Bijlage 1 Toekomstvisie Cuypershuis _ Vooruit met Cuypers

TOEKOMSTVISIE CUYPERSHUIS: VOORUIT MET CUYPERS

Toekomstvisie Cuypershuis: Vooruit met Cuypers Het Cuypershuis ontstond in 2011 naar aanleiding van het raadsbesluit ‘Naar een ander museum in Roermond’. Met dit besluit werd ook de collectie van het Stedelijk Museum Roermond (1932-2009) opgedeeld in drie delen: het Cuypershuis (collectie Cuypers), het Historiehuis (collectie erfgoed) en de collectie beeldende kunst van de gemeente Roermond. Cuypers staat vanaf 2011 centraal in het museum. Dat kom¬t tot uiting in de handtekening van Cuypers in tal van objecten, tekeningen, gebouwen, zijn cultureel ondernemerschap. Het topstuk van de collectie Cuypers vormt het museum het woonhuis, een rijksmonument van formaat. Het Cuypershuis is hét museum van Roermond en vormt een belangrijke schakel in de culturele infrastructuur.1 Gevestigd in het voormalige woonhuis en de werkplaatsen van Cuypers is dit museum een icoon van de stad Roermond. Met de vernieuwing van de vaste collectiepresentatie in 2020 is deze invalshoek nogmaals versterkt. Bezoekers stappen ‘in het leven’ van Pierre Cuypers. De panden waar Cuypers heeft gewoond en gewerkt vormen vandaag de dag een interessante collage van gebouwen en het ensemble is sinds 2021 opgenomen in het prestigieuze Iconic Houses Network van museumwoningen.

In de Cultuurvisie ‘Cultuur Werkplaats Roermond 2023-2026’ (vastgesteld in oktober 2022) is opgenomen: “Ondanks vele inspanningen haalt het Cuypershuis op dit moment niet de gewenste bezoekersaantallen en kan vanwege financiële- en personele belemmeringen onvoldoende kansen benutten om de impact of de waarde van het museum in de samenleving te vergroten. De begroting van het museum is niet toereikend en geeft geen ruimte voor het doorpakken op thema’s als diversiteit van publiek of de samenwerking met het onderwijs. […] Daarom is het belangrijk om een duidelijke toekomstvisie te ontwikkelen.” In 2023 heeft het College het Cuypershuis al eenmalig omarmd met het vaststellen van het Plan van Aanpak Toekomstvisie Cuypershuis. Hierdoor kon door incidentele middelen gestart worden met het op orde brengen van de museumorganisatie, ‘de basis op orde’, en de impact voor stad, regio en Nederland verder worden versterkt. Hierover is de gemeenteraad geïnformeerd door middel van een RIB (89955-2023).

Het moment is nu om te kiezen voor een museum dat verbinding, daadkracht en ambitie samenbrengt voor een groter wordend (internationaal) publiek en een museum dat de nalatenschap van Cuypers ook in de toekomst laat stralen. Voor u ligt nu de Toekomstvisie Cuypershuis: Vooruit met Cuypers. Een lijvig document dat inzicht geeft in de inhoudelijke en bedrijfsmatige koers van het museum. Met het Cuypershuis willen we de toekomst in, dat staat unaniem vast. Waar zijn we trots op? Hoe willen we vooruit met Cuypers? De toekomst van het Cuypershuis is de afgelopen jaren, sinds eind 2021, zorgvuldig onderzocht, met als belangrijke mijlpaal het Plan van Aanpak Toekomstvisie Cuypershuis dat het College in 2023 vaststelde en dat de opmaat vormde voor de voorliggende Toekomstvisie Cuypershuis: Vooruit met Cuypers. De Toekomstvisie Cuypershuis: Vooruit met Cuypers behelst twee delen die innig met elkaar verbonden zijn. Deel 1, de Museumvisie Cuypers ‘in huis’. Deze visie, ontwikkeld met tal van stakeholders, zowel intern als extern, beschrijft hoe het museum de komende jaren Cuypers dichter bij de inwoners gaat brengen en een museum van nationale betekenis wil zijn met (grote) beeldbepalende tentoonstellingen voor een divers, lokaal en internationaal publiek. De Museumvisie vormt het ‘huis’, het geraamte waar we de komende tien jaar mee vooruit willen.

Het tweede deel gaat over de bedrijfsvoering, waarin het in bijlage 2 uitgewerkte scenario 2: Interne verzelfstandiging: Cuypershuis als Cultureel Ondernemer de basis vormt voor de bedrijfsvoering en ook het enige scenario is waarbij de Toekomstvisie in zijn geheel binnen het aangegeven tijdspad uitgevoerd kan worden. Vincent Zwijnenberg, Wethouder voor culturele infrastructuur, stedelijk beheer, bereikbaarheid & dienstverlening.

Goud in handen, keuzes maken Pierre Cuypers is een van de grootste architecten van Nederland met wereldwijde reputatie, een uitmuntend ambachtelijk kunstenaar en cultureel ondernemer. Zijn gebouwen en objecten zijn bekend in Nederland, maar ook bij een groot publiek in de hele wereld. Het Cuypershuis is een uniek museum voor Nederland dat de nalatenschap van Pierre Cuypers presenteert. Daar zijn we trots op! Roermond is een stad in de groei waar het aan ondernemerschap niet ontbreekt. Ook is Roermond de meest diverse stad van Limburg, een stad waar we nog omkijken naar elkaar, maar waar we ook jaarlijks meer dan 8 miljoen bezoekers ontvangen voor het Outlet en de bijzondere historische binnenstad. Voor een aantrekkelijk woon- en verblijfklimaat is een museum belangrijk, net als een goed geoutilleerd theater, een bruisende binnenstad, internationaal dagtoerisme via het Outlet en recreatie aan de Maasplassen.

1

2

De gemeentelijke museumnota ‘Naar een ander museum in Roermond’ (2009) heeft in 2011 een museale transitie in gang gezet, waarbij het voormalige Stedelijk Museum Roermond werd omgevormd tot het huidige Cuypershuis.

