Bijlage - Programmabegroting 2022
Tekst van het document
PROGR AMMABEGROTING 2022
1
Programmabegroting
2022
GEMEENTE ROERMOND
2
PROGR AMMABEGROTING 2022
3
Inhoudsopgave begroting 2022 1. Voorwoord
5
2. Verloop financiële positie
9
2.1 Financiële positie structureel 2.2 Financiële positie incidenteel 2.3 Structureel en reëel begrotingsevenwicht 2.4 Planning en control cyclus 2022
10 12 15 17
3. Programmabegroting 2022
19
Thema Roermond van iedereen
21 23 31 37
Thema Groene Stad
41 43 49
Thema Dynamische Stad
55 57 63 71 77
Thema Moderne Gemeente
83 85
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5
3.6 3.7 3.8 3.9
3.10
Programma 1 Zorgzame gemeente Programma 2 Inclusieve samenleving Programma 3 Goed onderwijs Programma 4 Kansen voor klimaat Programma 5 Goede leefomgeving
Programma 6 Toekomstbestendige Stad Programma 7 Ruimte en Wonen Programma 8 Levendige Stad Programma 9 Veilige Stad Programma 10 Moderne gemeente
4. Overig / overzichten
91
5. Paragrafen
99
Inleiding
100 101 109 127 139 147 155 186
5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7
Paragraaf Lokale heffingen Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf Financiering (treasury) Paragraaf Bedrijfsvoering Paragraaf Verbonden partijen en participaties Paragraaf Grondbeleid
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
5
4
6. Financiële begroting 2022
193
6.1 6.1.1 6.1.2 6.1.3
Algemeen Doelstelling Beleidskaders Grondslagen voor de begroting
195 196 196 196
6.2 6.2.1 6.2.2 6.2.3 6.2.4
Overzicht baten en lasten met toelichting Raming baten en lasten Aanmerkelijke verschillen begroting 2022 – 2021 Incidentele lasten en baten Recapitulatie begrotingsevenwicht
197 198 199 205 209
6.3 6.3.1 6.3.2 6.3.3 6.3.4 6.3.5 6.3.6 6.3.7 6.3.8
Uiteenzetting financiële positie en toelichting Geprognotiseerde begin- en eindbalans EMU-saldo Investeringsplanning 2022 – 2025 Verstrekte geldleningen Exploitatieovereenkomsten en gronden Reserves Voorzieningen Opgenomen geldleningen
211 212 213 214 215 216 218 221 222
6.4 Geraamde baten en lasten per taakveld 6.4.1 Geraamde baten en lasten per taakveld 6.4.2 Geraamde baten en lasten per programma
223 224 229
Colofon
233
1. Voorwoord
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
7
6
Voorwoord Geachte raad, Voor u ligt de laatste begroting die door ons college aan u wordt aangeboden; een begroting die daarmee deze collegeperiode overstijgt. Afgelopen periode zijn we aan de slag geweest en hebben wij er op een aantal terreinen voor gezorgd dat structurele uitgaven ook met structurele middelen worden gedekt, zoals bij de investeringen voor de huisvesting van ons onderwijs (IHP) en voor ons vastgoed. De noodzakelijke doorontwikkeling van onze ambtelijke organisatie zijn in gang gezet en de benodigde investeringen hiervoor vrijgemaakt. Om de basis op orde te krijgen zijn structurele middelen voor structurele investeringen het uitgangspunt. Om alles te financieren hebben we ook middelen uit de algemene reserve moeten aanspreken. Dat geeft aan dat we er nog niet zijn. Tegelijkertijd bieden wij met deze meerjarenbegroting voldoende ruimte en mogelijkheden voor een volgend stadsbestuur om dié dingen te doen die belangrijk zijn voor de toekomst van onze stad. We zijn blij met de positieve conclusies die het college van Gedeputeerde Staten trekt naar aanleiding van het verdiepingsonderzoek. Daarnaast voorzien wij nog positieve financiële effecten van de “hervormingsagenda Jeugd” en de herijking van het Gemeentefonds.
En natuurlijk werken we door aan de aantrekkelijkheid van Roermond als woon- en werkstad. Er werd en wordt volop gebouwd en nieuwe plannen staan al in de stijgers. Ook blijven we samen met alle belanghebbenden investeren in een compleet en compact centrum, waarbij de binnenstad veel meer is dan enkel winkelgebied. Zo investeren we in Theater de Oranjerie en is de vaste collectie van het Cuypershuis en het Historiehuis volledig vernieuwd. Daarnaast werken we met onderwijs en het bedrijfsleven samen in Keyport om innovatie te stimuleren. Slechts een greep uit alle initiatieven die wij de afgelopen periode hebben genomen.
Bestuur, organisatie en financiën Vanaf de start hebben wij werk gemaakt van het in balans brengen van ambities, euro’s en uren. Ambities zijn in onze stad hoog, maar de realiteit mag daarbij niet uit het oog worden verloren. En die realiteit is dat bij de start van deze raadsperiode sprake was van grote uitdagingen op het vlak van bestuur, organisatie en financiën; veelal uitdagingen met een lange historie. Daar kwam bij dat het hoge voorzieningenniveau van de stad veel van onze organisatie vraagt en dat de wettelijke basistaken van gemeenten verder zijn toegenomen.
Hoewel breed erkend werd dat verandering en vernieuwing nodig was, is ook gaandeweg gebleken dat de opgave groter was dan vooraf gedacht. Maar wij zijn Sociaal, duurzaam en hieraan blijven werken. Ook toen we geconfronteerd economisch aantrekkelijk werden met een ongekend grote pandemie. We zijn Dat ons college werk maakt van een nieuwe balans de uitdaging aangegaan om de organisatie weerbaar tussen sociaal, duurzaam en economisch aantrekkelijk mag geen verrassing meer zijn. Onze ambities waren én en wendbaar te maken en daarmee klaar voor de toekomst. zijn hoog. Met vele projecten onder andere gericht op armoedebestrijding, betaalbare zorg, LHBT-acceptatie, dementie en eenzaamheid bij ouderen én jongeren Frisse start hebben we samen met talloze partners gewerkt aan een Zoals gezegd vormt deze begroting de overgang socialer en inclusiever Roermond, waarin iedereen mee naar een nieuwe raadsperiode. Daarmee is dit zoals moet kunnen doen en zichzelf moet kunnen zijn. gebruikelijk een ‘beleidsluwe’ begroting. Tegelijkertijd biedt zij volop mogelijkheden voor nu en voor de Met het uitvoeringsprogramma duurzaamheid, periode na de gemeenteraadsverkiezing in maart 2022.
bestaande uit grote en kleine projecten van een regionale warmtevisie tot de aanleg van een eerste Roermondse tiny forrest door inwoners van Maasniel, Roermond, September 2021 bouwen we aan een groenere en gezondere stad die steeds beter bestand is tegen de gevolgen van de Burgemeester en wethouders van Roermond, klimaatverandering. De secretaris, De burgemeester,
Ir. J.A.G.M. van Aaken
M.J.D. Donders – de Leest
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
9
8
2. Verloop financiële positie
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
11
10
2.1 Financiële positie structureel Klaar voor de Herstart Het financiële vertrekpunt van deze begroting is anders dan andere jaren in verband met het traject Klaar voor de Herstart en de hierin gekozen oplossingsrichtingen. Op 8 juli jl. heeft uw raad de voorstellen “Klaar voor de herstart” en kadernota 2022 geamendeerd vastgesteld. Met het geamendeerde besluit heeft u besloten in te stemmen met de oplossingsrichtingen voor een meerjarig sluitende begroting 2023 en volgende. Voor het begrotingsjaar 2022 zijn onderstaande wijzigen uit het amendement aanvullend verwerkt. Dit heeft alleen voor het begrotingsjaar 2022 geleid tot de volgende aanpassingen: • OZB: In Klaar voor de Herstart is in 2022 gerekend met een tariefstijging OZB van 10% (€ 1.500.000 extra opbrengst). Op basis besluitvorming college wordt uitgegaan van ingroeivariant met 5% ( meeropbrengst van € 750.000) (boven inflatie). Het verschil met het bedrag uit “Klaar voor de herstart” (€ 1.500.000 -/- € 750.000) komt ten laste van het coronafonds. • Meerkosten afval € 300.000 2022 komen ten laste van het tarief afvalstoffenheffing in plaats van het begrotingssaldo. Het college gaat hierbij uit van kostendekkende tarieven. • Minder opbrengst rijwielstalling 2022: € 300.000 ten laste van coronafonds • Evenementen: In “Klaar voor de herstart” is het evenementenbudget structureel verlaagd met € 220.000.
