Bijlage4a_ Waterfrontontwikkeling Roermond_P03-app_B
Tekst van het document
11 oktober 2022
BI2452-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
31
Projectgerelateerd
Tabel 6-2: Conclusie beoordeling per scenario
Variantbeoordeling
Vergunning rivierkunde
Technische haal- en maakbaarheid
Veiligheid en Robuustheid
Kosten
Scenario A
Voldoet aan eisen rivierkunde onder voorwaarde van zeer beperkte natuurontwikkeling langs de maas
Volledige vervanging huidige kering is een grotere en complexere opgave dan enkel ophogen
Haveninfrastructuur ligt in dit scenario aan de veiligere zijde van de haven
Hoog € 21,2m
Voldoet aan eisen rivierkunde onder voorwaarde van zeer beperkte natuurontwikkeling langs de maas
Inpassen van woningen in de kering biedt uitdaging. De beoogde brug over steelhaven dient robuust uitgevoerd te worden.
Hoger risico op schade en ongevallen bij overstromingen door haven aan landtongzijde. Verminderde bereikbaarheid haven bij calamiteiten. Dit effect wordt vergroot door het parkeren op de landtong.
Laag € 15,7m
Voldoet aan eisen rivierkunde onder voorwaarde van zeer beperkte natuurontwikkeling langs de maas
Inpassen van woningen in de kering biedt uitdaging. De brug over de jachthaven is constructief haalbaar en vormt geen (grote) belemmering voor de havencapaciteit.
Hoger risico op schade en ongevallen bij overstromingen door haven aan landtong. Verminderde bereikbaarheid haven bij calamiteiten.
Gemiddeld € 17,3m
BI2452-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
32
Scenario B
Scenario C
11 oktober 2022
Projectgerelateerd
7.
Referenties 1. 2. 3. 4.
Rivierkundig Beoordelingskader 5.0, Rijkswaterstaat, 4 juni 2019 Betrekkingslijnen 2019-2020, Rijkswaterstaat, 13 maart 2020 Hoogwater 2021 Feiten en duiding, ENW, 2022 Hoogwatervoorspellingen op de Maas in crisissituaties, Jonas van Schrojenstein Lantman, Februari 2004, Enschede 5. Wateroverlast en hoogwater Limburg , www.deltaprogramma.nl , 2021, https://dp2022.deltaprogramma.nl/wateroverlast-en-hoogwater-limburg.html 6. Evaluatie van het hoogwater van juli 2021, opgehaald van www.Itterenborgharen.nl op 4 september 2022, Datum publicatie: 22/10/2021, https://itterenborgharen.nl/evaluatie-van-hethoogwater-van-juli-2021/ 7. Hoog water in jachthaven RWV Nautilus Roermond juli 2021, Kanaal Bert Kerstens (youtube.com), geplaatst op 3 augustus 2021, https://www.youtube.com/watch?v=h00hZu_cwJw&ab_channel=BertKerstens 8. Roerdelta scenariostudie boekwerk, KCAP, 19 augustus 2022 9. Memo bodemverontreiniging Roerdelta fase 2, Bert van den Beucken, 25 juli 2022 10. Email betreffende: Overleg RWS uitgangspunten waterfrontontwikkeling Roermond, Han de Jong naar Tom Kuijpers en Klaartje Giesberts, donderdag 28 juli 2022 11. Memo verkenning mogelijkheid parkeerplaats op Landtong te Roermond, Aveco de Bondt, referentie OM/023/1506500, 2 mei 2017 12. Beleidslijn groter Rivieren, Overheidswet, https://wetten.overheid.nl/BWBR0020040/2020-0715#Artikel5) Geraadpleegd op 26-09-2022.
Geldend van 15-07-2020 t/m heden,
11 oktober 2022
BI2452-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
33
Projectgerelateerd
Bijlage A: Uitgangspunten Rivierkundige beoordeling RWS Hoogwaterveiligheid Aspect
Criterium
Sommen voor toetsing:
Maatregel in stroomvoerend deel rivier: Hoogwaterreferentie in de as van de rivier
Stroomvoerend: geen waterstandverhoging) op de as van de rivier bij de afvoer(en) uit de Hoogwaterreferentie.
3.200 m3/s (stationair, specifiek model)
Maatregel in bergend deel rivier: Volume waterberging
Bergend: geen vermindering bergend volume
Volumeverliesberekening tussen waterstand bij 4.100 m3/s en de stuwstand.
Hoogwaterreferentie buiten de as van de Rivier
Geen waterstandverhoging langs de hoge grondenlijn of primaire waterkering bij de afvoer(en) uit de Hoogwaterreferentie. (in overleg met de waterkeringbeheerder)
3.200 m3/s (stationair, specifiek model)
Let op: We passen de ligging van het bergend regime Aan uit het waterbesluit
Hydraulische effecten Aspect
Criterium
Sommen voor toetsing:
Inundatiefrequentie van de uiterwaard
De mate van verandering van de waterstand en / of inundatiefrequentie van een of meerdere uiterwaarden bij de afvoer(en) uit de Hoogwaterreferentie.
