CConstaterende datRoosendaal
Koppel je AI →
Document · PDF

1687757-E-URGENDA-Tweede versie Gemeentelijke handleiding regulering bestrijdingsmiddelen (Geanonimiseerd)

Gemeenteraad 24 september 2026, gemeente RoosendaalBij agendapunt: 4a: Lijst van aan de gemeenteraad geadresseerde brieven16.244 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

56 B onnet & Tiktak , Uitdagingen voor de akker- en tuinbouw. Huidige situatie en mogelijke ontwikkelrichtingen in de open teelten , PBL: Den Haag 2025. 57 Z ie Jukema e.a. , De Nederlandse agrarische sector in internationaal verband – editie 2025 , Wageningen Social & Economic Research en Centraal Bureau voor de Statistiek , Rapport 2025-016. Voorbeeldregel: spuitvrije zones Algemene regels in het omgevingsplan zijn bijvoorbeeld geschikt om het gebruik van bestrijdingsmiddelen bij gevoelige locaties te reguleren en intensief bespoten teelten te beperken. 25 Algemene regel gebruik gewasbeschermingsmiddelen nabij gevoelige functie 1. Met het oog op het beschermen van de gezondheid , het milieu en de natuur is het bedrijfsmatig gebruiken van gewasbeschermingsmiddelen bij het telen van gewassen in de openlucht niet toegestaan binnen een afstand van [X] meter van een locatie met een gevoelige functie. 2. De afstand wordt gemeten vanaf de grenzen van het perceel met de gevoelige functie. 3. H et eerste lid geldt niet voor bedrijven die enkel gebruik maken van gewasbeschermingsmiddelen die zijn toegelaten in de biologische landbouw in de zin van Uitvoeringsverordening 2021/1165. Met het oog op de rechtszekerheid moet in het omgevingsplan ook een definitie van gevoelige functie worden opgenomen.

Daarvoor kan bijvoorbeeld worden aangesloten bij de definitie van geluidgevoelig gebouw in art. 3. 21 van het Bkl: gevoelige functie: een gebouw of een gedeelte van een gebouw met een: a. w oonfunctie en nevengebruiksfuncties daarvan ; b. o nderwijsfunctie en nevengebruiksfuncties daarvan ; c. g ezondheidszorgfunctie met bedgebied en nevengebruiksfuncties daarvan ; of d. b ijeenkomstfunctie voor kinderopvang met bedgebied en nevengebruiksfuncties daarvan. Een gemeente kan ook aansluiten bij de , iets ruimer gekozen , plaatsen die genoemd worden in artikel 12 van de Richtlijn duurzaam gebruik pesticiden (zie hiervoor hoofdstuk 4). Hieronder vallen ook gebieden die bezocht worden door kwetsbare groepen , zoals speelplaatsen en sportvelden: g evoelige functie: zorg- en gezondheidszorginstellingen , kantoren , kinderopvang , schoolterreinen , speelplaatsen , parken , sport- en recreatieterreinen en woningen. Met dit artikel worden bufferzones tot stand gebracht waarbinnen bedrijfsmatig géén bestrijdingsmiddelen mogen worden gebruikt. De afstand is nader in te vullen. Met het oog op het zorgvuldigheidsbeginsel dient wel een afstand te worden gekozen die wetenschappelijk kan worden onderbouwd.

Het is aan te raden om , met een verwijzing naar het voorzorgsbeginsel , aan te sluiten bij bijvoorbeeld de afstand van 250 meter waarbinnen rondom bollenvelden door het RIVM duidelijk verhoogde concentraties 58 58 Montforts e.a. , Bestrijdingsmiddelen en omwonenden: Samenvattend rapport over blootstelling en mogelijke gezondheidseffecten , RIVM rapport 2019. bestrijdingsmiddelen in woningen werden aangetroffen. 26 Voorbeeld | uit | de | praktijk De | gemeenteraaf | van | de | Fryske | Marren | heeft | op | 26 | mei | 2025 | besloten | tot | het instellen | van | een | spuitvrije | zone | van | 50 | meter | tot aan | gevoelige | functies. | 59 De gemeenteraad | van | de | gemeente | Westerveld | heeft | op | 17 februari | 2026 | besloten tot het | instellen | van | een | spuitvrije | zone | van | 50 | meter | voor | sierteelt. | De | spuitvrije zone | gaat | gelden | vanaf | de | erfgrens | van | woningen | en | andere | gevoelige objecten | , inclusief | recreatieobjecten. | De | gemeente | beziet | of bepaalde sierteelten | uitgezonderd | gaan | worden | van | de | regel.

| 60 Voorbeeldregel: | regulering | bollen- | en | bloementeelt Naast | zones | waar | geen | bestrijdingsmiddelen | mogen | worden | gebruikt | , kan de | gemeente | in het | omgevingsplan | ook | zones | aanwijzen | rond | woongebieden waar | bepaalde | intensief | bespoten | teelten | , zoals | bollen- | en | bloementeelt | , niet zijn toegestaan. | Deze | ‘sierteeltvrije | zones’ | worden | niet | gedefinieerd | , maar | als digitaal | werkingsgebied | in het | omgevingsplan | opgenomen. Algemene | regel | bollen- | en | bloementeelt 1. M et het | oog | op | het | beschermen | van | de | gezondheid | , het | milieu | en | de natuur | is binnen | de | ‘sierteeltvrije | zone’ | sierteelt | niet | toegestaan. 2. H et eerste | lid geldt | niet | voor | bedrijven | die | enkel | gebruik | maken | van gewasbeschermingsmiddelen | die | zijn toegelaten | in de | biologische landbouw | in de | zin van | Uitvoeringsverordening | 2021/1165. Deze | regel | koppelt | een | sierteeltverbod | aan | een | specifieke | locatieaanduiding | , die op | de | plankaart | wordt | geconcretiseerd. | Intensief | bespoten | teelten | zoals | aard | - appelen | en uien | blijven | in dit concrete | voorbeeld | wel | mogelijk | naast | gevoelige functies | en | locaties | , maar | de regel | kan | naar | die | teelten | uitgebreid | worden.

| Doordat het verbod | enkel | geldt | in aangewezen | gebieden | en biologische | sierteelt | van | het verbod | is uitgesloten | gaat | de | regel | niet | verder | dan | nodig | is. De | keuze | voor | de | aan | - gewezen | locaties | kan | worden | onderbouwd | door | te wijzen | op | nabijgelegen | gevoe- lige functies | of locaties | waar | blootstelling | aan | bestrijdingsmiddelen | kan | leiden | tot aantasting | van | gezondheid | , natuur | en/of | milieu. Lokaal | voorbeeld Artikel | 2. 1 van | het Voorbereidingsbesluit | van | de | gemeente | Westellingerwerf | bevat een | verbod | op | sierteelt | binnen | sierteeltvrije | zones: a. Sierteelt | – waaronder | begrepen | lelieteelt | – is verboden | binnen | een | sierteeltvrije zone | , zonder | voorafgaande | vergunning. b. Het | college | van | burgemeester | en | wethouders | verleent | een | vergunning | als | be - | 59 | www. | defryskemarren. | nl/ doeld | in het | eerste | lid indien: | projecten/sierteelt/ 60 | www. | gemeentewesterveld. 1. | sprake | is van | Skal-gecertificeerde | teelt | ; of | nl/Alle_onderwerpen/Nieuws/ 2.

| u itsluitend | gewasbeschermingsmiddelen | worden | gebruikt | zoals | genoemd | Nieuwsberichten/Februari_2026/ in de | lijst met | toegelaten | producten | en | stoffen | voor | gebruik | in de | biologische | Gemeenteraad_kiest_voor_ productie | conform | de Uitvoeringsverordening | (EU) | 2021/1165 | van | de Europese | duidelijke_maatregel_sierteelt 61 | V oorbereidingsbesluit | 1 - Commissie | van | 15 juli 2021. | omgevingsplan | gemeente c. Bij de aanvraag | voor | een | vergunning | worden | de | gegevens | en | bescheiden | ver - | Weststellingwerf | van 22 januari strekt | waaruit | blijkt | dat | aan | het | bepaalde | in het | tweede | lid wordt | voldaan. | 61 | 2026 , Gemeenteblad | 202625981. , 27 Voorbeeldregel: uitbreidingsverbod op sierteelt Het uitkopen van veehouderijen omwille van stikstofreductie , zorgt ervoor dat er steeds meer grasland wordt omgezet naar teelten waar intensief gespoten wordt. Deze telers kunnen , vanwege de hogere winstmarges , vaak meer betalen voor het pachten of kopen van grond dan telers van minder intensief bespoten gewassen. Dit kan grondprijzen opdrijven en leiden tot spanning (of zelfs rechtszaken) tussen telers en omwonenden die plotseling (twee)wekelijks een spuitmachine langs hun tuin zien gaan.