Voor het jaar 2022 is er € 165.000 van deze bezuiniging teruggedraaid ten laste van het coronafonds. • Parkeren blauwe zone; minderopbrengst 2022 ad € 140.000 ten laste van Coronafonds
Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
Meerjarig begrotingssaldo na Klaar voor de Herstart
- 2.245
42
811
166
Effect meicirculaire (Rib 82222-2021 dd. 30 juni 2021)
151
- 204
- 563
14
Herrekening kapitaallasten (lagere rente)
108
440
561
390
Herrekening gesloten exploitaties (riool en afval) Overige (actualisatie jaarschijf 2025)
580
195
182
168
6
6
-3
140
Bijgewerkt meerjarig begrotingssaldo
- 1.400
479
988
878
Na de actualisatie is het budgettaire beeld verder geactualiseerd op basis van de autonome ontwikkelingen en financiële borging structureel beleid en onontkoombaar. De uitkomsten hiervan zijn hieronder geschetst en zijn verwerkt in de voorliggende begroting:
De financiële gevolgen hiervan voor het begrotingssaldo en het coronafonds zijn in de tabel hieronder uiteengezet. Dit is het vertrekpunt voor de programmabegroting 2022-2025.
Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
Meerjarig begrotingssaldo kadernota 2022 (totaal van de structurele opgave)
- 4.543
- 4.460
- 5.466
- 5.806
“Klaar voor de herstart” – voorgestelde maatregelen
1.995
4.470
6.279
5.965
Tussenstand -2.548 10 813
159
Verwerking amendement (betreft onderdeel afval)
300
Afrondings- en verwerkingsverschillen
3
32
-2
7
Meerjarig begrotingssaldo na verwerking “Klaar voor de Herstart” + amendement
- 2.245
42
811
166
Autonome ontwikkelingen die het structurele financiële beeld beïnvloeden Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen die op ons af komen en waar we niet onderuit kunnen. Het zijn ontwikkelingen die we niet uit kunnen stellen en die ons overkomen. Voorbeelden hiervan zijn de loon- en prijsontwikkeling, de stijging van de energieprijzen, veranderde wet- of regelgeving waardoor we extra taken erbij krijgen, bijdragen aan verbonden partijen etc. Deze autonome ontwikkelingen leiden tot een extra structurele last van ci. € 0,5 miljoen. De belangrijkste autonome ontwikkelingen zijn • de bijstelling van bijdrages aan verbonden partijen € 214.000 (Omnibuzz, BsGW, Veiligheidsregio) op basis van de vastgestelde begrotingen en; • de inrichting van de werkmaatschappij groenonderhoud en reiniging (Overheid b.v.) € 434.000. In het vervolg van dit boekwerk vindt u een uiteenzetting van de, op het betreffend programma betrekking hebbende, autonome ontwikkelingen.
Borging structureel beleid en onontkoombaar
De verwerking van het amendement “Klaar voor de herstart” leidt tot een extra uitname in deel 3 van het Coronafonds voor in totaal € 1.355.000. Na deze uitname is de omvang van het coronafonds nog circa € 1,9 mln.
Actualisatie financieel kader In de begroting 2022 is rekening gehouden met een aantal actualisaties. Dit betreffen met name: Het effect van de meicirculaire 2021, de doorboeking van de loon-, prijs- en renteontwikkelingen 2022 (op basis van de meicirculaire 2021), de herrekening gesloten exploitaties (riool en afval) en tot slot de actualisatie van de jaarschijf 2025. In totaal leiden deze actualisaties tot een structureel voordeel van gemiddeld € 0,5 miljoen. De uitkomsten van deze actualisatie zijn verwerkt bij het opstellen van deze voorliggende programmabegroting.
In de voorliggende begroting 2022 is geen nieuw beleid opgenomen. Wel vindt er een aanpassing plaats in een aantal zaken, die structureel beleid betreffen en zaken die onontkoombaar zijn. Deze posten leiden tot een extra incidentele last van ci € 0,7 mln. in 2022 aflopend naar ci. € 0,4 mln. in 2025. Dit betreft met name: • Transitiekosten organisatieontwikkeling € 330.000. In de begroting 2020 is door de gemeenteraad besloten tot een transitiekostenbudget voor 2 jaar. Hierbij is geen rekening gehouden, dat de transitie ook nog doorloopt naar het jaar 2022/2023. • Beheer bomen € 303.000. In 2020 heeft er gunning naar aanleiding van de aanbesteding voor beheer bomen (o.a. snoeien) plaatsgevonden. Op basis daarvan is de verwachte kostenstijging opgevoerd. In het vervolg van dit boekwerk vindt u een overzicht van de, op het betreffend programma betrekking hebbende, posten structureel beleid en onontkoombaar.
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
13
12
Minimumpositie algemene reserve
In onderstaande tabel is samengevat weergegeven hoe de meerjarenraming 2022 - 2025 zich ontwikkelt na autonome ontwikkelingen + borging structureel beleid en onontkoombaar:
Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
Meerjarenraming na actualisatie financieel kader
- 1.400
479
988
878
Autonome ontwikkelingen
- 571
- 518
- 471
- 488
Borging structureel beleid en onontkoombaar
- 761
- 523
- 376
- 376
Saldo meerjarenraming autonoom en borging structureel beleid
- 2.732
-562
141
14
Met deze cijfers wordt een sluitende meerjarenbegroting gepresenteerd. Hierbij is het toegestaan de tekorten van de eerste twee jaar incidenteel af te dekken middels een onttrekking uit de algemene reserve.
Naast de algemene reserve heeft Roermond nog reserve om risico’s - specifiek in het sociaal domein - op te vangen: ‘de egalisatiereserve Sociaal Domein’
Algemene Reserve Voor de incidentele financiële positie wordt de vastgestelde stand van de algemene reserve (AR) bij de jaarrekening als uitgangspunt genomen. In onderstaand overzicht is de besluitvorming begroting 2020 verwerkt en tevens het resultaat van “Klaar voor de Herstart” 2021. Deze hebben beiden een negatief effect op de algemene reserve. Tenslotte is de prognose van het resultaat 2021 meegenomen in de prognosestand. Voor de negatieve stand begrotingssaldo 2022 en 2023 zal de dekking middels een onttrekking uit de algemene reserve als besluitpunt aan uw raad worden voorgelegd. Het blijft zaak om de komende jaren de algemene reserve kritisch te blijven volgen. Dit vanwege de genoemde risico’s in de risicoparagraaf van deze begroting.
Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2021
2022
2023
2024
2025
Saldo algemene reserve (na vaststellen jaarstukken 2020)
18.267
13.358
13.158
13.158
13.158
Besluitvorming resultaatbestemming jr 2020
- 3.793
Besluitvorming begroting 2020 (Raad Juli 2019)
- 1.116
- 200
Stand algemene reserve (middels besluitvorming)
13.358
13.158
13.158
13.158
13.158
15.048
15.048
10.000
Besluitpunt dekking meerjarenraming 2022+2023
- 2.732
- 562
15.610
15.048
Meicirculaire 2021 (verwerking in eindejaarsrapp)
444
Begrotingssaldo 2021 na Klaar v Herstart
-5.260
Prognose stand algemene reserve
8.542
Het minimum van de algemene reserve komt op basis hiervan op € 12,3 miljoen. Voor een verdere inhoudelijke toelicht wordt verwezen naar de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Egalisatiereserve Sociaal Domein
2.2 Financiële positie incidenteel
(verwachte) Toevoeging overschot reserve SD naar Alg. Reserve
Het minimum van de algemene reserve is op nieuw bepaald. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing is hierover een uitgebreide toelichting opgenomen. Hierin is aansluiting gezocht met de methode die landelijk breed wordt toegepast en wordt veel meer de relatie gelegd met de risicoanalyse. Als basis voor het bepalen van het benodigde weerstandsvermogen worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: • Een actuele risico-inventarisatie • Een weerstandsratio binnen de bandbreedte van 1,4 (minimaal) – 2 (ruim voldoende) • Het streven naar een minimale solvabiliteit van 20%
Per 1 januari 2015 zijn door decentralisaties van de WMO, Jeugdzorg en Participatie nieuwe taken bij de gemeente belegd. Na de transitie in 2015 is het transformatieproces gestart. De gemeenteraad heeft destijds als uitgangspunt meegegeven, dat de uitvoering van de 3D’s moet plaatsvinden binnen de beschikbaar gestelde rijksmiddelen. Vooralsnog bleek dit niet mogelijk. Mede om die redenen heeft uw raad bij de vaststelling van de Kadernota 2019 besloten om het raadskader sociaal domein te verruimen met overige budgetten binnen het sociale domein. Deze budgetten hebben betrekking op de BUIG-gelden, de WMO 2007, bijzondere bijstand en armoedebeleid. Ondanks de verruiming van het raadskader werden op dat moment nog aanzienlijke structurele tekorten voorzien. In de raadsvergadering van 13 december 2018 heeft u ingestemd met het plan van aanpak “Beter met Minder” voor het terugdringen van de tekorten binnen het sociaal domein. Het plan van aanpak was er mede op gericht om de (netto) lasten van het sociaal domein vanaf het jaar 2022 weer structureel passend te laten zijn binnen het raadskader. Gedurende een periode van 3 jaren (2019 tot en met 2021) werden de tekorten gedekt uit de reserves sociaal domein. Periodiek is uw raad op de hoogte gehouden van de voortgang van het plan van aanpak.
Het transformatieproces binnen het sociale domein loopt ook na de afronding van het programma “Beter met minder” nog steeds door. Onze focus blijft zich richten op kwalitatief toekomstbestendige zorg binnen de daartoe beschikbaar gestelde middelen. Een belangrijk element in de oplossingsrichtingen om te komen tot een meerjarig sluitende begroting is het beëindigen van het raadskader sociaal domein per 01.01.2022. Een maatregel die past binnen de met de provincie gemaakte afspraken. Bij het beëindigen van het raadskader sociaal domein dient er rekening te worden gehouden met een reserveclaim voor het sociaal domein. Dit om de risico’s binnen het sociaal domein op te kunnen vangen. In deze begroting is om die redenen een nieuw minimum voor de algemene reserve bepaald.
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
15
14
2.3 Structureel en reëel begrotingsevenwicht Ontwikkeling reserves en verloop solvabiliteit De reserves zijn te beschouwen als het fundament voor de Roermondse financiële positie. De stand van de reserves einde boekjaar 2020 en de prognose in meerjarenperspectief is als volgt:
Structureel evenwicht
Meerjarig verloop reserves en voorzieningen
Structurele baten en lasten zijn die baten en lasten die in beginsel jaarlijks in de begroting en meerjarenraming worden opgenomen. Voor het begrip structureel is aansluiting gezocht bij de 4 jaar van de begroting en meerjarenraming. Baten en lasten zijn in beginsel incidenteel wanneer deze baten en lasten het begrotingssaldo incidenteel beïnvloeden. Het gaat om eenmalige zaken of om projecten of subsidies die tijdelijk zijn c.q. eindig zijn.Het structureel begrotingssaldo wordt bepaald door het begrotingssaldo te zuiveren van incidentele baten en lasten. In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is dan ook opgenomen, dat in de toelichting op het overzicht van baten en lasten bij de begroting en bij de jaarrekening, een overzicht moet worden gevoegd van incidentele baten en lasten. Het structureel en reëel evenwicht is een belangrijk criterium voor een solide financieel beleid.
(bedragen x € 1.000,-)
40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0
2020
2021
Algemene reserve
2022
2023
Bestemmingsreserves
2024
In artikel 189 van de Gemeentewet is bepaald, dat de gemeenteraad er op toe ziet, dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Hiervan kan worden afgeweken, indien aannemelijk is, dat het structureel en reëel evenwicht in de eerstvolgende jaren tot stand zal worden gebracht.
2025
Voorzieningen
Uit de grafiek blijkt dat de vermogenspositie – met name de algemene reserve – in de jaren 2021 en 2022 sterk afneemt. Dit wordt veroorzaakt door genomen raadsbesluiten met incidentele dekkingsvoorstellen vanuit reserves. Grootste onttrekkingen zijn o.a. de tekorten veroorzaakt door de 1e begrotingswijziging voor het jaar 2021, de effecten zoals ze zijn voorzien in klaar voor de herstart, de kadernota en het amendement en de motie € 2,2 miljoen en de resultaatbestemming jaarrekening 2020 € 3,7 miljoen. Daarnaast wordt ook voor het jaar 2022 het tekort op de begroting van € 2,7 miljoen afgedekt uit de algemene reserve. De reservepositie van de gemeente heeft een sterke relatie met de solvabiliteitsratio. Dit is het deel van de balans dat met eigen vermogen is gefinancierd in plaats van schuld. Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen en niet begrote financiële tegenvallers kan opvangen, zonder de noodzaak om direct te bezuinigen. Hierbij geldt een ‘signaleringswaarde’ van 20%. Op basis van de prognose duiken we fors onder de norm en noteren in de begroting 2022 een solvabiliteit van 11,9%. Hiermee wordt de noodzaak onderstreept om in 2022 te komen tot voorstellen om naar de toekomst toe de vermogenspositie en daarmee de solvabiliteit weer op een gewenste niveau te brengen van minimaal 20%.
Voor een meer uitgebreide toelichting op dit kengetal en het verloop van de solvabiliteitspositie wordt verwezen naar de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’.
Het BBV geeft geen scherpe afbakening van het begrip structureel en incidenteel. De commissie BBV heeft in de Notitie incidentele en structurele baten en lasten van augustus 2018 een nadere duiding gegeven van deze begrippen. Ook de verduidelijking handreiking Structurele en incidentele baten en lasten 2021 van de provincies gaat daar verder op in. De aard van de begrotingspost is bepalend (dominante criterium) of een post als structureel of incidenteel wordt aangemerkt. Als hulpmiddel voor het begrip ‘incidenteel’ kan gedacht worden aan baten en lasten die zich gedurende maximaal 3 jaar voortdoen. Dit hulpmiddel is in voorliggende begroting gehanteerd. Het structureel begrotingsevenwicht 2022 wordt berekend door begrotingssaldo te verminderen met de incidentele lasten en baten (conform het overzicht ‘incidentele baten en lasten’ in de financiële begroting). Het saldo dat over blijft moet op termijn positief zijn (de structurele baten zijn dan groter dan de structurele lasten). Dit is uiteengezet in onderstaande tabel:
Tabel Structureel Begrotingsevenwicht (bedragen x € 1.000)
MJB 2022
MJB 2023
MJB 2024
MJB 2025
Begrotingssaldo (concept begroting)
- 2.732
- 561
141
14
Besluitvorming dekking algemene reserve
2.732
561
0
0
Begrotingssaldo (na besluitvorming)
0
0
141
14
Bij: Incidentele lasten
3.926
368
2.122
87
- 6.661
- 638
- 2.125
- 87
Saldo incidentele lasten minus baten
- 2.735
-270
-3
0
Structureel Begrotingssaldo
- 2.735
- 270
138
14
Structureel evenwicht
NEE
NEE
JA
JA
(conform financiële begroting; Overzicht Incidentele baten en lasten)
Af: Incidentele baten (conform financiële begroting; Overzicht Incidentele baten en lasten)
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
17
16
2.4 Planning en control cyclus 2022 Op basis van bovenstaand overzicht wordt aangetoond dat de begroting 2022 en meerjarenraming 2022-2025 conform de gehanteerde definitie van incidentele baten en lasten uit het BBV, structureel in evenwicht is. Er heeft aanvullende afstemming met de Provincie plaatsgevonden, wat ertoe leidt dat het minimaal wenselijk is om de laatste twee jaar een structureel sluitende begroting te hebben. Volledigheidshalve wordt verwezen naar de financiële begroting (onderdeel ‘Recapitulatie begrotingsevenwicht’). De tweede voorwaarde is dat de begroting ook reëel in evenwicht moet zijn.
