Document · PDF

Bijlage 2 - Omgevingsvisie Roermond

Gemeenteraad 12 oktober 2023, gemeente RoermondBij agendapunt: Omgevingsvisie Roermond30.244 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Om g e vin g sv i s ie Ro er m on d

Inhoud

Omgevingsvisie

Maart 2023 Projectnummer 211.00.01.00.00

Inhoudsopgave 1

Waarom deze Omgevingsvisie?

1.1

Waarom stelt de gemeente deze omgevingsvisie op

1.2

Hoe is de omgevingsvisie tot stand gekomen

1.3

Is er een Milieueffectrapportage opgesteld?

1.4

Wat vind ik waar?

Heeft u een plan?

2.1

Proceswijzer

2.2

Verantwoordelijke stad

2.3

Een goed plan is goed voorbereid

Karakteristieken

3.1

Karakteristieken gemeente

3.1.1

Bovenregionale rol Roermond

3.1.2

Roermond in de regio

3.1.3

Wonen en werken in Roermond

3.1.4

Landschap en stedelijke omgeving

Kleurrijk; Land van stedelijke onderscheiding

3.2

3.3

3.4

3.5

3.2.1

Binnenstad en Roerdelta, Voorstad, Designer Outlet Roermond en Jazz City35

3.2.2

Woonwijken

3.2.3

Werklocaties

Grensrijk; Land van beken, dorpen en natuur

3.3.1

Dorpen

3.3.2

Afwisselend landschap

Maasrijk; Land van Beweging

3.4.1

Maas

3.4.2

Maasplassen

Kernopgaven

Opgaven in breder verband

Fysieke doorvertaling

5.1

De gezonde en veilige stad

5.2

Aantrekkelijke woon- en werkstad

5.3

De Duurzame Stad/ Energie en klimaat

5.4

Stad van drie grote trekkers

Uitvoeringsprogramma

Bijlage 1: Beleidskader

Omgevingsvisie Roermond

78 81

Bijlage 2: Cultuurhistorie

Bijlage 3: Limburgs kwaliteitsmenu

108

Omgevingsvisie Roermond

Waarom deze Omgevingsvisie? 1.1

Waarom stelt de gemeente deze omgevingsvisie op

We hebben deze omgevingsvisie opgesteld voor het hele grondgebied van de gemeente. De visie bevat het beleid op hoofdlijnen voor de toekomst van de gemeente Roermond. De visie gaat over de fysieke leefomgeving en richt zich op mogelijkheden om te wonen, werken, recreëren, ondernemen, maar ook op een gezond en veilig leefklimaat. Voorafgaand aan het opstellen van de omgevingsvisie zijn verschillende beleidsnota’s opgesteld, zoals de Economische visie, de Groenvisie en de Toekomstvisie. Deze visies zijn tot stand gekomen in samenwerking met de inwoners, ondernemers, verenigingen en organisaties van Roermond. Daardoor lag er voor deze omgevingsvisie een goede, gedragen beleidsmatige basis. Deze visie brengt deze verschillende beleidsvisies met elkaar in verband en zorgt voor een overkoepelend integraal afwegingskader voor nieuwe initiatieven. Op basis van deze visie willen we de waardevolle beleidsnota’s omzetten in acties. Hiervoor wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld. In het uitvoeringsprogramma staan de acties die wij als gemeente belangrijk vinden. Deze acties voeren wij niet alleen zelf uit. Wij nodigen initiatiefnemers en andere partijen uit om acties alleen, met ons of met anderen op te pakken.

Arenadebat

1.2

Toekomstvisie

Hoe is de omgevingsvisie tot stand gekomen

De omgevingsvisie is tot stand gekomen met de inbreng van heel veel partijen. Op 23 maart 2017 heeft de aftrap van de Omgevingsvisie plaatsgevonden. Hier waren tal van stakeholders en de gemeenteraad bij aanwezig. In de afgelopen jaren zijn veel visies opgesteld met de inbreng van inwoners, organisaties, ondernemers en andere stakeholders. Deze beleidsvisies, vooral de Toekomstvisie, vormen het vertrekpunt van de Omgevingsvisie. Op basis van deze beleidsvisies zijn kernopgaven opgesteld. Deze zijn in het arenadebat in september 2017 voorgelegd aan de gemeenteraad en stakeholders. Op deze bijeenkomst kon iedereen zijn inbreng geven over deze kernopgaven. In de periode daarna hebben we samen met stakeholders deze kernopgaven en de karakteristiek van Roermond verder uitgediept. Daarbij stonden de volgende vragen centraal: Met welke opgave willen

Omgevingsvisie Roermond

we aan de slag? Welke (gebieds)karakteristieken heeft Roermond? Wat kan beter en wat willen we behouden? Dit heeft geleid tot de karakteristieken van Roermond, zoals opgenomen in hoofdstuk 3. In een tweede arenadebat, in november 2018, zijn gemeenteraad en stakeholders uit de samenleving met elkaar in gesprek gegaan over kaderstelling en rollen. Hier stonden de volgende vragen centraal: Welke kaders wil de raad geven? Wie moeten aan tafel en wat is de rol van de gemeente? Op deze bijeenkomst kon iedereen meedenken en inbreng geven over de manier waarop nieuwe plannen en ontwikkelingen tot stand zouden moeten komen. Dit heeft geleid tot de proceswijzer, de leidraad waarmee initiatiefnemers aan de slag kunnen gaan met de Omgevingsvisie. Na dit tweede arenadebat is op basis van de kernopgaven en de specifieke karakteristieken van Roermond geformuleerd wat de opgaven in bredere zin zijn in Roermond, waarbij niet alleen naar fysieke maar ook sociale aspecten is gekeken. Hierbij is het integrale thema ‘Samen denken en doen’. Daarnaast zijn drie brede opgaven geformuleerd waar Roermond op inzet; ‘Demografie: aantrekkelijk woon- en werkklimaat met nadruk voor jongeren’, ‘klimaatverandering en klimaatadaptatie’ en ‘Roermond verbindt’. Ten slotte zijn specifieke opgaven voor het ruimtelijk domein geformuleerd op basis waarvan het uitvoeringsprogramma van deze omgevingsvisie is gemaakt.

1.3

Is er een Milieueffectrapportage opgesteld?

Er is voor deze Omgevingsvisie geen milieueffectrapportage gemaakt. Deze visie zet het bestaande beleid voort. Er worden geen nieuwe locaties voor ruimtelijke ontwikkelingen aangewezen, die het doorlopen van een m.e.r.-procedure nodig maken. Er zijn ook geen aanwijsbare ‘m.e.r.(beoordelings)plichtige besluiten opgenomen. De omgevingsvisie gaat uit van ‘uitnodigingsplanologie’. In plaats van aan te geven wat op welke plaats mogelijk is, geeft de omgevingsvisie een kader voor nieuwe ontwikkelingen. De kernopgaven uit deze omgevingsvisie zijn nog abstract. Daardoor zijn de milieueffecten daarvan niet goed in te schatten.

1.4

Wat vind ik waar?

HOOFDSTUK 2: HEEFT U EEN PLAN? Bent u benieuwd wat de omgevingsvisie voor uw plan of idee betekent? In onze proceswijzer leest u hoe u uw plan of idee kunt realiseren. In dit hoofdstuk leest u welke rol wij als gemeente willen hebben bij nieuwe plannen of ideeën. HOOFDSTUK 3: KARAKTERISTIEKEN Roermond heeft bijzondere karakteristieken. Wie is Roermond voor de regio? Wie wonen en werken er in Roermond? Welke landschappelijke karakteristieken heeft Roermond? De ligging aan het water, de rijke historie, de unieke publiekstrekkers, samen met het kleurrijke karakter en de grote maak- en retailindustrie zijn de meest waardevolle karakteristieken van Roer-

Omgevingsvisie Roermond

mond. Deze karakteristieken vormen de basis en het vertrekpunt voor nieuwe plannen en ontwikkelingen. HOOFDSTUK 4 OPGAVEN IN BREDER VERBAND Roermond maakt keuzes die toekomstbestendig zijn. In dit hoofdstuk laten we zien welke hoofdopgaven er liggen voor Roermond en welke keuzes we hierin maken. Roermond kiest ervoor om samen te denken en te doen bij keuzes voor de leefomgeving. Een integrale ‘ja, mits’- benadering staat daarbij centraal. Daarbij werken we aan drie grote opgaven: de demografische ontwikkelingen, klimaatadaptatie en energietransitie en Roermond verbindt. HOOFDSTUK 5: FYSIEKE DOORVERTALING In dit hoofdstuk kunt u lezen met welke uitgangspunten we aan de slag willen in onze gemeente, samen met onze inwoners en andere partijen. De bredere opgaven vormen de pijlers voor de keuzes die we hierin hebben gemaakt. We hebben vier integrale thema’s benoemd waarmee we aan de slag willen: 1. De gezonde en veilige stad Roermond wil werken aan de verbetering van de gezondheid van haar inwoners en zorgen voor een veilige (leef)omgeving. Dat betekent: een goede milieukwaliteit, aandacht voor toegankelijkheid en inclusiviteit, goede langzaam verkeersverbindingen, passende huisvesting, voldoende mogelijkheden om in de publieke ruimte te sporten, te bewegen en elkaar te ontmoeten en goede bereikbaarheid van parken en buitengebied. 2.

