de provincie, daar waar wenselijk en passend, de versnelde realisatie van aanpalende projecten. De rol van gemeenten is gericht op realisatie van de aanpalende projecten die gebruik maken van het kernproject en daarmee het samengesteld project realiseren. De provincie waarborgt daarbij dat projecten een voorbeeld kunnen zijn voor projecten elders en dat projecten door provinciale bijdrage ook schaalbaar zijn op andere locaties. Het succes van het samengesteld project, en de impact die daarmee wordt gerealiseerd, is afhankelijk van het samenspel tussen kernproject en aanpalende projecten.

Eerste tranche: verschil in type projecten Voor de eerste tranche projecten geldt dat deze zijn onderverdeeld in drie type projecten op basis van beschikbaarheid van financiering: 1. Type-1-projecten waar we zelf controle over hebben, waarvoor dekking beschikbaar is (bij provincie en gemeenten) en die (snel) van start kunnen. 2. Type-2-projecten waar we samen kunnen opwerken richting Rijk en EU-fondsen die op korte termijn beschikbaar komen (zoals REACT-EU en/of RRF-EU). Hiervoor geldt dat de provincie fungeert als een platform richting Rijk en EU. 3. Type-3-projecten die potentie hebben, maar die komende periode nog verdere uitwerking (en besluiten over financiering) vragen, maar waarover provincie en gemeenten al wel op korte termijn overgaan tot verdere gezamenlijke uitwerking. Voor deze projecten zijn de gemaakte procesafspraken onderdeel van de Actie- en Investeringsagenda.

5

26 februari 2021 | 6

2. Financieel sjabloon Investeren in de realisatie van de Actie- en Investeringsagenda doen provincie, gemeenten en BOM samen. Vanwege de bundeling van projecten en vanwege de wijze waarop de projecten samenstellen, verschilt de financieringsbehoefte tussen projecten. Ook de financieringsbronnen en -instrumenten verschillen tussen de projecten. Het financieel sjabloon biedt handvatten voor de invulling van de financieringsbehoefte per samengesteld project: 1. Het project wordt uitgevoerd met lokale en / of regionale partners. 2. De kern van het project dient revolverend te zijn. 3. Aanpalende projecten maken gebruik van het kernproject en / of dragen bij aan het rendement van het kernproject (financieel, economisch, maatschappelijk). 4. Voor de dekking van projecten hanteren we de volgende uitgangspunten: a. Middelen van derden, tenzij … b. Revolverend, tenzij … c. Incidenteel, tenzij …

Middelen van derden: nieuwe fondsen / instrumenten voor Coronaherstel In het kader van Coronaherstel komen extra middelen beschikbaar voor ondernemers, onderwijsen kennisinstellingen. (Aanvullende) EU-instrumenten voor Coronaherstel Europese regeringsleiders hebben eind december 2020 een akkoord bereikt over middelen van de EU voor Coronaherstel. Via het tijdelijke herstelinstrument NextGenerationEU streeft de EU naar een groen, digitaal en veerkrachtig Europees herstel. Hiervoor richt de EU de instrumenten Recovery Assistance for Cohesion and the Territories of Europe (REACT-EU) en Recovery and Resilience Facility (RRF-EU) in: • REACT-EU betreft een Coronaherstel-pakket van de EU dat per 1 januari 2021 in werking zal treden met mogelijkheid tot 100% financiering van projecten. Dit instrument verloopt via de landsdelen, Brabant trekt hierin op via het Operationeel Programma EFRO 20142020 Zuid-Nederland (OPZuid). Samen met Limburg en Zeeland hebben we met het Rijk en met andere landsdelen een akkoord bereikt over EUR 55.6 miljoen voor ZuidNederland, te besteden in 2021 en 2022. Voor de besteding krijgt de provincie Brabant een eigen luik met een omvang van circa EUR 15-20 miljoen (Stimulus is de uitvoerende organisatie). Via deze Actie- en Investeringsagenda kunnen we hiervoor een gecoördineerde aanvraag doen.

• RRF-EU betreft grootschalige financiële steun (subsidies en leningen) voor overheidsinvesteringen en structurele hervormingen, met name in duurzaamheid en digitalisering. Dit instrument verloopt via het Rijk. Het kabinet heeft besloten besluitvorming over inzet van RRF-EU middelen over te laten aan een nieuw kabinet.4 De omvang van de middelen waarover het Rijk beschikking krijgt via dit instrument worden geraamd op EUR 5.6 miljard. Voor de projecten die in deze Actie- en Investeringsagenda zijn gecategoriseerd als type-2 projecten is het de gezamenlijke ambitie van provincie, gemeenten en BOM deze in te dienen voor financiering via REACT-EU middelen, danwel gezamenlijk op te werken richting het Rijk (mogelijk als RRF-EU propositie). De Actie- en Investeringsagenda is hiervoor een inhoudelijk commitment. Honorering van financiering via REACT-EU middelen verloopt via Stimulus die een (onafhankelijke) technische en financiële toets doet op de projecten. Voor het opwerken van (maatschappelijke) REACT-EU aanvragen biedt de provincie, met ondersteuning vanuit Stimulus, knowhow richting de initiatiefnemers om de aanvraag de gewenste kwaliteit te laten krijgen. De aanvragen gaan vallen onder het Brabants Luik, waarin geldt dat de thema’s van deze Actie- en Investeringsagenda een plek krijgen.

