Document · PDF

bijlage 2 Erfgoed Visie - 2024-2030

Gemeenteraad 21 december 2023, gemeente RoermondBij agendapunt: Erfgoedvisie13.545 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

WAAR WERKEN WE AAN MET BETREKKING TOT DE BESCHERMDE GEZICHTEN? Gebiedsprofiel binnenstad Er is, in samenwerking met Erfgoed, gewerkt aan een gebiedsprofiel voor de binnenstad. Dit is een ontwikkelingskader voor de binnenstad. Uit het gebiedsprofiel zullen gebiedsgerichte projecten en algemene uitgangspunten voortvloeien. In ieder geval zal er gewerkt worden aan de verbetering van winkelpuien in de binnenstad en vergroening van de binnenstad. Ook zijn er tien gouden regels opgenomen om wijzigingen aan gevels te ontwerpen en te beoordelen.

Grote binnenstedelijke projecten Erfgoed is intensief betrokken bij de planvorming voor de V&D-locatie en de reconstructie van de Minderbroederssingel.

AMBITIES MET BETREKKING TOT DE BESCHERMDE GEZICHTEN RICHTING 2030 Actueel beleid maken voor het beschermd stadsgezicht De gemeente gaat voor de binnenstad een actueel en uitvoerig plannings- en toetsingskader ontwikkelen.

Promotie van Roermond als historische stad

BOERDERIJ ASSELT FOTO MONIEK WEGDAM

ERFGOEDVISIE

Hoewel Roermond rijk bedeeld is met erfgoed is dat nog niet bij iedereen bekend. Promotie van erfgoed zou meer cultureel geïnteresseerde bezoekers kunnen trekken zowel in eigen land als over de grens. Het (meerdaags) verblijfstoerisme zal daarvan profiteren. De promotie van Roermond als historische stad wordt met onze partners City Management en Limburg Marketing vormgegeven.

ERFGOEDVISIE

WELKE ERFGOEDAMBITIES MET BETREKKING TOT DE BESCHERMDE GEZICHTEN ZIJN OPGEHAALD?

Aanwijzen wijk de Kapel als gemeentel ijk beschermd stadsgezich t.

De gemeente moet offensief en hardnekkig vasthouden aan stedenbouwkundige kwaliteit.

met haar sche stad iken De histori g meer ebru ad. rs e k n li b it u an de st arketing v m e d r o o v erwerpen ij aan ond Denk hierb anzeverleden. zoals het H

63 Onderzoek de mogelijkheid van het instellen van een overgangszone tussen een wettelijk beschermd gezicht en het overige landschap.

Meer aandac ht v en bescherm oor de rol ing van groen (structuren) binnen het beschermde gezicht.

Meer inzicht in de kaders waarbinnen de Commissie Beeldkwaliteit plannen beoordeeld.

SINT DIONYSIUSKERK ASSELT - 15E EEUW - FOTO MONIEK WEGDAM

2024 - 2030

hoofdstuk

5.4

CULTUUR ERFGOEDVISIE

LAND

ERFGOEDVISIE

SCHAP

2024 - 2030

Introductie

Wettelijke taken

Het Roermondse landschap kan grofweg in drie delen worden verdeeld, zoals zichtbaar op een landkaart. Aan de linkerzijde van de kaart bevinden zich de Maas en de Maasplassen. Het centrale deel wordt door een (stedelijk) lint aan bebouwing gevuld, terwijl het rechterdeel het buitengebied laat zien dat juist voornamelijk bestaat uit akkerland en natuur, dooraderd door de Roer, de Maasnielderbeek en de Swalm.

Conform het Rijksbeleid is de gemeente verplicht cultuurhistorie in het bestemmingsof omgevingsplan op te nemen.

Het buitengebied is van enorm belang als uitloopgebied voor de eigen inwoners, maar daarnaast ook voor recreatie en toerisme. Ook zijn er beschermde natuur- en ecologische waarden. Tegelijkertijd is er een grote druk op het buitengebied. Denk aan de grootschalige opwek van energie, klimaatadaptatie, de omvorming van de landbouw, stikstof, de uitbreiding van Nationaal Park de Meinweg, hoogwaterveiligheid en de bouw van woningen. Om de kwaliteiten van de gebieden buiten de binnenstad en Asselt niet te verliezen is er dringend beleid nodig. In het (recente) verleden zijn initiatieven om cultuurhistorische aspecten beleefbaar te maken ondersteund in de vorm van subsidie. Zo zijn er infoborden geplaatst en fiets- en wandelroutes ontwikkeld door heemkundeverenigingen.

ERFGOEDVISIE SKYLINE ROERMOND FOTO MONIEK WEGDAM

Gemeentelijk beleid Er is momenteel geen gemeentelijk beleid op het gebied van cultuurlandschappen. In de bestemmingsplannen voor de binnenstad en voor Asselt zijn, buiten de regels, alleen korte toelichtende teksten opgenomen. Wel is in 2023, in opdracht van de gemeente, een inventariserend en waarderend rapport opgesteld ter voorbereiding op beleidsontwikkeling. 11

ERFGOEDVISIE

ische Ontwikkelen van toerist ied geb ten bui het in tes rou . oed erfg gebaseerd op

WELKE ERFGOEDAMBITIES MET BETREKKING TOT CULTUURLANDSCHAPPEN ZIJN OPGEHAALD?