3.200 m3/s (stationair, specifiek model)
Stroombeeld in de uiterwaard
De mate van verandering van de grootte en richting van de stroomsnelheden in een of meerdere de uit de hoogwaterreferentie afvoeren uit de hoogwaterreferentie
3.200 m3/s (stationair, specifiek model)
Stroombeeld in vaarweg
Dwarsstroomsnelheid op de rand van de vaarweg bij verschillende afvoerniveaus:
Op de rand van de vaarweg: 3.200 m3/s (stationair, specifiek model) Daarna eventueel met lagere debieten
Instroom retentiegebieden Maas
Verandering waterstand ter hoogte van inlaat retentiegebieden Maas, waaronder LateraalkanaalWest
3.200 m3/s (stationair, specifiek model), Bij groot effect ook op basis van lagere debieten.
11 oktober 2022
BI2452-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
34
Projectgerelateerd
Morfologische effecten Aspect
Criterium
Voorstel sommen voor toetsing:
Sedimentatie en erosie van het zomerbed (+ oevers): 1. door ingrepen zomerbed 2. door ingrepen winterbed
Bij erosie: geen verlaging zomerbed beneden de minimale bodemligging t.a.v. erosie en infrastructuur (o.a. kabels, leidingen en waterkeringen);
Stromingspatronen (en verschillen) 3200 m3/s (stationair, specifiek model). Bij grote effecten ook lagere debieten: • 1439 m3/s (stationair, groot model) • 2303 m3/s (stationair, groot model)
Sedimentatie en erosie van uiterwaard en nevengeulen: 1. sedimentatie winterbed 2. erosie winterbed
Bij sedimentatie: Acceptabele beheerskosten voor baggeren nevengeulen; (niet verwacht) Bij erosie: - geen bodemerosie langs primaire waterkering; (niet verwacht) - stabiliteit van belangrijke constructies in de uiterwaard mag niet verminderen; (niet verwacht)
Bij sedimentatie: - geen vermindering van vaargeulafmetingen; (niet verwacht) - geen verhoging van de maatgevende waterstanden op lange termijn; (niet verwacht) Generiek: - beperkte hinder door baggeren en/of terugstorten; behouden vlotheid en veiligheid scheepvaartverkeer; (niet verwacht) - geen onacceptabele sedimentatie of terugschrijdende erosie; (niet verwacht)
Stromingspatronen (en verschillen) 3200 m3/s (stationair, specifiek model). Bij grote effecten ook lagere debieten: • 1439 m3/s (stationair, groot model) • 2303 m3/s (stationair, groot model) Voornamelijk effecten te verwachten op haven. Erosie langs primaire waterkering wordt ook niet direct verwacht. En waterkering wordt opnieuw ontworpen. Stabiliteit van constructies in de uiterwaard/haven is een belangrijk aspect.
11 oktober 2022
BI2452-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
35
Projectgerelateerd
Bijlage B: Analyse hoogwatergolf Oorzaken Regelmatig treden er op de Maas hoogwaters op. Deze kunnen overlast opleveren voor en bebouwing en overige functies langs de rivier. Er zijn een aantal omstandigheden in het stroomgebied van de Maas die bepalend zijn voor hoogwater: [ref 4] • De initiële vochttoestand van de bodem; • De duur, vorm (regen of sneeuw), intensiteit en spreiding van de neerslag, en richting van de buien over het stroomgebied; • De hydraulische karakteristiek van het bodemoppervlak, de beken en de rivieren; • De mate waarin de hoogwatergolf op de zijrivier synchroon loopt met de golf op de hoofdrivier, ofwel het samenvallen van de pieken. De Maas is vooral een regenrivier. De kans op een hoogwater in de winter is in het algemeen hoger dan in de zomer door langere periodes met regen en de verzadigde vochttoestand van de bodem. Hoge intensiteit zomerbuien kunnen echter ook een hoogwatergolf veroorzaken. In de zomer van 2021 veroorzaakte een piekbelasting een extreme hoogwatergolf in de Maas.
Hoogwatergolf 2021 De hoogwatergolf van 2021 was onverwachts. In het algemeen komen hoogwatergolven in de winter voor. Door langdurige buien met lage intensiteiten is de hoogwatergolf in de winter beter te voorspellen. In de zomer hebben buien over het algemeen een hogere intensiteit, maar zijn deze van kortere duur. De belangrijkste oorzaak van het hoogwater in 2021 was de hoge intensiteit en het lokale karakter (extreem veel regen op een plek). Daarnaast vielen de pieken van de zijrivieren van de Maas samen [ref 4]. De piekafvoer op de Maas bij Eijsden en een aantal zijrivieren is de hoogste afvoer ooit gemeten. De waterstanden op de Maas waren benedenstrooms van Roermond lager dan tijdens eerdere hoogwaters en ook lager dan op basis van eerdere modelberekeningen was verwacht. Dit komt onder meer door de uitvoering van rivierverruimende projecten, maar ook door sterke topvervlakking die samenhing met de spitse golfvorm [ref 4]. De kansen van optreden van de gemeten waterstanden was ongeveer 1:200 per jaar op de Maas bij Borgharen en nam, door topvervlakking, af tot een kans van optreden van 1:15 per jaar bij Gennep. Bij Roermond bereikte het hoogwater een waterstand van 20.65 m+NAP. Deze waterstand heeft een kans van 1:30 per jaar om voor te komen. Er is veel overlast en schade ontstaan in het overstroomde gebied in Nederland.