De aanvragen zullen uiterlijk Ministerie EZK (27 november 2020, kenmerk CE-AEP / 20281772), Nederlands herstelplan voor de Recovery and Resilience Facility. 4

6

26 februari 2021 | 7 medio maart 2021 gereed moeten zijn voor indiening door initiatiefnemers zelf, waarna onafhankelijke toetsing van projecten plaatsvindt door Stimulus (technische en financiële beoordeling). Kortom, de selectie van de projecten in deze agenda biedt geen garantie op daadwerkelijke uitkering. Naast de Europese middelen maakt ook het Rijk middelen beschikbaar, en is de provincie bereid extra middelen vrij te maken voor herstel vanuit de immunisatieportefeuille en ontwikkelbedrijf (revolverend) en vanuit de lopende programma’s (incidenteel). Ook gemeenten en BOM maken extra middelen beschikbaar voor realisatie van projecten. Bijlage 2 toont een eerste indicatieve overzicht van aanvullende middelen.

Actieve lobby: gezamenlijk optrekken naar Den Haag Daar waar het gaat om middelen van derden (Rijk en Europa) zal de provincie zich samen met gemeenten en BOM inzetten voor een actieve lobby met als doel financiering van integrale Brabantse projecten die bijdragen aan brede welvaart in Brabant. Ervaring met lobby’s richting Rijk en Europa leert dat het helpt als een grootschalige impact wordt gemaakt. Daarvoor is ‘massa’ nodig in de projecten. Het samenvoegen van verschillende Brabantse projecten in een ‘integraal bod’ draagt bij aan het realiseren van deze massa. De grootschalige financiële RRF-EU steun voor overheidsinvesteringen en structurele hervormingen verloopt via het Rijk en zal een belangrijke focus hebben op projecten die bijdragen aan duurzaamheid en digitalisering ( invulling wordt overgelaten aan een nieuw kabinet5) Ambtelijk zijn hiervoor de voorbereidingen opgestart. Een actieve gezamenlijke Brabantse lobby zal de kansen vergroten om de middelen uit dit fonds ook te kunnen aanwenden voor integrale Brabantse projecten, bijvoorbeeld gericht op het verduurzamen en digitaliseren van de bebouwde omgeving en op het verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte (groen en blauw). Besluitvorming over toekenning van RRF-EU middelen ligt bij het Rijk.

Ook intensiveert de provincie en gemeenten de lobby richting ministeries voor aanspraak op specifieke nieuwe fondsen en instrumenten in het kader van Coronaherstel. Daarbij zal de provincie enerzijds lobbyen voor financiering van integrale projecten en anderzijds trachten kansen te ontsluiten voor individuele gemeenten en hiermee een platform vormen voor Brabantse steden.

Ministerie EZK (27 november 2020, kenmerk CE-AEP / 20281772), Nederlands herstelplan voor de Recovery and Resilience Facility. 5

7

26 februari 2021 | 8

3. Acties en investeringen De acties en investeringen zijn weergegeven per samengesteld project (SP). Voor ieder samengesteld project zijn inhoud, financiën en proces uitgewerkt. Daarbij is per samengesteld project een matrix opgenomen met toelichting op het kernproject en de aanpalende projecten. Detailinformatie van de aanpalende projecten is opgenomen in bijlage 4.

SP1 Versnellen realisatie BrabantRing: open en veilige digitale marktplaats De Coronacrisis onderstreept het belang van digitale connectiviteit en digitale verbindingen. Het versnellen van de ontwikkeling van de volgende generatie digitale verbindingen / infrastructuur is daarbij van essentieel belang. Digitalisering kent ook een belangrijke maatschappelijke kant, die Brabant weerbaarder en inclusiever kan maken. De Coronacrisis maakt namelijk ook duidelijk dat we meer (maatschappelijke) activiteiten op afstand gaan doen, en ook kunnen doen. Denk daarbij aan leren en zorgen op afstand. Dit biedt kansen om de wijze waarop Brabanders leren, werken, zorgen, verplaatsen en recreëren te bestendigen zodat dit bijdraagt aan het innovatief vermogen van Brabant. Om een volgende stap te zetten is een robuuste en veilige digitale infrastructuur nodig die geschikt is voor maatschappelijke organisaties om digitale dienstverlening op te verlenen. Deze infrastructuur dient ook als enabler om op te kunnen vernieuwen en innoveren. De versnelling van BrabantRing zit in het versneld beschikbaar maken van een veilige en robuuste digitale infrastructuur voor grootschalige implementatie van maatschappelijke diensten in heel Brabant. Dit project levert een belangrijke bijdrage aan de thema’s wonen, samenleving, veiligheid en economisch kapitaal.

Inhoudelijk BrabantRing biedt deze infrastructuur in de vorm van een open en veilige digitale marktplaats voor schaalbare connectiviteitsoplossingen en maatschappelijke digitale diensten via bestaande glasvezelverbindingen. BrabantRing vergroot daarmee de dataverbondenheid en digitale bereikbaarheid in Brabant, met name voor maatschappelijke diensten. Het succesvol realiseren van BrabantRing, en de ingebruikname daarvan voor maatschappelijke innovatie, draagt bij aan een weerbaarder en inclusiever digitaal Brabant. Het kunnen beschikken over een betrouwbaar, betaalbaar en razendsnel netwerk voor digitale innovatieve diensten in de zorg, onderwijs en smart city / mobiliteit en andere maatschappelijke toepassingen zorgt voor behoud van het aantrekkelijke vestigingsklimaat. Om de BrabantRing te realiseren werken de provincie en de B5 aan een voorstel om de Brabant Fiber Exchange op te richten. De BFX krijgt de opdracht om steden aan te sluiten en om maatschappelijke organisaties aan zich te binden door digitale diensten via BrabantRing aan te bieden (toegang tot de digitale marktplaats). De oprichting van de BFX, de realisatie van een aantal opstappunten en (proces)ondersteuning bij realisatie van city-ringen vormen de activiteiten voor het kernproject waarmee de digitale marktplaats werkend wordt. Het volgend overzicht toont de opbouw van het samengesteld project.