3

INHOUDSOPGAVE

4

Deel 1 Museumvisie Cuypers ‘in huis’ 2026-2036 Artistieke handtekening: museum en collectie van nationale betekenis Lokaal geworteld, van nationale betekenis Een collectie om trots op te zijn Depot situatie Impact creëren Wisseltentoonstellingen Kenniscentrum Educatiebeleid Basisprincipes Partners Landelijke partnermusea Publiekswerking Doelgroepen en communicatieplan Ambities bezoekerscijfers 2026-2030 Waarde voor de stad, regio en landelijk Eigenwaarde

6 11 12 13 13 15 18 20 23 23 25 26 29 29 30 31 32

Deel 2 Bedrijfsvoering Organisatie Personeel Culturele codes Huisvesting Meerjarenbegroting en toelichting Toelichting meerjarenbegroting

34 36 37 39 40 41 43

5

DEEL 1 MUSEUMVISIE CUYPERS ‘IN HUIS’ 2026-2036

6

Voor u ligt de Museumvisie Cuypers ‘in huis’ 2026-2036. De laatste Museumvisie dateert van 2011, toen Stedelijk Museum Roermond overging in het Cuypershuis Roermond. Na meer dan 15 jaar is het tijd om een nieuwe visie te formuleren, In deze museumvisie wordt een onderscheid gemaakt voor wat betreft het beleid voor de jaren 2026-2030 en de jaren 2030-2036. In 2026-2030 speelt het museum een belangrijke rol als verbindend icoon waar inwoners uit Roermond zich kunnen verwonderen en ook zelf aan de slag kunnen met hun eigen talenten. Zo kunnen de allerkleinsten met LEGO hun eigen ‘Rijksmuseum’, Munsterkerk en natuurlijk het Cuypershuis bouwen en leren middelbare scholieren over design en duurzaam ontwerpen. Museumkaarthouders verwonderen zich in de vroegere woonvertrekken van Cuypers en studenten doen onderzoek in de museumbibliotheek en ontplooien hun talenten in het Cuyperslab. Het Cuypershuis behoort in Limburg tot de middelgrote musea en is in het Limburgse museumlandschap uniek door de directe inhoudelijke verbondenheid tussen de locatie en het thema. De combinatie van architectuur en (interieur)vormgeving en aansprekende tentoonstellingen gebaseerd op het gedachtegoed van Cuypers zorgt ook voor een uniek profiel van het Cuypershuis in de provincie. In de rest van Nederland staat het Cuypershuis bekend als een toeristische attractie van culturele en historische waarde.

Zo wordt het Cuypershuis dan ook volop in VVV-gidsen, op websites en op social media aangeprezen voor mensen die een bezoek brengen aan Roermond. De programmering vanaf 2030 laat nog even op zich wachten; vanuit de voorliggende visie zal eenzelfde kwaliteit van programmering worden voortgezet. Cuypers centraal! In het Cuypershuis staat het persoonlijke en werkzame leven van architect Pierre Cuypers centraal. Pierre Cuypers (1827 – 1921) was een Roermondse architect, ondernemer, ontwerper en kunstenaar die wereldwijd bekend is. Unieke iconen zoals het Rijksmuseum, het Centraal Station in Amsterdam en de koninklijke troon in de Ridderzaal in Den Haag zijn van zijn hand. Hij ontwierp vele kerken, kastelen en andere gebouwen in binnen- en buitenland. In de werkplaatsen bij zijn woonhuis in Roermond (nu: het Cuypershuis) werden beelden, altaren, decoraties en meubels gemaakt, zodat zijn gebouwen als het ware een totaal kunstwerk vormen. Met bijzondere wisseltentoonstellingen presenteert het Cuypershuis bovendien perspectieven van hedendaagse ontwerpers, designers en kunstenaars die net als Cuypers werken met de vormgegeven omgeving. Voorafgaand aan of na hun bezoek worden bezoekers verwelkomd in de museumwinkel en het museumcafé. Het Cuypershuis is hét museum van Roermond en vormt een belangrijke schakel in de culturele infrastructuur.

Gevestigd in het voormalige woonhuis en de werkplaatsen van Cuypers is dit museum een icoon van de stad Roermond. Vanuit deze unieke locatie belichaamt en vertelt het museum de historie rondom Cuypers aan de hand van verschillende thema’s. Met de vernieuwing van de vaste collectiepresentatie in 2020 is deze invalshoek nogmaals versterkt. Bezoekers stappen ‘in het leven’ van Pierre Cuypers. De panden waar Cuypers heeft gewoond en gewerkt vormen vandaag de dag een interessante collage van gebouwen en het ensemble is sinds 2021 opgenomen in het prestigieuze Iconic Houses Network van museumwoningen2.

2

7

www.iconichouses.org

8

Beleid voor cultuur en erfgoed: Roermond werkt aan cultuur! De Cultuurvisie ‘Cultuur Werkplaats Roermond, Roermond werkt aan cultuur’ 2023-2026 vormt een belangrijke onderlegger voor deze Museumvisie in de jaren 2026-2030 en het Coalitieakkoord gemeente Roermond 2022-2026 “De stad van ambitie, daadkracht en verbinding”. In het coalitieakkoord ‘De stad van ambitie, daadkracht en verbinding’ is door het college van burgemeester en wethouders het belang van cultuur en de verscheidenheid aan culturele uitingen in onze samenleving erkend: “We beschouwen cultuur als doel én als middel om te verbinden.” Ook het Beleidskader 2024-2027 “Cultuur en erfgoed voor iedereen” van de provincie Limburg bracht inspiratie. Op grond van de Erfgoedvisie Roermond, ‘Ambitieus aan de slag met het verleden 2024-2030’, werken we via de volgende 3 rode draden. 1. Behoud en versterken van erfgoed, 2. Zichtbaarheid, toegankelijkheid, beleefbaarheid van erfgoed en erfgoededucatie en 3. Erfgoed is van ons allemaal. In de Cultuurvisie ‘Cultuur Werkplaats Roermond, Roermond werkt aan cultuur’ is aangegeven dat de inhoudelijke koersbepaling van het Cuypershuis een update nodig heeft. Het Cuypershuis heeft inzake publieksbereik en maatschappelijke waarde (bijvoorbeeld samenwerking met het onderwijs, andere cultuurmakers, ontmoetingsplek) een grotere potentie dan nu wordt benut.

Daarom is het belangrijk om een duidelijke toekomstvisie te ontwikkelen. De Toekomstvisie Cuypershuis: Vooruit Met Cuypers kent twee delen: de Museumvisie ‘Cuypers in huis’ en een passende bedrijfsvoering. De museumvisie is parallel ontwikkeld bij het uitwerken van de scenario’s, voortbouwend op het Plan van Aanpak (2023). Daarbij is in deze visie uitgegaan van de kaders zoals deze beschreven staan in het scenario ‘interne verzelfstandiging’.