Aantrekkelijke woon- en werkstad We willen een onderscheidend profiel in de regio ontwikkelen, als moderne stad voor jong en oud. De plannen voor onderwijslocaties, nieuwe woningen, werkgelegenheid en maatschappelijke voorzieningen sluiten hierop aan. 3. De duurzame stad Roermond zet zich in voor een klimaatneutraal Roermond. Duurzaamheid is een opgave voor ons allemaal. Het heeft betrekking op hoe we wonen, werken, recreëren, hoe we ons verplaatsen, kortom op alle keuzes die we maken. Dat betekent dat we bij alle ontwikkelingen nadenken over de wijze waarop we een klimaatneutrale en klimaatbestendige invulling geven. Daarnaast werken we aan hoogwaterveiligheid, waarbij water en stad elkaar versterken. 4. Stad van drie grote trekkers Roermond heeft als stad aan de Maas een drietal grote trekkers: de historische binnenstad met zijn diversiteit aan functies, het Designer Outlet Roermond (DOR) en de Maasplassen. Hier is plek voor ontspanning en ontmoeting voor zowel de eigen inwoner als de bezoeker. De trekkers vormen de huiskamer van de stad. Ontspanning en ontmoeting is ook hetgeen deze drie met elkaar verbindt. Naast het behouden van de drie trekkers zetten we in op het versterken van de verbinding met elkaar.

Omgevingsvisie Roermond

HOOFDSTUK 6 UITVOERING Hier leest u wanneer we met de acties uit hoofdstuk 5 aan de slag willen gaan en welke rol u van de gemeente kunt verwachten. BIJLAGEN De omgevingsvisie vormt het richtinggevende kader voor de gemeente. Maar de omgevingsvisie staat niet op zichzelf. Er zijn veel wetten, regels en beleidskaders waar de omgevingsvisie rekening mee moet houden. In dit hoofdstuk beschrijven we de belangrijkste wetten en regels van het rijk, de provincie en het waterschap waarmee de omgevingsvisie rekening moet houden. Ook vindt u hier het bestaande gemeentelijke sectorale beleid terug, dat blijft gelden naast voorliggende omgevingsvisie, waaronder de Kwaliteitsbijdrage.

Omgevingsvisie Roermond

Heeft u een plan? 2.1

Proceswijzer

Wij willen onze inwoners zoveel mogelijk mee laten doen. Inwoners, ondernemers, organisaties, kortom de hele samenleving kan plannen en ideeën hebben voor de woon- en leefomgeving. Als u een plan heeft, past dat soms niet in het bestemmingsplan of omgevingsplan. Als uw idee niet past in het omgevingsplan, maar bijdraagt aan de omgevingskwaliteit en de opgaven die we hebben (sociaal of fysiek), dan horen wij dat graag! De gemeente wil graag meedenken met uw plan. Wat betekent uw plan voor de omgeving en op welke wijze kan het bijdragen aan de kwaliteit van de gezamenlijke leefomgeving? Natuurlijk hoort daar ook bij dat u in gesprek gaat met uw omgeving.

2.2

Verantwoordelijke stad

Als verantwoordelijke stad gaan we zorgvuldig om met keuzes voor de leefomgeving. Daarbij gaan we uit van de juiste functies op de juiste plek, wat betekent dat we soms functies concentreren, maar soms juist ook functies spreiden. Verantwoordelijkheid betekent ook dat altijd wordt voldaan aan een basisniveau van veiligheid en gezondheid. Wij leveren maatwerk. Niet overal hoeft alles hetzelfde te zijn. Er is daardoor meer ruimte voor ontwikkeling, in ruil voor meer eigen verantwoordelijkheid van inwoners. De rol van de gemeente verandert steeds meer. De gemeente wordt meer een verbinder. De gemeente staat voor een integrale afweging van belangen, legt verbindingen tussen mensen en initiatieven en stimuleert samenwerking. Daarbij kan een differentiatie ontstaan tussen wijken of gebieden, omdat ook de karakteristieken en de mate waarin de inwoners zich in willen of kunnen zetten voor hun eigen omgeving verschillen. De overheid is niet meer als enige verantwoordelijk, deze omslag vraagt ook iets van de houding, cultuur en werkwijze van de betrokkenen. Een andere rol van de overheid houdt ook in dat de verantwoordelijkheid voor ruimtelijke ontwikkeling meer bij initiatiefnemers en omwonenden komt te liggen. Als verantwoordelijke stad kiezen we de volgende insteek: -

het initiatief staat centraal

we maken ruimte voor burgerparticipatie, waarbij we de omgevingsdialoog gaan invoeren

samenwerking staat voorop

we werken opgave- en vraaggericht

we staan voor een integrale afweging van belangen.

2.3

Een goed plan is goed voorbereid

Heeft u een plan of een idee, dat u wilt realiseren in de gemeente Roermond? Voor de meeste plannen kunt u in het omgevings- of bestemmingsplan lezen aan welke voorwaarden uw plan moet voldoen. Voor grotere of complexere plannen heeft u meer voorbereiding nodig. Met deze proceswijzer helpen we u op weg om uw plan goed voor te bereiden.

Omgevingsvisie Roermond

PROCESWIJZER Hoofdstuk Sluit aan op de karakteristiek van het gebied of versterk deze

Kijk in hoofdstuk 3 in welk deelgebied uw plan valt en bekijk wat de gebiedskarakteristieken zijn. Houd rekening met deze karakteristieken in uw plan. Mogelijk kan uw plan deze karakteristiek verbeteren. In het gebied waarin uw plan ligt, kunnen ook andere doelen en regels

Bijlage 1

gelden. Bijvoorbeeld uit het provinciaal of regionaal beleid. Kijk of er doelstellingen of regels van invloed zijn op uw ontwikkeling. Kunnen deze worden betrokken bij uw plan of zijn er regels die mogelijk een belemmering vormen? Sluit uw plan aan bij de opgaven van de omgevingsvisie?

4; 5

Draagt uw initiatief bij aan één of meer van de opgaven? Wij willen graag de opgaven samen met de samenleving aanpakken. Wij stimuleren daarom plannen die bijdragen aan deze opgaven. Als het initiatief niet bijdraagt: ziet u dan mogelijkheden om toch bij te dragen aan de opgaven? Wat vinden andere mensen van uw idee? Een goed initiatief houdt ook rekening met belangen van omwonenden en belanghebbenden. Wat betekent het initiatief voor de omgeving en op welke wijze kan het bijdragen aan de kwaliteit van de gezamenlijke leefomgeving? Heeft uw plan invloed op de leefomgeving van omwonenden of belanghebbenden, zoals buren? Ga met hen in gesprek en kijk of hun wensen in te passen zijn in het plan. Misschien biedt samenwerking met belanghebbenden een meerwaarde voor uw plan. Als uw plan gedragen wordt door de omgeving, dan heeft u al een belangrijk deel van de haalbaarheid aangetoond. Past uw plan binnen een goede leefomgeving? Het is belangrijk dat uw plan past in een goede leefomgeving en voldoet aan de basisnormen op het gebied van veiligheid, gezondheid en milieu. Op uw plan kunnen ook regels of richtlijnen van toepassing zijn op het gebied van veiligheid of milieuhinder. Hiermee bedoelen we onder andere milieuaspecten zoals externe veiligheid, geluid, bodemkwaliteit, ecologie, archeologie, gezondheid, verkeer, parkeren, waterkwaliteit en –kwantiteit en de waterveiligheid.

Dien uw plan in. Dien uw plan in bij de gemeente. De gemeente adviseert u over wet- en regelgeving en de verdere procedure.

Deze proceswijzer gaat uit van ‘ja, mits’. De gemeente is gericht op ondersteunen en begeleiden van initiatieven. Deze omgevingsvisie biedt de kaders voor een integrale afweging vanaf het begin van een plan. De proceswijzer beschrijft de weg om het initiatief op zo kansrijk mogelijke wijze voor te leggen aan het gemeentebestuur voor besluitvorming. Natuurlijk is de gemeente graag bereid om hierbij te helpen.