Naar schatting bevinden zich meer dan 2.500 woningen, 5.000 inwoners en zo’n 600 bedrijven in het direct overstroomde gebied. Circa 50.000 mensen, verspreid over veel plaatsen in het gebied waaronder Valkenburg, Maastricht, Roermond en Venlo, zijn geëvacueerd [ref 3]. De veiligheid en het risico als gevolg van een hoogwatersituatie zijn dus significant.
Klimaatverandering De extreme neerslag in juli 2021 werd veroorzaakt door een lagedrukgebied dat langdurig boven dezelfde regio circuleerde. Dit is de afgelopen decennia vaker in Centraal Europa voorgekomen en leidde onder meer tot zware overstromingen van de Elbe, Oder en Donau in onder andere 2002, 2006, 2009 en 2013.
11 oktober 2022
BI2452-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
36
Projectgerelateerd
Door de opwarming van de aarde bevat de lucht meer waterdamp. Metingen laten zien dat extreme neerslagintensiteiten hierdoor in de laatste decennia met ongeveer 20% zijn toegenomen. Of 'immobiele' lagedrukgebieden ook vaker optreden door klimaatverandering, is nog onderwerp van onderzoek. [ref 5] In 2023 brengt het KNMI nieuwe klimaatscenario's voor Nederland uit, afgeleid van de wereldwijde scenario's die het IPCC naar verwachting in 2022 opstelt. Deze nieuwe klimaatscenario's vormen de basis voor de zes-jaarlijkse herijking van het Deltaprogramma in 2026.
Reactietijden De Maas is een regenrivier. In verhouding met vergelijkbare rivieren in Noordwest-Europa fluctueert het afvoerregime van de Maas daardoor sterk. De reactietijden zijn afhankelijk vanuit welke zijrivier de hoogwatergolf komt. De looptijd van de Chiers tot aan Borgharen Dorp is bijvoorbeeld 48 uur, maar die van de Vesdre is door zijn steilheid en korte afstand maar 5 uur, zie Error! Reference source not found. [ref 4].
Figuur 0-1: grafiek zijrivieren Maas en tabel met looptijden tot aan Borgharen dorp vanaf deze zijrivieren [ref 4].
De snelheid van de hoogwatergolf is ook belangrijk. Deze is afhankelijk van de vorm. Vorige hoogwaters gaven vanaf Borgharen tot Roermond (Plassenmaas) een looptijd van 24 – 48 uur.
11 oktober 2022
BI2452-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
37
Projectgerelateerd
Het hoogwater van juli 2021 werd veroorzaakt door hoogwatergolven uit de dichterbij gelegen zijrivieren van de Maas. Hierdoor was de reactietijd erg klein. De piek van de hoogwatergolf heeft er 30 uur over gedaan om van Borgharen-dorp Roermond te bereiken.
Figuur 0-2: looptijden vanaf Borgharen Dorp tot diverse locaties op de Maas [ref 4]
Berichtgeving Iedere zes uur geeft het KNMI door hoeveel regen in deze gebieden is gevallen en worden ook de radaren satellietbeelden in de gaten gehouden. Rijkswaterstaat verwerkt de informatie en gegevens van de waterstanden uit Duitsland en België in een rekenmodel voor voorspellingen van de Rijn en Maas. Het stroomgebied van de Rijn heeft ongeveer 6 keer de omvang van dat van de Maas. Op basis van deze rekenmodellen bepaalt RWS of er sprake is van een hoogwatergolf en vertaalt deze naar een lokale waterstand. De voorspellingen worden vervolgens gedeeld met de noodzakelijke instanties zoals gemeentes en waterschappen. Ook de gemeente Roermond en Waterschap Limburg worden op deze manier bediend door Rijkswaterstaat. Rijkswaterstaat gaat in zijn verwachtingen van de waterstanden tot 2 of maximaal 3 dagen vooruit. De eerste dag is de verwachting nauwkeurig tot een marge van 10 centimeter. Voor de tweede dag ligt de marge bij 15 centimeter. Voor de Maas wordt die nauwkeurigheid gehaald voor termijnen van 12 en 24 uur. Op maandag 12 juli 2021 werd door RWS bekend gemaakt dat er vanaf dinsdag veel, heel veel regen werd verwacht. Op woensdag 14 juli werd het uit de hoogwaterberichten van Rijkswaterstaat (RWS) voor o.a. gemeenten duidelijk dat er een extreem hoogwater op komst was. [ref 6]
11 oktober 2022
BI2452-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
38