9

10

ARTISTIEKE HANDTEKENING: MUSEUM EN COLLECTIE VAN NATIONALE BETEKENIS De Museumvisie voor de jaren 2026-2036 heeft een duidelijke artistieke route en ambities op het verstevigen en verduurzamen van de organisatie. Maar dit alles start vanzelfsprekend vanuit de intrinsieke waarde en vanuit dat wat we onze bezoekers te bieden hebben, namelijk een unieke ontmoeting en interactie met het werk van Cuypers, alsook hedendaagse kunstenaars en ontwerpers die op zijn oeuvre reageren. Vanuit deze waarde dragen we de komende jaren onderstaande missie en visie uit.

Het Cuypershuis heeft als missie om bezoekers met het werk en leven van Pierre Cuypers te inspireren, te verbinden en uit te nodigen tot ‘mee-maken’ en ‘mee-doen’. Vertrekpunt daarbij vormt de materiële en immateriële nalatenschap van Cuypers, waarbij de waarde ervan zowel in een historische als een hedendaagse context wordt geplaatst. We werken daarbij vanuit de volgende visie: Het Cuypershuis is lokaal geworteld en van nationale betekenis. Hiervoor vormt de werkwijze van Cuypers de basis. Het materiële erfgoed wordt binnen de muren van zijn rijksmonumentale thuishaven getoond, waar zijn werkwijze, de werkplaats en de ontwerpen voor een breed publiek tot leven komen. De betekenis van Cuypers’ erfgoed komt, behalve in de vaste presentatie, tot uiting in de wisseltentoonstellingen en activiteiten die het museumteam samen met partners in de gemeente Roermond en (Eu)regio organiseert.

Gemeentelijk cultuurbeleid Het Cuypershuis is een belangrijke schakel in de culturele infrastructuur van Roermond en Midden-Limburg. De culturele basisinfrastructuur van Roermond bestaat uit de instellingen die samen zorgen voor een divers en professioneel cultureel aanbod. Deze culturele basisinfrastructuur omvat instellingen die jaarlijks een budgetsubsidie van de gemeente ontvangen of onderdeel van de gemeente zijn. Ook zijn deze instellingen vertegenwoordigd in het zogenoemde Platform Cultuur Roermond (PCR) om cultuur in Roermond te versterken. Het Cuypershuis draagt bij aan het realiseren van een aantal van de doelen die genoemd worden in het gemeentelijk cultuurbeleid3; • Verrijken en verbreden van de Culturele Basisinfrastructuur van Roermond, met als een van de belangrijkste doelen een meer divers publiek aan te spreken en eigen ondernemerschap van de instellingen te stimuleren. • Stimuleren van de instellingen binnen de Basisinfrastructuur om andere subsidies aan te vragen bij onder andere Rijkscultuurfondsen en regionale fondsen. • Ontwikkelen van een toekomstvisie voor het Cuypershuis. • We werken binnen de verschillende portefeuilles intensief samen om bijzondere evenementen te linken aan de culturele initiatieven en instellingen in Roermond.

• We zetten, samen met de instellingen uit de Basisinfrastructuur, de samenwerking met de Cultuurregio Noord- en Midden-Limburg voort. 3

11

Lokaal geworteld, van nationale betekenis Cuypers is weliswaar ‘van Roermondse bodem’, maar zijn werk is bekend in de hele wereld. Cuypers creëerde kunstwerken van gebouwen die, destijds al en nog steeds, van nationale betekenis zijn en een internationaal publiek trekken. Het Rijksmuseum, misschien wel het bekendste gebouw van Nederland, het station Amsterdam Centraal, Kasteel de Haar, de Basiliek van de Heiligen Agatha en Barbara, talloze kerken en van Haarlem tot Zuid-Limburg. Ook ons eigen stadhuis werd in 1852 gerestaureerd en voorzien van interieurdecoratie door Cuypers. Op Prinsjesdag spreekt de koning op de troon naar ontwerp en vervaardigd door Cuypers de troonrede, uit. Deze troon is binnenkort te zien in het Cuypershuis. Bij de verbouwing van het Rijksmuseum zijn toprestaurateurs uit de hele wereld actief geweest om het erfgoed van Cuypers te restaureren. De band met het Rijksmuseum is uniek; het is dan ook het enige museum dat Cuypers ontwierp op verzoek van koning Willem III. De samenwerking met het Rijksmuseum is al jaren geleden opgezet en komt tot uiting in een bruikleenovereenkomst.

Om het gedachtengoed van de Roermondse architect, onder de aandacht te blijven brengen en actief het Cuypershuis als unieke plek hierin te benoemen, is recent afgesproken dat de gemeente Roermond, Het Cuypershuis en het Rijksmuseum nieuwe vormen van samenwerking onderzoeken om de langjarige bijzondere band verder te versterken.

Meerjarencultuurvisie ‘Cultuur Werkplaats Roermond’ 2023-2026

12

EEN COLLECTIE OM TROTS OP TE ZIJN Het Cuypershuis heeft een collectie om trots op te zijn en die van nationaal belang is. De gemeentelijke collectie ‘Cuypers’ bestaat uit objecten die afkomstig zijn van Pierre Cuypers en zijn familie én objecten die gemaakt of gebruikt werden in zijn atelier, zoals sjablonen, gipsafgietsels en glasnegatieven. Ook meubels en producten van moderne interieurontwerpers zijn in de collectie vertegenwoordigd. De vaste presentatie beslaat 500 m2 over twee verdiepingen (25% van het monumentale gebouw). We presenteren de collectie in een eigentijds perspectief: vormgeving, innovatie, maatschappelijke betekenis en aandacht voor de omgeving krijgen, naast de historische feiten, ook een plek in onze tentoonstellingen. Naast de collectie Cuypers is gemeente Roermond eigenaar van een omvangrijke collectie kunst en erfgoed. Deze collectie is sinds 1932 verzameld. De collectie Cuypers is voor een deel te zien in het Cuypershuis; het Historiehuis toont highlights uit de historische collectie. De collectie Beeldende Kunst was in het verleden een belangrijk onderdeel van de presentatie in het Stedelijk Museum Roermond.