Aandacht en bescherming van oude wegenstructuren.

Inheemse planten en dieren stimuleren bij verbeteringen en aanpassingen van het landschap.

ond niet an Roerm Promoot v enstad. Er zijn inn alleen de b ooie plekken in m re e d veel an waard te die het n e e m e g de n e n to . zijn om te

Maak gericht beleid m.b.t. (opslag)loodsen:deze kunnen een gebied ernstig verstoren.

Er wordt opgeroepen ook te kijken naar de kleinere buurtschappen (b.v. Wieler en Heide). Deze dreigen mogelijk door stads/dorpsuitbreiding opgeslokt te worden waardoor het besloten karakter van deze plekken verloren gaat.

JACHTHAVEN BIJ HERTEN MET DE TELEVISIETOREN FOTO MONIEK WEGDAM

2024 - 2030

Doelstelling(en) op het vlak van de beschermde gezichten Het behoud van de kernkwaliteiten en eigenheden van het veelzijdige cultuurlandschap over de gemeentegrenzen heen is een belangrijk doel. Tegelijk moet er in het cultuurlandschap ook ruimte blijven voor ontwikkelingen. Het voor een breed publiek zichtbaar, toegankelijk en beleefbaar maken van het cultuurlandschap is van groot belang.

WAAR WERKEN WE AAN MET BETREKKING TOT HET CULTUURLANDSCHAP Ontwerpend Onderzoek midden-Limburg

In oktober 2021 is de Provinciale Omgevingsvisie vastgesteld. Eén van de bouwstenen van deze visie is de regionale paragraaf Midden-Limburg, waarin de huidige situatie en landschappelijke karakteristieken van de regio worden beschreven. In deze regionale paragraaf ontbreekt echter een toekomstbeeld van de regio. Verder is de provincie bezig met een ruimtelijk arrangement tussen provincie en het Rijk over de algemene ontwikkelingen van de regio. De regio staat voor een groot aantal ruimtelijke uitdagingen op het gebied van woningbouw, werken, duurzame energie, natuur en landschap, toerisme en recreatie. Als input voor het ruimtelijk arrangement tussen provincie en Rijk is het belangrijk dat de regio Midden-Limburg aangeeft waar toekomstige ontwikkelingen kunnen gaan plaatsvinden en welke gevolgen dit heeft voor het bestaande landschap. Uitgangspunt is dat de kwaliteiten van het bestaande landschap op het gebied van natuur en cultuurhistorie ERFGOEDVISIE

inzichtelijk worden gemaakt en meegewogen. De provincie heeft daarvoor het “Ontwerpend Onderzoek” ingesteld waaraan de gemeente samen met de zes andere SML-gemeenten (Samenwerking Midden Limburg1) meedoet. Ontwerpend onderzoek is een werkwijze waarbij de consequenties van diverse ruimteclaims op kaart worden gezet. Het geeft daarmee een doorkijk naar de toekomst. Waarden in het landschap worden meegenomen. Het ontwerpend onderzoek kan vervolgens als bouwsteen voor gemeentelijke omgevingsvisies worden gebruikt. De status van het eindrapport is nog onderwerp van gesprek.

Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) Op 10 juli 2022 heeft het Rijk de Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) vastgesteld. In de startnotitie heeft het Rijk doelen geschetst op het gebied van natuur, water en klimaat, waaraan Nederland moet voldoen. De provincie is verantwoordelijk voor het opstellen van provinciale gebiedsprogramma’s die het NPLG vullen. In de gebiedsprogramma’s geven de provincies aan hoe ze in 2030 willen voldoen aan de verschillende doelstellingen. Door de DE ASSELTSE PLASSEN FOTO MONIEK WEGDAM

ERFGOEDVISIE

gemeenten zijn ambities geformuleerd welke de provincie heeft meegenomen in het bod aan het Rijk. Het Rijk is het provinciaal bod aan het beoordelen en op basis daarvan wordt duidelijk welke maatregelen wel/niet haalbaar zijn in het buitengebied. Adviesbureau Heusschen- Copier heeft voor de gemeente Roermond een ambitiedocument opgesteld.

Gebiedsontwikkeling Roermond oost (GORO) De provincie heeft gedurende het proces van het NPLG gevraagd naar concrete maatregelen die zij in het bod m.b.t. landschappelijke ontwikkeling richting het Rijk kunnen opnemen. Eén van de lopende initiatieven is een samenwerking tussen grondeigenaren, bewoners, agrariërs en ondernemers rondom Asenray (Gebiedsontwikkeling Roermond Oost). Landschappelijke ontwikkelingen en erfgoed worden hierin meegewogen.

Transitie Nationaal Park de Meinweg Het Nationaal Park ondergaat momenteel een transitie met als doel een veerkrachtiger Nationaal Park te creëren, dat niet alleen natuurlijke gebieden omvat. Er is ook extra aandacht voor de cultuurhistorie, en er wordt momenteel een uitgebreide landschapsbiografie voor het gebied geschreven.