Daarom doen gemeenten er verstandig aan om de regie te voeren over dit veranderende grondgebruik door regels op te nemen over welke nieuwe teelten wel en niet zijn toegestaan. Een verbod op o. a. sierteelt , fruitteelt en boomteelt op nieuwe locaties is al 10 jaar geleden ingevoerd door gemeente Opsterland. Hierdoor kunnen intensief bespoten teelten zich binnen de gemeente niet verder uitbreiden. Voor gronden met aan agrarische bestemming geldt: “Tot een gebruik in strijd met de bestemming wordt in ieder geval aangemerkt het gebruik van gronden ten behoeve van de sierteelt , fruitteelt , boomteelt of overige opgaande meerjarige teeltvormen , tenzij het bestaand gebruik betreft. ” (artikel 3.5 , aanhef en onder c bestemmingsplan Buitengebied). Het is omwille van de rechtszekerheid verstandig om in het omgevingsplan te verduidelijken wat bedoeld wordt met ‘bestaand gebruik’. In een uitspraak over dit uitbreidingsverbod oordeelde de voorzieningenrechter Noord-Nederland in 2025 dat onder bestaand gebruik enkel de teelt wordt verstaan die er zat op het moment van inwerkingtreding van het bestemmingsplan. Dit baseerde de rechter op artikel 1. 12 van het bestemmingsplan waar het begrip ‘bestaand’ wordt gedefinieerd als: “de situatie zoals die is op het moment dat het bestemmingsplan in werking treedt”.

De voorzieningenrechter ziet daarom geen ruimte voor een uitleg dat onder bestaand gebruik een roulatiecyclus/wisselteelt moet worden 62 begrepen. De gemeente Haaksbergen heeft in het bestemmingsplan Buitengebied (art. 3. 1) een verbod op nieuw te vestigen intensieve teelten opgenomen via de definitie van de bestemming ‘Agrarisch’: “De voor ‘Agrarisch’ aangewezen gronden zijn bestemd voor: a. de uitoefening van het agrarisch bedrijf - niet zijnde de opslag van veevoer en agrarische producten - met uitzondering van een boomkwekerij - , houtteelt- , sierteelt- , bollenteelt- of fruitteeltbedrijf ; b. een boomkwekerij- , houtteelt- , sierteelt- , bollenteelt- en/of fruitteeltbedrijf , indien en voor zover deze bestond op het tijdstip van terinzagelegging van het ontwerp van dit plan” ; Onder de Omgevingswet wordt niet langer met bestemmingen gewerkt , maar met activiteiten en functies. Inmiddels zijn er gemeenten die onder de Omgevingswet een soortgelijk uitbreidingsverbod op alleen sierteelt hebben ingevoerd. 62 Rechtbank Noord- Nederland , 30 juli 2025 , ECLI:NL:RBNNE:2025:3164. 28 Zo hebben de gemeente de Fryske Marren (in 2025) en Hof van Twente (in 2026) via een voorbereidingsbesluit een tijdelijke stop gezet op de verdere uitbreiding van sierteelt. Het verbod in Hof van Twente luidt als volgt: 1. H et is verboden de activiteit , bedoeld in artikel 3.

208 van het Besluit activiteiten leefomgeving , te verrichten , als het gaat om sierteelt of de uitbreiding van sierteelt. 2. H et eerste lid geldt niet voor een bedrijf met een bio-certificaat van Skal Biocontrole of wanneer het telen op andere wijze aantoonbaar plaatsvindt met gebruik van enkel biologische gewasbeschermingsmiddelen in de zin van Uitvoeringsverordening (EU) 2021/1165 Het is daarbij belangrijk een heldere definitie op te nemen van wat er onder sierteelt wordt verstaan: “sierteelt: de teelt van bloemgewassen in de openlucht , bedoeld als snijbloem , als plantgoed of voor de droge verkoop , waaronder in ieder geval tulpen , lelies , hyacinten , narcissen , dahlia’s , irissen , gladiolen en pioenrozen. 3. Onder sierteelt wordt niet verstaan: bloemgewassen die niet bedoeld zijn als siergewas maar geteeld worden voor groenbemesting , bodemverbetering , plaagbestrijding of de productie van voedsel , olie of biobrandstof. ” Ook de gemeenteraad van de gemeente Lochem heeft op 8 december 63 2025 unaniem besloten tot een uitbreidingsverbod op sierteelt. 63 h ttps://lochem. notubiz. nl/ vergadering/1303114 29 6Nadeelcompensatie Het opnemen van direct werkende regels over bestrijdingsmiddelen in het omgevingsplan kan schade veroorzaken voor bijvoorbeeld agrarische bedrijven.

Voor vergoeding van schade als gevolg van de wijziging van de gemeentelijke regels kan diegene een verzoek indienen om nadeelcompensatie (art. 15. 1 lid 1 onder f Ow). Dit nadeelcompensatierecht is gebaseerd op het principe dat onevenredige schade , veroorzaakt door rechtmatig handelen van de overheid , moet worden vergoed. Op de website van IPLO is een uitgebreide handreiking over nadeelcompensatie onder de 64 Omgevingswet te vinden. Om in aanmerking te komen voor nadeelcompensatie geldt een aantal voorwaarden. Er moet namelijk sprake zijn van schade: 1. als gevolg van rechtmatig overheidshandelen ; 2. waarbij een bepaalde groep onevenredig zwaar wordt getroffen ; 3. die uitstijgt boven het normaal maatschappelijk (‘eigen’) risico ; 4. d ie niet voorzienbaar is en waarbij de benadeelde geen eigen schuld heeft ; en 5. die niet al op een andere manier is verzekerd. Een benadeelde komt in aanmerking voor schadevergoeding als aan al deze voorwaarden wordt voldaan. We behandelen die voorwaarden hieronder stapsgewijs. Het gaat hierbij om schade in de vorm van gederfde inkomsten. Voor grondwaardedaling geldt een iets andere regeling , die we op het einde van dit hoofdstuk bespreken. 64 https://iplo. nl/thema/ ruimtelijke-ontwikkelingen/ bijzondere-onderwerpen/ nadeelcompensatie/. 30 Schade | als | gevolg | van | rechtmatig | overheidshandelen Er moet | sprake | zijn | van | schade.

| De | verzoeker | moet | bewijzen | wat | de | aard | en omvang | is van | de | schade | en | het | causaal | verband | aantonen | met | de | wijziging van | het | omgevingsplan. | De | agrariër | zal dus | zelf moeten | onderbouwen | wat de | schade | is door | het | beperken | van | het | gebruik | van | bestrijdingsmiddelen of het | verbieden | van | bepaalde | teelten. | Als | er met | andere | teelten | of een andere | teeltwijze | ook | een | goede | winstmarge | kan | worden | bereikt | , is er niet | of nauwelijks | sprake | van | schade. | De | schade | is dus | niet | gelijk | aan | het | omzetverlies doordat | een | bepaalde | teelt | niet | kan | worden | toegepast | , maar | volgt | eerder | uit een | vergelijking | van | de | winst | die | met | de | teelt | van | een | verboden | gewas | had kunnen | worden | behaald | en | de | winst | die | met | de | teelt | van | een | ander | gewas wordt | behaald. | Op | de | agrariër | rust | de | verplichting | om | maatregelen | te nemen om | de | schade | te beperken | (oftewel: | een | ander | winstgevend | gewas | te telen | , dat | wel | binnen | de | regels | past). | 65 Verder | is het | vaste | jurisprudentie | van | de Afdeling | bestuursrechtspraak | van | de | Raad | van | State | dat | gemist | voordeel uit niet | aangevangen | bedrijfsvoering | niet | voor | vergoeding | in aanmerking komt.

| 66 Een | teler | die | altijd | voedselgewassen | heeft | geteeld | , heeft | geen | recht op | compensatie | bij een | sierteeltverbod | voor | inkomsten | die | hij eventueel | had kunnen | generen | als | hij zou | overstappen | op | sierteelt. Of | er sprake | is van | schade | hangt | niet | alleen | af van | de | inhoud | van | de | regels als gevolg | van | de | wijziging | van | het | omgevingsplan | , maar | ook | van | de vraag | in welke | mate | bij die | wijziging | wordt | voorzien | in overgangsrecht. Onder | de | Omgevingswet | bestaat | geen | voorgeschreven | overgangsrecht meer. | Dat | betekent | dat | schade | bij telers | als | gevolg | van | nieuwe | regels | over bestrijdingsmiddelen | kan | worden | verzacht | door | overgangsrecht | (bijvoorbeeld in de | vorm | van | een | overgangsperiode | waarin | de | nieuwe | regels | nog | niet | gelden voor | bestaand | gebruik). Schade | waarbij | een | bepaalde | groep | onevenredig | wordt | getroffen Er moet | sprake | zijn | van | schade | waarbij | een | bepaalde | groep | onevenredig | wordt getroffen | door | de | overheidsmaatregel. | Het | moet | dus | gaan | om | een | specifieke groep | die | een | onevenredige | last draagt | (‘individual | and | excessive | burden’). Een | voorbeeld | hiervan | is de | zaak | Leffers/Staat.