Echter, door het opsplitsen van het Stedelijk Museum in het Cuypershuis en het Historiehuis en het voeren van een andere artistiek-inhoudelijke koers voor het Cuypershuis is de collectie niet meer passend bij of relevant voor de huidige instellingen. De collectie Beeldende Kunst wordt niet meer actief gebruikt of getoond. Mede doordat er geen aankoopbeleid meer wordt gevoerd, is de collectie Beeldende Kunst gedateerd en is de relevantie verminderd.

ruimte, een depot om expositiematerialen op te slaan, een wisseldepot voor tijdelijke opslag tijdens een ombouw en afzetruimte voor het Cuyperscafé. Onderhoud vaste collectie Daarnaast is er ook werk inzake onderhoud en actualisatie van de vaste collectie nodig. Het onderhoud betreft het op peil houden van de kwaliteit van de huidige presentatie. Actualisatie betreft het toevoegen of aanpassen van elementen teneinde aan de presentatie nieuwe kennis en inzichten toe te voegen. Ook wordt er nagedacht over de mogelijkheid de presentatiewijze te vernieuwen en te verrijken, zodat een bredere doelgroep wordt aangesproken. Bijvoorbeeld met de toevoeging en ontwikkeling van doelgroepgerichte audiotours voor kinderen, jongeren en anderstaligen. Aankoopbudget Er is geen aankoopbudget geoormerkt. Incidenteel worden er objecten aangeboden aan het Cuypershuis of staan ze te koop op (online) veilingen. Om aankopen te kunnen doen, wordt vanaf 2026 een structurele post opgenomen op de begroting met daarbij de wens om niet-aangewend aankoopbudget aan te mogen houden als reservering.

De gemeentelijke collectie omvat in totaal 10.565 objecten. De omvang van de deelcollectie is: • Deelcollectie 1. Cuypershuis / 3.356 objecten • Deelcollectie 2. Historiehuis / 5.338 objecten (Stadsgeschiedenis Roermond, Historische schilderijen, Historische tekeningen en prenten, Archeologie, Historische leefomgeving) • Deelcollectie 3. Beeldende kunst / 1.871 objecten (Luyten, Nicolas, Beeldende kunst 1985-2000, Regionale Beeldende kunst, Affiches) In 2025 wordt een update gegeven over het Collectievisietraject inclusief de uitdagingen en taken ten aanzien van het depot en de drie collecties, middels een Raadsinformatiebrief. Depotsituatie De objecten die horen tot de deelcollectie Beeldende kunst zijn zelden te zien en worden sporadisch aan andere partijen uitgeleend. De gemeentelijke collectie staat nu in het Cuypershuis opgeslagen in diverse ruimtes die in meerdere opzichten niet voldoen aan de criteria die het Museumregister stelt. De bewaaromstandigheden in de huidige depots voldoen niet aan de norm van het museumregister en de depots zijn overvol. Hierdoor is de veiligheid van de objecten in het geding. Daarom is een deel van de collectie Beeldende kunst tot eind 2025 opgeslagen in een extern depot, als onderdeel van het Plan van Aanpak Toekomstvisie Cuypershuis (2023).

Een andere reden om de collectie elders op te slaan, is dat de collectie veel oppervlakte inneemt die de museumorganisatie graag voor andere doeleinden in wil zetten. Zo is er de wens om werkruimtes te creëren voor de medewerkers, zoals een schone werkplaats, een educatieve

13

14

IMPACT CREËREN

De programmering komt tot stand op basis van de intrinsieke waarde van de collectie en de visie van de conservator. De conservator werkt verder nauw samen met de projectcoördinator, medewerker educatie, collectie en marketing. Vanuit gebundelde kracht krijgt het aanbod op inhoudelijk en communicatief vlak de juiste diepgang. Het Cuypershuis hanteert de volgende doelen ten aanzien van de programmering:

Het Cuypershuis is een uniek museum dat gevestigd is in een voormalig woonhuis van een architect, waarin aandacht wordt geschonken aan diens leven en werk en vanuit dat gedachtegoed tijdelijke tentoonstellingen worden presenteert en activiteiten organiseerd. Bezoekers bevinden zich op de locatie waar ooit met veel creativiteit, nieuwsgierigheid, vakkennis en ondernemerslust gebouwen en objecten zijn gecreëerd die bepalend zijn geworden voor hoe Nederland er anno nu uitziet. In het tekenlokaal ervaar je, net zoals de tekenaars ruim anderhalve eeuw geleden, hoe het licht zacht naar binnenvalt. De houtloods overtuigt al snel als de perfecte opslagplaats. Het prachtig gedecoreerde plafond van de woonkamer geeft een indruk van de huiselijke gezelligheid van een 19e-eeuwse familie, waar gelachen en gemusiceerd werd en nieuwe ideeën ontstonden. Het gebouwenensemble vormt het belangrijkste onderdeel van de collectie van het Cuypershuis. Architectuur is overal om ons heen; bouwkunde en bouwkunst kunnen op veel interesse bij jong en oud rekenen. Het Cuypershuis neemt bezoekers mee in een opmerkelijk hoofdstuk van de Nederlandse (en eigenlijk Europese) architectuurgeschiedenis. Programmering De vaste presentatie neemt de bezoeker mee in de verhalen over Pierre Cuypers, zijn inspiratiebronnen, zijn weergaloze netwerk, zijn reizen, de manier waarop hij belangrijke opdrachten binnenhaalde.

De oorspronkelijke woon- en werkvertrekken van Cuypers zijn getransformeerd tot een plek waar zijn leven en werk worden gepresenteerd, toegelicht en in een context gezet. Een fascinerend figuur in een fascinerende tijd, waarin de Nederlandse steden enorm groeiden. Hoe lukte het deze Roermondse jongen van eenvoudige komaf het te schoppen tot Rijksbouwmeester? In de komende jaren wordt de vaste presentatie verrijkt, verdiept en verlevendigd. Er komt meer aandacht voor de architect in zijn tijd, de idealen die door Europa waaiden en zijn relatie met Roermond. Nieuwe verhalen over de betekenis van zijn nalatenschap voor mensen van nu verlevendigen de presentatie. Naast de vaste presentatie werpen de tijdelijke exposities een nieuw (fris!) licht op Cuypers’ gedachtegoed, zijn werkwijze en erfenis. Dit kan door een bijzonder object, zoals de Koninklijke Troon, en het hele maakproces centraal te stellen en te koppelen aan de rol van ambacht vandaag de dag. Of door een specifieke innovatieve techniek die Cuypers gebruikte uit te lichten en te verbinden aan een hedendaagse toepassing. Of door Cuypers te spiegelen aan een hedendaagse ontwerper die zich evenzeer dient te verhouden tot maatschappelijke ontwikkelingen die om een ‘antwoord’ vragen.

De thematiek van tijdelijke tentoonstellingen verrijkt het perspectief van de bezoekers en draagt bij aan nieuwe inzichten, sluit aan bij actuele vraagstukken en is relevant. Tijdelijke tentoonstellingen zijn bovendien een reden voor herhaalbezoek, zeker voor bezoekers uit de regio. Alle tentoonstellingen worden getoetst op duurzaamheid (materialen, vervoer, implementatie van nieuwe kennis in bestaande structuur) en meerstemmigheid. In de afgelopen jaren hebben tal van vrouwelijke ontwerpsters een podium gevonden in het atelier van vader en zoon Cuypers. Ook in de programmering van de komende jaren wordt deze lijn doorgezet.