AMBITIES MET BETREKKING TOT HET CULTUURLANDSCHAP RICHTING 2030 Beleidsontwikkeling cultuurlandschappen

SPOORWEG DE IJZEREN RIJN FOTO MONIEK WEGDAM

In opdracht van de gemeente Roermond is in 2023 door bureau Raap een adviesrapport met kaartmateriaal opgesteld over het Roermondse landschap. De belangrijkste waarden zijn in beeld gebracht. Met deze 2024 - 2030

2024 - 2030

”Het behoud van de

kernkwaliteiten en eigenheden van het veelzijdige cultuurlandschap„

inzichten is het nu van belang om passende regelgeving te ontwikkelen en dit te vertalen in het op te stellen Omgevingsplan, zodat de belangrijkste waarden in het buitengebied geborgd worden.

Toeristisch-recreatieve ontwikkeling cultuurlandschappen De inzichten uit het RAAP-rapport zouden mogelijk ook toeristisch benut kunnen worden. Dit zou kunnen in samenwerking met toeristische organisaties, stichtingen, heemkundeverenigingen en terreinbeherende organisaties kunnen worden opgepakt.

Ondersteunen initiatieven Indien initiatieven worden ingediend die bijdragen aan het behoud, herstel en ontwikkeling van landschapswaarden, dan is het van belang deze initiatieven met een positieve grondhouding en vanuit “ja, tenzij...” te benaderen. 11

Raap-rapport 6335, Erfgoed in de gemeente Roermond, een cultuurhistorische waardenkaart ir. L.J. Keunen & S.P.H. Bouwmans MA.

12 SML bestaat uit de volgende zes gemeenten: Weert, Maasgouw, Roerdalen, Echt-Susteren, Leudal en Roermond.

ERFGOEDVISIE

DE MAASPLASSEN FOTO MONIEK WEGDAM

ERFGOEDVISIE

ASSELT FOTO MONIEK WEGDAM

2024 - 2030

hoofdstuk

5.5

IMMATERI EN ERF ERFGOEDVISIE

ERFGOEDVISIE

IEEL ROEREND GOED 2024 - 2030

2024 - 2030 HET CARILLON VAN HET STADHUIS ROERMOND MET BEKENDE STADSFIGUREN FOTO MONIEK WEGDAM

ERFGOEDVISIE

CARILLON STADHUIS ROERMOND FOTO MONIEK WEGDAM

2024 - 2030

Introductie

HET CUYPERSHUIS

Roerend erfgoed zijn archieven en museumcollecties maar bijvoorbeeld ook zeilschepen, stoomtreinen en oude auto’s. Immaterieel erfgoed zijn lokale gebruiken en verhalen, en volkscultuur die kenmerkend zijn voor een stad, dorp of streek. Denk in Roermond bijvoorbeeld aan de verhalen over de aanval van Willem van Oranje op de stad in 1572, de heksenvervolgingen in zeventiende eeuw, de Holocaust tijdens WOII, de rivaliteit met Weert, de lokale opera bouffe Sjinderhannes, ‘kaaje kook’ en Christoffeltaart.

Het Cuypershuis richt zich op de vormgegeven omgeving vanuit het gedachtengoed van Cuypers. Dit betekent dat het museum de nalatenschap van Cuypers presenteert in een vaste opstelling (vernieuwd in 2021) en in een wisselende programmering, die deze in een hedendaagse context plaatst.

Verhalen en tradities hebben vaak ook samenhang met het onroerend erfgoed. Monumenten dienen als tastbare herinneringen die de geschiedverhalen levend houden, zoals de synagoge en Joodse begraafplaatsen herinneren aan het Joodse verleden van Roermond. Deze paragraaf gaat ook over het Gemeentearchief, het Historiehuis, en het Cuypershuis. Dat zijn plekken van de gemeentelijke organisatie waar roerend en immaterieel erfgoed vaak in samenhang getoond worden in een monumentaal gebouw.

De wisselende activiteiten, waaronder tentoonstellingen en andere inhoudelijke activiteiten, springen in op de actualiteit en maatschappelijk relevante vraagstukken. Hierbij staat de rol die ontwerpers kunnen spelen bij het oplossen van actuele

76SCHILDERIJ

DE MARKT VAN ROERMOND, KATHEDRAAL EN LINKS DE GRAUWE TOREN - 1744

KUNSTENAAR JAN DE BEYER

ERFGOEDVISIE

problemen en het verbeelden van de toekomst centraal. Het Cuypershuis ontstond in 2011 naar aanleiding van het raadsbesluit ‘Naar een ander museum in Roermond’. Hierbij werd het Stedelijk Museum Roermond (19322009) in drieën werd gesplitst: het Cuypershuis (collectie Cuypers), het Historiehuis (collectie erfgoed) en de collectie moderne kunst van de gemeente Roermond. Het Historiehuis is geen erkend museum, maar een presentatieplek voor de geschiedenis van de stad. Het Cuypershuis is sinds 2014 een landelijk erkend museum door opname in het landelijke museumregister.