De planning- en controlcyclus vindt zijn basis in de door de gemeenteraad vastgestelde Financiële verordening gemeente Roermond. Op grond van deze verordening biedt het college voor aanvang van het begrotingsjaar een overzicht aan, met daarin de data voor het vaststellen door uw raad van de jaarstukken, kadernota, tussentijdse rapportage en de begroting met de meerjarenraming. Op 16 maart 2022 zijn er verkiezingen voor de gemeenteraad. In het jaar van de raadsverkiezingen wordt altijd maar een vergaderschema gemaakt dat loopt tot en met die verkiezingen. Het schema voor de rest van het jaar wordt pas gemaakt als de uitkomst van de coalitiebesprekingen, inclusief het systeem van vergaderen, bekend is. Concrete vergaderdata zijn daarmee nog niet bekend. Op basis van de wettelijk verplichte data van vaststelling van begroting en jaarverantwoording, is onderstaand overzicht van de planning- en controlcyclus 2022 opgesteld.
Reëel evenwicht Reëel evenwicht houdt in dat de ramingen in voorliggende begroting van de Gemeente Roermond volledig, voldoende realistisch en haalbaar dienen zijn. Belangrijke onderwerpen om dit te kunnen toetsen zijn onder andere de realiteit van: ombuigingen, taakstellingen, loon- en prijsstijgingen, algemene uitkering, weerstandsvermogen en risico’s, ontwikkeling van de grondexploitatie en onderhoud van kapitaalgoederen (wegen, groen, gebouwen en riolering). Indien ramingen onvoldoende volledig, realistisch en haalbaar zijn, is de kans groot dat er op termijn een begrotingstekort ontstaat. De huidige ramingen in de begroting 2022 tonen aan dat een structureel evenwicht wordt behaald, doordat er middels het traject Klaar voor de herstart oplossingsrichtingen zijn ingebracht om de ontstane tekorten op het begrotingssaldo, gepresenteerd in de kadernota 2022, om te buigen. Middels het raadsbesluit Klaar voor de Herstart (Juli 2021) heeft de gemeenteraad besloten tot enkele oplossingsrichtingen op hoofdlijn; - structureel meer inkomsten d.m.v. OZB toegroei naar Limburgs gemiddelde, - structurele ophoging toeristenbelasting, - herijking investeringsplanning, een realistische taakstelling op de organisatie en - enkele maatregelen aan de uitgavenkant).
Dit ten behoeve het realiseren van een meerjarig sluitende begroting en tevens een oplossing voor eerder ingeboekte niet realiseerbare taakstellingen op subsidies en organisatie. De gemeenteraad heeft bij de vaststelling van de Kadernota en het voorstel klaar voor de herstart een motie en amendement aangenomen. Hierdoor worden op onderdelen reserves als dekkingsmiddel ingezet voor het begrotingsjaar 2022. De structurele dekkingsmiddelen blijven vanaf 2023 overeind. Dit maakt dat de meerjarenraming voor de jaren 2023 en 2024 structureel sluitend is. Tot slot is een belangrijk element in de oplossingsrichtingen het beëindigen (per 1-1-2022) van het raadskader sociaal domein, wat past binnen de met de provincie gemaakte afspraken. Met het toevoegen van het geprognotiseerde restant van € 10 miljoen euro van de egalisatiereserve sociaal domein aan de algemene reserve wordt de positie van de algemene reserve, per genoemde datum aanzienlijk verbeterd. De totale reservepositie neemt als gevolg van het inzetten van incidentele dekkingsmiddelen af. De solvabiliteit komt daarmee onder het minimumniveau van 20%. In 2022 moet worden bezien hoe de reservepositie verbeterd kan worden. De voortgang van de oplossingsrichtingen zal periodiek worden gemonitord, waarover ook de gemeenteraad via de P&C cyclus wordt geïnformeerd.
Voor een compleet overzicht van de risico’s en een meer inhoudelijke onderbouwing hiervan wordt verwezen naar paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Planning en control cyclus 2022
Product
Commissies
Raad
Jaarverantwoording 2021
Nog niet bekend
Toezending aan provincie voor 15-07-2022
Kadernota 2023
Nog niet bekend
Nog niet bekend
Bestuursrapportage 2022
Nog niet bekend
Nog niet bekend
Programmabegroting 2023 – 2026
Nog niet bekend
Toezending aan provincie voor 15-11-2022
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
19
18
3. Programmabegroting
2022
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
21
20
Roermond van Iedereen
Over dit thema staat in het coalitieprogramma het volgende geschreven: ‘Roermond staat voor een inclusieve en zorgzame samenleving. Iedereen krijgt de kans om zich te ontwikkelen en deel te nemen aan de samenleving. Waar dat niet vanzelfsprekend is, spant de gemeente zich in zodat iedereen kan meedoen op zijn of haar manier. Goede zorg, gezonde leefstijl, financiële zelfredzaamheid, goed onderwijs en werk zijn hiervoor belangrijke uitgangspunten. We maken Roermond toegankelijk voor iedereen en bevorderen ontmoetingen tussen onze inwoners.’
Het thema “Roermond van Iedereen” bevat de volgende programma’s:
1 Zorgzame gemeente
• Beter met Minder (strategische opgave)
2 Inclusieve samenleving 3 Goed onderwijs
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
23
22
Programma 1
3.1 Zorgzame gemeente Producten: Onder het programma “Zorgzame gemeente” brengen wij de volgende producten samen:
a) Informatie, advies en toeleiding b) Maatschappelijke ondersteuning c) Jeugdzorg d) Arbeidsmarkt en participatie e) Armoede, Inkomensregelingen en schuldhulpverlening f) Preventie en Gezondheid
Beleidskaders: • Uitgangspuntennotitie arbeidsmarkttoeleiding van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, Arbeidsmarkt Midden-Limburg (2020 e.v.). • Plan van aanpak Post Corona Arbeidsmarktregio Midden-Limburg (2020-2022). • Meedoen naar vermogen, op weg naar een participatiesamenleving: welzijnsvisie gemeente Roermond (2012). • Beleidskader Sociaal Domein Midden-Limburg Oost 2020-2028 (2019). • Plan Versnelling transformatie jeugd ‘Doorbreek de cirkel in regie’ (2017). • Visienota Jeugdhulp Midden-Limburg West en Oost (2013). • Beleidsplan Armoedebeleid ‘Roermond, samen actief tegen armoede’ (2016). • Uitvoeringsnota Preventief Armoedebeleid ‘Roermond, samen actief tegen armoede’ (2017). • Beleidsplan schuldhulpverlening (2017-2020) ‘Weg uit de schulden’. • Economische visie Roermond (2017). • Roermond Gezond, Preventie- en gezondheidsbeleid 2017-2021 (2017). • Regiovisie bijzondere doelgroepen (2017 – 2021).
Verbonden partijen: • Veiligheidsregio Limburg-Noord (VRLN) • Omnibuzz • Westrom
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
25
24
Wat gaan we ervoor doen Strategisch doel programma Inwoners leven gezond en ervaren hun gezondheid als positief. Wie langer gezond leeft, heeft minder maatschappelijke ondersteuning en intensieve zorg nodig en is beter in staat bij te dragen aan het maatschappelijk leven (werk, school, gezin, omgeving, et cetera). We streven naar een sterke samenleving waarin iedereen zo volledig en volwaardig mogelijk mee kan doen en eigen regie heeft over zijn/ haar leven. De gemeente investeert in preventie en een sterke sociale basis die bijdraagt aan zelfstandig leven. Wanneer het zelfstandig leven (even) niet lukt, voorzien wij in een netwerk van passende laagdrempelige en/of geïndiceerde voorzieningen. We bevorderen burgerkracht en een zelfredzame samenleving, we geven advies en voorlichting en begeleiden naar de juiste vorm van hulp en ondersteuning. De transformatie in het sociaal domein is verder doorgezet en in de aanpak kijken we breed naar de ondersteuningsbehoefte van inwoners met een zorg- en ondersteuningsvraag. Daarbij betrekken we alle leefdomeinen zoals gezondheid, onderwijs, werk en inkomen. Met partners geven wij binnen de gestelde kaders uitvoering aan de decentralisaties in het sociaal domein, waarbij wij adequate zorg en ondersteuning bieden aan de mensen die het nodig hebben.