15

• Het Cuypershuis ontwikkelt naast de vaste presentatie volop activiteiten en wisseltentoonstellingen met een veelheid aan doelgroepen. • Het Cuypershuis biedt een leerplek aan zowel gevestigde namen als jonge makers om zich verder te professionaliseren en hun werk te presenteren. Dat doen we middels de meester-leerlingaanpak, waarmee we een brug slaan tussen de vakmensen van toen en nu. • Het Cuypershuis is als innovator en onderzoeker actief om de nalatenschap van Pierre Cuypers niet alleen in stand te houden, maar ook actueel te houden. Kennis wordt in huis geborgd en gedocumenteerd. De bezoekers weten na een bezoek aan het Cuypershuis wat de architect heeft betekend in zijn tijd en hoe zijn invloed nog altijd terug te vinden is in onze hedendaagse samenleving. • Het Cuypershuis zal de kennisfunctie verder ontwikkelen, zodat het museum een plek wordt waar studenten, professionals en geïnteresseerden elkaar kunnen ontmoeten en hun kennis kunnen uitbreiden. In het ontwikkelen van een activiteitenprogramma bij de vaste en tijdelijke tentoonstelling worden eveneens lokale partijen uit Roermond betrokken, zoals De Groene Transformator, IVN, lokale onderwijspartijen, jongerenwerk wel.kom, het community-initiatief Nieuwe Helden Next Level en zorginstellingen.

Hiertoe wordt tevens een projectcoördinator aangesteld die, vanuit de missie en visie van het Cuypershuis, onder aansturing van de conservator programma ontwikkelt samen met stedelijke partners zoals welzijnsorganisaties en de verschillende onderwijsinstellingen. Denk aan projecten in de verschillende wijken, samenwerking met Nieuwe Helden, op locatie met bijzondere collectiestukken in onderwijsinstellingen; onontgonnen gebied voor het Cuypershuis, maar cruciaal om een nieuw en meer divers publiek te bereiken. Ook de klankbordgroep educatie (primair onderwijs) die vanaf 2027 wordt ingericht, nemen we hierin mee (zie hoofdstuk Educatiebeleid). Het Cuyperslab, dat in 2024 zeer succesvol bleek, wordt gecontinueerd. Verbindende werking door inzet programmering In de Cultuurvisie ‘Cultuur Werkplaats Roermond’ (2023-2026) wordt uitgegaan van Roermond als maakplaats, voortbouwend op de vroegere ambachten die de stad en gemeente rijk was. Onder andere Cuypers, maar ook Joep Nicolas en diverse gilden, waren er actief in vroegere tijden. Tegenwoordig wordt er nog volop ‘gemaakt’ door hedendaagse kunstenaars zoals Daniël Heynen, Kristine Tumanyan, Tim Smit en Quensley Coster. En niet te vergeten door de vele kinderen en jongeren die in Roermond bezig zijn met cultuur, in hun vrije tijd of op school via verschillende programma’s en initiatieven.

Het Cuypershuis ziet volop mogelijkheden om hedendaagse thema’s en verhalen van alle inwoners uit de gemeente in interactie te brengen met de collectie. Ook andere speerpunten uit de Cultuurvisie, waaronder het vergroten van de toegang tot cultuur zodat zoveel mogelijk mensen kunnen meedoen, meepraten en meemaken, vormen een grote stimulans voor de programmering. In de wisseltentoonstellingen vindt er daarom een vertaling plaats

16

van het oeuvre van Cuypers naar de tegenwoordige tijd. Dit lieten we bijvoorbeeld zien in recente exposities, zoals WaterSpiegelingen van het ontwerpbureau Makkink en Bey (20242025) en Onder de wol van Christien Meindertsma (2023-2024). Deze haakten aan op zeer actuele maatschappelijke thema’s zoals gebruik van lokale materialen, klimaatverandering en duurzaamheid. Ook Roermondse kunstenaars geven we een podium, waaronder in het verleden Daniël Heynen met de expositie NIEUWE JAS (september 2022 – april 2023). Bij de totstandkoming van tentoonstellingen zetten we in op een verbinding met inwoners en diverse partijen uit de samenleving. We spelen hiermee in op actuele behoeftes, thema’s en culturele vormen die we een plek geven in het Cuypershuis. Daardoor kan het Cuypershuis zich ontwikkelen tot een participatieve ontmoetingsplaats van Roermond waar mensen uit de stad, de regio en het land met elkaar in gesprek kunnen via kunst, cultuur, design en erfgoed. Dit vraagt om een andere inzet van onze museumorganisatie en werknemers: ons team is veel meer in het veld te vinden dan voorheen om relaties aan te gaan en dient zich sterker in te zetten om deze contacten op de langere termijn te onderhouden. Cuyperslab In 2023-2024 is een geslaagde eerste editie van het Cuyperslab georganiseerd.

Deze bestond uit een restauratie van twee maquettes ‘op zaal’, verzorgd door restaurator Tim Schoenmakers. Bezoekers waren getuige van werkzaamheden die normaal gesproken buiten het zicht plaatsvinden. Tim Schoenmakers verzorgde een toelichting voor geïnteresseerde bezoekers en groepen. In de Brabantse media leverde dit veel aandacht op. Eén van de maquettes is tijdens een open dag gepresenteerd in de Lambertuskerk in Veghel, die door 600 bezoekers werd bezocht. Het Cuyperslab heeft zijn inhoudelijke en publicitaire waarde bewezen, en krijgt een vaste plek vanaf 2026 om bezoekers inzicht te geven in de ‘museale praktijk’. In het Cuyperslab kunnen onderzoeksresultaten, educatieve projecten en ‘kleine’ tentoonstellingen worden gepresenteerd. Limburg Design Award en Harrie Tillieprijs Cuypershuis coördineert de uitreiking van de Limburg Design Award. Deze prijs wordt uitgereikt aan een gearriveerde vormgever die (inter)nationaal werkzaam is en zich richt op hedendaags interieurontwerp, met een duidelijke link met de ontwerpen van Pierre Cuypers. De prijs heeft als uitgangspunt ‘Vormgeving in de voetsporen van Pierre Cuypers’. Werken van de genomineerden komen terug in de bijbehorende wisseltentoonstelling. Samen met de Limburg Design Award wordt ook de Harrie Tillieprijs uitgereikt.