HET GEMEENTEARCHIEF EN HET HISTORIEHUIS

Het Gemeentearchief heeft (op grond van de Archiefwet) de wettelijke taak tot beheer, behoud, bestudering en beschikbaarstelling van archieven en collecties aan de inwoners. Het Gemeentearchief heeft het publieksbereik vergroot door het aanbieden van verhalen op de website van het Gemeentearchief en de inzet van social media. Daarnaast faciliteert het archief onderzoek door artikelen en boeken te schrijven, lezingen en historische exposities te organiseren in het Historiehuis, en educatie en rondleidingen te verzorgen in het gemeentearchief. Het Historiehuis is hét historisch platform om naar buiten te treden met exposities. Naast de exposities in het Historiehuis zijn er exposities met maatschappelijke partners in de stad gerealiseerd door het Gemeentearchief.

CARNAVALSVERENIGING DE KAKETOES UIT DE BUURT DE KAPEL FOTO MONIEK WEGDAM

2024 - 2030

Wettelijke taken CUYPERSHUIS EN HET HISTORIEHUIS Cuypershuis en Historiehuis kennen geen wettelijke verplichtingen. Het Cuypershuis houdt zich wel aan de museumnorm.

HET GEMEENTEARCHIEF Het Gemeentearchief heeft (op grond van de Archiefwet) de wettelijke taak tot beheer, behoud, bestudering en beschikbaarstelling van archieven en collecties aan de inwoners. Deze taak is essentieel voor het waarborgen van onze democratische rechtsstaat en het bevorderen van cultuurparticipatie.

Daarnaast vervult het gemeentearchief een inspectietaak door toezicht uit te oefenen op de niet-overgedragen archieven van de gemeente Roermond. Hierbij treedt het gemeentearchief op als adviseur voor de eigen gemeente, maar ook voor alle Midden-Limburgse gemeenten en alle Gemeenschappelijke Regelingen in het Midden-Limburgse. Roermond voert deze omvangrijke taken in samenwerking met de gemeente Weert uit, waarmee sinds mei 2023 ook formeel een samenwerkingsovereenkomst op archiefgebied is gesloten. De gemeentearchivaris is in dienst bij beide gemeenten. Daarnaast is hij door alle andere Midden-Limburgse gemeenten aangewezen als hun gemeentearchivaris, een wettelijke verplichting waarvoor de andere gemeenten hun jaarlijkse bijdrage voor de opslag en dienstverlening voor hun archieven betalen. De archieven van andere gemeenten liggen in de archiefbewaarplaatsen in Weert en Roermond. ERFGOEDVISIE

ZILVEREN PRONKBEKER - CA. 1750 ZILVERSMID CHRISTOPH RITTER UIT NEURENBERG

ERFGOEDVISIE

Beleid Er is geen gemeentelijk beleid vastgesteld m.b.t. het Gemeentearchief. Aan een collectievisie voor de gehele gemeentelijke collectie wordt gewerkt; het Cuypershuis ontwikkelt een eigen Toekomstvisie. In de meerjarencultuurvisie ‘Cultuur Werkplaats Roermond 2023-2026’ (vastgesteld in oktober 2022) is opgenomen dat er, naast een collectievisie voor de beide musea een duidelijke toekomstvisie voor het Cuypershuis ontwikkeld dient te worden. Hieraan wordt gewerkt. Het in september 2023 door het college van B&W vastgestelde Plan van Aanpak Toekomstvisie Cuypershuis is een stappenplan om te komen tot deze toekomstvisie.

WELKE ERFGOEDAMBITIES MET BETREKKING TOT ROEREND EN IMMATERIEEL ERFGOED ZIJN OPGEHAALD?

Aandacht voor veiligere en aantrekkelijkere wegen en fietsroutes naar erfgoed.

Vrouwelijke kunstenaars. Toegankelijkheid van erfgoed.

”Verhalen en tradities hebben vaak ook samenhang met het onroerend erfgoed„

De definitieve keuze voor een toekomstbestendig Cuypershuis met daarin opgenomen het bedrijfsmodel en de inhoudelijke koers voor het museum per 2026, zal medio 2025 in de vorm van een ‘Toekomstvisie Cuypershuis’ aan de gemeenteraad worden voorgelegd. CUYPERSHUIS EDUCATIE VOOR JONG EN OUD FOTO MAARTJE VAN BERKEL

Aandacht voor lokale dialecten. Beleefbaar maken immaterieel erfgoed.

ning van Ondersteu ologen rche amateura rs. vrijwillige en andere

2024 - 2030

Doelstellingen op het vlak van het roerend en het immaterieel erfgoed HET GEMEENTEARCHIEF De missie van het Gemeentearchief Roermond op het gebied van roerend en immaterieel erfgoed is tweeledig: partner zijn voor overheden en daarbij borgen van de duurzame toegankelijkheid en de betrouwbaarheid van hun archieven én beschikbaar zijn voor publiek: kennis- en informatiecentrum zijn voor de geschiedenis van Roermond en omgeving.