Omgevingsvisie Roermond

Karakteristieken 3.1

Karakteristieken gemeente

Om de visie voor de gemeente Roermond te bepalen, willen we weten hoe onze gemeente in elkaar zit. Wat is de karakteristiek van de gemeente, welke eigenschappen heeft de gemeente. Dan gaat het over Roermond in regionaal verband, haar bevolking en de landschappelijke karakteristieken. De karakteristiek geeft aan hoe de gemeente zichzelf ervaart en waarin zij onderscheidend is. Vanuit die kennis kan vervolgens een antwoord worden gegeven op de vragen: Wie is Roermond? Wie wil Roermond in de toekomst zijn? Door de waardevolle karakteristieken te behouden of versterken, kan Roermond zich in de toekomst blijven ontwikkelen tot een gebied waar de inwoners trots op zijn. Een initiatief of plan kan deze karakteristieken versterken. Sluit een initiatief nog niet helemaal goed aan, dan laat de beschrijving van de karakteristieken met de daarbij horende beelden goede voorbeelden zien. DEELGEBIEDEN Binnen de gemeentelijke grenzen zijn verschillende structuren en landschappen te onderscheiden. Hierdoor kan de gemeente verdeeld worden in drie gebieden met elk hun eigen kwaliteiten en opgaven. In deze visie heten die deelgebieden: Kleurrijk (de stad Roermond), Grensrijk (het oostelijke deel van de gemeente, inclusief de kern Swalmen) en Maasrijk (de Maas en de Maasplassen).

Binnen deze gebieden hebben we sommige deelgebieden apart beschreven, zoals de grotere dorpen in het landelijk gebied, de bijzondere Maasplassen en verschillende wijken in de stad Roermond. In paragraaf 3.2 leest u meer over deze deelgebieden.

Omgevingsvisie Roermond

Deelgebieden Maasrijk, Grensrijk, Kleurrijk

3.1.1 Bovenregionale rol Roermond Roermond is een middelgrote stad in het midden van Limburg die ook een rol als centrumgemeente in de regio vervult. Het is een van de weinige steden (en gemeenten) in Limburg waar nog een relatief grote bevolkingsgroei plaatsvindt. Roermond ligt in het midden van Limburg en is daarmee vanuit alle plaatsen binnen de provincie goed en binnen een half uur te bereiken. Daarnaast wordt ook een deel van België en Duitsland tot deze cirkel gerekend. De autobereikbaarheid van Roermond is na het aanpakken van wegen als de A73, BAB52 en N280 zeer goed op orde waardoor steden als Eindhoven, Mönchengladbach en Düsseldorf binnen een half uur rijafstand liggen. Steden als Nijmegen, Aken, Keulen liggen binnen een uur rijafstand. Met de aanpak van de N280 in de stad zelf is ook de autobereikbaarheid van het centrum optimaal georganiseerd. Hiermee is er potentie om een belangrijke positie in te nemen in het stedelijk netwerk.

Omgevingsvisie Roermond

Reisafstanden en hoger onderwijs in de regio

Binnen Nederland is Roermond goed aangesloten op het openbaar vervoernet (met elke 15 minuten een binnenkomende en vertrekkende intercity), rekening houdend met de noodzakelijke kwaliteitsverbetering van de spoorverbinding Roermond – Venlo – Nijmegen. Echter op het gebied van openbaar vervoer voorzieningen naar Duitsland ontbreken goede verbindingen om deze bovenregionale rol goed in te kunnen vullen.

Duitse dag Designer Outlet Roermond

Met het DOR is er in Roermond een voorziening aanwezig die een internationale rol vervult en groeit naar circa 10 miljoen bezoekers per jaar. Meer dan de helft van de bezoekers zijn afkomstig uit Ne-

Omgevingsvisie Roermond

derland, België en Duitsland binnen een auto-afstand van 90 minuten. Daarnaast komt een kleine 25 % uit toerisme op lange afstand (landen als China, Koeweit, Indonesië en Rusland). De overige 25 % bestaat uit Europeanen die op een auto-afstand groter dan 90 minuten wonen. Hier horen ook nog grote delen van Nederland onder, zoals Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Op het gebied van de waterrecreatie vervullen de Maasplassen een bovenregionale rol, waarbij de bezoekers met name uit het Duitse grensgebied komen. De Maasplassen zijn ook ontstaan ten gevolge van hun bovenregionale rol; met het grind dat hier vrijkwam is een belangrijke bijdrage geleverd aan de naoorlogse herbouwopgave van Nederland. In het watersysteem spelen de Maasplassen een bovenregionale rol, omdat ze een retentiefunctie hebben waardoor de hoogwatergolf in steden als Venlo en ’s-Hertogenbosch fors lager is. Naast de Maas zijn de Swalm en de Roer twee rivieren in Roermond gelegen die een zeer belangrijke rol spelen in bovenregionale natuurnetwerken en de waterkwaliteit en beschikbaarheid (naast de toevoer van regenwater zijn dit de belangrijkste ‘toeleveranciers’ van het water in de Maas) in een veel grotere regio tot en met Rotterdam. De Maas en de daaraan gelegen Willem Alexanderhaven maakt onderdeel uit van de Ten-T netwerk Rhine-Alpine, oftewel het Europese logistieke systeem.

Roermond is logistiek ook een schakelpunt tussen Rotterdam/Antwerpen en het (Duitse)achterland. 3.1.2 Roermond in de regio Roermond ligt in de regio Midden-Limburg, tussen Duitsland en de gemeenten Roerdalen, Maasgouw, Leudal en Beesel. Via de Maas en de Maasplassen is Roermond bovendien verbonden met België. Roermond functioneert als centrumstad in de regio. Hieronder wordt een beschrijving gegeven van de functies waarop Roermond een regionale rol vervult. WONEN EN WONINGMARKT Roermond is een gemeente waar de bevolking nog toeneemt, terwijl in de regio in verschillende gemeenten sprake is van bevolkingsafname. Roermond vervult op het gebied van starters en doorstromers op de woningmarkt dan ook een centrumfunctie in de regio voor met name lager en middelbaar opgeleiden die in de regio werk hebben en zoeken. De bevolking van Roermond is relatief jong, zeker in vergelijking met de omringende dorpen en gemeenten maar ook wanneer naar geheel Limburg gekeken wordt. De druk op de woningmarkt is in Roermond relatief hoog (op basis van Woningmarktonderzoek BPD uit 2017 waarin Roermond na Maastricht het hoogste scoort van de provincie Limburg). Dit wordt veroorzaakt door de relatief grote huishoudentoename en een relatief grote bevolkingsgroei.

Roermond heeft met het historische centrum, de Maasplassen, de zorgvoorzieningen en winkelvoorzieningen een zeer aantrekkelijk woon- en leefklimaat. In een woonwijk als Oolderveste is dat bijvoorbeeld sterk terug te zien, doordat hier relatief veel mensen wonen die voorheen buiten Roermond en de regio woonden

Omgevingsvisie Roermond

Hittekaart van de woningmarkt 1

De centrale ligging en de beschikbaarheid van vastgoed leidt er toe dat Roermond een zekere aantrekkelijkheid kent voor ontwikkeling van complexen met kleine eenheden voor éénpersoonshuishoudens. De tendens tot langer thuis wonen leidt tot een grotere druk op de woningmarkt. Gezien de relatieve oververtegenwoordiging van éénpersoonshuishoudens in doelgroepen van zorg en de relatieve grote beschikbaarheid van woonruimte voor deze huishoudens in Roermond kan bovenstaande leiden tot overbelasting, zowel in financiële zin als qua leefbaarheid. WERKGELEGENHEID Ook op het gebied van werkgelegenheid vervult Roermond een centrumfunctie, er zijn veel banen beschikbaar. Het aantal banen in Roermond is in verhouding groter dan de aanwezige beroepsbevolking. Veel inwoners uit Roermond werken echter ergens anders, terwijl veel banen in Roermond worden ingevuld door mensen van buiten. Dit zorgt voor een forse inkomende pendel: 58% van de arbeidsplaatsen. Dit laat zien dat er sprake is van een regionale arbeidsmarkt. Deze pendel wordt uitgedrukt in een ’centraliteitsindex’, deze is in Roermond het een na hoogst van Limburg. Als de regionale werkstad is Roermond aantrekkelijk voor starters op de arbeidsmarkt. De grootste sectoren in Roermond zijn retail, maakindustrie en zorg.

Op de drie grote bedrijventerrein (Zuidelijke Stadsrand, Willem Alexander en Roerstreek) zijn diverse grote internationale bedrijven gevestigd met ieder honderden werknemers.