De Harrie Tillieprijs heeft als doel het stimuleren van de artistieke ontwikkeling van talent­ volle ontwerpers. De prijs sluit aan bij zijn naamgever Harrie Tillie, tussen 1988 en 2001 de conservator van het Roermonds Museum. Hij zette zich in om jonge, talentvolle kunstenaars een podium te bieden. Tot op heden is de Limburg Design Award en Harrie Tillieprijs georganiseerd met een frequentie van eens in de twee jaar. Tijdens de organisatie van de editie 2025 merkten we dat een tweejaarlijkse periode vrij kort is en dat een vierjaarlijkse frequentie de voorkeur verdient. Een langere periode geeft de selectiecommissie de kans om uit een grotere groep talentvolle kunstenaars een keuze te maken en ook kan de marketing dan breder worden ingezet, waardoor het verhaal richting (nieuw) publiek nog sterker verteld kan worden.

17

Voor de wisseltentoonstellingen, waaronder ook de tentoonstelling rondom de Harrie Tillieprijs en Limburg Design Award, geldt dat het Cuypershuis de looptijden van de exposities verlengt naar 6 tot 9 maanden. De ervaring leert dat er gedurende de looptijd een aanhoudende belangstelling is, zeker wanneer er randprogrammering wordt ontwikkeld. Doorgaans komt de publiciteit in de landelijke pers pas na de opening op gang. Om bezoekers te bereiken is gebleken dat er enige aanlooptijd wenselijk is. Bovendien sluit de verlengde looptijd aan op een landelijke trend waarin duurzaamheid in de museale organisatie steeds meer aandacht krijgt. Ook sluit een langere looptijd beter aan op beschikbare capaciteit en budgetten. Activiteiten ‘buiten de deur’ De museumorganisatie sluit waar mogelijk aan bij toeristische en culturele activiteiten in de gemeente, zoals het evenement Gluren bij de Buren of Cultuurnacht Roermond. Ook wordt aangehaakt op nationale campagnes zoals de Nationale Museumweek en Open Monumentendag. De bijzondere inzet van bijvoorbeeld de Cuypers-wandelingen in Amsterdam worden voortgezet. Wisseltentoonstellingen Naast de vaste presentatie van de collectie Cuypers realiseert het Cuypershuis jaarlijks 1 of 2 wisseltentoonstellingen.

Voor de komende jaren staan wisselexposities op het programma die steeds een ander licht werpen op Cuypers, zijn werkwijze en onze collectie, waarbij samengewerkt wordt met hedendaagse kunstenaars en ontwerpers. Ingezet wordt op een breed en divers publiek. Hoewel de Museumvisie 10 jaar beslaat, is het ondoenlijk om voor de komende tien jaar al programmering te hebben. Met onderstaande programmering willen we bezoekers informeren, inspireren, betrekken en zoveel mogelijk impact creëren: voor de inwoners van Roermond en specifiek kinderen en hun families, in het versterken van onze museale waarde en positie, alsook in het leggen van verbindingen tussen toen en nu, tussen Cuypers en hedendaagse kunstenaars. Voor de jaren 2026, 2027, 2028 is de volgende programmering voorzien: Claudy Jongstra In een spraakmakende overzichtstentoonstelling krijgt de bezoeker zowel topstukken als primeurs te zien uit het oeuvre van Claudy Jongstra. Deze van oorsprong Roermondse ontwerpster met internationale bekendheid heeft zich door de jaren heen steeds meer toegelegd op werken met natuurlijk geverfde, lokale wol. Haar werken zijn te zien in gerenommeerde musea als het Louvre en MoMa. In het Cuypershuis wordt de bezoeker meegenomen in de reis die Claudy Jongstra in de afgelopen 30 jaar heeft doorgemaakt.

Centraal in de tentoonstelling staat de ontwikkeling van haar werk in relatie tot haar Limburgse roots, waarin de ritmes van het Limburgse leven nog altijd voelbaar zijn. Ook haar visie op vormgeving en haar artistieke antwoord op actuele maatschappelijke ontwikkelingen komen vanzelfsprekend aan de orde. In de studio van Claudy Jongstra werkt (net als in de ateliers van Cuypers!) een zorgvuldig samengesteld team van specialisten: van architecten tot kleurenonderzoekers en tuiniers. Claudy Jongstra staat in de jongste Duurzame Top 100 vanwege haar visie op duurzaamheid. Activiteiten rondom de tentoonstelling vinden plaats in samenwerking met diverse Roermondse ondernemers en onderwijspartners. Een communityproject vormt een belangrijk onderdeel bij deze tentoonstelling.

18

De Koninklijke Troon Ruim 100 jaar geleden nam de Nederlandse vorst plaats op een nieuwe troon, ontworpen door Pierre Cuypers en vervaardigd in zijn Roermondse atelier. Hoe kwam dit ontwerp tot stand? En wat kwam er kijken bij de realisatie ervan? Het Cuypershuis krijgt de koninklijke troon voor een aantal maanden in bruikleen en laat in een unieke tentoonstelling het maakproces van de troon zien. Het vakmanschap van toen wordt gespiegeld aan dat van nu en vormt een ode aan ambachtelijkheid. In de tentoonstelling wordt ingezoomd op de symboliek, de betekenis van de troon en de bijbehorende rituelen. Deze expositie komt tot stand in samenwerking met leerlingen van het MBO. Er zal ook in het Cuypershuis gecreëerd gaan worden, zodat een unieke interactie met het publiek plaatsvindt. In overleg met het Rijksmuseum wordt bezien of er bijzondere stukken zijn die complementair aan de troon in bruikleen ontvangen kunnen worden. Blauwdrukken Cuypers had een neus voor nieuwe technieken die zijn onderneming ten goede konden komen. Niet lang na de uitvinding ervan, omarmde hij de mogelijkheden van de fotografie en van een andere baanbrekende reproductietechniek: de blauwdruk. Deze tentoonstelling werpt licht op de werkwijze van Cuypers en op de huidige vraagstukken hoe we met zijn interessante, maar ondertussen zeer kwetsbare erfenis om moeten gaan.

Hedendaagse kunstenaars zetten deze techniek in voor heel andere doeleinden. In het Cuyperslab kunnen bezoekers zelf aan de slag en proefjes doen. In workshops krijgen deelnemers technieken voor een artistieke toepassing aangereikt. In deze tentoonstelling zullen nooit eerder getoonde ontwerpen van Cuypers worden getoond. Een belangrijke partner bij de ontwikkeling van deze tentoonstelling is het Nieuwe Instituut te Rotterdam. Harrie Tillieprijs/ Limburg Design Award Met het uitreiken van de Limburg Design Award en de Harrie Tillieprijs wil gemeente Roermond de bekendheid van Pierre Cuypers, zijn werk en gedachtegoed vergroten. De Harrie Tillieprijs heeft als secundair doel het stimuleren van de artistieke ontwikkeling van talentvolle ontwerpers. De prijs sluit aan bij zijn naamgever Harrie Tillie, tussen 1988 en 2001 de conservator van het Roermonds Museum. Hij zette zich in om jonge, talentvolle kunstenaars een podium te bieden.