HET HISTORIEHUIS EN HET CUYPERSHUIS

De doelstellingen van het Historiehuis is een goed beheer van de collectie en het uitdragen van de rijke cultuurgeschiedenis van Roermond. Het Cuypershuis beheert en presenteert de nalatenschap van Cuypers voor de huidige en toekomstige generatie. Daarnaast plaatst het Cuypershuis het gedachtengoed van Cuypers in een hedendaagse context door het vertellen van diverse verhalen vanuit verschillende oogpunten en disciplines en verrijkt en inspireert hiermee zoveel mogelijk mensen. Het voor een breed publiek zichtbaar, toegankelijk en beleefbaar maken van het roerende en immateriële erfgoed is voor de gemeente belangrijk.

WAAR WERKEN WE AAN MET BETREKKING TOT HET ROEREND EN IMMATERIEEL ERFGOED? Collectievisie voor hele gemeentelijke collectie De verschillende gemeentelijke collecties (Cuypershuis, Historiehuis en beeldende kunst) worden in beeld gebracht. Er wordt gezocht naar een structurele oplossing voor de gemeentelijke collectie beeldende kunst.

Onderzoek Joods vastgoed In opdracht van de gemeente wordt door een externe deskundige een onderzoek uitgevoerd naar de rol van de gemeente tijdens en na de bezetting met betrekking tot de onteigening en de teruggave van Joods vastgoed.

Collectiemanagementsysteem

Digitalisering van de gemeentelijke collectie - transitie van analoge naar digitale dienstverlening

Het collectieregistratiesysteem, waarin de gemeentelijke museumcollectie geregistreerd wordt, komt eind 2023 te vervallen. Daarom wordt onderzocht welk systeem als vervanging kan dienen en welke kosten daarmee gepaard gaan. De daadwerkelijke overstap vindt in 2024 plaats.

Het gemeentearchief Roermond is bezig met de transitie van een analoge naar een digitale dienstverlening. Daarin speelt de website en een e-depotvoorziening een belangrijke rol. De afgelopen twee jaar is veel meer informatie op de website geplaatst en het aantal bezoeken loopt gestaag op: van 225.000 in

ERFGOEDVISIE

CUYPERSHUIS EDUCATIE VOOR JONG EN OUD FOTO MAARTJE VAN BERKEL

2020 naar 300.000 in 2022. Dit is pas het begin, want het groeipotentieel van Roermond is veel groter (het streven is 1 miljoen bezoeken in 2030). Om dit te bereiken wordt geïnvesteerd in contentcreatie voor de website. Ook maken het Gemeentearchief en het Historiehuis exposities die interessant zijn voor de media en zo publiciteit generen.

Aftrap landelijk bevrijdingsfestival in Roermond Op 5 mei 2024 vindt in Roermond de landelijke aftrap van het Bevrijdingsfestival plaats. Het gemeentearchief/Historiehuis gaat in het Bibliocenter én in het Roercenter een foto-expositie laten zien in samenwerking met NIOD, Netwerk Oorlogsbronnen, Bibliorura en Multi-international.

ERFGOEDVISIE

Ondersteuning van twee publieksuitgaven Met ondersteuning van de gemeente wordt gewerkt aan twee publieksuitgaven: het boek ‘Oorlogsfoto’s’ Roermond’ door Eric Munnichs en het boek over architect Joseph Cuijpers door Bernadette van Hellenberg-Hubar. Publicatie van beide werken wordt in 2024 verwacht.

AMBITIES MET BETREKKING TOT HET ROEREND EN IMMATERIEEL ERFGOED RICHTING 2030 Gebouwelijke aanpassingen archief De gemeente wil de archiefbewaarplaats op de wettelijke standaard brengen. Hiervoor is aanpassing van de klimaatbeheersing, plaatsing van een koelcel, verplaatsing van particuliere archieven en herinrichting van de archiefbewaarplaats om archieven van de gemeente Echt-Susteren mogelijk te maken nodig.

De ontwikkeling van een digitale portal voor al het Roermonds erfgoed De gemeente wil een website ontwikkelen waar alle erfgoed bij elkaar gebracht wordt,

zowel roerend als onroerend. Voorbeeld is de website www.erfgoedhuisweert.nl, waar archieven en collecties getoond worden, maar ook alle informatie over monumenten en archeologie terug te vinden is. Op zo’n manier creëer je een portal, waar alle cultuurhistorische informatie over de stad op één plek terug te vinden is.

Erfgoededucatie voor jeugd én volwassenen Naast erfgoededucatie in primair en secundair onderwijs, wil de gemeente ook erfgoededucatie voor volwassenen ontwikkelen. Bij andere gemeenten is daarvoor veel belangstelling. Dit zorgt tevens voor meer draagvlak voor het beleid en mogelijk meer vrijwilligers en creëert ook verbinding tussen mensen.

Inclusieve samenleving De gemeente is van plan de gehele collectie door te lichten op het gebied van diversiteit en inclusie. De oprichting van een Moluks monument in de Maashaven ter herinnering aan het verblijf van Molukkers na de dekolonisatieoorlog zou passen bij een inclusief beleid.

Metamorfoseproject De gemeente gaat zo’n 35 meter van het oud stadsarchief (1259-1795) restaureren en digitaliseren. Dit op kosten van de rijksoverheid.