Woningmarktonderzoek BPD, 2022

Omgevingsvisie Roermond

Roermond is een belangrijk regionaal bestuurscentrum met de rechtbank, de LLTB, het Waterschap, grote woningcorporaties en het bisdom. Roermond is onderdeel van Keyport 2020, waarin het als sleutelstad functioneert tussen Zuidoost Brabant en Zuid-Limburg, tussen België en Duitsland, het Ruhrgebied en de wereldhavens. Binnen de Keyport vervult Roermond vooral een rol in de maakindustrie, leisure en retail en in de zorg. Vanuit deze sectoren is een blijvende vraag naar gekwalificeerd personeel. Roermond timmert aan de weg als kenniscentrum op het gebied van de maakindustrie en retail. De Roermondse maakindustrie is een kennisintensief cluster met betekenis tot ver buiten de regio. Roermond zet in op innovatie in de retail en heeft daarom met partners het Retail Innovation Center opgezet. Dit is het kennis- en expertisecentrum voor innovatie in de retail in Limburg. ZORG Roermond vervult ook een centrumfunctie voor verschillende vormen van zorg en ondersteuning. In Roermond bevinden zich bijvoorbeeld diverse voorzieningen met een regionale functie op het gebied van maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Andere voorzieningen met een regionale functie, zoals het ziekenhuis, verzorgingshuizen en de gevangenis, zijn ook in Roermond gelegen. Het is aantrekkelijk voor zorgaanbieders om zich in Roermond te vestigen.

Dat betekent een regionale instroom van kwetsbare personen die zelfstandig thuis moeten blijven wonen. De vraag naar specialistische woon-, zorg-, speciaal onderwijs- en welzijnsvoorzieningen leidt tot een groei van de zorgsector in Roermond. Dit betekent dat de concentratie aan bijzondere doelgroepen, zoals statushouders en kwetsbare burgers, in Roermond relatief groot is. BINNENSTAD De Roermondse binnenstad vervult een belangrijke regionale functie. Met circa 7 miljoen bezoekers is het een zeer intensief bezocht gebied, waarbij het merendeel van de bezoekers uit Roermond of de dorpen uit de directe omgeving komt. De bezoekers komen in hoofdzaak voor de historische binnenstad, om te winkelen of om van het diverse horeca-aanbod gebruik te maken of een combinatie van bovenstaande elementen. De binnenstad kent voor een regionale stad een groot aanbod aan landelijke ketens. Die worden afgewisseld met lokale middenstand. De binnenstad kent een breed aanbod aan restaurants en lunchrooms. Een aantal is van hoog niveau gelet op de classificaties van Michelin en Gault Millau. Opvallend is dat het merendeel van de aanbieders zich richt op de doelgroep die houdt van gezellig samen zijn. Roermond heeft een groot aanbod aan hotels. Dit is met name in het viersterren segment. De waardering van de gasten is heel goed, Roermond is twee jaar uitgeroepen als hotelstad van het jaar.

De stad, heeft de potentie zich te ontwikkelen als meerdaagse bestemming. Met name het aandeel buitenlandse bezoekers is groot. OPENBAAR VERVOER Roermond heeft twee stations waarbij station Swalmen alleen gelegen is aan de Maaslijn (van Roermond naar Nijmegen) en het intercity station Roermond daarnaast ook gelegen is aan de verbinding Eindhoven – Maastricht/ Heerlen. Het station Roermond vervult een belangrijke rol voor de gehele regio.

Omgevingsvisie Roermond

Bij het treinstation Roermond is het busstation gelegen waarvandaan alle verbindingen verder de regio in trekken. In Roermond is eveneens een halte van Flixbus waardoor er een directe verbinding is met steden als Düsseldorf, Keulen, Antwerpen en Amsterdam. Overige directe openbaar vervoer verbindingen, zoals per trein of per reguliere bus, met het naastgelegen Mönchengladbach en Düsseldorf ontbreken echter. ONDERWIJS Roermond vervult een regio functie binnen het onderwijs en beschikt daarmee over een diversiteit aan onderwijs op alle niveaus. In basis zorgt de gemeente samen met onderwijspartners voor de huisvesting van basisscholen, middelbare scholen en speciaal (voorgezet) onderwijs. Deze voorzieningen zijn verspreid door de gemeente aanwezig. Voor de verbinding met het bedrijfsleven werkt de gemeente samen met de beroepsopleidingen. In totaal gaan er circa 12.750 leerlingen naar school, waarvan 3.000 leerlingen in het beroepsonderwijs verspreid in de stad. De beroepsopleidingen liggen verspreid in de stad maar liggen allen op minimaal 15 minuten lopen van het station en daarmee ook van de voorzieningen in de binnenstad. Hoger onderwijs (hbo en universiteit) volgen Roermondse jongeren in nabijgelegen steden als Nijmegen, Eindhoven, Maastricht of Venlo. Deze opleidingen zijn door de centrale ligging van Roermond goed bereikbaar voor jongeren die in Roermond wonen, o.a.

met openbaar vervoer. Inmiddels beschikt Roermond weer over een HBO instelling in de vorm van Zuyd Professional. KANTOREN Zoals blijkt uit de samenstelling van de werkgelegenheid vervult Roermond een centrumrol, in de regio en de provincie op het gebied van kantoren en regionale besturen. In Roermond zijn een aantal concentraties van kantoren gelegen met name rondom het station (en in de richting van het ziekenhuis), rondom de rechtbank/ Kapellerlaan, rondom Buitenop en in de binnenstad. Er is de afgelopen jaren geen grote vraag naar extra vierkante meters kantoor en in de bestaande clusters is nog ruimte in te vullen. Hiermee kan de (boven)regionale rol ook in de toekomst goed ingevuld worden. CULTUUR Het theater de Oranjerie, het Historiehuis, de ECI, de bioscoop en het Cuypershuis, vervullen als culturele voorzieningen allemaal een regionale functie. De culturele instellingen samen verzorgen een zeer breed aanbod. Het theater van De Oranjerie en die van de ECI vullen elkaar aan zodat een hele brede programmering ontstaat. De Oranjerie heeft een grote zaal met zo’n 750 stoelen, het ECI theater heeft een vlakke vloerzaal met zo’n 270 stoelen. Het filmhuis van de ECI vertoont met name arthouse films, waar in de bioscoop Foroxity meer de ‘populaire’ Hollywood films draaien.

Het Cuypershuis is gewijd aan het leven en werk van de internationaal bekende Roermondse architect en ontwerper Pierre Cuypers. Het Historiehuis vertelt over het bijzondere en unieke verleden en ontstaan van de stad. Met uitzondering van de Oranjerie, het Historiehuis en de Bibliotheek zijn deze voorzieningen gelegen net buiten de binnenstad, waardoor een connectie met bezoekers aan de binnenstad die vaak ook uit de regio afkomstig zijn, lastiger te realiseren is.

Omgevingsvisie Roermond

Naast deze culturele voorzieningen, kent Roermond ook vele evenementen waarvan enkele publiek trekken uit de regio zoals de Sjtasiefestatie en het Limburg Festival of van daarbuiten zoals Solar.

Sterktes: -

Centrumfunctie op het gebied van werken, wonen en voorzieningen

Aantrekkelijke historische binnenstad met horeca, retail, DOR en evenementen

Toeristisch recreatieve regio (Maasplassen)

Internationale en landelijke positie bedrijvigheid

Aantrekkelijke woonomgeving

Goede verbindingen via openbaar vervoer en over de weg

De stad beschikt over een diversiteit aan onderwijs, waaronder beroepsopleidingen voor jong tot oud

Veel beschikbare banen

Regionale voorzieningen zoals ziekenhuis, theaters en rechtbank

Specialistische zorgvoorzieningen beschikbaar

Zwaktes: -

Te grote regionale instroom van kwetsbare personen met bijbehorende vraag naar specialistische zorg-, woon- en welzijnsvoorzieningen.

Roermond heeft geen hoger onderwijsinstelling.

Verbeteren van de verbinding van de binnenstad en culturele voorzieningen.