De aanpalende projecten zijn geclusterd naar zorg- en welzijnstoepassingen, onderwijstoepassingen en smart city toepassingen.

8

26 februari 2021 | 9 Versnellen realisatie BrabantRing: open en veilige digitale marktplaats Kernproject (Provincie)

Participatie in Brabant Fiber Exchange (BFX) en kredietfaciliteit voor exploitatie BFX

Geschatte omvang investering: EUR 4.75 mln

Type-1 (snel van start)

Type-2 (snel samen opwerken)

Type-3 (snel verder uitwerken)

Aanpalende projecten zorg en welzijn (gemeenten)

-

1. Opschalen Leefsamen 1. Slim AI zorgdossier (Tilburg) (samenwerking Eindhoven, Helmond; REACT-EU 710k + 640k door partners) 2. Elkerliek@home (Helmond; REACT-EU 300k + 300k door partners) 3. Brabant Virtual Health (digitalisering gezondheidszorg, samenwerking Bergen op Zoom, Roosendaal, Tilburg); REACT-EU 2.0M + 2.0M door partners)

Aanpalende projecten onderwijs (gemeenten)

1. Hybride lesgeven VO (Eindhoven; 175k P + 175k G)

-

Aanpalende projecten smart city (gemeenten)

2. Verkeersmanage 4. Smart city monitor (Den ment binnenstad Bosch, Breda; REACT-EU (Bergen op 500k + 300k door Zoom; 125k P + partners) 125k G) 5. Weerbare en inbraakvrije wijk (Helmond; REACT-EU 250k + 400k door partners))

2. Warande Digitaal (Helmond) 3. 24/7 spanning, smart city en internet of things (Tilburg) 4. Digitalisering havendiensten / Smart Port (samenwerking Bergen op Zoom, Waalwijk, Oss; EFRO)

NB: P=provincie, G=gemeente, groen=REACT-EU

De aanpalende projecten zijn bestaande innovatieve digitale initiatieven. Deze initiatieven moeten worden uitgewerkt en kunnen via BrabantRing in gebruik worden genomen. Deze launching initiatieven zijn showcases waarmee we kunnen laten zien hoe de digitale innovaties in de praktijk werken op BrabantRing. Andere gemeenten en projecten kunnen leren van deze showcase projecten, die bovendien schaalbaar en / of repliceerbaar zijn. Daarmee leveren zij meerwaarde voor de maatschappelijke uitdagingen waarvoor het aanpalende project is bedoeld en ondersteunen zij tevens de businesscase BrabantRing. Lokale en bovenlokale projecten De aanpalende projecten zijn schaalbaar en repliceerbaar, maar een deel is vooralsnog lokaal van aard. Voor een aantal aanpalende projecten is reeds bovenlokale samenwerking gezocht en zijn verschillende gemeenten betrokken. Deze projecten hebben de potentie om als een olievlek over Brabant te vloeien en verder te worden geïmplementeerd. Deze bovenlokale projecten richten zich op het domein zorg en welzijn (Project Digitalisering gezondheidszorg en Project Opschalen Leefsamen) en op smart city (verkeersmanagement / iVRI’s).

Financieel De kosten voor het kernproject (realisatie, beheer en projectkosten) zijn geschat op maximaal EUR 4.75 miljoen en zijn gesplitst in aandelenkapitaal als deelneming in BFX en begrotingskosten voor exploitatie van de BFX. Voor de oprichting van de BFX (en realisatie van opstappunten in B5 en M7) is de provincie in gesprek met de B5 gemeenten over de uitwerking van de financiering en governance.

9

26 februari 2021 | 10 Met M7 gemeenten vinden de eerste verkenningen plaats om nut en noodzaak van een opstappunt te onderbouwen. Op basis van de bevindingen uit de verkenningen maken provincie, M7 gemeenten en BFX nadere afspraken over deelname en aansluiting. Voor aansluiting van kleinere gemeenten is een integrale verkenning nodig met gemeenten waarbij ook maatschappelijk relevante launching customers worden geïdentificeerd (onderwijs, zorg, agro, mobiliteit etc.). Op basis van de bevindingen uit de integrale verkenningen maken provincie, kleine gemeenten en BFX nadere afspraken over deelname en aansluiting.

Proces Oprichting van de Brabant Fiber Exchange is gepland in het eerste kwartaal van 2021, besluitvorming is voorzien tijdens de BrabantSummit medio maart 2021. Naast de B5 zijn ook verschillende M7 gemeenten, waaronder Bergen op Zoom en Roosendaal, reeds in beeld voor versnelde realisatie van opstappunten op de BrabantRing. De periode daarna zal in het teken staan van de (versnelde) uitrol van maatschappelijke toepassingen. Hiervoor investeren provincie en gemeenten in de realisatie van verschillende aanpalende projecten.

10

26 februari 2021 | 11

SP2 Opschalen Brabant Leert: weerbare Brabantse arbeidsmarkt Brabant Leert richt zich op de thema’s digitalisering en op het toekomstbestendig en weerbaar maken van de arbeidsmarkt. Eén van de maatregelen in deze opgave is de directe inzet op (digitale) scholing van de Brabantse beroepsbevolking om ervoor te zorgen dat (potentieel) werkenden voorbereid zijn op de toekomstige arbeidsmarkt die een verre mate van digitalisering en robotisering behelst. Brabant Leert biedt digitaal scholingsaanbod gericht op het om-, bij- en opscholen van de werkende en potentieel werkende Brabander op het gebied van (digitale) werkvaardigheden om zo de inzetbaarheid van het arbeidspotentieel te vergroten. Dit project levert een belangrijke bijdrage aan de thema’s arbeid en vrije tijd en menselijk kapitaal.