Wat willen we bereiken We beschermen en bevorderen de gezondheid van de bevolking als geheel, van specifieke risicogroepen, van jeugd en van ouderen zoals bedoeld in de Wet publieke gezondheid (Wpg). Vanuit de visie van ‘positieve gezondheid’ werken wij aan het bevorderen van de gezondheid van onze inwoners, zodat zij actief mee kunnen doen in de samenleving en minder gebruikmaken van hulp en ondersteuning. Roermondenaren die ondersteuning nodig hebben, kunnen rekenen op goede zorg en ondersteuning. De uitvoering van Toekomstbestendige Zorg en Ondersteuning (TZO) gaat hier een belangrijke bijdrage aan leveren. Zorg en Ondersteuning is vanaf 1 januari 2022 zoveel als mogelijk indicatievrij beschikbaar. Vijf zet in op de beweging van formele zorg (geïndiceerde voorzieningen) naar een nieuwe sociale basis waarin voorliggende ondersteuning aanwezig is: doen wat nodig is, snelheid van handelen, vermindering van administratieve lasten en een toegenomen tevredenheid bij inwoners en professionals. De gemeente Roermond streeft naar een goed functionerende inclusieve arbeidsmarkt. Een (regionale) arbeidsmarkt waarin vraag en aanbod van arbeid met elkaar in evenwicht zijn en waar plek is voor iedereen die wil en kan werken, dus ook voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
We willen bereiken dat zoveel mogelijk inwoners mee kunnen doen in de samenleving: met werk, op school en stage, met een vrijwilligersbaan of andere vormen van participatie. We willen dat zo min mogelijk mensen afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering. Het (preventieve) armoedebeleid is erop gericht de financiële zelfredzaamheid van mensen te vergroten om te voorkomen dat mensen in de armoede terecht komen. Inwoners die niet een eigen inkomen kunnen genereren en ook geen vermogen hebben, kunnen een beroep doen op de sociale voorzieningen van de gemeente (onder andere via de Participatiewet en bijzondere bijstand). Onze jeugd krijgt alle kansen. Daarom geven we prioriteit aan het voorkomen van problemen bij kinderen en jongeren. In de jeugdhulp gaan we door met de ingezette ontschotting. De trend van armoede, ongezonde leefstijl, gezondheidsklachten of leerachterstanden die generaties lang in families voorkomen, wordt doorbroken. Zo min mogelijk kinderen die opgroeien in een gezin met een langdurig laag inkomen. We willen kwalitatief goede zorg en ondersteuning bieden, waarbij we binnen het sociaal domein niet meer uitgeven dan we ontvangen van het Rijk. Binnen het programma herbezien we daarom onze aanpak. Doel hiervan is om integraal binnen het gehele sociaal domein bij te dragen aan het vergroten van maatschappelijke impact, tegen gereduceerde kosten.
Wat gaan we ervoor doen Regionale Wmo-taken A
A Regionale Wmo-taken B Arbeidsmarkttoeleiding C Doorontwikkeling Participatiewet D Toekomstbestendige Zorg en Ondersteuning (TZO) E Transformatie jeugd F Norm voor Opdrachtgeverschap en regionale governance jeugd
G Hervormingsagenda jeugd H Effectief beleid voeren bij het voorkomen en bestrijden van armoede en schulden
Op 1 januari 2022 gaan de nieuwe Noord- en Midden-Limburgse samenwerkingsafspraken in voor de regionale Wmo-taken (MO, BW, BMZ en OGGz-preventie), op basis van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO). De samenwerking kent o.a. de volgende uitgangspunten: op orde brengen/houden sociale basis infrastructuur, focus op lokale toegang voor MO/BW, spreiding en financiële solidariteit. Concreet betekent onder andere dat: 1) de prestatie Beschermd Thuis wordt opgevangen binnen TZO 2) de toegang tot BW lokaal i.p.v. regionaal wordt uitgevoerd 3) de gemeente een rol gaat nemen bij het voorkomen van instroom en het bevorderen van duurzame uitstroom i.r.t. MO 4) de focus bij daginvulling komt te liggen op normalisering. 4) gekeken wordt naar passende huisvesting en ondersteuning.
B Arbeidsmarkttoeleiding Opstellen van een regionale beleidsagenda om de doelstellingen van de Participatiewet te bereiken, op basis van de uitgangspuntennotitie Arbeidsmarkttoeleiding van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In 2022 spelen we in ieder geval in op de volgende actualiteiten: • Uitvoering maatregelen vanuit de Post Corona aanpak, Perspectief op Werk en Tasforce-aanpak ‘Met veerkracht uit de crisis’. • De agenda van de staatssecretaris genaamd ‘Breed Offensief’ die leidt tot aanpassingen in de Participatiewet die op verschillende momenten in werking treden.
C Doorontwikkeling Participatiewet Het voornemen is om te komen tot een nieuwe entiteit (NE) voor de uitvoering van de participatiewet als het gaat om arbeidsinschakeling van werkzoekenden in het kader van de Participatiewet. Werkzoekendendienstverlening en werkgeversdienstverlening zullen door de gemeenten in Midden-Limburg Oost onder één aansturing worden gebracht. Hiertoe wordt een bedrijfsplan uitgewerkt en zal eind 2021 ter besluitvorming worden aangeboden
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
27
26
aan de gemeenteraad. Dit moet leiden tot een bedrijf dat toekomstbestendig is. De bedoeling is dat de NE vanaf 1-12022 operationeel is.
D Toekomstbestendige Zorg en Ondersteuning (TZO) Vanuit het programma Beter met Minder is in 2021 de opdracht Toekomstbestendige Zorg en Ondersteuning (TZO) gegund. Deze opdracht TZO behelst het versterken van de sociale basis en het bieden van ondersteuning aan inwoners op het gebied van zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie (nu nog Wmo-begeleiding) vanuit een andere visie en werkwijze. Bij het versterken van de sociale basis wordt ingezet op Positieve Gezondheid en preventie: problemen van mensen zoveel mogelijk voorkomen en eerder signaleren, zorgen dat er meer naar elkaar wordt omgekeken, dat buurtinitiatieven gestimuleerd worden, mensen elkaar helpen, et cetera. De sociale basis is belangrijk voor de sociale kwaliteit van het leven van individuele inwoners, de verbanden waarvan zij deel uitmaken en de samenleving als geheel. Hierbij is 1 opdrachtnemer langjarig (5 jaar, met optie tot verlenging voor nog eens 5 jaar) gecontracteerd. Deze opdracht wordt taakgericht bekostigd waarbij het budget voor 2022 jaarlijks wordt geïndexeerd (OVA index) maar niet wordt bijgesteld op basis van toenemende zorgvraag en/ of demografische ontwikkelingen. Er zijn afspraken gemaakt m.b.t. het verzamelen en monitoren van managementinformatie. Daarnaast zullen in overleg met de opdrachtnemer KPI’s worden bepaald.
Deze zullen vanaf 2023 waar mogelijk en nodig in de gemeentebegroting landen. 2022 wordt het eerste uitvoeringsjaar van de nieuwe overeenkomst.
E Transformatie jeugd Landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen geven verder richting aan de transformatie. Zo worden er extra middelen ter beschikking gesteld voor 2022 waaraan extra taken worden gekoppeld (worden nog concreter uitgewerkt), maar ligt er op de schaal van de jeugdhulpregio en de lokale gemeente nog steeds de opdracht om via inhoudelijke en financiële transformatie, kwaliteit van jeugdhulp te kunnen blijven borgen en kosten te beheersen. Landelijk onderzoek, zoals het AEF-rapport ‘’Stelsel in groei – Een onderzoek naar financiële tekorten in de jeugdzorg’’, geeft richting welke transformatiemaatregelen een bijdrage kunnen leveren aan beheersing van kosten en terugdringen van tekorten. Deze worden afgewogen in concrete uitvoeringsacties in 2022. Daarnaast zal er ook gewerkt worden aan specifieke analyses en van de tekorten op het jeugddomein van de gemeente Roermond, om de genoemde maatregelen te vertalen en prioriteren naar de lokale situatie. Hierin zullen we ook verder moeten inzetten op het concretiseren van het transformatieuitgangspunt ‘normaliseren’. Niet alle zorgen hoeven te worden geproblematiseerd.