Geen goede OV- verbinding met Duitsland

3.1.3 Wonen en werken in Roermond BEVOLKING De gemeente Roermond heeft circa 60.000 inwoners2. Roermond is een gestaag groeiende gemeente te midden van veelal krimpende gemeenten. Jongeren van 18 tot 25 jaar trekken vaak weg uit Roermond en verlaten de regio. Maar vanuit de regio komen ook veel jongeren naar Roermond toe, waardoor per saldo een vestigingsoverschot bestaat van het aantal jongeren (tot 30 jaar). In Roermond zijn veel betaalbare woningen beschikbaar en veel banen. Dit trekt starters op de woningmarkt aan om te komen wonen en werken. Roermond biedt de jongeren carrièreperspectief zowel op de woningmarkt als op de arbeidsmarkt. De stad functioneert als het ware als doorgroeistad en als springplank voor verdere persoonlijke en maatschappelijke ontplooiing. Roermond heeft daarmee meer bindend vermogen voor jongeren, dan verwacht kan worden van een stad van deze omvang en zonder hoger onderwijs. Uit woningmarktonderzoek blijkt dat veel huishoudens (met name middengroepen, gezinnen) nog willen doorgroeien op de woningmarkt, waarmee er behoefte bestaat aan toevoeging van ruimere woningen. In combinatie met de positie van Roermond binnen de arbeidsmarkt betekent dit dat er potentie bestaat voor een sociaal economische en maatschappelijke versterking van Roermond. Op dit moment is de groep middelbare leeftijd (45 tot 65 jaar) vrij groot.

Dit zijn de toekomstige ouderen van Roermond. De verwachting is echter dat Roermond in de toekomst zal vergrijzen en het aantal inwoners in de leeftijd 20 tot 65 afneemt, Volgens Etil is het percentage in Roermond wonende 2

Per 1 januari 2023 volgens www.roermond.nl/cijfers

Omgevingsvisie Roermond

65+ers in 2030 met ca. 26% nog lager dan het gemiddelde in Limburg (ca. 29%) omdat de totale bevolking relatief hard groeit. Zonder deze bevolkingsgroei zou het aandeel 65+ers in Roermond dus relatief nog groter worden. De toename van het percentage 65+ers betekent dat de zorg voor zowel ouderen als voor de jeugd in de toekomst door minder mensen gedragen kan worden. De behoefte aan (aangepaste) kleinere woningen neemt daardoor toe.

Omgevingsvisie Roermond

Woningprijzen zijn relatief laag in Roermond, bron: www.funda.nl

Omgevingsvisie Roermond

Leeftijdscategorieën Roermond en omliggende gemeenten, bron: CBS

Roermond

Maasgouw

Leudal

Beesel

Roerdalen

0-15 jaar

14,9%

12,2%

13,7%

15%

13,1%

15 – 25 jaar

10,6%

10,2%

11,4%

10,6%

9,5%

25 – 45 jaar

25,2%

19,4%

19,9%

20,7%

19,7%

45 – 65 jaar

29,4%

33,5%

32,4%

32%

33%

65+

19,9%

24,7%

22,7%

21,6%

24,8%

Cijfers leeftijden Roermond en omliggende gemeenten, bron: CBS

Omgevingsvisie Roermond

CULTURELE DIVERSITEIT Ongeveer 14% van de inwoners van Roermond is geboren in een niet-westers land, met name afkomstig uit Turkije en Marokko. Vooral in de wijken Donderberg en Roermond-Oost is het aandeel migranten hoog. In Donderberg woont zelfs op een na het hoogste aantal migranten van alle wijken in Limburg.

Afbeelding aandeel migranten westers/ niet- westers voor heel Roermond, bron: www.allecijfers.nl

Aandeel hoogopgeleiden Roermond en de grote steden bron: CBS 2016

Omgevingsvisie Roermond

SOCIAAL-ECONOMISCHE STATUS De inwoners worden gekenmerkt door een gemiddeld laag inkomen, lager opleidingsniveau en een lager beroepsniveau, in vergelijking met het Nederlandse gemiddelde. Roermond heeft een groot aantal eenpersoonshuishoudens en een groot aandeel sociale woningbouw (zowel huur als koop). De arbeidsmarkt heeft een grote vraag naar mensen met een praktische opleiding, mensen die hun vak goed verstaan en sluit daarom goed aan op de beroepsbevolking. De werkloosheid is gelijk aan het gemiddelde van Nederland (2%), maar er zijn wel iets meer mensen met een bijstandsuitkering. De meeste mensen met bijstandsuitkering wonen in de wijken Donderberg en Roermond-Oost. Bepaalde wijken of buurten van Roermond zijn juist erg aantrekkelijk voor mensen met een hogere opleiding, zoals Oolderveste of Roer Zuid.

ZORG EN GEZONDHEID In Roermond wonen gemiddeld meer mensen met gezondheidsachterstanden ten opzichte van het landelijk gemiddelde. In Roermond is meer overgewicht, meer armoede en meer eenzaamheid (gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2016). Hier wonen meer volwassenen met een ongezondere leefstijl dan andere volwassenen uit de regio. Dat geldt niet voor alle wijken. Ook wonen in Roermond gemiddeld meer mensen met een zorgbehoefte. In Roermond komen vaak mensen te wonen waar in omliggende gemeenten geen passende woonruimte, passende begeleiding of zorgvoorzieningen voor zijn. In Roermond hebben ouderen (65 jaar en ouder) iets vaker langdurige/chronische aandoeningen in vergelijking met de regio (Bron: Gezondheidsmonitor 2016). Roermond heeft nu bijna 12.000 inwoners die 65 jaar of ouder zijn. De verwachting is dat dit toeneemt tot bijna 16.000 in 2030 en bijna 18.000 in 2050. (Bron: Roermond Atlas). De vergrijzing is hiermee hoger dan landelijk gemiddelde. Er zijn verschillende inschattingen, maar van deze ouderen zijn er nu ongeveer 2700 kwetsbaar. Ook dit aantal loopt op in 2030 tot naar verwachting 3700 (Bron: https://www.rosrobuust.nl/onze-aanpak/populatiemanagement/regioverkenning-tripleaim/roermond).

Bron: www.allecijfers.nl

Omgevingsvisie Roermond

WERKGELEGENHEID EN ARBEIDSMARKT Roermond biedt veel werkgelegenheid met circa 33.000 arbeidsplaatsen. Deze werkgelegenheid is enerzijds te vinden in de binnenstad in de retail, horeca, kantoren en bij (semi-)overheidsinstellingen. De binnenstad is het kloppend hart van de stad. Anderzijds bieden de bedrijven in de (maak)industrie, handel en transport en logistiek veel werkgelegenheid. Deze bedrijvigheid is gevestigd op de bedrijventerreinen zoals Willem-Alexander, Roerstreek en de terreinen aan de noordelijke en zuidelijke stadsrand. Daarnaast heeft de stad veel werkgelegenheid in de zorgsector, onder andere door het ziekenhuis. De stad kent een aanzienlijke inkomende pendel. Hiermee komt de centrumfunctie van de stad tot uitdrukking. De stad heeft een robuuste economische structuur met een aantal sterke clusters. Een deel van de sectoren is ook conjunctuurgevoeligheid, zoals de bouw, maakindustrie en detailhandel. De toeristische sector is momenteel een groeisector. De grote economische sectoren bieden met name werkgelegenheid aan op MBO-niveau. De stad heeft een goed aanbod aan onderwijs op dit niveau. De meeste bedrijven zitten op een bedrijventerrein of kantoorlocatie. Werken kan steeds gemakkelijker vanuit huis. Onder voorwaarden maken we dit mogelijk. In Roermond zijn verspreid over de stad kleine bedrijfjes aan huis, zoals kappers of een bescheiden webwinkel.

Dit zijn zeer kleinschalige bedrijven die passen binnen een woonwijk. Hoger opgeleide zelfstandigen combineren werken aan huis met het werken en ontmoeten van anderen op openbare flexwerkplekken. Het grootste deel van de beroepsbevolking werkt in loondienst. Het aandeel zzp’ers is relatief laag in vergelijking met andere steden. Het aandeel hoger opgeleiden is in verhouding tot de grote steden van Nederland laag. In de economie komt steeds meer nadruk te liggen op kennis, kunde, innovatie en netwerken. In Roermond wordt zowel in de maakindustrie als in de retail gewerkt aan kennisontwikkeling en innovatie.