Inhoudelijk Het kernproject van Brabant Leert is een digitaal scholingsplatform. Dit platform bevat informatie over en aanbod van digitaal scholingsaanbod dat gebruikers helpt te komen van een huidige, niet toekomstbestendige (arbeids)positie naar één die past bij de veranderende kenniseconomie van Brabant. Het kernproject is gericht op de doorontwikkeling van het Brabant Leert platform naar een robuust Brabants digitaal onderwijsplatform (Leven Lang Ontwikkelen) met een daaraan gekoppeld financieringsinstrument. De basis is het platform zoals het nu al staat. In drie stappen wordt dit opgewerkt naar een platform dat het hele proces van werk (geen werk) naar toekomstige werk ondersteunt door middel van informatie en scholingsaanbod. 1. Het versterken van ondersteuningsstructuur van het platform, en realiseren van scholingsaanbod op concrete locaties vormen de kern van het samengestelde project. 2. De onderliggende ondersteuningsstructuur helpt de Brabantse werkenden en werkzoekenden met de juiste informatie en begeleiding het juiste scholingsaanbod te volgen om toegerust te zijn op een toekomstige baan in een kansrijke sector. Deze ondersteuningsstructuur versterken we door voor de regionale LeerWerkLoketten extra middelen te reserveren in de begroting van het kernproject. 3.

Daarbij realiseren we op tien plekken in Brabant herkenbare broedplaatsen waar we in een hybride leeromgeving de digitale omgeving ondersteunen met fysieke leermogelijkheden. Met dit samengestelde project sluiten we aan op de doorontwikkeling van Brabant Leert als kernproject en vormen daarmee een programma voor Leven Lang Ontwikkelen van Brabanders. Dit kernproject maakt deel uit van de uitvoeringsagenda van het actieplan Arbeidsmarkt. Het project wordt gerealiseerd samen met de gemeenten en de partners van het Pact. In de uitvoering van het actieplan Arbeidsmarkt heeft de provincie de arbeidsmarktregio’s als Pact partner een belangrijke rol gegeven en in totaal EUR 11.5 mln beschikbaar gemaakt voor het uitvoeren van regionale meerjarenprogramma’s.6 In deze meerjarenprogramma’s hebben de regio’s aangegeven welke regionale aanpak zij hebben ontwikkeld voor het ondersteunen van werkenden en werkzoekenden bij het her-, om- en bijscholen. Het kernproject en de Actie- en Investeringsagenda sluiten hierbij aan. Het project wordt gestart en uitgevoerd in 2021 en 2022. Het resulteert in (maatschappelijke) impact door de aansluiting op de (toekomstige) arbeidsmarkt van de beroepsbevolking te versterken en draagt daarmee substantieel bij aan het lange termijn groeivermogen van Brabant.

Het project draagt bij aan het verhelpen van een urgente uitdaging gerelateerd aan COVID-19 namelijk de groeiende werkloosheid in een aantal sectoren (waaronder horeca, evenementen en leisure) en de tekorten in andere sectoren (waaronder zorg, ICT, logistiek en techniek). Het volgend overzicht toont de opbouw van het samengesteld project.

De meerjarenprogramma’s sluiten aan bij drie opgaven: (1) De actielijnen uit het actieplan (EUR 8 mln); (2) Het bevorderen van duurzame inzetbaarheid vanuit de Coronacrisis opgave (EUR 2,5 mln); en (3) Extra aandacht te besteden aan de doelgroepen 50+ en laaggeletterdheid (EUR 1.0 mln). 6

11

26 februari 2021 | 12 Opschalen Brabant Leert: Met Brabant Leert de arbeidsmarkt weerbaarder maken Kernproject (Provincie)

Aanpalende projecten (gemeenten)

Brabant Leert platform en versterking ondersteuningsstructuur

Geschatte omvang: EUR 2 mln

Realiseren van scholingsaanbod op concrete locaties / campussen met onderwijs en bedrijven

Beschikbare kredietmiddelen: EUR 5 mln

Type-1 (snel van start)

Type-2 (snel samen opwerken)

Type-3 (snel verder uitwerken)

1. Hybride leeromgeving BUAS met ‘AI Gaming campus’ (Breda; plan van aanpak 100k P) 2. Verdubbelaar open badges (Breda; 20k P + 20k G) 3. Hybride leeromgeving Grasso Grenco (Den Bosch; opstellen plan van aanpak masterplan 100k P + 100k G) 4. Hybride leeromgevingen Brainport (samenwerking Eindhoven en Helmond; plan van aanpak masterplan 50k P + 50k G) 5. Hybride leeromgeving mindlabs (Tilburg; plan van aanpak 100k P + 100k G) 6. Hybride leeromgeving Leefgoed Veghel (Kloosterkwartier; Meierijstad, uitwerken concept 100k P + 100k G) 7. Hybride leeromgeving Pivot Park (MBO/HBO; Oss; uitwerken concept 50k P + 50k G) 8. Verdubbelaar open badges (Oss; 40k P + 40k G) 9. Digitale Werkplaatsen Oss productiviteitsverhoging (Oss, DWO 60k P + 60k G + 50k R) 10. Oosterhout Leert (leren op werkplek / bedrijfsschool; Oosterhout; 100k P + 100k G) 11. Hybride leeromgeving ‘t Handelshuys (Uden, plan van aanpak; 100k P + 90k G) 12. Verdubbelaar open badges (Uden; 20k P + 20k G) 13. Opschalen ondersteuning ZZP-ers bij ‘roer-om’ (Waalwijk; 80k P + 140k G)