Educatieproject: Stolpersteine mét audiotour In 2024 wordt het educatieproject Stolpersteine mét audiotour uitgevoerd. Over zowel de geschiedenis van heksen als de meer recentere geschiedenis van Molukkers in de regio heeft de gemeente educatieve plannen op de agenda staan.

Aftrap landelijk bevrijdingsfestival in Roermond Op 5 mei 2024 vindt in Roermond de landelijke aftrap van het Bevrijdingsfestival plaat. Het gemeentearchief/Historiehuis gaat in Bibliocenter én Roercenter een foto-expositie laten zien in samenwerking met NIOD, Netwerk Oorlogsbronnen, Bibliorura en Multi-international.

SCHILDERIJ PANORAMA VAN ROERMOND - 1812 SCHILDER VAN AEFFERDEN

2024 - 2030

GRAF MET DE HANDJES OP HET OUDE KERKHOF FOTO MONIEK WEGDAM

ERFGOEDVISIE

hoofdstuk 06

ERFGOEDVISIE

DE ERFGOED AGENDA

2024 - 2030

We werken aan de hand van drie rode draden aan onze erfgoedambities: 1 Behoud en versterking van erfgoed – de wettelijke taken en enkele zaken om het behoud van erfgoed te bevorderen zoals subsidiëring en aanwijzen van gemeentelijke monumenten;

2 Zichtbaarheid, toegankelijkheid, beleefbaarheid van erfgoed en erfgoededucatie;

3 Erfgoed is van ons allemaal. Er wordt door diverse erfgoedgemeenschappen en overheidslagen gewerkt aan de realisatie van de ambities.

6.1. REALISATIE VAN DE AMBITIES AAN DE HAND VAN DE RODE DRADEN

RODE DRAAD 1: behoud en versterking van Erfgoed (wettelijke taken)

Wat gaat de gemeente doen op het gebied van behoud en versterking van Erfgoed? Wettelijke taken > Het behoud van Erfgoed verankeren in de ruimtelijke ordening volgens de regels van de Omgevingswet; > Naast objectgerichte erfgoedzorg ook gebiedsgerichte erfgoedzorg ontwikkelen. Dit in het bijzonder voor monumenten die niet gelegen zijn in beschermde gezichten. De gemeente wil zorgen voor een passende bescherming; > Cultuurhistorische kwaliteiten die nog niet in beeld zijn inventariseren zodat ze kunnen worden opgenomen in de integrale ruimtelijke ordening; > Het werken met een integrale Monumenten-Welstandcommissie (Commissie Ruimtelijke Kwaliteit).

Niet wettelijke taken > Versterken van het erfgoed door subsidies voor groot onderhoud te verlenen aan bepaalde categorieën gemeentelijke monumenten; > Het verlenen van subsidies voor beleidsondersteunende activiteiten die het draagvlak voor erfgoed vergroten; > De mogelijkheid om gemeentelijke monumenten en een gemeentelijk beschermd gezicht aan te wijzen. ERFGOEDVISIE

PUTBEELD BEGIJNHOFSTRAAT FOTO MONIEK WEGDAM

ERFGOEDVISIE

RODE DRAAD 2: Zichtbaarheid, toegankelijkheid, beleefbaarheid van erfgoed en erfgoededucatie Wat gaat de gemeente doen op het gebied van zichtbaarheid, toegankelijkheid, beleving en educatie? Zowel de gemeente Roermond als haar inwoners, erfgoedstichtingen en verenigingen zijn gemotiveerd om meer met erfgoed te doen dan de wet- en regelgeving voorschrijft. Dat is terug te zien in beleidsdocumenten als Toekomstvisie, Omgevingsvisie en Cultuurvisie, maar ook in het Coalitieakkoord en in de grote belangstelling vanuit de samenleving bij de inspraak ten behoeve van voorliggende Erfgoedvisie. De gemeente moet zich bij de niet-wettelijke taken en ambities wel steeds afvragen welke rol zij wenst te spelen. Dat kan variëren van een regierol tot het stimuleren van bepaalde ontwikkelingen via subsidies, Right to Challenge of zelfs het volledig aan de samenleving overlaten van het realiseren van bepaalde wensen en ambities die niet behoren tot de wettelijke taken. Concreet zal de gemeente erfgoed meer zichtbaar maken via onder andere www.cultuurroermond.nl en zal ze, waar mogelijk, stimuleren dat monumentaal erfgoed beschikbaar wordt gesteld aan jonge makers en aan evenementen als presentatie- of onderzoeksplek.

Ook wordt de ondersteuning van evenementen en maatschappelijke initiatieven , zoals Open Monumentendag, de Nationale Archeologiedagen en uitwerking van de derde glasvondst voortgezet. De gemeente blijft zoeken naar mogelijkheden voor innovatie. CULTUURLANDSCHAP ASSELT FOTO MONIEK WEGDAM

2024 - 2030

RODE DRAAD 3: erfgoed is van ons allemaal, samenwerkingsverbanden Wat gaat de gemeente doen op het gebied van het thema ‘erfgoed is van ons allemaal’? Fysiek erfgoed (archeologie, monumenten, beschermde gezichten en cultuurlandschappen) Erfgoed is van iedereen. Het behouden en in ere houden van erfgoed is een gedeelde verantwoordelijkheid en een gezamenlijk belang. Het door Nederland nog niet ondertekende Verdrag van Faro benadrukt daarbij het belang van erfgoedgemeenschappen. De gemeente heeft van oudsher zowel binnen als buiten de gemeente diverse samenwerkingspartners op dit gebied.