Kenniscentrum Met grote regelmaat wordt het Cuypershuis benaderd met vragen over Cuypers en het ligt in de rede dat het Cuypershuis belangstellenden en onderzoekers op weg helpt, van informatie voorziet of doorverwijst, om zo verdere belangstelling aan te wakkeren en onderzoek te bevorderen. Het is belangrijk de kennis over Cuypers goed te borgen en toegankelijk te houden voor toekomstige generaties. Denk hierbij aan het (laten) uitvoeren van onderzoek naar objecten, het beschikbaar stellen van informatie aan leerlingen en studenten (‘van spreekbeurt tot proefschrift’), het doen van onderzoek ter voorbereiding op exposities of het verzorgen van lezingen binnen en buiten ons museum. De kennis die in huis is, dient goed te worden gedocumenteerd en ontsloten. Het inrichten van deze rol zien we ook als een investering in de toekomst, teneinde de naam Cuypers levend te houden. Om dit erfgoed levend te houden, wil het Cuypershuis ook een netwerk opbouwen van Cuypers’ gebouwen. Zij vormen een startpunt, en het Cuypershuis fungeert hierin als knooppunt voor Cuypers’ erfgoed. Een bezoek aan het Cuypershuis stimuleert bezoekers om eens een Cuyperskerk binnen te lopen, om met andere ogen door het Rijksmuseum te dwalen en een bezoekje te brengen aan Kasteel De Haar.

Het Cuypershuis geeft inzicht in Cuypers’ bijdrage aan de vorm van Nederland in het bijzonder en verruimt de blik op de vormgegeven omgeving in het algemeen. Maar gebouwen moet je beleven, door er te lopen, door te ervaren hoe het licht valt en welk effect dat heeft, de geluiden in je op te nemen. De zorg voor ons culturele erfgoed in de toekomst vraagt om nieuwe generaties die kennis van de (kunst)historische en culturele waarde en positieve ervaringen met erfgoed opdoen. Hier draagt het Cuypershuis aan bij. Mensen geven de ruimte vorm, en deze ruimtes vormen vervolgens mensen. Hier ontstaan verhalen. Het is een ambitie van het Cuypershuis om stukje bij beetje het (broze) Cuypersnetwerk te verstevigen, zodat verhalen doorgegeven worden, kennisuitwisseling beter wordt gefaciliteerd en de verbondenheid met of interesse in het erfgoed van Cuypers meer vorm krijgt. Denk aan het leggen van een zichtbare relatie tussen een gebouw van Cuypers en het Cuypershuis, een jaarlijkse Cuypersdag, etc.

2032: 100 jaar Cuypershuis Mooi om te vermelden is dat we toewerken naar een grote tentoonstelling: Roermond verzamelt! 100 jaar Museum (2032).

19

20

21

22

EDUCATIEBELEID In de missie en visie van het Cuypershuis speelt educatie een belangrijke rol: meemaken, inspireren, communiceren, vertellen, tonen, interactie en laten nadenken over bijhorende verhalen en onderliggende thema’s. Educatie is niet altijd SMART. Educatie is ook beleving, enthousiasme, humor, verbondenheid, creativiteit en in alle openheid onderzoeken zonder te weten waar je eindigt. Kwaliteit is niet altijd te meten, maar is wel cruciaal voor een leerproces. We willen niet alleen kennis overbrengen, maar ook betekenisvolle ontmoetingen en blijvende verbindingen creëren tussen de bezoekers onderling, met de bijzondere collectie en met het museum zelf. Basisprincipes Het Cuypershuis wil de verhalen rondom de bijzondere collecties sterker verbinden aan de samenleving en hedendaagse perspectieven toevoegen aan de historie. Het verhaal over Cuypers inspireert en nodigt publiek uit creatief aan de slag te gaan. We zetten in de komende jaren educatie vanuit twee basisprincipes in: enerzijds educatie als bindmiddel en anderzijds educatie als maakmiddel: • Educatie als bindmiddel - Educatie stelt leerlingen en studenten in staat om zichzelf en de wereld om hen heen te ontdekken en te begrijpen. Educatie is een wezenlijk onderdeel van het vertellen en het laten beleven van erfgoed.

We willen leerlingen en families laten zien waar ze vandaan komen en zich verbonden met elkaar en met de stad laten voelen. ‘Educatie als bindmiddel’ draagt bovendien bij aan een betere toegang tot cultuur. Als kinderen van jongs af aan al toegang krijgen tot cultuur, dan legt dat het fundament voor een doorgaande leerlijn tot hun volwassen leven. We dragen daarmee bij aan een bruisende samenleving waarin wederzijds begrip wordt gestimuleerd en mensen van verschillende achtergronden met en door elkaar leven. • Educatie als maakmiddel - Cuypers was een echte ‘maker’ en pionier. Het werk van zijn hand inspireert anderen om ook zelf aan de slag te gaan. Met ‘Educatie als maakmiddel’ zetten we de lokale en regionale samenleving aan om zelf te creëren en te reflecteren op kunst en erfgoed, met de collectie Cuypers als basis. We richten ons via educatieve rondleidingen, workshops en evenementen op kinderen en jongeren (in hun vrije tijd alsook in schoolverband), en nodigen via wisseltentoonstellingen en activiteiten alle semiprofessionele makers in de gemeente uit om te ‘reageren’ op Cuypers. We zetten hiermee in op zoveel mogelijk activiteit creëren rondom het werk van Cuypers en het Cuypershuis, vanuit het zelf kunnen meedoen.