1. Hybride leeromgeving Grasso Grenco (Den Bosch; uitwerken voor REACT-EU 1.0M + 300k door partners) 2. Hybride leeromgevingen Brainport (samenwerking Eindhoven en Helmond; uitwerken voor REACTEU 2.0M + 2.0M door partners) 3. Hybride leeromgeving 3H Theatertechniek (Bergen op Zoom; uitwerken voor REACTEU 600k + 1.0M door partners) 4. Hybride leeromgeving Delta Agrifood Business doorontwikkelen lab (Bergen op Zoom; uitwerken voor REACTEU 400k + 2.0M door partners) 5. Uitwerken hybride leeromgeving Chocolate Factory in combinatie met Circular Food Center (Meierijstad; uitwerken voor REACTEU 2.1M + bijdrage door partners)

NB: P=provincie, G=gemeente, R=Rijk, groen=REACT-EU

Verwacht resultaat De mismatch op de arbeidsmarkt wordt verbeterd door voldoende goed opgeleid personeel voor de kansrijke sectoren van Brabant; dit meten we door de spanningsindicator van de arbeidsmarkt die in balans raakt. We zetten in op een werkend platform voor een leven lang ontwikkelen waar al het juiste modulaire scholingsaanbod op beschikbaar is en de gebruiker wordt begeleid in het maken van de juiste keuze (via het platform de funnel van werk(zoekend) naar werk helemaal werkend). Via Brabant Leert scholen we jaarlijks 5.000 Brabanders om en bij. Zo komen we tot een Brabantse Scholingscatalogus met al het modulair scholingsaanbod; voldoende aanbod voor kansrijke sectoren. We financieren dit aanbod met het opzetten van een Brabants Scholingsfonds waarmee we scholingsaanbod financieel toegankelijk maken voor de gebruiker. Op tien relevante plekken in Brabant creëren we een broedplaats. Deze zijn herkenbaar met een eigen kleur en locatie en passend bij de vraag en het aanbod in de regio waar al het relevante opleidingsaanbod, hybride, met het MKB zichtbaar geland, samenkomt en leidt tot economische bedrijvigheid, innovation

12

26 februari 2021 | 13 hubs, startersfaciliteiten, stage- en afstudeerplekken, toegepast onderzoek en internationale relevantie. Daarvoor werken we bestaande locaties op en initiëren we nieuwe locaties. Betrokken partijen Brabant Leert is een initiatief van het Kernteam Impact Economie Corona (KEIC) van het Pact Brabant. Met vertegenwoordigers uit het Pact is een werkgroep geformeerd die de eerste contouren van Brabant Leert heeft geschetst. Met hulp van de BOM is gezocht naar een snelle oplossing voor het beschikbaar maken van een platform. De BOM heeft een door de BOM begeleide startup bereid gevonden het platform vorm te geven. Daarnaast heeft de BOM het proces om te komen tot een kansrijke business case getrokken. In Brabant Leert zijn de partners van het Pact Brabant de meest relevant betrokken partijen. Dit zijn de Provincie Noord-Brabant, de Brabantse gemeenten die de arbeidsmarktregio’s voorzitten, de sociale partners (VNO-NCW Brabant Zeeland, de FNV en het CNV), Kennispact Brabant (de Brabantse ROC’s), de hogescholen, de universiteiten en kenniscentra. Daarnaast zijn brancheorganisaties, O&O fondsen en het Rijk (OCW, EZK en SZW) ook partners.

Financieel De kosten voor het kernproject zijn geraamd op EUR 2.0 miljoen voor de doorontwikkeling van het platform Brabant Leert. Dit is inclusief versterking van de regionale ondersteuningsstructuur. Aanvullend is EUR 5.0 miljoen geraamd voor het realiseren van scholingsaanbod op concrete locaties / campussen met onderwijs en bedrijven. De inzet van procesmiddelen wordt gebruikt om de broedplaatsformules verder uit te werken om deze te vertalen in een plan van aanpak per broedplaats en een concrete business case.

Proces Het vervolgproces kent op korte termijn drie werkstromen: 1. Het eerste kwartaal van 2021 krijgt de doorontwikkeling van het platform definitief invulling en wordt het scholingsaanbod met de stakeholders gedefinieerd om dit tot de zomer van 2021 te ontwikkelen. 2. Parallel daaraan wordt gewerkt aan een gemeenschappelijke blauwdruk voor de broedplaatsformule, en wordt voor de diverse locaties een plan van aanpak uitgewerkt, met inzet van ondernemers en onderwijs. De kosten van het maken van deze aanpakken worden gefinancierd door provincie en gemeenten samen. 3. De basis van een scholingsfonds wordt eveneens vormgegeven. Hierbij wordt voortgebouwd op de aanvragen die we met alle scholingspartners hebben ingediend bij het Rijk/SZW. In de tweede helft van 2021 en in 2022 wordt op tien plekken in Brabant de herkenbare broedplaatsformule opgewerkt.