F
Norm voor Opdrachtgeverschap en
Wat levert het op (resultaten)
regionale governance jeugd Het gezamenlijk met de regiogemeenten opstellen van een regiovisie voor de jeugdhulp en de samenwerking op het gebied van jeugdhulp, die door de betrokken gemeenteraden worden vastgesteld. Komen tot een gemeenschappelijke regeling (niet-vrijblijvende governance) voor de samenwerking maakt hier onderdeel van uit.
G Hervormingsagenda jeugd Vertalen van de landelijke hervormingsagenda jeugd, opgesteld door Rijk en gemeenten, naar de Roermondse en regionale schaal. De hervormingsagenda is onderdeel van de afspraken over de extra middelen en vraagt een inspanning van alle gemeenten om deze afspraken na te komen. Uitvoering geven aan deze hervormingsagenda om de jeugdhulp beter te maken voor jeugdigen en gezinnen en beter beheersbaar voor de gemeente.
H Effectief beleid voeren bij het voorkomen
Regionale Wmo-taken A Normalisering van de situatie van de burger door 1) voorkomen van instroom in voorzieningen door te focussen op oplossingen in de sociale basis (ondersteuning zo lokaal en dichtbij mogelijk) 2) verblijf in voorzieningen zo kort mogelijk door bij start al de focus te leggen op uitstroom 3) vormgeven duurzame uitstroom (geen terugval).
Een duurzame samenwerkingsrelatie met de opdrachtnemer gericht op zelfredzame inwoners, vitale gemeenschappen en passende zorg en ondersteuning binnen de budgettaire kaders.
E Transformatie jeugd Landelijke maatregelen gekoppeld aan de extra financiële middelen die vanaf 2022 worden verwacht via de hervormingsagenda, gecombineerd met lokale acties, beogen meer grip op de financiële positie van onze gemeente op het jeugddomein. Hierbij blijven we oog houden voor behoud van kwaliteit van jeugdhulp en verbetering ervan. Kinderen moeten sneller op de juiste plek terecht komen, waarbij streven is om uithuisplaatsingen van kinderen te voorkomen. Een versterkte toegang zal hierin een bijdrage kunnen leveren (Expertteam voor de meest complexe, vastgelopen casuïstiek en een ondersteuner in de huisartsenpraktijk die kennis en tijd heeft voor een goede vraagverheldering bijv.). Het resultaat van verder concretiseren van het begrip ‘normaliseren’ maakt dat we niet alle hulpvragen tot inzet van (gespecialiseerde) jeugdhulp hoeven te leiden. Daarmee houden we (financiële) ruimte over voor kinderen die zorg en ondersteuning nodig hebben.
B Arbeidsmarkttoeleiding Op basis van de Post Corona – plan van aanpak en het plan ‘Met veerkracht uit de crisis’ van de Taskforce Corona Midden-Limburg worden concrete projecten uitgevoerd om zoveel mogelijk (jeugd)werkloosheid te voorkomen, van werk(loosheid) naar werk te realiseren en zelfstandigen te ondersteunen. De resultaten hiervan worden in beeld gebracht en gemonitord via een daarvoor ontwikkeld dashboard.
en bestrijden van armoede en schulden Herformuleren van het beleidsplan armoede en schulden in 2022. Armoede en schulden zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en hiervoor zou één missie, een visie en een plan op hoofdlijnen moeten gelden. Door het opstellen van één gezamenlijk beleidsplan armoedebeleid en schuldhulpverlening op hoofdlijnen willen we deze verbondenheid krachtiger laten zien en meer effectiviteit bereiken. We zetten extra in op het versterken van de samenhang tussen armoedebeleid en schuldhulpdienstverlening. Dit moet ertoe leiden dat minder mensen langdurig in armoede leven en dat schulden in een zo vroeg mogelijk stadium worden gesignaleerd, om problematische schulden te voorkomen.
D Toekomstbestendige Zorg en Ondersteuning (TZO)
C Doorontwikkeling Participatiewet De doorontwikkeling van de Participatiewet beoogd jaarlijks 150 banen te realiseren in de regio Midden-Limburg Oost voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Vanaf 1 januari 2022 start de uitvoering op basis van een bedrijfsplan in een nieuwe samenwerking tussen de 5 gemeenten in Midden-Limburg Oost. De inzet is om te komen tot zoveel mogelijk dienstverbanden bij private en publieke werkgevers. Naast de ambitie van 150 banen is er ook nog een veranderkundige opgave gericht op een effectievere uitvoering van de Participatiewet. Het programma richt zich nadrukkelijk op het uitvoeren van het werkdeel van de Participatiewet, de reintegratie en arbeidsparticipatie. Het doel van dit programma is om te komen tot een betere dienstverlening, meer banen, minder maatschappelijke kosten en het hebben van een positief effect op de financiën van Westrom. De financiële effecten hiervan zijn nog niet vertaald in de begroting 2022 en het meerjarenperspectief van Westrom.
F
Norm voor Opdrachtgeverschap en regionale governance jeugd
Een regionale samenwerking op het gebied van jeugdhulp die voldoet aan de eisen van de ‘wet beschikbaarheid zorg voor jeugdigen’ en die bijdraagt aan een goed georganiseerde regionale jeugdhulp.
G Hervormingsagenda jeugd Het verbeteren en vergroten van de kwaliteit van jeugdhulp, terugdringen van gebruik van jeugdhulp en verminderen van de uitgaven aan jeugdhulp.
H Herformulering van het beleidsplan armoede en schulden Een daling van het aantal kinderen dat opgeroeid in een huishouden met langdurig laag inkomen. Minder inwoners hebben problematische schulden.
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
29
28
Hoe monitoren we de resultaten en / of de effecten Verplichte BBV indicatoren/kengetallen Taakveld 6. Sociaal domein
#
Naam indicator
Eenheid
Toelichting BBV indicatoren
Bron
2016
2017
2018
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15–64 jaar
LISA
22 Jongeren met een delict voor de rechter
% 12 t/m 21 jarigen
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
2,00
1,00
1,00
23 Kinderen in uitkeringsgezin
% kinderen tot 18 jaar
CBS
9,00
9,00
9,00
24
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking
CBS
62,70
63,70
65,00
21
Banen
Nette arbeidsparticipatie
2019
932,50 925,00 946,90 963,40
2020 982,30
1,00
66,50
#
Naam indicator
Eenheid
21
Banen
Het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 65 jaar. Een baan betreft een vervulde positie.
22
Jongeren met een delict voor de rechter
Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen.
23
Kinderen in uitkeringsgezin
Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen.
6,00
24
Netto arbeidsparticipatie
Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking.
68,40
25
Vervallen
26
Werkloze jongeren
Nederland 795,90
1,00
66,30
25
Vervallen
26
Werkloze jongeren
% 16 t/m 22 jarigen
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
2,00
3,00
3,00
2,00
27 Personen met een bijstandsuitkering
Aantal per 1.000 inwoners (18j e.o.)
CBS
52,38
51,57
48,82
48,06
55,52
45,97
28 Lopende re-integratievoorzieningen
Aantal per 1.000 inwoners van 15–65 jaar
CBS
54,63
58,26
53,86
7,84
9,35
20,20
Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
15,20
15,50
15,00
15,10
15,0
11,90
30 Jongeren met jeugdbescherming
% van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
2,10
1,90
1,60
1,60
1,90
1,20
31 Jongeren met jeugdreclassering
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
CBS
0,70
0,50
0,60
0,50
0,50
0,40
32 Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Aantal per 1.000 inwoners
GMSD
70,00
73,00
75,00
79,00
81,00
70,00
29
Stand per 24-09-2021. Voor de meest actuele realisatiecijfers en ontwikkelingen in de beleidsindicatoren wordt verwezen naar www.waarstaatjegemeente.nl. De waarde in de kolom Nederland betreft informatie over het laatst gerapporteerde jaar.
2,00
Het percentage werkeloze jongeren (16-22 jaar).
27 Personen met een bijstandsuitkering
Het gemiddeld aantal personen met een bijstandsuitkering per 1.000 inwoners (Wet werk en bijstand en Participatiewet).
28 Lopende re-integratievoorzieningen
Het gemiddeld aantal re-integratievoorzieningen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.
29
Jongeren met jeugdhulp
Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar.
30
Jongeren met jeugdbescherming
Het percentage jongeren tot 18 jaar met een jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar.