EXTERN Monumentenoverleg Periodiek wordt overleg gevoerd tussen de erfgoedclubs en de gemeente. Roermond is zeer rijk bedeeld met heemkundeverenigingen en erfgoedstichtingen. Dat geeft aan welk belang aan erfgoed wordt gehecht. In het Monumentenoverleg zijn de volgende partijen vertegenwoordigd: de Stichting Ruimte, de Stichting Rura, de Heemkundevereniging Maas- en Swalmdal, de Heemkundevereniging Roerstreek, de Stichting Open Monumentendag Roermond, de Werkgroep Archeologie Roermond, de Bond Heemschut, het Cuypersgenootschap, de Stichting Oude Kerkhof, de Stichting Kruiswegpark en het Gemeentearchief.

Regionaal ambtelijk overleg

INTERN

Vanuit ‘erfgoed’ wordt regelmatig ambtelijk overleg gevoerd met de collega’s van de Midden- Limburgse gemeenten en van de provincie.

Samenwerking binnen de gemeente

Grote Limburgs steden overleg

In de afgelopen jaren is intensief gewerkt aan het versterken van het interne gemeentelijke netwerk Cultuur (archief, Historiehuis, Cuypershuis, culturele sector, erfgoed).

De erfgoedambtenaren van de gemeenten Maastricht, Venlo, Sittard-Geleen, Heerlen, Weert en Roermond overleggen regelmatig over de aanpak van actuele ontwikkelingen.

Samenwerking van erfgoed met ruimtelijk en economische afdelingen binnen de gemeente

6.2. ERFGOEDAGENDA

Er wordt vanuit erfgoed op gebieds- en projectniveau samengewerkt met de beleidsvelden stedenbouw, welstand, planologie, economie, groen, ecologie, wonen, mobiliteit, duurzaamheid en de projectleiders ruimte. Erfgoed vervult een adviesrol in projecten van andere beleidsvelden.

Een visie mag niet blijven steken in goede voornemens, daarom heeft de gemeente een uitvoeringsparagraaf opgesteld die we de Erfgoedagenda noemen. De voorliggende erfgoedvisie maakt inzichtelijk wat er wettelijk gezien aangepakt moet worden voor 2030 én welke wensen er nog liggen. Wat er wel en niet en in welk jaar opgepakt kan of gaat worden, blijft een kwestie van beschikbare capaciteit en middelen. In onderstaand overzicht wordt uitgegaan van de bestaande capaciteit in middelen en FTE. Wanneer er meer personele capaciteit wordt vrijgemaakt kunnen er sneller meer zaken worden opgepakt. In het overzicht zijn de reguliere taken als advisering op planvorming en omgevingsvergunningen en het vertrekken van reguliere subsidies aan bepaalde categorieën van gemeentelijke monumenten, religieus erfgoed en beleidsondersteunende activiteiten niet opgenomen. Het verdient aanbeveling om vier jaar na vaststelling van de erfgoedagenda de stand van zaken op te maken en te evalueren welke aangepakte zaken goed lopen of juist bijsturing behoeven.

ERFGOEDIN VISIE ARBEIDERSWONINGEN HET ROERMONDSE VELD FOTO MONIEK WEGDAM

ERFGOEDVISIE

WILLEM DE ZWIJGERSCHOOL - 1954

ARCHITECT FRANS WIJSMA FOTO MONIEK WEGDAM

MARKT SWALMEN FOTO MONIEK WEGDAM

VILLA AAN DE WALBREUKERGRAAF - 1967 ARCHITECT JAN ZOLLNER FOTO MONIEK WEGDAM

2024 - 2030

ERFGOED VISIEWEGDAM PAND 1869 FOTO MONIEK

ERFGOEDVISIE

FOTO MONIEK WEGDAM

89 MELLE JANSEN PAND 1869 Melle loopt stage bij het poppodium van de nabijgelegen ECI. In zijn pauze verblijft hij graag op mooie rustige plekken in en om de stad om te chillen. Zo is de Abdijtuin naast de Munsterkerk favoriet maar dichterbij de ECI ook het pand 1869. Dat staat als een restant van het rijke industriële verleden middenin het Akcrospark. Het park zou wel iets levendiger mogen worden. Te weinig jongeren weten het te vinden. Toevoegen van een koffietent of mobiele drink- en eetkraampjes zouden kunnen helpen. Melle vindt het van groot belang dat Roermond zijn erfgoed koestert.