Bedrijvigheid naar sector, bron: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/Bedrijvigheid-en-economie

Omgevingsvisie Roermond

De meeste banen zijn te vinden in de grootste sectoren: de maakindustrie, leisure en retail en de zorg. Deze sectoren kennen ook een aanzienlijke krapte op de arbeidsmarkt. De grote banenmarkt biedt ook jongeren kans op werk in Roermond. ONDERWIJS Roermond heeft een breed onderwijsaanbod van basisscholen, middelbare scholen en speciaal (voortgezet) onderwijs verspreidt door de stad en goed bereikbaar voor de leerlingen. Daarnaast worden bijna alle denkbare mbo-opleidingen in Roermond gegeven. Hoger onderwijs (hbo en universiteit) volgen Roermondse jongeren in nabijgelegen steden als Venlo, Nijmegen, Eindhoven, Heerlen of Maastricht. Deze opleidingen zijn door de centrale ligging van Roermond goed bereikbaar voor jongeren die in Roermond wonen. LEEFBAARHEID EN (SOCIALE) VEILIGHEID De term leefbaarheid is een breed begrip, maar het is duidelijk dat (sociale) veiligheid en overlast nauw samenhangen met de leefbaarheidsbeleving. De veiligheids- en leefbaarheidsbeleving hangt ook samen met de fysieke omgeving. Hoewel de misdaadcijfers voor Roermond over de breedte relatief hoog zijn (met name veroorzaakt door criminaliteit zoals winkeldiefstellen en zakkenrollen die samenhangt met de grote rol die Roermond speelt op het gebied van retail), is voor de meeste gebieden in Roermond de leefbaarheid voldoende of goed. Gemiddeld genomen wordt de leefbaarheid met een 7.1 gewaardeerd.

Voor een aantal gebieden is de leefbaarheid echter onder de maat. In de binnenstad en in Roermond-Oost wordt relatief veel overlast ervaren. Op de Donderberg wordt relatief laag gescoord op de veiligheid. Criminaliteit in de vorm van ondermijning laat steeds meer negatieve effecten op onze samenleving zien. In het provinciaal risicoprofiel is

inzicht gegeven in

risicovolle activiteiten en incidenten die kunnen leiden tot een ramp, crisis of grote brand. Het gaat hierbij om gebeurtenissen met een bovengemeentelijke (regionale) impact.

Omgevingsvisie Roermond

Leefbaarheidssituatie, bron: leefbaarometer.nl, 2023

Sterktes: -

Divers aanbod aan bedrijventerreinen

Aantrekkelijke stad voor starters op de woningmarkt

Veel werkgelegenheid, vooral in de maakindustrie, retail en zorg

Hoog aanbod praktisch opgeleide mensen

Goede onderwijsvoorzieningen inclusief beroepsopleidingen

Doorgroeimogelijkheden op woningmarkt en arbeidsmarkt

Aantrekkelijke woonomgeving

Zwaktes: -

In Roermond wonen relatief weinig hoger opgeleiden, het inkomensniveau is lager dan de meeste gemeenten in Limburg.

In Roermond wonen gemiddeld meer mensen met een bijstandsuitkering, vooral in de wijken Donderberg en Roermond-Oost

In Roermond wonen relatief veel mensen met gezondheidsachterstanden en met een zorgbehoefte.

Er is relatief veel criminaliteit in Roermond.

3.1.4 Landschap en stedelijke omgeving LANDSCHAP Het Limburgse landschap is in belangrijke mate gevormd door water. De gemeente Roermond ligt in Midden-Limburg aan de oostoever van de Maas. Roermond ligt in het midden van de Plassenmaas waar in het verre verleden dikke pakketten van grof zand en grind zijn afgezet doordat de Maas hier van de Grensmaas (ongeveer ter hoogte van Susteren) de Roerdalslenk instroomt. Door afgraving van het grind zijn de karakteristieke Maasplassen ontstaan.

Omgevingsvisie Roermond

Het water heeft gezorgd voor terrasvorming, waarbij er vlakke plateaus, steile hellingen en flauwe hellingen te onderscheiden zijn. De terrassen worden vaak gebruikt als akkerbouwgrond (oostkant van het gemeentelijk grondgebied), omdat ze vlak zijn, de bodem bestaat uit fijner zand en vanwege de vruchtbare bodem. De steile hellingen tussen de diverse terrassen zijn bebost. Men ging als eerste op de hoger gelegen droge gronden langs de beken wonen. Dit is, naast de binnenstad van Roermond die op de toenmalige hoge gronden is gebouwd, goed te zien bij de Swalm, de Roer en de Maasnielderbeek. De naam Roermond is afkomstig van het Latijnse woord mundium wat versterkte plaats betekent. Roermond is ontstaan als beschermde plek aan de Roer

Swalmdal

Uiterwaarden Maas

Roermond heeft lang een belangrijke rol gehad vanwege de strategische ligging aan de Maas. Op de hoger gelegen zandgronden werden landgoederen aangelegd, waaruit vaak kerkdorpen zijn ontstaan. Tegenwoordig wordt het landelijk gebied overwegend gebruikt als stedelijk uitloopgebied, met allerlei functies die gebruikt worden door de bewoners van de aangrenzende kernen. HISTORISCHE STAD Door de handel tussen Rijnland en Vlaanderen ontstond in de 12e eeuw langs de handelswegen en bij de Maasoversteek gefaseerd de huidige binnenstad van Roermond. Het oudste deel van de stad ligt bij de Kathedraal, de Markt en langs de Roer. In 1218 werd de Munsterabdij gesticht en in 1232 kreeg Roermond stadsrechten. Na 1342 kwam Roermond aan de Maas te liggen en de Voorstad SintJacob tussen Maas en Roer. In de 14e eeuw had Roermond een stenen stadsmuur met torens en poorten, die gedeeltelijk nog bewaard en zichtbaar zijn in het verloop van de singels om de binnenstad. Dankzij de scheepvaart op de Maas kon de stad in 1441 lid worden van de Hanze. Bovendien verwierf ze in 1472 muntrecht. Roermond behoorde lange tijd tot het hertogdom Gelre werd in 1547 de hoofdstad van Opper-Gelre. In de Franse tijd werden de laatste van de vele kloosters in de stad opgeheven en werd de stadsmuur afgebroken.

In de tweede helft van 19e eeuw werd Roermond een kerkelijk centrum waar tal van ateliers (Stoltzenberg, Georges, Cuypers en Nicolas) actief waren in kerkelijke kunstnijverheid. Ook vond industrialisatie plaats langs de Roer waar op de plaats van de aanwezige papier- en textielmolens de ECI-fabriek en Haagenchemie werden gevestigd. Ondanks de vele wijzigingen die in de loop der eeuwen hebben plaatsgevonden bevat de binnenstad nog vele historische gebouwen en monumenten en is de historische structuur van de stad bewaard gebleven.

Omgevingsvisie Roermond

De stad Roermond is ontstaan vanuit een versterking op een heuvel bij de monding van de Roer in de Maas. De enige toegangsweg was de tegenwoordige markt. De oudste delen van de stad zijn Voorstad St. Jacob en Buitenop. Langs de Roer vestigden zich boerderijen, zo ook op ’t Zand. In de 15e eeuw werd hier een kapel gebouwd, dat uitgroeide tot bedevaartsoort. Dat Roermond gericht was op het water, met name de Roer, is nog terug te zien aan de bebouwing langs de kades aan de Roer en de Maria Theresiabrug. In het noordelijke deel van de Voorstad vindt men de oudste percelen, gescheiden door stegen, die allen op de Roer toelopen.

Roermond in 1668, bron: Atlas van der Hagen Volume 2

Sint Dionysiuskerk, Asselt

De enorme rijkdom aan kastelen, kerken, kapelletjes, molens en monumenten maken het cultuur(historisch) erfgoed compleet. Elke bezienswaardigheid heeft zijn eigen karakteristiek en geschiedenis. Roermond is (na Maastricht) de stad in Limburg met de meeste monumenten. De gemeente heeft zowel een beschermd stads- als een beschermd dorpsgezicht binnen haar grenzen. Het historische karakter is hiermee zeer herkenbaar en biedt een unieke kwaliteit voor inwoners en bezoekers. Een uitgebreide beschrijving en waardering van de cultuurhistorische kwaliteiten treft u in bijlage 2 aan. MONUMENTEN EN CULTUREEL ERF GOED Op het gebied van aantallen monumenten is Roermond de tweede stad in Limburg (met circa 400 gemeentelijke en 400 rijksmonumenten). Daarnaast is er in en rondom de binnenstad van Roermond een beschermd stadsgezicht gelegen en rondom Asselt een beschermd dorpsgezicht. Veel oude wegen, van voor 1850 zijn nog herkenbaar in Roermond en de begrenzing van de historische binnenstad is al eeuwenlang dezelfde. Hetzelfde geldt voor de Voorstad Sint Jacob en Kapel in het Zand. De aanwezigheid van Maas, Roer, Swalm (en de oude meanders van deze rivieren) en de bijbehorende laagten in het landschap zijn nog steeds duidelijk zichtbaar en voor het overgrote gedeelte vrij van bebouwing.