| 67 Bij ministeriële | regeling | werd verboden | varkens | te vervoederen | met | voedsel- | of | slachtafval. | Leffers | had zijn gehele | bedrijf | ingericht | op | het | vervoederen | met | voedsel- | of | slachtafval en | werd | zo onevenredig | hard | getroffen | ten | opzichte | van | varkensmesters | die hun | bedrijf | slechts | deels | hebben | ingericht | op | het | vervoederen | met | voedsel- | en slachtafval. | Het | ligt | op | de | weg | van | een | benadeelde | om | aan | te tonen | dat | de schade | die | diegene | leidt | onevenredig | zwaar | is in vergelijking | met | anderen | in een | vergelijkbare | situatie. Schade | die | uitstijgt | boven | het | normaal | maatschappelijk | (‘eigen’) | 65 Art. 4:126 lid 2 onder | b Awb. risico | 66 ABRvS | 5 november | 2014 , Schade | komt | alleen | voor | vergoeding | in aanmerking | als die | schade | uitgaat | ECLI:NL:RVS:2014:3968 | en boven | het | normale | maatschappelijke | risico | (art. 4:126 | Awb). | Volgens | de | ABRvS | 15 februari 2006 | , wetgever | zal | schade | als | gevolg | het | voldoen | met | het | ECLI:RVS:2006:AV1760. van | aan | eisen | oog | op | een | 67 18-01-1991 , betere | bescherming | van | het | milieu | , de | archeologie | of de | volksgezondheid | ECLI:NL:PHR:1991:AC4031). 31 in het | algemeen | niet | voor | vergoeding | in aanmerking | komen.

| 68 Als bedrijven die vanwege | het | verrichten | van | activiteiten | schade | of hinder | aan | de | fysieke leefomgeving | veroorzaken | , worden | geconfronteerd | met | kosten | of | schade als gevolg | van | (aangescherpte) | verplichtingen | , vallen | deze | kosten | of | schade in beginsel | binnen | het normale | bedrijfsrisico. | 69 Let | wel | , grondwaardedaling vormt | hierop | een | uitzondering | , dit komt | in de | regel | sneller | voor | vergoeding | in aanmerking | (zie hierna). Schade | die | niet | voorzienbaar | is en | waarbij | de | benadeelde | geen eigen | schuld | heeft Als de | gemeente | het voornemen | om | bestrijdingsmiddelengebruik | in te | perken vanwege | de | mogelijke | gezondheidsschade | ruim | van | tevoren | aankondigt (bijvoorbeeld | al in de | omgevingsvisie) | en een | goed | participatietraject | inricht | , dan | wordt | het | voor | bedrijven | voorspelbaar | dat | de | regels | zullen | worden aangescherpt | en | kunnen | zij daar | in hun | bedrijfsvoering | rekening | mee | houden. Die | voorzienbaarheid | beperkt | de | schade | die | zij ondervinden. In dit verband | is ook | de | ‘passieve | risico-aanvaarding’ | relevant.

| Dit | houdt | in dat | er geen | recht | is op | nadeelcompensatie | als | de | benadeelde | ervan | heeft afgezien | om | passende | (aanpassings-) | maatregelen | te | nemen | , toen | hij daartoe redelijkerwijs | nog | in de | gelegenheid | was | , terwijl | hij kon | voorzien | of | er rekening mee | moest | houden | dat | er | later | bepaalde | overheidsmaatregelen | zouden worden | genomen | die dat | onmogelijk | zouden | maken. | In de | Omgevingswet | is de passieve | risico-aanvaarding | verder | ingevuld | met | drie | criteria | in artikel | 15. 6. Aan alle drie | de | criteria | moet | worden | voldaan | om | te kunnen | spreken | van | passieve risico-aanvaarding. | Toegepast | op | beperkingen | aan | de | teelt | van | gewassen | , houdt | dit in dat | een | agrariër | geen | recht | heeft | op | nadeelcompensatie | als: a. | de | gemeente | het | voornemen | om | beperkingen | op | te leggen | aan | het gebruik | van | bestrijdingsmiddelen | of het | uitvoeren | van | bepaalde | teelten een | jaar | van | tevoren | heeft | bekendgemaakt | , b. | de | agrariër | gedurende | drie | jaar | voorafgaand | aan | dat | moment | de betreffende | middelen | niet | heeft | gebruikt | of het | betreffende | gewas | niet heeft | geteeld | , en c.

| de | agrariër | na | de | bekendmaking | tot aan | de | inwerkingtreding | van | de nieuwe | regels | nog | steeds | de | betreffende | bestrijdingsmiddelen | niet heeft | gebruikt | of | het | betreffende | gewas | niet | heeft | geteeld | en | ook | geen voorbereidingen | heeft | getroffen | om | dat | wel | te gaan | doen. Schade | die | niet | al | op | een | andere | manier | is verzekerd Er is geen | recht | op | schadevergoeding | door | nadeelcompensatie | als | de schadevergoeding | op | een | andere | manier | is verzekerd | of gewaarborgd. | Dit betreft | vaak | maatwerk | in een | specifiek | geval. | Denk | hierbij | aan | het | bieden van | meer | planologische | ruimte | in ruil voor | het | beperken | van | het gebruik | van bestrijdingsmiddelen. | Dit principe | is ook | vastgelegd | in de | Algemene | wet | 68 Kamerstukken | II 2017–2018 , bestuursrecht. | Het | bestuursorgaan | kan | een | vergoeding | toekennen | in een | 34 986 , nr. 3 , p. 20 (Memorie andere | vorm | dan | betaling | van | een | geldsom | (art. | 4:126 | , tweede | lid , onder | d van | van | Toelichting | Invoeringswet Omgevingswet). de | Awb). | 69 ABRvS | 19 juli 2006 , ECLI:NL:RVS:2006:AY4268.

32 Grondwaardevermindering Een teler kan ook indirecte schade oplopen door waardevermindering van de landbouwgrond: hoeveel is de grond minder waard doordat bepaalde bestrijdingsmiddelen niet mogen worden gebruikt of bepaalde teelten niet zijn toegestaan? Deze schadepost valt vaak minder hoog uit , maar wordt wel snel toegekend door de rechter. Bij het bepalen van de grondwaardedaling moet worden uitgegaan van het maximaal potentieel: de waarde die de grond had voor de nieuwe regelgeving , gelet op het maximale gebruik dat er toen had kunnen plaatsvinden. Dat is dus een wezenlijk verschil met nadeelcompensatie voor gederfde inkomsten , waarbij gekeken wordt naar de bestaande bedrijfsvoering (en niet het maximaal mogelijke). Er is geen sprake van grondwaardedaling als door een nieuwe regel bepaalde teelten niet meer mogelijk zijn die op die grond al niet 70 Bij het toekennen van nieuwe planologische (succesvol) konden plaatsvinden. mogelijkheden (het starten van een minicamping , recreatie etc. ) kan de waardedaling deels of helemaal gecompenseerd worden. Schade als gevolg van provinciaal beleid Soms is de wijziging van een omgevingsplan het gevolg van een instructieregel in de provinciale omgevingsverordening , waarin gemeenten worden opgedragen het gebruik van bestrijdingsmiddelen of de uitbreiding van een bepaalde teelt te beperken.

Dan ontstaat er voor agrariërs pas schade als de gemeente het omgevingsplan wijzigt in lijn met de instructieregel. Voor deze situatie regelt de Omgevingswet dat de provincie en de gemeenten die het betreft in principe afspraken maken over de verdeling van de kosten voor nadeelcompensatie. Als die afspraken er niet zijn , kan de gemeente een verzoek indienen bij de provincie om de kosten te vergoeden , voor zover die kosten zijn gemaakt in verband met de behartiging van een belang van de 71 provincie. 70 ABRvS 19 juli 2006 , ECLI:NL:RVS:2006:AY4268. 71 Art. 13. 3 Omgevingswet. 33 Maatwerkvoorschriften op grond van het Bal 7 Reikwijdte maatwerkvoorschriften Naast de bevoegdheid tot het stellen van maatwerkregels , bevat het Besluit activiteiten leefomgeving in artikel 2. 13 ook de bevoegdheid om maatwerkvoorschriften te stellen. Maatwerkvoorschriften zijn individuele besluiten , gericht op één initiatiefnemer , die de regels van het Bal aanvullen of strenger maken. Met een maatwerkvoorschrift kan in een individueel geval hetzelfde worden bereikt als met de maatwerkregels in het omgevingsplan. Zo kan een agrarisch bedrijf , dat naast een woonwijk is gelegen , met een maatwerkvoorschrift wor - den verplicht om binnen een bepaalde zone langs de woonwijk geen bestrij- dingsmiddelen te gebruiken of geen teelten aan te planten waarbij veel bestrij- dingsmiddelen worden gebruikt.