13

26 februari 2021 | 14

SP3 Verduurzamen bestaand Brabants vastgoed Tijdens de Coronacrisis zijn Brabanders massaal aan de slag gegaan met het verbouwen en verduurzamen van woningen. Dit onderstreept het belang dat we met zijn allen hechten aan een duurzame leefomgeving. De gebouwde omgeving is het kloppend hart van onze maatschappij: de plek waar we wonen, werken, recreëren en welzijn en (brede) welvaart ervaren. Inzetten op verduurzaming draagt bij aan het woon en werkklimaat, en draagt daarmee op termijn ook bij aan de Brabantse concurrentiepositie. De provincie ziet in verduurzaming van maatschappelijk vastgoed en de bestaande woningvoorraad een belangrijke component om te kunnen versnellen. Om de noodzakelijke verduurzaming in wijken te kunnen faciliteren moeten we toe naar een planmatige en schaalbare aanpak: de Brabantse Bouwtrein moet op gang gebracht worden. De Brabantse Bouwtrein bouwt verder aan een bundeling van alle partijen betrokken bij enerzijds de bouw en anderzijds de verduurzaming. Samenwerking gericht op de hele keten, zowel overheid (provincie, regio’s en alle Brabantse gemeenten), kennis/onderzoek en bedrijfsleven (van productontwikkeling tot realisatie). Daarbij redeneren we zoveel mogelijk vanuit de behoeften van de eindgebruikers: de Brabantse inwoners.

Momenteel is er veelal sprake is van meerdere losse projecten op het gebied van verduurzaming gebouwde omgeving, vaak zonder samenhang. Middels dit project kan massa worden gemaakt en worden opgeschaald door het samenvoegen passende financieringsoplossingen die programmatisch worden ingezet. Dit project levert een belangrijke bijdrage aan de thema’s wonen, natuurlijk kapitaal en milieu, arbeid en grondstoffen.

Inhoudelijk Het kernproject is een Brabantbreed Financieringsarrangement en financieel maatwerk als backbone voor de Bouwtrein Brabant: 1. Een Brabantbreed Financieringsarrangement voor verduurzaming van vastgoed dat een aanvulling in de onrendabele top mogelijk maakt (die bijvoorbeeld optreedt bij gebruikmaking van ESCO, woonabonnement, ontzorging). Zo zoeken we naar mogelijkheden om woonlasten niet te laten stijgen 2. De financieringsinstrumenten worden efficiënt aangeboden via vier regionale loketstructuren, aansluitend op de huidige structuur per regio. Deze loketten worden ondersteund door provincie en gemeenten. 3. Om een schaalsprong te maken, de pijplijn met realisatieprojecten te vullen en zo de kosten van verduurzaming naar beneden te brengen, ontwikkelen we een gezamenlijk programma. Voor de eerste tranche richten we ons op de doelgroepen particuliere woningen, VVE’s en maatschappelijk vastgoed. Per doelgroep starten we met pilots (maximaal twee projecten per doelgroepen en niet regio-gebonden). In de pilots onderzoeken we ontzorging (energieloketten), financieringsinstrumenten (ESCO’s, vouchers etc.) en fysieke duurzaamheidsaanpassingen van vastgoed (isolatie, duurzame warmte en/of opwek). Een inventarisatie onder gemeenten levert per deelonderwerp de volgende pilotprojecten op: 1.

Particuliere woningvoorraad • ESCO: Het project Bouwtrein Brabant – ESCO kent een ontwikkelcomponent waarin aan de hand van concrete casussen tot een of meerdere operationele financieringsaanpakken wordt gekomen. Daarnaast is er een financieringscomponent, waarin budget beschikbaar komt voor een x-aantal woningen tot 2025. • Gespikkeld bezit: Bij de verduurzaming van de woningen in wijken door woningbouwcorporaties wordt vaak gestuit op gespikkeld bezit. Om deze woningen aan te laten haken zijn nog geen goede financiële arrangementen, deels omdat dit vaker een hoog financieel risicoprofiel kent. Via de gemeente of via de woningbouwcorporatie kan hier straks wel gebruik van worden gemaakt.

14

26 februari 2021 | 15 •

Bewonerscollectieven: Het project Bouwtrein Brabant – Bewonerscollectieven kent een component vouchers (om collectieve oplossingen te onderzoeken op haalbaarheid) gecombineerd met een regeling om de uitvoering deels mee te financieren.

2. Verenigingen van Eigenaren (VVE’s; twee projecten) • Brabantbreed VVE loket: Het project Bouwtrein Brabant – VVE loket streeft ernaar om VvE’s zelf aan de slag te krijgen met het verduurzamen van hun complex en de VvEbeheerders slimme tools, samenwerkingsovereenkomsten met de brancheorganisaties en training aan te reiken, zodat zij een verdienmodel kunnen gaan ontwikkelen voor de begeleiding van verduurzaming van appartementencomplexen met VvE’s en hiermee zelf aan de slag kunnen gaan. Daarnaast streeft het project ernaar een permanente informatie- en communicatie-infrastructuur op te zetten waarlangs gemeenten hun wijktransitie-aanpakken naar de doelgroep van de VvE’s in de toekomst kunnen vormgeven. • Begeleiding uitvoering energiemaatregelen VVE: Het project Bouwtrein Brabant – Begeleiding uitvoering energiemaatregelen VVE streeft ernaar VVE’s verder te begeleiden bij het realiseren van de geadviseerde energiemaatregelen. Vaak zijn voor de financiering van de maatregelen bij VvE’s zijn geen middelen gereserveerd, Hiervoor is aanvullend afdekking gewenst van de onrendabele kosten. 3.