Omgevingsvisie Roermond

Barrières

EEN STAD VAN BARRIÈRES De stad Roermond ligt ingeklemd tussen de Maas, N280 en Rijksweg A73. Waar de A73 de Roer kruist, is deze ondertunneld. Waar deze infrastructuur op een hoger schaalniveau verbindingen legt, vormen ze op stedelijk niveau barrières. Dit brengt ook effecten op de leefomgeving met zich mee, bijvoorbeeld op het gebied van geluid en externe veiligheid (vervoer gevaarlijke stoffen). De manier waarop deze barrières functioneren wordt hieronder weergegeven De stad heeft een aantal harde fysieke barrières aan de oost- en westzijde, namelijk de Maas aan de westzijde en de A73 aan de oostzijde.

Omgevingsvisie Roermond

Verkeer ter hoogte van DOR

Spoorwegovergang Swalmen

Maas De stedelijke bebouwing van Roermond wordt aan de westzijde sterk begrensd door de Maas. Gezien vanuit de westelijke zijde zijn er eerst de ruim opgezette Maasplassen met hun toeristisch recreatieve karakter en is aan de oostzijde van de Maas het stedelijke gezicht van Roermond zeer goed zichtbaar. Dit stedelijke gezicht met karakteristieke bebouwing zoals de kathedraal, de Arloflat, de Natalinitoren en de Solea toren is een duidelijk herkenbaar beeld voor iedereen. Dit wordt versterkt doordat er aan de westzijde van de Maas relatief weinig en uitsluitend lage bebouwing aanwezig is. De Maas is naast een beeldbepalend element in de stad ook een element dat zeer lastig over te steken is. De gemeente Roermond beslaat van zuid naar noord circa 12 kilometer en over deze gehele lengte is er maar 1 vaste verbinding over de Maas in de vorm van de Maasbrug (N280). Deze verbinding is bovendien vrijwel uitsluitend ingericht ten behoeve van het autoverkeer. Voor voetgangers is er in de gehele gemeente Roermond geen mogelijkheid de Maas over te steken (behalve het fietspad aan de N280). Deze Maasbrug is ook voor fietsers de enige manier om de Maas te kruisen en dat moet gebeuren via een fietspad met een breedte van circa 1,10 meter en onduidelijke en niet aantrekkelijke aan- en afvoerroutes.

De Maasplassen, die circa 20% van het oppervlak van Roermond beslaan, zijn hiermee voor wandelaars en fietsers niet of nauwelijks bereikbaar. Ook de bereikbaarheid vanuit de dorpen aan de westzijde van de Maas, waarvoor Roermond een regionale centrumfunctie vervult, per fiets is hiermee ondermaats. Een vergelijking met de andere steden in Zuid-Nederland met een gedeelte van haar grond aan twee zijden van de rivier: -

Maastricht, met een lengte van circa 9 kilometer aan de Maas, heeft 6 Maaskruisende bruggen (allen geschikt voor voetgangers en fietsers en 1 uitsluitend voor voetgangers en fietsers);

Venlo, met in de stad een lengte evenwijdig aan de Maas van ongeveer 6 kilometer, heeft 4 Maaskruisende bruggen (allen geschikt voor voetgangers en fietsers);

Nijmegen, met een lengte van circa 5 kilometer aan de Waal, heeft 3 Waalkruisende bruggen (allen geschikt voor wandelaars en fietsers) en daarnaast 3 bruggen over de aangelegde nevengeul (allen geschikt voor wandelaars en fietsers en 2 uitsluitend voor wandelaars en fietsers).

Omgevingsvisie Roermond

A73 De A73 heeft ervoor gezorgd dat Roermond met de auto zeer goed bereikbaar is en de aanleg van tunnels bij Swalmen en Roermond heeft ervoor gezorgd dat de snelweg in centrale delen van het bebouwd gebied niet of nauwelijks voor overlast zorgt en goed ingepast is en de natuurgebieden Swalmdal en Roerdal niet doorkruist worden. De A73 is in Roermond aangelegd op de bovenzijde van het ‘talud’ van de Maasnielderbeek en sluit daarmee aan op de natuurlijke grens van het stedelijk gebied van Roermond. Deze ligging zorgt ervoor dat er een duidelijk herkenbare scheiding tussen stad en buitengebied bestaat en de stedelijke bebouwing is ook uitsluitend gerealiseerd aan de westzijde van de A73. Met name aan de oostzijde heeft de realisatie van de A73 er ook voor gezorgd dat veel oude verbindingen tussen de stad en het buitengebied zijn doorsneden. Daarvoor in de plaats zijn op nieuwe locaties 3 nieuwe bruggen gerealiseerd. Van deze 3 is er 1 uitsluitend geschikt voor fietsers en wandelaars. Met name de aansluitende wegen aan de oostzijde zijn niet aangepast na de aanleg van de A73. Dit leidt ertoe dat er geen aantrekkelijke wandel- en fietsroutes vanuit de stad het buitengebied in lopen.

De ligging van de A73 aan de rand van het stedelijk gebied, alsmede het vervoer van gevaarlijke stoffen, brengt ook effecten op de leefomgeving met zich mee, bijvoorbeeld op het gebied van geluid en externe veiligheid. Spoor Dwars door de stad is de spoorverbinding gelegen. Pas met de aanleg van de tunnel onder het spoor in 1956 werd het centrum van de stad verbonden met de nieuwe, oostelijk gelegen wijken zoals de Kemp. Deze ligging zorgt ervoor dat het station voor veel mensen dichtbij is en daarmee is het een aantrekkelijk alternatief voor de vervoersbewegingen op bovenregionaal niveau. Deze ligging van het spoor midden in de stad, alsmede het vervoer van gevaarlijke stoffen, brengt ook effecten op de leefomgeving met zich mee, bijvoorbeeld op het gebied van geluid en externe veiligheid. Daarnaast zorgt deze ligging er ook voor dat de mogelijkheden voor uitwisseling tussen wijken fysiek beperkt zijn tot de aanwezige mogelijkheden om het spoor te kruisen. Het aantal oversteekmogelijkheden van het spoor dat in gebruik is, is in grote lijnen voldoende om de verkeersstromen door te kunnen leiden. Wel zijn er een aantal kwalitatieve vraagstukken, omdat de wachttijd lang is (overgang Slachthuisstraat) en is het station nu maar via 1 zijde bereikbaar waardoor er voor de helft van de stad geen logische toegang tot het station zelf bestaat.

Een oostelijke ingang van het station kan hiervoor de oplossing zijn. Bovendien zijn de locaties waar het spoor gekruist wordt ingericht om het centrum per auto zo goed mogelijk te bereiken of juist verlaten. Het leggen van verbindingen voor voetgangers en fietsers is in de huidige opzet nog beperkt en hier bestaan verbeterpunten in zaken als aantrekkelijkheid, functionaliteit, maar vooral ook bereikbaarheid vanuit de verschillende wijken.

Omgevingsvisie Roermond

Station Roermond

IJzeren Rijn

Naast het spoor dat op dit moment in gebruik is, ligt ook de IJzeren Rijn nog dwars door de stad. In deze zone ligt nog een spoor en er staat op veel plekken ook nog een hekwerk rondom dit spoor. Dit leidt ertoe dat de IJzeren Rijn een strook is van vaak minimaal 20 meter breed en circa 3 kilometer lang die geen functie heeft en zorgt dat de onderlinge bereikbaarheid tussen aanliggende wijken vaak lastig is. De IJzeren Rijn loopt in de stad door in de wijken met het minste toegankelijke groen en de hoogste bevolkingsdichtheid. Aan de oostzijde loopt de IJzeren Rijn direct het groene buitengebied in en aan de westzijde komt hij uit in de binnenstad. COMPACTE STAD Het stedelijk gebied van Roermond is sterk begrensd door de Maas en de A73. In het tussenliggende gebied zijn alle stedelijke functies gelegen. Dit kan leiden tot een spanningsveld tussen de diverse functies, zowel boven- als ondergronds. Bovendien leidt dit ertoe dat dit beschikbare gebied relatief dicht bebouwd is en de afstand tussen diverse functies daardoor relatief klein is. Doordat het bebouwd gebied ook een relatief rond gebied is, is het groene en relatief onbebouwde buitengebied vanuit alle locaties in de stad op korte afstand gelegen.