Maatwerkvoorschriften hebben als nadeel dat ze maar voor één bedrijf gelden. Als zich rond een woonwijk veel verschillende bedrijven bevinden , moeten al die bedrijven apart worden aangeschreven. Het voordeel van maatwerkvoorschriften is dat ze snel kunnen worden opgelegd. Een omgevingsplanwijziging kost al gauw een half jaar , maar een maatwerkvoorschrift kan in een paar weken worden opgelegd. Bevoegd gezag en procedure maatwerkvoorschriften De bevoegdheid om maatwerkvoorschriften te stellen aan agrarische 72 Maatwerkvoorschriften over het bedrijven ligt bij de gemeente. beperken van bestrijdingsmiddelengebruik kunnen ambtshalve worden 72 A rt. 2. 3 Bal. 34 opgelegd , of op aanvraag (van bijvoorbeeld een bewonersvereniging of milieuorganisatie). De omgevingsdienst voert deze taak voor de gemeenten uit. Een maatwerkvoorschrift wordt met de reguliere procedure van de Awb voorbereid. Een belangrijke stap is dat het betreffende bedrijf op grond van art. 4:8 Awb om een zienswijze moet worden gevraagd. Het bedrijf kan bezwaar maken tegen het maatwerkvoorschrift en in beroep gaan bij de rechtbank. Een maatwerkvoorschrift is aangewezen als besluit waarvoor nadeelcompensatie 73 kan worden gevraagd. 73 Art. 15. 1 lid 1 onder i Ow.

35 De | gemeente | als 8 | grondeigenaar Als | de | gemeente | als | eigenaar | van | landbouwgrond | de | grond | verhuurt | , verpacht of | verkoopt | aan | een | particulier | , dan | kan | zij | eisen | stellen | aan | het | gebruik | van | de grond. | Daarbij | kan | het | gaan | om | het | beperken | of | verbieden | van | het | gebruik | van bestrijdingsmiddelen. | In | dat | geval | worden | de | beperkingen | aan | het | gebruik | van bestrijdingsmiddelen | niet | opgelegd | via | het | bestuursrecht | , maar | via | het | privaatrecht (via | overeenkomsten). | Hierbij | gelden | wel | voorwaarden. Het | Didam-arrest Uit het | Didam-arrest | 74 van | de | Hoge | Raad | blijkt | dat | als | er meerdere | (potentiële) | 74 H R 26-11-2021 , NJ 2022/149 | m. n. gegadigden | zijn | bij verkoop | van | grond | door | de | overheid | , zij allemaal | de | kans | C. E. C. Jansen (Didam-arrest) | , moeten | krijgen | om | mee | te | dingen. | Alle | telers | moeten | dus | in principe | kunnen | ECLI:NL:HR:2021:1778. 75 H R 26-11-2021 , NJ 2022/149 | m. n. meedingen | naar | grond | die door | een | gemeente | wordt | uitgegeven. | C. E. C. Jansen (Didam-arrest) | , ECLI:NL:HR:2021:1778 | , r. o. 3. 1. 4. Als enkel | de | hoogste | prijs | bepalend | is , bestaat | het | risico | dat | biologische | 76 H R 26-11-2021 , NJ 2022/149 | m. n.

telers | achter | het | net | vissen | omdat | bijvoorbeeld | gangbare | lelietelers | hogere | C. E. C. Jansen (Didam-arrest) | , ECLI:NL:HR:2021:1778 | , r. o. 3. 1. 5: “Het winstmarges | hebben | en | daardoor | meer | kunnen | bieden. | Een | gemeente | gelijkheidsbeginsel | brengt ook doet | er goed | aan | om | in de | openbare | selectieprocedure | duidelijk | op | te | mee | dat het overheidslichaam | , nemen | welke | beperkingen | en | selectiecriteria | er gelden | voor | het | gebruik | van | teneinde | gelijke kansen | te bestrijdingsmiddelen. | Volgens | de | Hoge | Raad | moeten | deze | selectiecriteria | realiseren , een passende mate | van openbaarheid | moet objectief | , toetsbaar | en | redelijk | zijn. 75 Gemeenten | moeten | daarbij | zorgen | verzekeren | met betrekking voor | voldoende | transparantie | en openbaarheid | over | de | gronduitgifte | , de | tot de beschikbaarheid selectieprocedure | , het | tijdschema | en | selectiecriteria. | 76 | van de onroerende | zaak , de selectieprocedure | , het tijdschema | en de toe te passen selectiecriteria. ” 36 De | doorkruisingsleer Voor | de | vraag | of | een | gemeente | iets | via | het | privaatrecht | mag | regelen | , is de zogeheten | doorkruisingsleer | uit het | Windmill-arrest | van | de | Hoge | Raad | van belang.

| 77 In die | uitspraak | bepaalde | de | Hoge | Raad | dat | een | gemeente | niet | met privaatrechtelijk | handelen | (zoals | het | verkopen | of | verpachten | van | gronden) | het publiekrecht | op | onaanvaardbare | wijze | mag | doorkruisen. Hoewel | het | omgevingsrecht | niet | verbiedt | dat | een | gemeente | via | het | privaatrecht het | gebruik | van | bestrijdingsmiddelen | beperkt | , is het | duidelijk | dat | gemeenten onder | de | Omgevingswet | verschillende | mogelijkheden | hebben | om | het | gebruik van | bestrijdingsmiddelen | in te perken | via | het | omgevingsplan. Hieruit | zou | men | de | conclusie | kunnen | trekken | dat | regulering | via | het | privaatrecht het | publiekrecht | doorkruist. | Dat | is echter | niet | het | geval | zo | blijkt | uit | een | uitspraak die | de | Hoge | Raad | een | jaar | na | het | Windmill-arrest | deed. | 78 In die | uitspraak | 79 ging het | over | verkoop | van | grond | door | een | gemeente | waarbij | de | koper | contractueel beperkt | werd | in zijn | gebruiksmogelijkheden. | De | Hoge | Raad | merkte | op | dat het | sinds | jaar | en | dag | gebruikelijk | is dat | gemeenten | gebruiksvoorwaarden opleggen | bij | de | verkoop | van | gronden.

| Dit | doorkruiste | het | publiekrecht | niet | , ook | niet | als | bepaald | grondgebruik | beperkt | of | verboden | werd | dat | volgens | het bestemmingsplan | wel | was | toegestaan. | 80 | 37 77 | H R 26 januari | 1990 , NJ 1991/393 m. nt. M. Scheltema | (Windmill- arrest) | , ECLI:NL:HR:1990:AC0965. 78 | Z ie ook | de | gemeente | Heereveen in haar | Uitgifteprotocol | in het kader | van | duurzaamheidseisen: “In dat geval | vraagt | ze aan partijen | om | met | in achtneming van | de gestelde | eisen | een bieding | te doen. | Het | staat partijen | vrij om | dan | een bieding | te doen | op basis | van vrijwilligheid. | In dit geval | ligt het niet voor | de hand | dat hiermee | er sprake | is van | de doorkruisingsleer. | ” 79 | H R 8 juli 1991 , NJ 1991/691 m. nt. M.Scheltema | , ECLI:NL:HR:1991:ZC0315 80 | H R 8 juli 1991 , NJ 1991/691 m. nt. M.Scheltema | , ECLI:NL:HR:1991:ZC031 | , r. o. 3. 3. 37 81 Reguliere pachtovereenkom- sten duren minimaal 6 jaar (art. 7:325 BW). 82 D it geldt ook voor zogeheten teeltpacht (art. 7:396 BW). Het gaat hierbij om losse grond die voor één of twee jaar wordt verpacht en waarop een ge - was wordt geteeld waarvoor vruchtwisseling noodzakelijk is. Van deze pachtvorm wordt echter (nog) nauwelijks gebruik gemaakt.