31
Jongeren met jeugdreclassering
Het percentage jongeren (12 tot 23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12 tot 23 jaar).
32 Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Gemiddeld aantal per 1.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo.
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
31
30
Programma 2
Financiële vertaling programma Wat mag het kosten (bedragen x € 1.000)
Rekening 2020
MJB 2021
MJB 2022
MJB 2023
MJB 2024
MJB 2025
Lasten
100.785
104.132
95.898
94.956
94.384
93.934
Baten
-36.872
-31.366
-30.922
-31.701
-31.701
-31.671
Geraamd saldo van baten en lasten
63.913
72.766
64.976
63.255
62.683
62.263
Storting in reserves
7.185
3.653
0
0
0
0
Onttrekking uit reserves
-6.428
-9.703
-276
-44
-44
0
Geraamd resultaat
64.670
66.716
64.701
63.210
62.639
62.263
Autonome ontwikkelingen en onontkoombaar (bedragen x € 1.000)
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2022 veiligheidsregio
28
28
28
28
GR Omnibuzz 35
52
65
76
Doorontwikkeling beschermd wonen
385
Regionale bijdrage doorontwikkeling beschermd wonen
-385
63
80
93
104
Investeringsplanning (bedragen x € 1.000)
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
800
800
800
800
Zorgzame gemeente De belangrijkste investeringen in 2022 hebben betrekking op: WMO hulpmiddelen
790
De benodigde investeringskredieten zijn opgenomen onder de uiteenzetting financiële positie onderdeel investeringsplanning 2022-2025, die deel uitmaakt van de financiële begroting.
3.2 Inclusieve samenleving Producten: Onder het programma “Inclusieve samenleving” brengen wij de volgende producten samen:
a) Samenkracht en burgerparticipatie b) Wijkontwikkeling en wijkbeheer c) Diversiteit
Beleidskaders: • Meedoen naar vermogen, op weg naar een participatiesamenleving: welzijnsvisie gemeente Roermond (2012). • Beleidskader en beleidsplan Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 Regio Midden-Limburg Oost (2014). • Visienota Jeugdhulp Midden-Limburg West en Oost (2013). • Beleidsplan Jeugdhulp 2017-2019 (2016). • Beleidsplan Armoedebeleid ‘Roermond, samen actief tegen armoede’ (2016). • Uitvoeringsnota Preventief Armoedebeleid ‘Roermond, samen actief tegen armoede’ (2017). • Kadernota regionaal arbeidsmarktbeleid Midden-Limburg (2012). • Visienota werken naar vermogen in Midden-Limburg (2012). • Beleidsplan schuldhulpverlening (2017 2020) ‘Weg uit de schulden’. • Roermond Gezond, Preventie- en gezondheidsbeleid 2017-2021 (2017). • Wijkontwikkelingsplan Donderberg 2012 – 2024 (2012). • Uitvoeringsprogramma Fase 2 Wijkontwikkelingsplan Donderberg 2017-2020 (2016). • VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (2016). • Notitie Regenbooggemeenten Roermond en Weert 2019-2022. • Subsidiëring Anti-discriminatievoorziening Limburg (ADV Limburg).
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
33
32
Wat gaan we evoor doen Strategisch doel programma
Dorpsplan Swalmen A
Roermond kent een grote diversiteit aan inwoners. We streven naar een inclusieve samenleving: een stad waar iedereen meedoet en zichzelf mag zijn. De gemeente investeert, samen met maatschappelijke partners, in een sterke sociale basis die bijdraagt aan zelfstandig leven. We bevorderen, beschermen en waarborgen de rechten van mensen met een beperking, zodat ook zij optimaal mee kunnen doen.
bewoners. De wijkteams zijn herkenbaar aanwezig in de wijken. De gemeente is hierbij niet in de lead maar een van de partijen aan tafel. In Swalmen en in de Donderberg wordt al langere tijd geëxperimenteerd met verschillende vormen van wijkontwikkeling waarbij inwoners en wijkpartners zich inzetten om de leefbaarheid te verbeteren. In het kader van het nog op te stellen wijk- en kernenbeleid wordt onderzoek gedaan naar de leefbaarheid in Roermond en wordt de dialoog met de wijken en buurten aangegaan.
De programma’s Zorgzame gemeente en Inclusieve samenleving streven in hoge mate hetzelfde doel na. Kort gezegd: iedereen doet zoveel als mogelijk mee. De beleidskaders van beide programma’s zijn daarom grotendeels overeenkomstig. Om overlap te voorkomen worden zij niet in beide programma’s vertaald naar inzet. Het onderscheid zit, analoog aan het coalitieprogramma, in de rol van de gemeente. Bij het programma Inclusieve samenleving biedt de gemeente algemene - en basisvoorzieningen en stimuleert en ondersteunt ontwikkelingen bij en met maatschappelijke partners. Bij het programma Zorgzame gemeente zoomen we voornamelijk in op de gemeente die het (deels) overneemt als de inwoner zelf, met zijn/haar omgeving, niet meer eigenstandig kan participeren zoals hij/zij dat wil.
Ook in 2022 hechten we veel waarde aan goede voorzieningen in de wijk. Zo behouden we een optimaal en sluitend net aan wijkaccommodaties binnen de Roermondse wijken, met name gericht op multifunctionaliteit, de gemeenschap en de functie ‘ontmoeten en contact’. Veranderingen in de maatschappij, technologie, economie, decentralisaties, et cetera, hebben ervoor gezorgd dat de vraag naar accommodaties dynamisch is. De hoofdfunctie ‘ontmoeten en contact’ blijft bestaan, maar de behoefte (aard en omvang van activiteiten) is veranderd. Om aan deze behoefte een juiste toekomstbestendige invulling te geven, is maatwerk essentieel. Het accommodatiebeleid geeft invulling aan dit maatwerk.
Wat willen we bereiken Een sterke sociale basis die bijdraagt aan zelfstandig wonen en leven; dat willen we bereiken. We werken aan bewustwording en eigen kracht en bieden algemene voorzieningen die gericht zijn op zelfredzaamheid en participatie. De verschillende Roermondse wijken en buurten hebben allemaal hun eigen karakter en in sommige gevallen verschillen ze beduidend van elkaar. We benutten de mogelijkheden om gerichter te werk te gaan, door accenten te leggen en ons beleid toe te spitsen op specifieke gebieden. Daarmee komt de gemeente optimaal tegemoet aan de behoeftes en wensen van de inwoners van Roermond. De gemeentelijke organisatie werkt zo veel mogelijk van buiten naar binnen en zoekt het contact met inwoners. Komend jaar werken we aan een eenduidige visie voor alle wijkteams, met daarbinnen voldoende ruimte voor maatwerk en het vergroten van betrokkenheid en verantwoordelijkheid van wijkpartners en
Wat gaan we ervoor doen
Een inclusieve samenleving, waarin iedereen meedoet en zichtzelf mag zijn, geldt ook voor nieuwe Roermondenaren, waaronder vluchtelingen en statushouders. We bevorderen hun integratie, inburgering en meedoen in de samenleving. Met betrokken partijen willen we de bewustwording van inwoners vergroten met betrekking tot het samen leven in de stad met mensen met verschillende culturele achtergronden. Roermond bouwt tevens verder aan de Regenbooggemeente en ondersteunt activiteiten die bijdragen aan de sociale acceptatie, veiligheid en emancipatie van lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgender- en intersekse personen (LHBTI’ers). Ook de inclusieagenda met betrekking tot het VN-verdrag gehandicapten wordt verder met partners uitgevoerd. Uiteindelijk zien we een Roermondse samenleving, waarin iedereen zich thuis voelt en meedoet.
A Dorpsplan Swalmen B Wijkontwikkelingsplan Donderberg C Wet Inburgering D Doorontwikkelen wijkgericht werken
In 2021 is gestart met de evaluatie van het project Dorpsplan Swalmen en pilot burgerbegroting Dorpsplan Swalmen. Deze evaluatie wordt afgerond eind 2021 of begin 2022. Vanuit de lessons learned wordt in 2022 gekeken welke resultaten en oplossingsrichtingen in de actualisatie en/ of aanpassing van bestaand beleid/opstellen wijk- en kernenbeleid kan worden opgepakt.