Het ziekenhuis is vrijwel exact in het midden van de bebouwing gelegen en in alle windrichtingen is het vanaf hier circa 2 kilometer tot een buitengebied (een loopafstand van circa 20 minuten en een fietsafstand van circa 7 minuten)

Omgevingsvisie Roermond

Compacte stad

BEPERKTE WANDEL- EN FIETSVERBINDINGEN De ruimtelijke structuur van Roermond is sterk gericht op het historische centrum en het per auto bereikbaar zijn hiervan. In de lokale structuur zijn de Venloseweg, Julianalaan, Oranjelaan, Koninginnelaan, Kappellerlaan en Maastrichterweg assen die rechtstreeks het centrum in lopen en waaraan de diverse wijken gelegen zijn. De inrichting van deze aanliggende wijken is met name gericht op het aansluiten op de grote verbindingsassen. De fiets- en wandelverbindingen sluiten hier bij aan. Dit leidt ertoe dat ze ruimtelijk ondergeschikt zijn aan de autoverbinding en dat ze weinig aantrekkelijk zijn om te gebruiken. Bovendien zijn ze niet ingericht en aangelegd met als doel om de bereikbaarheid van diverse, vooral stedelijke voorzieningen, zoals de bioscoop, de binnenstad, het stadskantoor etc. in eerste instantie per fiets of te voet te bereiken. Dit leidt ertoe dat fietsroutes via omwegen gaan, vaak drukke autoroutes doorkruisen waarbij de fietser geen voorrang heeft en dergelijke. Bij deze voorzieningen zijn de mogelijkheden voor bezoekers om de fiets (beveiligd) te stallen ook zeer beperkt aanwezig. Grote delen van de stad, zoals de Maasplassen en het buitengebied, zijn daardoor niet op een logische wijze te bereiken vanuit de stad voor fietsers en voetgangers of, zoals de Maasplassen, helemaal niet bereikbaar voor wandelaars.

GROEN EN WATER De belangrijkste groenstructuren in Roermond zijn eveneens de belangrijkste waterlopen in het stedelijk gebied. Namelijk het Swalmdal, het Roerdal en de Maasnielderbeek en haar vijverpartijen. Het Roerdal en het Swalmdal zijn twee Natura 2000 gebieden en direct grenzend aan de gemeente ligt het Natura 2000 gebied Meinweg Daarmee zijn er in de gemeente natuur- en groengebieden van zeer hoge waarde die voor een belangrijk deel het woon- en leefklimaat van de stad bepalen.

Omgevingsvisie Roermond

Water en groen

Extreem weer, hitte, droogte en hevige neerslag, heeft invloed op de bestaande groenstructuren. Hierdoor ontstaat gevaar voor volksgezondheid, bosbrandgevaar, verlies van flora en fauna en wateroverlast. De Maasnielderbeek is zeer kwetsbaar voor droogte. Extreem weer vraagt om een andere benadering van ontwerp en beheer van ruimte. Doordat ruimte beperkt is vraagt dit om meervoudig ruimtegebruik. Groen en natuur liggen op korte afstand van de stad, maar is niet altijd goed bereikbaar te voet of per fiets en worden daardoor ook niet herkend als onderdeel van de gemeente. In en rondom het stedelijk gebied liggen nog veel kansen voor het versterken van de natuurbeleving.

Omgevingsvisie Roermond

Sterktes: -

De openheid en weidsheid van de Maasplassen biedt een aantrekkelijk contrast met het waterfront van de stad, de historische binnenstad en de besloten beekdalen in het buitengebied.

Combinatie van dynamiek (de stad) en luwte (het buitengebied).

Historische vestingstad/Hanzestad Roermond.

Kerkdorpen en buurtschappen zijn parels in een landelijk en groen gebied.

Aantrekkelijk en afwisselend landschap met ruimte voor natuur en biodiversiteit.

Wandel- en fietspaden door het groen, waterrecreatie op de Maasplassen.

Rivieren Maas, Swalm en Roer

Zwaktes: -

De stad is voornamelijk gericht op het gebruik van de auto.

De onderlinge verbinding tussen wijken, wijken en buitengebied, het centrum en het water wordt sterk belemmerd door de aanwezige barrières.

Er zijn weinig aantrekkelijke fiets- en wandelverbindingen in de stad tussen woonwijken, het centrum, het buitengebied en het water.

De groenvoorzieningen in de stad zijn niet makkelijk te bereiken en niet goed onderling verbonden.

Maasnielderbeek is kwetsbaar voor droogte hierdoor ontstaat gevaar voor volksgezondheid en verlies van flora en fauna.

3.2

Kleurrijk; Land van stedelijke onderscheiding

Deelgebied Kleurrijk is het stedelijk gebied van de stad Roermond. Roermond is een compacte stad met veel verschillende stadslandschappen en woonbuurten. De stad is meerkernig met herkenbare gemeenschappen. Het is een veelzijdige stad van zowel ‘oude’ als ‘nieuwe’ inwoners. De stad kan worden onderverdeeld in de volgende delen:

Binnenstad, Roerdelta, Voorstad Sint Jacob, Designer Outlet Roermond en Jazz City Woonwijken Werklocaties

Deze drie onderdelen hebben een eigen dynamiek, een eigen karakter en eigen functies. Het spoor, doorgaande wegen en de IJzeren Rijn vormen een barrière tussen de verschillende wijken van de stad. Binnen de woonwijken is ook een grote diversiteit te zien. Hoewel elk deel van de stad zijn eigen kleur heeft, is de onderlinge relatie een essentieel onderdeel om goed te kunnen functioneren binnen de stad.

Omgevingsvisie Roermond

Deelgebieden Maasrijk, Grensrijk, Kleurrijk

3.2.1 Binnenstad en Roerdelta, Voorstad, Designer Outlet Roermond en Jazz City Binnen Kleurrijk zijn de binnenstad en Roerdelta, Voorstad Sint Jacob, Designer Outlet Roermond en Jazz City de gebieden met een grootstedelijke dynamiek. Er komen diverse functies samen. Met Roerdelta en Jazz City heeft Roermond de kans om de verbinding met het water te maken. Het gebied wordt verder aan de zuidzijde begrensd door groene long van de Roer. Jazz City en het DOR grenzen tevens aan de noordzijde aan het havenbedrijventerrein Willem Alexander. De binnenstad ligt aan de Maas. Aan de oostzijde vormt het spoor de grens tussen de binnenstad en de oostelijke woonwijken.

Omgevingsvisie Roermond

HISTORISCHE BEBOUWING EN STRUCTUUR De binnenstad kent een rijke historie. De oude stadstructuur met pleinen en lintbebouwing is nog goed zichtbaar. De ligging op een kruispunt van waterwegen, zorgde al vroeg voor een bloeiende handel. Dit bracht rijkdom met zich mee, die nog altijd terug te zien is in de verschillende historische en imposante gebouwen, waaronder het Roermondse Stadhuis, de Sint Christoffelkathedraal en de Onze Lieve Vrouwe Munsterkerk. De kwaliteit van deze plekken wordt erkend en gekoesterd en daardoor ook behouden als beschermd stadgezicht. Vanaf de 19e eeuw werd Roermond ook via de weg en het spoor goed bereikbaar, waardoor de stad een grote groei meemaakte. Tot de 20 e eeuw bestond de stad alleen uit de huidige binnenstad, de Voorstad en Kapel in ’t Zand. De binnenstad is historisch (en niet planmatig) ontstaan, waardoor het stratenpatroon afwijkingen op het raster laat zien als krommingen en glooiingen. De pleinen vormen bijzondere kenmerkende plekken in de stad waar het prettig vertoeven is.

Zicht op binnenstad

Munsterplein

BELEVING IN DE STAD De historische binnenstad en het Designer Outlet Roermond (DOR) vormen samen met de Maasplassen een enorme aantrekkingskracht op de inwoners en bezoekers. In paragraaf 3.4 leest u meer over de Maas en de Maasplassen. De historische gebouwen en de pleinen van de binnenstad vormen het decor voor verschillende functies. De binnenstad biedt met haar diverse aanbod aan ketens en middenstand een goed aanbod voor de Roermondenaar en de bezoekers uit de regio. De binnenstad trekt circa 7-8 miljoen bezoekers per jaar. Het DOR groeit naar 10 miljoen bezoekers per jaar. Het biedt ruimte aan circa 200 internationale designermerken. De combinatie van de historische binnenstad, het DOR en het water en landschap biedt een goede uitvalsbasis voor meerdaags verblijf. Het aanbod aan overnachtingsmogelijkheden is groot en divers en over het algemeen van hoge kwaliteit. De hotels staan goed aangeschreven en het aanbod aan kamers in hotels en B&B’s is de afgelopen jaren aanzienlijk gegroeid. Ook het aanbod aan restaurants is uitgebreid en divers: voor elk wat wils. Het aanbod in het hogere segment is de laatste jaren gegroeid door de komst van enkele sterrenrestaurants en een 5*hotel. In Roermond zijn ook de nodige culturele voorzieningen te vinden, waaronder musea, theaters, een popzaal, maar ook een bioscoop. De verblijfskwaliteit van het gebied is nog

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Roermond&id=4ef624da-0172-4e1c-b5e7-59577afa6995