83 E r is een aparte regeling voor pachtgronden in reservaten , waarbij er aparte regels gelden voor verplichtingen die gericht zijn op natuurbehoud. Dit is vooral relevant voor de Staat en natuurbeheerders zoals natuur - monumenten , voor gemeenten is deze pachtvorm niet aan de orde. Art. 7:389 lid 2 , sub a BW bepaalt namelijk dat het moet gaan om pachtovereenkom - sten “gesloten met betrekking tot door de Staat of een bij koninklijk besluit aangewezen particuliere terreinbeherende natuurbeschermingsorganisatie in eigendom dan wel erfpacht verworven percelen. ” 84 P acht met kleine oppervlakten (in beginsel niet groter dan één hectare) en teeltpacht zijn vrijgesteld van toezicht door de grondkamer (art. 7:395 BW). Deze pachtvormenhoeven alleen te worden geregistreerd bij de grondkamer (art. 7:396 BW). In verreweg de meeste gevallen zal een pachtovereenkomst echter wel ter toetsing aan de grondka - mer moeten worden voorgelegd. 85 A ls er punten zijn die goedkeuring van de pachtovereenkomst verhinderen , dan kan de grondkamer de overeenkomst op die punten wijzigen (art. 7:320 lid 1 BW). De gewijzigde overeenkomst geldt dan als goedgekeurd (art. 7:320 lid 2 BW). Als wijziging niet mogelijk is , vernietigt de grondkamer de overeenkomst. Pacht- overeenkomsten 9 Pacht: algemeen De overheid kan als eigenaar van landbouwgrond deze grond verpachten (art. 7:311-312 BW).

Het kan gaan om reguliere pacht van minimaal 6 81 Na het einde van de looptijd wordt reguliere pacht in principe jaar. automatisch verlengd. Het is bij deze vorm van pacht lastiger om tussentijds duurzaamheidseisen op te leggen. Bij kortlopende geliberaliseerde pacht geldt het continuatierecht niet. Veel gemeenten kiezen daarom tegenwoordig voor deze pachtvorm: geliberaliseerde pacht is flexibeler en 82 Dit biedt meer mogelijkheden om tussentijds meestal van kortere duur. te sturen op bestrijdingsmiddelengebruik. Deze handleiding ziet daarom 83 vooral op geliberaliseerde pacht. Toetsing door de grondkamer Een pachtovereenkomst kan voorschriften bevatten over het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Deze voorschriften moeten de toets van de grondkamer 84 ter doorstaan. Een pachtovereenkomst moet in de meeste gevallen goedkeuring worden voorgelegd aan een van de vijf regionale grondkamers (art. 7:321 BW). Deze grondkamers houden toezicht op (o. a. ) de pachtprijs (bij reguliere pacht) en de pachtvoorwaarden. De grondkamer keurt de overeenkomst af als daarin buitensporige verplichtingen zijn opgenomen voor 85 Een partij die het niet eens is met de beslissing van de de pachter (zie hierna). regionale grondkamer , kan in beroep bij de Centrale Grondkamer in Arnhem.

38 Buitensporige | verplichtingen | niet | toegestaan De | grondkamer | keurt | pachtovereenkomsten | niet | goed | als | daarin | voor | de pachter | buitensporige | verplichtingen | staan | (art. 7:319 | lid 1 onder | b BW). | De vraag | is of | beperkingen | aan | het | gebruik | van | bestrijdingsmiddelen | tot een buitensporige | verplichting | leidt | voor | de | teler. | Er zijn geen | uitspraken | over een | totaalverbod | op | chemische | bestrijdingsmiddelen | , maar | de | Centrale Grondkamer | heeft | zich | wel | al meermaals | gebogen | over | een | glyfosaat-verbod | in pachtovereenkomsten. Tip Bij twijfel | over | de | juridische | houdbaarheid | van | gebruiksvoorwaarden | , kan | de | gemeente | een | ontwerp-pachtovereenkomst | ter toetsing voorleggen | aan | de | grondkamer. | Als | binnen | twee | maanden | na goedkeuring | van | de | ontwerpovereenkomst | , ook | de | definitieve pachtovereenkomst | naar | de | grondkamer | wordt | gestuurd | , wordt | deze goedgekeurd | als er inhoudelijk | niets | aan | de | overeenkomst | is veranderd (art. | 7:324 | lid 3 BW). | N. B: een | ontwerp-pachtovereenkomst | kan | niet | meer door | de | grondkamer | worden | beoordeeld | als | de | pachter | de | grond | al in gebruik | heeft | (art. | 7:324 | lid 4 BW).

In maart | 2020 | keurde | de | Centrale | Grondkamer | een | verbod | op | het | gebruik | van glyfosaat | goed | bij 1-jarige | pacht. | 86 In 2022 | bepaalde | de | Centrale | Grondkamer dat | een | glyfosaatverbod | bij vierjarige | pacht | met | het | oog | op | de | bescherming van | de bodem | en | het | bodemleven | is toegestaan | , ook | al is glyfosaat | als bestrijdingsmiddel | toegelaten | tot | de | markt. | De | financiële | gevolgen | van | moeilijk te bestrijden | onkruid | mochten | echter | niet | volledig | voor | risico | van | de | pachter komen. | Dit maakte | de | eis in de | pachtovereenkomst | om | aan | het | einde | van | de pachtperiode | de | grond | ‘schoon’ | op | te leveren | buitensporig. | 87 Om | die | reden schrapte | de | Grondkamer | de | verplichting | om | de | grond | schoon | op | te leveren. Inmiddels | is duidelijk | dat | de | Grondkamer | dezelfde | lijn volgt | bij twee- | , drie- | en zesjarige | pachtovereenkomsten. | 88 Wijzigen | lopende | pachtovereenkomsten | is lastig Partijen | kunnen | tussentijdse | herziening | van | de | pachtovereenkomst | vragen | aan de | Grondkamer | (art. 7:326 | BW). | De | kans | op | succes | is daarbij | echter | beperkt. Zo | wilde | het | Waterschap | Hunze | en | Aa’s | via deze | weg | een | bemestings- | en bestrijdingsmiddelenverbod | opnemen.

| Dit verzoek | is door | de | Centrale Grondkamer | afgewezen. | Tussentijdse | herziening | is bedoeld | om | verouderde | en onbevredigende | bepalingen | te | elimineren | en | niet | om | bepalingen | op | te leggen die partijen | niet | zijn overeengekomen | en | zeker | niet | bepalingen | die | het | tegendeel | 86 | U itspraak Centrale | Grondkamer inhouden | van | wat | aanvankelijk | was | afgesproken. | 89 | in zaak GP 11. 812. 87 | U itspraak Centrale | Grondkamer in zaak GP 11. 837. 88 | Z ie de uitspraken | in zaken | GP 11.840 , GP 11. 839 en GP | 11. 835. 89 | 1 7 17 CG 28 juli 2015 , TvAR 2016/5847 | met noot | B. Nijman. 39 Tip Breng | vooraf | aan | het | verpachten | nauwkeuring | in kaart | welke beperkingen | aan | het | gebruik | van | bestrijdingsmiddelen | in de pachtovereenkomst | moeten | komen. | Let bijvoorbeeld | op | dat | niet onbedoeld | enkel | chemische | onkruidbestrijding | wordt | verboden | , terwijl | de | bedoeling | is dat | er ook | een | verbod | komt | op | het | gebruik | van insecticiden | en | fungiciden. | Neem | duidelijk | op | of: 1. | bepaalde | teelten | verboden | zijn ; 2. | of enkel | laag | risico-middelen | of biologische | middelen | zijn toegestaan | , en ; 3. | of voor | bestrijdingsmiddelengebruik | voorafgaande | toestemming moet | worden | gevraagd.

Belangrijk: | transparantie | in de | selectieprocedure Een | transparante | selectieprocedure | is ook | nodig | om | te voldoen | aan | de eisen uit het | Didam-arrest | (zie hiervoor | Hoofdstuk | 7). 90 In de | lagere | rechtspraak is het Didam-arrest | (over | verkoop | van | grond) | ook | toegepast | op | de | uitgifte van | pachtgrond. | 91 Gemeenten | dienen | voorafgaand | aan | het | sluiten | van | de pachtovereenkomst | duidelijke | selectiecriteria | en pachtvoorwaarden | over het gebruik | van | bestrijdingsmiddelen | op te nemen | in de | openbare | informatie. Gebeurt | dit niet , dan | kan | er bij de | selectie | niet | alsnog | op | deze | criteria | geselecteerd worden. | Het | is daarbij | van | belang | dat | de criteria | duidelijk | geformuleerd | zijn (geen vaag | taalgebruik) | en | dat | zij haalbaar | zijn voor | meerdere | pachters. Een | gemeente | kan | in de | selectiecriteria | verduidelijken | dat | enkel | telers | die biologisch | telen | in aanmerking | komen | als pachter. | Aan | een | verbod | op chemische-synthetische | bestrijdingsmiddelen | kunnen | telers | voldoen | (het | is haalbaar) | door | te kiezen | voor | biologische | landbouw. | Verder | kan | gedacht worden | aan | een | verbod | op | bepaalde | middelen | of intensieve | teelten.