Eigenaren maatschappelijk vastgoed (drie projecten) • Het project Bouwtrein Brabant – maatschappelijk vastgoed kijkt naar regelgeving met betrekking tot maatschappelijk vastgoed (bijvoorbeeld scholen) en naar aanvullingen op het bestaande financieringsinstrumentarium.7 • Scholen: zie samengesteld project ‘verbeteren ventilatie en verduurzamen scholen’. • Zorgvastgoed: Aansluiten bij Green Deal aanpak (Midden Brabant en of Nationaal). Voor wat betreft de investeringen maken de zorginstellingen zelf een MJOP waarin dit punt opgenomen moet worden. We kijken in Brabant hoe we die MJOPs kunnen linken aan de Transitievisies Warmte En naar aanvullingen op het bestaande financieringsinstrumentarium. In de eerste tranche onderzoeken we ook in iedere regio (West, Midden, Noordoost en Zuidoost) de doorontwikkeling van een regionaal energieloket. We werken regionaal om redenen van efficiency, maar ook om de relatie met de RES te leggen. De keuze voor inrichting ligt bij de betreffende regio. Er kan voor onderwerpen ook aangesloten worden op een provinciaal loket, zoals nu bijvoorbeeld voor kleine maatschappelijke vastgoedeigenaren (SPUK), het doelgroepspecifieke sportloket en op het gebied van kennisdeling: energiewerkplaats Brabant. Het is belangrijk om een (lean) programma neer te zetten om de continuïteit en samenhang te borgen in de toekomst.

De Bouwtrein Brabant moet er vooral naar streven dat reeds bestaande initiatieven bij gemeenten geïntegreerd worden; niet gaan concurreren met wat er al is. De opgave van Bouwtrein Brabant is niet het ondersteunen van standalone projecten van individuele gemeenten, maar het bevorderen van versnelling. Versnelling via financiële arrangementen, via het bevorderen van best practices en door onderlinge samenwerking: regio overstijgend, en doelgroep/thema gebonden. Het is belangrijk dat dit niet een enkele sprint is maar een opmaat naar een langjarige en structurele vorm van samenwerken in Brabant. Onderstaand overzicht toont de opbouw van het samengesteld project. Het volgend overzicht toont de opbouw van het samengesteld project.

(Een deel van) het maatschappelijk vastgoed wordt extra getroffen door de Coronacrisis, denk hierbij aan sportaccommodaties en cultuur, waar de inkomsten voor een groot deel wegvallen terwijl exploitatiekosten doorlopen. Voor kleine maatschappelijk vastgoedeigenaren is vanuit BZK via de provincie inmiddels de SPUK regeling beschikbaar waarmee ondersteuning kan worden vormgegeven, maar waaruit geen investeringen gedaan kunnen worden. 7

15

26 februari 2021 | 16 Verduurzamen bestaand Brabants vastgoed Kernproject (Provincie)

Aanpalende projecten (gemeenten)

Brabantbreed financieringsinstrument

Geschatte omvang: EUR 42 tot 59 mln

Doorontwikkeling (opschalen) van regionale infrastructuur van energieloketten

Bijdrage EUR 2.0 mln

Type-1 (snel van start) Type-2 (snel samen opwerken)

Type-3 (snel verder uitwerken)

-

Hoge Vucht (uitrol ESCO via energieloket; Breda) Verduurzamen 10 schoolgebouwen (Den Bosch) Maatschappelijk vastgoedESCO (Eindhoven) Transitie van bestaand warmtenet (Helmond) 5. Verduurzaming gespikkeld bezit in Kruidenbuurt (Tilburg) 6. De Kuil als pilot gespikkeld bezit (Bergen op Zoom) 7. Pilot maatschappelijk vastgoed (Meierijstad) 8. Programma duurzaamheid / energieloket (Oosterhout) 9. Nispen als pilot voor de ESCO (Roosendaal) 10. Pilot met versnelde uitrol Woonconnect (Uden) 11. Versnelling maatschappelijk vastgoed (Waalwijk)

1. VVE initiatief (Breda, Den 1. Bosch, Eindhoven, Tilburg, Oosterhout, Oss, 2. Roosendaal, Waalwijk8; uitwerken voor REACT-EU 3. 1.8M + 1.2M door partners) 4.

NB: G=gemeente, groen=REACT-EU

Voorts wordt gestart met het inzichtelijk maken van waar met extra middelen een schaalsprong/versnelling kan worden aangebracht in de verduurzaming van vastgoed, en waar welk instrumentarium een extra hefboom kan creëren. Daarbij worden de mogelijkheden voor verduurzaming van vastgoed afgezet tegen de financieringsopties die er op dit moment zijn (kapitaalmarktonderzoek). Betrokken partijen In SP3 werken provincie, B5 en M7 gemeenten en BOM samen. Alle Brabantse gemeenten hebben duurzaamheidsbeleid, nemen deel aan de RESsen en werken dit jaar aan hun Transitievisie Warmte. Vanuit dat beleid voeren gemeenten op dit moment al projecten uit die relevant zijn voor bovenstaande structuur. Daarnaast kennen de meeste gemeenten (een vorm van) duurzaamheidsleningen. Dit geheel gaan we gezamenlijk aanvullen, versterken en versnellen vanuit het samengesteld project Verduurzamen bestaand Brabants vastgoed (SP3).

Financieel Voor het kernproject (revolverend financieringsinstrument; fonds) is een omvang geraamd van EUR 42 – 59 miljoen, daarmee kan een goede start worden gemaakt. Deze eerste schatting moet verder worden onderbouwd middels een kapitaalmarktonderzoek. Voeding van het fonds wordt mede beoogd vanuit de provincie en het Energiefonds van de BOM, aangevuld met andere (publieke en private) middelen. Randvoorwaarde voor succes van deze aanpak is de doorontwikkeling van de regionale energieloketten. Daarvoor zijn proceskosten nodig (oplopend tot maximaal EUR 4 miljoen), waarover provincie en gemeenten aanvullende afspraken moeten worden gemaakt.

8

Samen met Stichting VVE Belang en vier VVE beheerders.