B Wijkontwikkelingsplan Donderberg In 2022 starten we met fase 3 van het Wijkontwikkelingsplan Donderberg. Deze fase duurt tot en met 2025. Samen met de partners in de wijk wordt een uitvoeringsprogramma voor deze laatste fase opgesteld, waarbij naast de fysieke ontwikkeling sterk wordt ingezet op sociaaleconomische aspecten en op het verduurzamen van de wijkaanpak. Komend jaar geven we daarvoor verdere invulling aan een buurtonderneming, D’onderneming. Dit wordt een plek waar mensen die nu langs de kant staan (geen baan, klein sociaal netwerk) terecht kunnen voor een goed gesprek met een coach, ondersteuning kunnen krijgen bij problemen waar ze zelf niet het hoofd aan kunnen bieden en de mogelijkheid krijgen om letterlijk en figuurlijk in beweging te komen. Zo willen we de kracht van de mensen in de wijk optimaal inzetten voor de wijk.
C Wet Inburgering We voeren de nieuwe Wet Inburgering uit die op 1 januari 2022 ingaat. De klantmanagers brengen de nieuwkomers volledig in beeld waardoor zij hen op een passend inburgeringstraject kunnen plaatsen. Dat houdt in; de juiste combinatie van taal, participatie en ontzorging. De trajecten zijn gedeeltelijk samen met de regio ingekocht en deels lokaal. De nadruk ligt op de integrale aanpak waarbij we de ‘best practices’ van de pilots/projecten ‘Up’ en ‘Next turn’ inzetten. Deze succesvolle projecten hebben ons de afgelopen jaren bruikbare informatie geleverd wat het meeste bijdraagt aan succesvolle integratie en participatie van nieuwkomers. De gemeente neemt weer de regie op de inburgering
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
35
34
met als doel dat alle inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk en volwaardig kunnen meedoen aan de Nederlandse samenleving, het liefst via betaald werk. Hierdoor krijgen we weer grip op de inburgering en kunnen we erop sturen dat inburgeringsplichtigen na hun huisvesting direct beginnen met hun integrale traject inburgering en participatie. We zetten in op een zo hoog mogelijk taalen participatieniveau om de doelstelling te bereiken. Dit betekent dat onze nieuwkomers een passender traject krijgen en meteen kunnen starten. Dit zorgt voor eerdere integratie en vergroot de zelfredzaamheid van de nieuwkomers. De belangrijkste KPI’s uit het plan van aanpak: • Wat willen we bereiken? • 90% van alle nieuwkomers is binnen 3 maanden na huisvesting gestart met de inburgering. • 90% van alle nieuwkomers op een inburgeringstraject is geslaagd binnen 3 jaar. • 80% van alle nieuwkomers doet mee binnen 3 jaar. • 40% van alle statushouders (in de bijstand) stroomt uit naar werk of studie binnen 2 jaar.
D Doorontwikkelen wijkgericht werken Wijkgericht werken is een continu ontwikkelproces. Bij dit doorontwikkelen zal in 2022 actief de verbinding worden gezocht met het opgavegericht werken. Daarnaast levert het uitvoeren van de motie wijk- en kernenbeleid zeer waarschijnlijk inzichten om het doorontwikkelen te bevorderen. Ook de Omgevingswet zal uiteindelijk op wijkniveau leiden tot andere vormen van wijkbetrokkenheid en rolverdeling tussen partijen in de wijk. De werkwijze van de wijkregisseurs zal in dit proces continu worden gemonitord en waar nodig bijgesteld om de doelen rondom wijkgericht werken te kunnen behalen. De beweging die vanuit wijkregie in ieder geval zal worden gemaakt is het nog actiever betrekken partners in de wijk en bewoners uit een wijk bij planvorming en initiatieven.
Wat levert het op (resultaten)
Hoe monitoren we de resultaten en / of de effecten
Dorpsplan Swalmen A
Er zijn geen verplichte BBV indicatoren.
Overzicht van de resultaten die de leefbaarheid van Swalmen hebben verbeterd en inzicht in mogelijke denkrichtingen bij het opstellen van wijk- en kernenbeleid.
B Wijkontwikkelingsplan Donderberg Verbetering van de leefbaarheid en het doorbreken van overerving van sociaaleconomische achterstanden op de Donderberg.
C Wet Inburgering De nieuwe Wet Inburgering is per 1 januari 2022 succesvol geïmplementeerd. Statushouders volgen kort na hun huisvesting in Roermond een inburgeringstraject op maat. Dat betekent dat zij door de taal te leren op school en bij hun participatietraject snel integreren en gaan participeren naar vermogen. Met als eindresultaat het behalen van het inburgeringsexamen en waar mogelijk betaald werk of uitstroom naar scholing voor het behalen van een startkwalificatie.
D Doorontwikkelen wijkgericht werken Toekomstbestendige procesafspraken tussen partners in de wijk (waaronder de gemeente) over de wijze van samenwerking (in wijkteams). Verbeteren van de betrokkenheid van inwoners bij het voorbereiden, uitvoeren en evalueren van verbeteringen in de wijken op het gebied van leefbaarheid en veiligheid.
Financiële vertaling programma
Wat mag het kosten (bedragen x € 1.000)
Rekening 2020
MJB 2021
MJB 2022
MJB 2023
MJB 2024
MJB 2025
Lasten
6.384
6.308
6.832
6.632
6.372
6.363
Baten
-567
-242
-242
-235
-235
-235
Geraamd saldo van baten en lasten
5.817
6.066
6.590
6.397
6.137
6.128
Storting in reserves
600
87
0
0
0
0
Onttrekking uit reserves
-890
-508
-155
-30
0
0
Geraamd resultaat
5.527
5.645
6.435
6.367
6.137
6.128
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
42
0
0
0
Investeringsplanning (bedragen x € 1.000) Inclusieve samenleving De belangrijkste investeringen in 2022 hebben betrekking op: Investeringsplan wijkgebouwen
42
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
37
36
Programma 3
3.3 Goed onderwijs Producten: Onder het programma “Goed onderwijs” brengen wij de volgende producten samen:
a) Onderwijsbeleid en leerlingzaken b) Onderwijshuisvesting
Beleidskaders: • Voor- en vroegschoolse educatie gemeente Roermond 2017-2021. • Regionaal programma volwasseneneducatie en laaggeletterdheid 2021-2024. • Lokaal uitvoeringsplan laaggeletterdheid Roermond 2021-2024. • Integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijs gemeente Roermond 2020-2040. • Programma Regionale aanpak voortijdig schoolverlaten 2020-2024.
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
39
38
Strategisch doel programma Onderwijs vergroot de weerbaarheid van jeugdigen en helpt ze bij het ontdekken van hun passie en talent. Daarmee is het de basis voor een goede maatschappelijke participatie. Persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners wordt bevorderd met onze jeugd als primaire doelgroep, maar met ’een leven lang leren en ontwikkelen‘ als uitgangspunt. Inwoners van Roermond kunnen kennis opdoen en een goede opleiding volgen en zijn daardoor beter in staat om mee te doen in de maatschappij.
Wat willen we bereiken Mede door goed onderwijs ontwikkelen inwoners van Roermond zich tot zelfbewuste en zelfredzame burgers. Zoveel mogelijk jongeren verlaten succesvol het onderwijs met een diploma of anderszins. Achterstanden of stagnaties in de ontwikkeling onderkennen we zo vroeg mogelijk en bestrijden we maximaal. Daarmee fungeert het onderwijs (en de kinderopvang) tevens als belangrijke vindplaats voor vroegtijdige signalering van problematiek van jongeren en hun thuissituatie. In onze onderwijsinstellingen, scholen en (integrale) kindcentra past het stimuleren van een passend onderwijsaanbod voor álle jongeren, dus ook met een extra ondersteuningsbehoefte. Dit alles bereiken we samen met onze partners, onder meer op het gebied van voor- en vroegschools educatie en kinderopvang, de verbinding passend onderwijs en jeugdhulp, de aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt, leerplicht/RMC, de aanpak van jongeren in een kwetsbare positie, voortijdig schoolverlaten, laaggeletterdheid en volwasseneducatie, bibliorura en leerlingenvervoer. Verder kennen we in Roermond kwalitatief goede en toekomstbestendige onderwijshuisvesting met een meerjarig financieel perspectief op (ver) nieuwbouw, onderhoud en vervanging.