Praktijkvoorbeelden Gemeentelijk | grond- | en | pachtbeleid De | selectiecriteria | en | gebruiksvoorwaarden | kunnen | verschillen | per pachtovereenkomst. | Het | is efficiënt | om | hierover | in algemene | zin keuzes | te maken of uitgangspunten | te formuleren | voor | het | hele | gemeentelijke | grondgebied. | Dit kan | in het gemeentelijk | grond- | of pachtbeleid. | Er zijn verschillende | gemeenten die in het | pachtbeleid | bepaalde | intensieve | teelten | of bestrijdingsmiddelen op | alle pachtgronden | verbieden. | Let wel | , daarnaast | zullen | gemeenten | deze voorwaarden | óók | moeten | opnemen | in de | pachtovereenkomsten. | 90 H R 26-11-2021 , NJ 2022/149 | m. n. C. E. C. Jansen (Didam-arrest) | , ECLI:NL:HR:2021:1778. 91 R echtbank | Noord-Nederland | , 10- 01-2023 | , ECLI:NL:RBNNE:2023:82. 40 Voorbeelden Voorbeeld | 1: verbod | op | bollenteelt | en | voorkeur | biologische boeren De | gemeente | Heerenveen | heeft | als beleid | dat | in alle pachtovereenkomsten een | verbod | komt | op | bollenteelt.

| Als | selectiecriterium | kan | meewegen | of een boer | biologisch | is of niet: “Criteria | ten | aanzien | van | grondgebruik: […]- Verbod | op bollenteelt | ; […] Bij selectiecriteria | van | de | pachter | kan | worden | gedacht | aan | onder | meer: […]- Type | boer | (biologisch | of niet biologisch)” | ; 92 Voorbeeld | 2: verbod | intensieve | teelten | in | Heusden In het | pachtbeleid | (2023) | van | de | gemeente | Heusden | geldt | voor | alle (geliberaliseerde) | pacht | een | verbod | op | intensieve | teelten: “Gewassen | die vallen | onder | intensieve | teelt mogen | niet | geteeld | worden. Het | betreft | (bloem)bollen | , lelies , aardappelen | , asperges | , aardbeien | en bomen. | Deze | gewassen | zorgen | voor | uitputten | of verschraling | van | de bodem. | […] Daarnaast | hebben | enkele | van | deze | gewassen | , door | een | hoog gebruik | van | gewasbeschermingsmiddelen | , een significante | slechte | invloed op | de bodemgesteldheid | en waterkwaliteit. | ” 93 Voorbeeld | 3: glyfosaat-verbod | Gemeente | Eersel Verschillende | gemeenten | hebben | een | verbod | op | glyfosaat | in hun pachtbeleid | opgenomen.

| Een | voorbeeld | is het ‘Beleid | geliberaliseerde pacht | vanaf | 2020’ | van | de | Gemeente | Eersel: “Bij de | eerstvolgende | geliberaliseerde | pachtuitgiftes | - ter aanvulling | op het | ‘beleid | geliberaliseerde | pacht | vanaf | 2020’ | - geldt | een | verbod | op | het gebruik | van | glyfosaat | , dit met | uitzondering | van | pleksgewijze | bestrijding van | haarden | van | persistente | onkruiden | en invasieve | exoten. | ” Verbod | intensieve | teelten Er is uitgebreide | ervaring | opgedaan | met | het | beperken | van | het | gebruik | van bestrijdingsmiddelen | in de | provincies | Drenthe | en Groningen | waar | provinciale grond | verpacht | wordt | via uitvoeringsorganisatie | Prolander. | 94 Bij het verpachten van | gronden | gelden | verschillende | beperkingen | aan | het | gebruik | van bestrijdingsmiddelen | waaronder | een | verbod | op bepaalde | intensieve | teelten. Verbod | op | intensief | bespoten | teelten In de ‘toewijzing | en voorwaarden | verpachting | 2025’ | van | de | Provincie | 92 U itgifteprotocol van gemeente 95 | Heereveen | (geldend | vanaf 15- Drenthe | staat: | 03-2024). “De | volgende | gewassen | zijn uitgesloten: | meerjarige | teelten | , bloem(boll)en | , | 93 Uitvoeringsregeling | Uitgifte bomenteelt | en vollegrondsgroenten | met | uitzondering | van | bonen.

| ” | geliberaliseerde | pacht 2024 van gemeente | Heusden. 94 www. | prolander. nl 95 h ttps://www. | prolander. nl/ grond/pachtuitgifte/drenthe 41 Behoud biologische landbouw Bij de verpachting van landbouwpercelen waar al biologisch wordt geteeld en de grond SKAL-gecertificeerd is , verpachten Provincie Drenthe en Groningen de grond in principe alleen aan een andere lokale biologische teler. Als er geen belangstelling is onder SKAL-agrariërs , dan kan in deze provincies een niet- biologische teler het perceel pachten. Die zal in principe ook biologisch moeten gaan telen , tenzij de provincie instemt met het vervallen van het biologische 96 en gemeenten hebben in hun pachtbeleid keurmerk. Ook andere provincies opgenomen dat SKAL-ondernemers voorrang krijgen bij pacht van SKAL- 97 Daar valt veel voor te zeggen , want gronden worden pas als SKAL- gronden. grond aangemerkt na drie jaar telen met een SKAL-certificaat. Komt er daarna een agrariër zonder SKAL-certificaat dan vervalt de SKAL-status en mag de grond 5 jaar lang niet weer worden ingezet voor SKAL-activiteiten. Voorbeeldbepaling behoud biologische landbouwgrond “landbouwpercelen die reeds zijn omgeschakeld naar biologische landbouw (SKAL gecertificeerde grond). Deze grond wordt in eerste instantie alleen aan omliggende biologische bedrijven verpacht.

Als er geen biologische pachter beschikbaar is/er geen belangstelling is vanuit een biologische pachter , dan wordt een gangbare agrariër als pachter gezocht via de reguliere openbare procedure. Voor het laten vervallen van het biologische keurmerk van het perceel is vooraf schriftelijke toestemming 98 van de provincie nodig. ” 96 Bijvoorbeeld de provincie Noord-Brabant: Zie bijvoorbeeld de provin - cie Noord-Brabant (https:// www. groenontwikkelfonds - brabant. nl/homepage/wat- kunnen-wij-voor-u-beteke - nen/duurzaamheidsscore) en de gemeente Heusden (Uitvoeringsregeling Uitgifte geliberaliseerde pacht 2024). Die laatste laat de voorrang echter alleen gelden als de SKAL-ondernemer een bod uitbrengt wat vergelijkbaar is met andere hoogste bieders. 98 https://www. prolander. nl/ grond/pachtuitgifte/drenthe 99 ‘Bijlage 2 , gebruiksvoorschriften binnen het NNN (https:// www. prolander. nl/grond/ bijlage-2-drenthe/) 100 https://www. brabant. nl/ info/beheer-provinciale- gronden/uitleg- pachtpakketten-2026/ duurzame-pacht-2026/ Algeheel verbod op geruik bestrijdingsmiddelen Voor percelen die in een NNN-gebied liggen , gelden in de provincie Groningen en Drenthe strengere voorwaarden dan voor andere gronden. Daar mogen bestrijdingsmiddelen alleen na voorafgaande schriftelijke goedkeuring 99 In de Provincie Noord-Brabant geldt een verbod pleksgewijs gebruikt worden.

op ‘chemische bestrijdingsmiddelen’ op pachtgronden binnen 1 km van een 100 stikstofgevoelig Natura 2000-gebied. 97 Voorbeeldbepaling 1 (Provincie Drenthe) - algemeen verbod op bestrijdingsmiddelen “Uitsluitend na afstemming met en na voorafgaande schriftelijke goedkeuring van verpachter is onder voorwaarden pleksgewijze behandeling met chemische (gewasbeschermings) middelen mogelijk. ” Voorbeeldbepaling 2 (Provincie Noord-Brabant) - algemeen verbod op bestrijdingsmiddelen “Op het pachtobject mogen geen chemische bestrijdingsmiddelen zoals gly- fosaat houdende middelen (bijvoorbeeld Roundup) worden gebruikt ; Pleksge- wijze bestrijding van probleemonkruiden (akkerdistel , Jacobkruiskruid enz. ) is alleen mogelijk in overleg en met schriftelijke toestemming van de provincie. ” 42 Een | verbod | op | bestrijdingsmiddelen | kan | ook | gelden | voor | slechts | een | gedeelte van | het | perceel. | Daar | is voor | gekozen | op | sommige | percelen | in provincie | Drenthe en Groningen | die | niet | binnen | een | NNN-gebied | liggen | , maar | wel | bedoeld | zijn | om de | natuur | te versterken. | Hier | moet | de | pachter | grasranden | aanleggen. | Daarbij geldt: | “Er worden | in principe | geen | bestrijdingsmiddelen | gebruikt”. | 101 Verbod | op | een | specifiek | middel Er kan | ook | gekozen | worden | voor | een | verbod | op | een | specifiek | middel.