16

26 februari 2021 | 17

Proces Het proces gaat uit van een aantal taken die achtereenvolgens moeten worden uitgevoerd maar ook sterk met elkaar samen hangen. Hierin onderscheiden we vier lijnen: 1. Uitwerken revolverend fonds en externe additionele financiering, te beginnen met een gedegen kapitaalmarktonderzoek 2. Aanvullende afspraken regionale loketstructuur 3. Uitvoeren eerste tranche projecten 4. Samenwerking opbouwen, programma inrichten en governance 5. Kennisontwikkeling en -deling Vooralsnog worden de volgende mijlpalen gedefinieerd: 1. analyse en uitwerking financiële construct voor fonds en de koppeling aan nationale en internationale programma’s (Q1 2021) 2. de inventarisatie van pilot projecten op doelgroep (Q1 2021; uitvoering vanaf Q3/4 2021) 3. de programmaorganisatie en opzet (Q3 2021)

17

26 februari 2021 | 18

SP4 Impuls (binnen)steden: vitale en gezonde steden Om ons woon-, leef- en vestigingsklimaat aantrekkelijk te houden ligt er de komende jaren een stevig accent op de transformatieopgaven in Brabantse steden. Daartoe hebben Provinciale Staten op 8 mei 2020 de Bestuursopdracht “terugdringen woningtekort en leegstand & participeren in stedelijke transformatie’ vastgesteld. De actualiteit van de Coronacrisis zet niet alleen de retail en horeca in binnensteden verder onder druk (direct omzetverlies bij ondernemers in binnensteden, faillissementen en daarmee mogelijk leegstand) maar vraagt ook om een andere kijk op het gebruik en bereikbaarheid van de openbare publieke ruimte en de waardering voor de kwaliteit van de leefomgeving. Het zorgt voor een versnellingsopgave ten aanzien van die activiteiten en projecten die daar direct een positieve invloed op hebben. In het kader van Coronaherstel bevestigt de provincie met B5 en M7 gemeenten de stedelijke transformatie aanpak over het geven van een impuls aan vitale en gezonde binnensteden. De lijnen die de provincie heeft ingezet rondom tal van transformatieopgaven, worden gecontinueerd en op onderdelen geïntensiveerd en versneld. Tegelijkertijd wordt een intensief partnerschap met gemeenten en andere betrokken (markt)partijen aangegaan.

Dit sluit nauw aan bij de wens om als provincie meer gebieds- en ontwikkelingsgericht te willen werken. Daarmee kunnen diverse (provinciale) doelen worden gerealiseerd, waaronder herbestemmen en transformeren naar wonen, economische structuurversterking, mobiliteit, energie, klimaatadaptatie, sociale veerkracht en erfgoed. Dit is gebiedsgericht maatwerk met gemeenten en partners. Dit project levert een belangrijke bijdrage aan de thema’s welzijn, wonen, natuurlijk kapitaal en milieu en economisch kapitaal.

Inhoud Voor de eerste tranche kijkt de provincie met gemeenten naar transformatieprojecten die een direct effect hebben op de acute problematiek als gevolg van Corona, waaronder het tegengaan van leegstand, aanpak openbare ruimte en betere bereikbaarheid: • Leegstand: Duurzaam investeren in het transformeren van leegstaande winkelpanden en kantoren naar alternatieve invulling (waaronder woningen en ‘elkaar ontmoeten’ / maatschappelijke functies; vermengen van functies in de stad zodat mensen om verschillende redenen en op verschillende tijden tot de binnenstad worden aangetrokken en de leefbaarheid vergroot). • Transformatie openbare ruimte: Investeren in kwalitatief hoogwaardige en toegankelijke openbare ruimte (groen, blauw, leefstraten, brede trottoirs) en verbinding met groen en blauw buiten de stad (waaronder het Van Gogh National Park). • Bereikbaarheid: Investeren in bereikbaarheid van binnensteden/buitengebied voor langzaam verkeer en deelvervoer (bredere trottoirs, autoluwe straten, fietspaden en fietsstallingen, routes uit de stad). Het kernproject impuls gezonde en vitale binnensteden met de projecten c.q. opgaven past in de aanpak van de stedelijke transformatie, waarbij we het revolverend investeringskrediet van het Ontwikkelbedrijf willen inzetten.

Dit sluit aan op het bestaande beleidskader van de provincie Brabant9 en kan een bijdrage leveren, en impuls geven aan urgente Corona-gerelateerde projecten. De investeringen zullen zich voornamelijk richten op projecten die bijdragen aan de ontwikkelopgaven van (hoog)stedelijke centrummilieus en herpositionering en compacter maken van binnensteden. De provincie heeft daarmee een brede insteek, gericht op diverse functies (waaronder herbestemmen naar wonen), functieveranderingen en ruimtelijk-kwalitatieve opgaven om het woon- en vestigingsklimaat te versterken. Het gaat hierbij meer concreet om transformatiegebieden in de B5 en M7 waar:

Provincie Noord-Brabant (8 mei 2020), Bestuursopdracht ‘Terugdringen woningtekort en leegstand en participeren in transformatie’. 9

18

26 februari 2021 | 19 • • • •

• •

de transformatieopgave zeer complex en omvangrijk is, die per se een gebiedsgerichte en niet kavelgerichte aanpak vergt. de transformatieopgave dynamisch en meerjarig is. diverse partners/stakeholders bij betrokken zijn. meer provinciale belangen in het spel zijn en het naast wonen en werken ook gaat om het integreren van doelen op andere beleidsterreinen, zoals de kwaliteit van de leefomgeving, erfgoed, klimaat, energie en openbare ruimte. een grote kans bestaat om in samenwerking met gemeenten en betrokken partijen de provinciale beleidsdoelen te realiseren. synergie wordt gerealiseerd tussen de verschillende beleidsvelden (extra maatschappelijke meerwaarde).