2024 - 2030

ARCHEOLOGIE

project

verwacht jaar van uitvoering

dekking voorzien of wens met richtbedrag

Zichtbaar maken archeologie, Groene St. Janspoort

2023 - 2024

Archeologisch onderzoek in kelder Cuypershuis

2024

nee - € 10.000

Synthese archeologisch en bouwhistorisch onderzoek binnenstad

2024 - 2025

ja - € 40.000

Archeologie zichtbaar maken

2026

ja - € 50.000

Archeologiebeleid herzien

2027

ja - € 50.000

Publieksarcheologie

nee - € 50.000

Presentatie archeologisch onderzoek in de eigen musea

MONUMENTEN project

verwacht jaar van uitvoering

dekking voorzien of wens met richtbedrag

Inhuur verduurzamingsexpert monumenten

2023 ev.

ja - uit budget duurzaamheid

Opstellen monumentenbeleid

2025

ja - € 50.000

Erfgoedregistratie

2023 ev.

ja - € 50.000

Zichtbaar maken monumenten

2026

ja - € 50.000

Heractivering Kapelse Meule

ja - € 20.000

Uitvoeren Kerkenvisie

2025 ev.

ja - € 20.000 per jaar

Aanvullen monumentenbestand met nieuwe categorieën

2027

Aanvullen gemeentelijke monumentenlijst

2027

Monumenten buiten het centrum meer beleefbaar maken ERFGOEDVISIE

nee

ERFGOEDVISIE

Monumentenroute

nee

Verbeteren toegankelijkheid en opknappen Synagoge Hamstraat

nee

Onderhoud Kapel in het Zand

2024 - 2030

nee

Onderhoud Kruiswegpark

2024 - 2030

nee

project

verwacht jaar van uitvoering

dekking voorzien of wens met richtbedrag

Beleid en regelgeving beschermd stadsgezicht ontwikkelen

2024

ja - € 50.000

Kwaliteitsverbetering binnenstad in kader Gebiedsprofiel binnenstad

2024 ev.

Ja, dekking buiten erfgoed

Verfraaiing winkelpuien, wonen in, boven en tussen winkels

2024 ev.

Ja, dekking buiten erfgoed

Oprichting Stichting Stadsherstel

2023 ev.

project

verwacht jaar van uitvoering

dekking voorzien of wens met richtbedrag

Beleid cultuurlandschappen

2025 en deel van 2026

ja - € 20.000

Gebiedsontwikkeling Roermond-Oost (GORO)

2023 - 2028

ja, dekking buiten erfgoed

Transitie Nationaal Park de Meinweg

2023 - 2024

ja, dekking buiten erfgoed

Nationaal Programma Landelijk Gebied

2023 - 2030

ja, dekking buiten erfgoed

Ruimtelijk arrangement midden Limburg Ontwerpend Onderzoek

2023 - 2024

ja, dekking buiten erfgoed

BESCHERMDE GEZICHTEN 91

CULTUURLANDSCHAPPEN

Toeristisch-recreatieve ontwikkeling cultuurlandschappen

nee - € 50.000 2024 - 2030

2024 - 2030

IMMATERIEEL EN ROEREND ERFGOED

project

verwacht jaar van uitvoering

dekking voorzien of wens met richtbedrag

Aanpassingen archiefdepot

zsm

wens - € 150.000

Digitalisering gemeentelijke collectie

zsm

wens - € 100.000

Portal / website / e-depotvoorziening

zsm

wens - € 75.000

Erfgoededucatie voor jeugd en volwassenen

2024 - 2030

Metamorfose project

2024 - 2025

Educatieproject Stolpersteine met audiotour

2024 - 2030

Aftrap bevrijdingsfestival Roermond

2024

Ondersteuning publieksuitgaven

2024

Joods Vastgoed onderzoek

2023 - 2024

Inclusieve samenleving

2024 - 2030

Collectievisie voor hele gemeentelijke collectie

wens

Toekomstvisie Cuypershuis

2025

Collectiemanagementsysteem

2024

Renovatie, verduurzaming en groot onderhoud van het Cuypershuis

ERFGOEDVISIE

GEVEL AMBACHTSSCHOOL FOTO MONIEK WEGDAM

GEVEL TEEKENSCHOOL FOTO MONIEK WEGDAM

TEEKENSCHOOL - 1905 - ARCHITECT PIERRE CUYPERS FOTO MONIEK WEGDAM

2024 - 2030

VISIE KAPEL IN 'T ERFGOED ZAND FOTO MONIEK WEGDAM

ERFGOEDVISIE

DE ROER FOTO MONIEK WEGDAM

2024 - 2030

colofon

HOOFDREDACTIE Chris Meys

REDACTIE Erik Caris Elka Berberich Nicolle van Lith

FOTOGRAFIE

Moniek Wegdam Peter Kessels Guus Gazenbeek Maartje van Berkel Bureau RAAP Ton Lupak Chris Meys

ONTWERP Ad Eight Creatieve Communicatie

DRUK ARSprintmedia

GEVEL VAN DE VOORMALIGE LLTB-TOREN - 1967 EN MONUMENT HET URSULAKAPELLETJE FOTO MONIEK WEGDAM ERFGOED VISIE

ERFGOEDVISIE

DE SWALM FOTO RAAP

2024 - 2030

VISIE MONIEK WEGDAM DE ASSELTSEERFGOED PLASSEN FOTO

ERFGOEDVISIE

2024 - 2030

ERFGOEDVISIE

100

2024

ERFGOEDVISIE

2030

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Roermond&id=a128d98f-d2a8-43e8-add4-6441650b8017