| Zo geldt | op | de | ruilpercelen | in provincie | Drenthe | en | Groningen | , die | niet | binnen | een NNN-gebied | liggen | maar | wel | bedoeld | zijn om | de | natuur | te versterken | , een glyfosaatverbod. | 102 Ook | de | Provincie | Noord-Brabant | hanteert | een | verbod | op | het gebruik | van | glyfosaat | op | pachtgronden. | 103 Voorbeeldbepaling | glyfosaatverbod “Het | gebruik | van | glyfosaat | is niet | toegestaan. | Uitsluitend | na | afstemming met | en | na | voorafgaande | schriftelijke | goedkeuring | van | de | verpachter | is pleksgewijze | (be)handeling | toegestaan. | Het | streven | is erop | gericht | minder chemische | bestrijdingsmiddelen | te gebruiken. | ” Zoals | hiervoor | besproken | levert | een | glyfosaatverbod | een | buitensporige | last | op als de | pachter | de | grond | helemaal | onkruidvrij | moet | opleveren.

De | Rijksdienst | voor | Ondernemend | Nederland | adviseert | het | volgende: “Voegt | u een | verbod | op | het | gebruik | van | glyfosaat | toe? | Neem | dan | het volgende | beding | op: Verpachtster | zal pachter | bij het | einde | van | de pachtovereenkomst | niet aanspreken | op | het | niet | opleveren | in de | staat | waarin | het | gepachte | in gebruik | is gegeven | als dit niet | opleveren | in die | staat | het | rechtstreeks | gevolg is van | het | verbod | op | het | gebruik | van | glyfosaat | en pachter | redelijkerwijs geen | andere | maatregelen | heeft | kunnen | treffen | om | dit | te voorkomen. | ” 104 101 Bijlage 1 , gebruiksvoorschriften ruilgronden | (buiten NNN) 102 Bijlage 1 , gebruiksvoorschriften Ophogen | bod | van | duurzame | telers | ruilgronden | (buiten NNN) Een | manier | om | minder | bestrijdingsmiddelengebruik | te promoten | , is om | 103 www. | brabant. | nl/info/ bij de | gunning | van | pachtgronden | het | uitgebrachte | bod | van | telers | met | een | beheer-provinciale-gronden/ uitleg-pachtpakketten-2024/ duurzaamheidscertificaat | fictief | op | te hogen. | Dit is de | aanpak | van | het | geliberaliseerde-pacht-2024/ Rijksvastgoedbedrijf | bij geliberaliseerde | pachtgronden. | Een | SKAL-certificaat | 104 www. | rvo. nl/ levert | in 2024 | een | 15% | hoger | bod | op | en | in 2027 | is dat | 30 | %.

Een | On | the | Way | to | onderwerpen/pachten- PlanetProof-certificaat | levert | nu een | verhoging | van | 10% | op | en | in 2027 | is dat | en-pachtovereenkomsten/ 105 | overeenkomst-laten-toetsen 20%. | De | Provincie | Noord-Brabant | hoogt | het | bod | van | SKAL-gecertificeerde | 105 ‘Rijksvastgoedbedrijf ondernemers | op | met | 62%. | In navolging | daarvan | heeft | de | Brabantse | gemeente | verduurzaamt | grondportefeuille’ Heusden | deze | percentages | opgenomen | in het | gemeentelijke | pachtbeleid. | 106 | (nieuwsbericht | van 22-07-2024 op www. | rijksvastgoedbedrijf. | nl). 106 Uitvoeringsregeling | Uitgifte geliberaliseerde | pacht | 2024. 43 Het fictief ophogen van biedingen door duurzame telers geeft hen meer kans om als pachter geselecteerd te worden. Echter , ook niet-biologische telers kunnen geselecteerd worden. Als een gemeente bepaalde teelten of bestrijdingsmiddelen wil verbieden dan blijft het belangrijk om , naast het ophogen van biedingen , beperkingen op te nemen in de pachtovereenkomst. Tip Het is aan te bevelen om het ophogingspercentage van biedingen door duurzame telers zo te kiezen dat zij ook daadwerkelijk meer kans maken. Het ophogingspercentage dient het verschil in draagkracht met telers van sommige intensief bespoten teelten (zoals lelies) effectief te compenseren.

Dit speelt vooral bij geliberaliseerde pachtovereenkomsten waar de 107 niet gemaximeerd pachtprijs per hectare (anders dan bij reguliere pacht) is en ook niet door de Grondkamer op redelijkheid wordt getoetst. 107 P. J. Woltjer , R. W. van der Meer en M. J. Voskuilen , ‘Pachtnormen 2024 - Berekening hoogst toelaatbare pachtprijzen voor los land , agrarische bedrijfsgebouwen en agrarische woningen’ , WEC , Wageningen: mei 2024. 44 Kwalitatieve plichten 10 Als gemeentelijke agrarische gronden worden verkocht , dan kunnen in de verkoop- en leveringsakte bepalingen worden opgenomen over het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Op die manier houdt de gemeente toch enige controle over het landgebruik nadat het eigendom is overgedragen. Een gemeente kan dit doen door zogeheten kwalitatieve verplichtingen , eventueel in combinatie met een kettingbeding , op te nemen in de verkoopakte. Kwalitatieve verplichting: wat kan je er mee? Een kwalitatieve verplichting is een verplichting om te dulden of niet te doen die rust op de eigenaar van een registergoed (waaronder grond). De verplichting is vastge - legd in een overeenkomst tussen partijen , maar blijft ook gelden als de grond aan een andere eigenaar wordt doorverkocht. Ook de nieuwe particuliere eigenaar en andere gebruikers zoals huurders of erfpachters zullen zich aan de kwalitatieve verplichtingen moeten houden (art. 6:252 BW).

Een voorbeeld is te vinden in de overeenkomsten die de Provincie Drenthe hanteert bij de verkoop van natuurgronden en waarbij o. a. een verbod op 108 bestrijdingsmiddelengebruik geldt: “a. Partijen komen hierbij met betrekking tot het terrein , ten behoeve van de Provincie , een kwalitatieve verbintenis als bedoeld in artikel 6:252 van het Burgerlijk Wetboek overeen , inhoudende hetgeen in lid 4 is aangegeven. b. Partijen komen overeen dat de verplichtingen als bedoeld in lid 4 en de daaraan verbonden consequenties zoals bepaald in lid 5 , overgaan op degenen die het goed onder bijzondere en algemene titel zullen verkrijgen en dat mede gebonden zullen zijn degenen die van de rechthebbende een recht tot gebruik van het goed zullen verkrijgen , conform artikel 6:252 van het Burgerlijk Wetboek. ” 108 Een voorbeeld ‘Tekst kwalitatieve verplichting in overeenkomst 45 Een | kwalitatieve | verplichting | kan | alleen | verplichten | om | iets | te dulden | of niet | te doen. | Bij de | formulering | van | een | kwalitatieve | verplichting | moet | daar | rekening mee | worden | gehouden.

De | volgende | kwalitatieve | verplichtingen | zijn | toegestaan omdat | zij een | niet-doen | inhouden: “De | eigenaar | mag | op | het | perceel | geen | chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen | gebruiken | , uitgezonderd | laag | risico-middelen | en bestrijdingsmiddelen | die | zijn | toegestaan | in de | biologische | landbouw volgens | Uitvoeringsverordening | 2021/1165. | ” “Op | het | perceel | mag | geen | bloem(boll)en- | , pootaardappelen- | , fruit- | of bomenteelt | plaatsvinden | tenzij | binnen | deze | teelten | enkel gebruik | wordt | gemaakt | van | laag | risico | middelen | en | bestrijdings- middelen | toegestaan | in de | biologische | landbouw | volgens | Uitvoerings- verordening | 2021/1165. | ” Een | kwalitatieve | verplichting | mag | niet | leiden | tot | een | plicht | om | iets te | doen. Het | is niet | mogelijk | om | voor | te schrijven | dat | een | boer | bepaalde | duurzame teeltmethoden | toepast. | Een | kwalitatieve | verplichting | mag | de | eigenaar | ook niet | beperken | in zijn | recht | om | de | grond | te vervreemden | of te bezwaren | met bijvoorbeeld | een | erfdienstbaarheid | of erfpacht | (art. 6:252 | lid 5 BW).

De | volgende | bepaling | is niet | toegestaan | als | kwalitatieve | verplichting omdat | het | een | plicht | om | iets | te doen | omvat: | “De | eigenaar | die | gewassen | op het perceel | teelt | , doet | dit conform | de | SKAL-richtlijnen. | ” Uit het | Didam-arrest | 109 volgt | dat | alle | potentiële | gegadigde | de | kans | moeten krijgen | om | mee | te dingen. | Dit brengt | mee | dat | in de | openbare | selectieprocedure duidelijk | moet | staan | welke | kwalitatieve | plichten | er gelden | ten | aanzien | van | het gebruik | van | bestrijdingsmiddelen | en | welke | selectiecriteria | er op | dit onderwerp gelden | (zie | voor | meer | details | hoofdstuk | 7 en | 8). 110 Minder | sterk | alternatief: | kettingbeding Een | kettingbeding | is minder | sterk | dan | een | kwalitatieve | verplichting. | Het | is een beding | in een | overeenkomst | dat | plichten | oplegt | aan | de | nieuwe | eigenaar | en de | nieuwe | eigenaar | daarnaast | verplicht | om | deze | verplichtingen | ook | op | te leggen | aan | zijn | rechtsopvolgers. | Vaak | gaat | een | kettingbeding | samen | met | een boeteclausule | voor | als het | kettingbeding | geschonden | wordt. | 109 HR 26-11-2021 , NJ 2022/149 | m. n. C. E. C. Jansen (Didam-arrest) | , Kettingbedingen | zijn | vooral | nuttig | waar | een | actieve | plicht | om | iets | te doen | in de | ECLI:NL:HR:2021:1778.

110 HR 26-11-2021 , NJ 2022/149 | m. n. verkoopakte | wordt | opgenomen | , omdat | dit niet mogelijk | is via | een | kwalitatieve | C. E. C. Jansen (Didam-arrest) , verplichtingen. | Bij beperkingen | aan | het | gebruik | van | bestrijdingsmiddelen | , | ECLI:NL:HR:2021:1778 | , r. o. 3. 1. 4. 46 gaat het echter normaal gesproken om een niet-doen en is de kwalitatieve verplichting te verkiezen. Een groot nadeel van kettingbedingen is dat als de nieuwe eigenaar nalaat de verplichtingen door te geven , de gemeente het kettingbeding normaal gesproken niet meer kan inroepen tegen een volgende eigenaar. De ketting is dan doorbroken. Ook bij faillissement en executoriale hypothecaire verkoop zal de ketting doorbroken worden. 111 Een voorbeeld van een kettingbeding en boetebeding is te vinden in art 18. 4 uit de ‘Tekst kwalitatieve verplichting in overeenkomst Groenruil’ (www. prolander.

nl/grond/ groenruil/): “Koper verbindt zich deze bepaling bij elke vervreemding in eigendom van het Gekochte of een gedeelte daarvan , zo ook bij de vestiging van een zakelijk genotsrecht op het Gekochte of een gedeelte daarvan , alsmede bij elke vervreemding van dat zakelijk genotsrecht , aan de nieuwe verkrijger in eigendom of zakelijk genotsrecht op te leggen , ten behoeve van Verkoper te bedingen en aan te nemen en om die bedingen , alsmede het in dit lid bepaalde , in elke verdere akte van vervreemding in eigendom of vestiging casu quo vervreemding van een zakelijk genotsrecht woordelijk te doen opnemen , zulks op verbeurte voor de Koper en/of iedere opvolgende verkrijger in eigendom of zakelijk genotsrecht , die verzuimt te bedingen , op te leggen , aan te doen nemen of te doen opnemen , van een onmiddellijk opeisbare boete van € 25.000- , (zegge: vijfentwintigduizend euro) ten behoeve van Verkoper , zonder dat enige ingebrekestelling daartoe zal worden vereist , zodat de bedongen boete terstond zal kunnen worden gevorderd. ” 112 Zie voor enkele weinig voorkomende complicaties art. 6:252 lid 3 BW. 113 Zie ‘Tekst kwalitatieve verplichting in overeenkomst Groenruil’ (www. prolander. nl/grond/ groenruil/). Bij verkoop van gronden kan het gebruik van bestrijdingsmiddelen beter gereguleerd worden via een kwalitatieve verplichting dan via enkel een kettingbeding.

Een kettingbeding kan makkelijker doorbroken worden bij verkoop van de grond , waardoor de nieuwe eigenaar niet meer gebonden is aan de beperkingen aan het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Kwalitatieve verplichtingen worden overigens wel vaak gecombineerd met een 111 kettingbeding (incl. boeteclausule) om ze nog sterker te maken. Tegenprestatie door gemeente In de verkoopakte kan worden afgesproken dat de gemeente een tegenprestatie levert (art. 6:252 lid 4 BW). Het zal dan vaak gaan om een geldsom , maar het kan ook gaan om landonderhoud. Hiermee kan de groep potentiële kopers worden vergroot. Procedure voor vestiging kwalitatieve plichten Een kwalitatieve verplichting heeft pas werking tegenover rechtsopvolgers en gebruikers als de verplichting is opgenomen in een notariële akte die is 112 In de overeenkomst ingeschreven in de openbare registers (art. 6:252 lid 2 BW). wordt opgenomen dat partijen elkaar machtigen om deze inschrijving uit te voeren. Hier kan ook bepaald worden wie de kosten van die inschrijving draagt. Het is redelijk dat de gemeente dit doet , aangezien zij belang heeft bij de kwalitatieve verplichting. Een voorbeeld hiervan is te vinden in de overeenkomsten die de Provincie 113 Drenthe hanteert bij de verkoop van natuurgronden : “c.

De kosten van het vestigen van deze kwalitatieve verbintenis en van de inschrijving in de openbare registers zijn voor rekening van de Provincie. d. Partijen machtigen elkaar over en weer om de inhoud van deze kwalitatieve verbintenis als onderdeel van deze Verkoopovereenkomst daartoe als beding in de zin van artikel 6:252 Burgerlijk Wetboek in te schrijven in de desbetreffende (openbare) registers op de wijze , zoals de toepasselijke wetten dit voorschrijven. Deze volmacht is als onderdeel van deze Verkoopovereenkomst onherroepelijk en vervalt niet door overlijden of onbekwaamheid van de Koper of beperkt gerechtigde. ” 47 Duur en wijzigen van kwalitatieve verplichtingen Een kwalitatieve verplichting kan voor bepaalde tijd of voor onbepaalde tijd bestaan. Het ligt voor de hand om beperkingen aan het gebruik van bestrijdingsmiddelen voor onbepaalde tijd te laten gelden. Kwalitatieve verplichtingen kunnen gewijzigd worden of eindigen op alle wijzen waarop een overeenkomst gewijzigd of beëindigd kan worden. Denk aan: opzegging of aanpassing met wederzijds goedvinden , ontbinding (6:256 BW) en wijziging wegens onvoorziene omstandigheden (6:258 BW). Een voorbeeld over de handhaving van o. a. de kwalitatieve verplichting om geen bestrijdingsmiddelen te gebruiken op 114 Groenruil-gronden in Drenthe. “a.

I ndien Koper één of meer verplichtingen genoemd in lid 4 van dit artikel niet nakomt , kan de Provincie nakoming van de verplichtingen vorderen dan wel deze Verkoopovereenkomst ontbinden. A lvorens tot ontbinding over te gaan , dient de Provincie nakoming te vorderen. Als de Provincie nakoming vordert is de Koper verplicht om binnen een door de Provincie te stellen termijn de niet-nakoming van één of meer van de verplichtingen genoemd in lid 4 op eerste aanzegging te staken en het terrein in de staat te herstellen waarin het verkeerde vóór de niet-nakoming , zulks op straffe van een dwangsom van ten hoogste € 500- , vermenigvuldigd met het aantal hectares van het terrein waarop één of meer van de verplichtingen genoemd in artikel 4 niet worden nagekomen. Deze dwangsom geldt voor iedere week dat de Koper één of meer van de verplichtingen genoemd artikel 4 niet nakomt , vanaf de datum dat de nakoming wordt gevorderd. d. D e Provincie kan de Verkoopovereenkomst ontbinden indien de Koper geen gevolg heeft gegeven aan de vordering tot nakoming. In dat geval is de Koper aan de Provincie een direct opvorderbare boete verschuldigd van ten hoogste < < invullen afwaardering > > , vermeerderd met de wettelijke rente. Dit bedrag kan worden verhoogd met maximaal vijftig procent (50%).

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.roosendaal.nl/api/v1/meetings/1948/documents/54808