Concreet hanteren we de volgende (kwalitatieve en kwantitatieve) doelstellingen ten aanzien van educatie: • We bereiken een steeds groter aantal leerlingen in het primair onderwijs, te weten 660 in 2025-2026, en groeien geleidelijk naar 1320 in 2027-2028. (Bereik 2024: 279) • We bereiken een steeds groter aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs, te weten 640 in 2025-2026, en groeien geleidelijk naar 680 in 2027-2028. (Bereik 2024: 592) • We bereiken een steeds groter aantal families met kinderen. We meten dat door het aantal entreebewijzen te tellen voor de doelgroep kinderen tot 18 jaar. Ons streven is dat het

percentage bezoekers van 6 tot 18 jaar binnen onze bezoekersgroep gelijk wordt aan het landelijke gemiddelde van omstreeks 14% (in 2023-2024 was dat 3,5%). Daarnaast stelt het Cuypershuis zich op als actieve aanjager van erfgoed en cultuureducatie in de gemeente Roermond en de Cultuurregio Noord-Limburg. Onder andere door aansluiting te zoeken bij bestaande initiatieven en samenwerkingen aan te gaan die zich richten op het bereiken van kinderen en jongeren. Activiteiten Alle activiteiten die we ontwikkelen voor het onderwijs sluiten aan bij de SLO (Stichting Leerplanontwikkeling) kerndoelen4. Voor zowel het PO als VO bieden we museumlessen aan, bestaande uit een bezoek aan het Cuypershuis, waarbij een museumdocent de klassen rondleidt en met hen in gesprek gaat over diverse thema’s. De verschillende museumlessen zijn op maat ontwikkeld, zodat iedere museumles zijn eigen leeftijdsgroep heeft die wordt aangesproken. Zoals de museumlessen ‘Sjablonen’ voor de groepen 5 t/m 8, ‘Op bezoek bij Cuypers’ voor de groepen 1 t/m 4 en de museumles ‘Mede mogelijk’ voor bovenbouw voortgezet onderwijs. We investeren daarnaast in een samenwerking met DOEN!, de penvoerder van het CMK (Cultuur met Kwaliteit)-programma in Roermond en Weert. CmK4 loopt tot eind 2028. Vanaf 2027 richten we bovendien een klankbordgroep in vanuit het PO.

Idealiter bestaat deze klankbordgroep uit een verscheidenheid aan docenten, leerlingen en andere relevante stakeholders. We starten met het actief uitnodigen van docenten om plaats te nemen in de klankbordgroep. Het doel van de klankbordgroep is om ideeën of concepten te toetsen aan de behoeften van de doelgroep. Daarnaast werken we met deze klankbordgroep ook andersom: welke ideeën hebben we juist nog niet op het oog, maar zijn wel een relevante aanvulling op het educatieve aanbod? Ten aanzien van kinderen en hun ouders/families buiten school, zetten we in op doorontwikkeling van de museumspeurtocht, het creëren van een LEGO-ruimte waar bezoekers aan de hand van voorbeelden de beeldtaal van Cuypers ontdekken, alsook aanvullende activiteiten/workshops bij wisseltentoonstellingen. Ieder jaar monitoren we bovenstaande doelstellingen en rapporteren we daarover in het inhoudelijke jaarverslag. Allereerst houden we de bezoekerscijfers en het aantal activiteiten goed bij en sturen we hier gedurende het jaar op bij waar nodig. Aan het einde van het jaar analyseren we of de doelstellingen zijn behaald en waarom wel of niet, zodat we het jaar daarna zaken eventueel anders kunnen aanpakken.

Ten tweede onderhouden we contact met onze partners en docenten in de regio en vindt er na iedere samenwerking of activiteit in informele gespreksvorm een korte evaluatie plaats, en na iedere museumles vindt er een schriftelijke evaluatie plaats met de betrokken docenten. Aan het einde van het jaar blikken we nogmaals terug op al deze korte evaluaties en maken we hier een jaarverslag van waarin onze resultaten (kwantiteit en kwaliteit) zichtbaar worden.

4

23

www.slo.nl/sectoren/po/kerndoelen/.org

24

PARTNERS We besteden veel aandacht aan onze relaties en het leggen van nieuwe contacten. Want alleen door samen te werken kan het Cuypershuis uitgroeien tot culturele ontmoetingsplaats van Roermond. Onderstaand benoemen we deze samenwerkingen en lichten we toe hoe we samen aan de slag zijn of gaan. Samen op inhoud Met een aantal partners werken we samen inzake het inhoudelijk samenstellen van tentoonstellingen of het ontwikkelen van specifieke projecten. Zo werken we ten aanzien van het ontwikkelen van de LEGO-ruimte samen met het Historiehuis Roermond en Rura. Het Historiehuis ontwikkelt een participatietraject dat gedeeltelijk plaatsvindt in de wijken en in het Cuypershuis. Daarnaast werkten we de laatste twee jaar samen met Nieuwe Helden Next Level omtrent hun project Stille Helden en met enkele lokale ondernemers zoals Handwerkatelier Lidy tijdens de wol-workshops in het kader van de tentoonstelling Onder de Wol. Bij Onder de Wol is onder andere samengewerkt met Bosgroep Zuid-Nederland, Nationaal Park de Meinweg in transitie en Ons WCL (Waardevol Cultuurlandschap MiddenLimburg). Bij de expositie Waterspiegelingen is samengewerkt met de Groene Transformator, ECI, IVN en Maas Clean Up. Verder nemen we deel aan Open Monumentendag, de Museumweek, de Cultuurnacht, en werken we samen met de Bibliorura (voorleesmiddag in het kader van de Kinderboekenweek).

Andere relevante samenwerkingspartners zijn onder meer kinderkrant ’t Roertje, waarin regelmatig artikelen over het museum verschijnen en natuurlijk partners als L1, Omroep ML5, TVEllef, VML Nieuws en De Limburger. Ook werken we samen met partners als Limburg Marketing. En denk aan Stichting BIZ Binnenstad Roermond en Designer Outlet Roermond om (dag)toeristen te bereiken, en cultuurcoaches voor projecten zoals OpROER. Voor de komende jaren zetten we de reeds bestaande samenwerkingsverbanden verder voort en slaan we waar relevant de handen ineen met nieuwe partners of ondernemers. Musea in de regio De afgelopen jaren hebben we reeds warme banden gecreëerd met diverse collega-musea in de regio, zoals met Museum Van Bommel Van Dam. Deze samenwerking is vooral gericht op het uitwisselen van kennis en het opdoen van inspiratie. Daarnaast werken we tijdens de Museummaand samen met een aantal Duitse en Nederlandse musea in de regio, waarmee we de handen ineenslaan op het gebied van communicatie. De komende jaren willen we deze samenwerkingen verder uitbreiden met onder andere Museum W in Weert, het Limburgs Museum in Venlo en het Bonnefanten in Maastricht.

25

Onze (lokale) partners In Roermond hebben we twee hoofdpartners waar we op structurele basis mee samenwerken. Dit zijn: • Het Historiehuis is het podium voor het Gemeentearchief om vaste- en wisselexposities te houden in de bibliotheek van Roermond. Met tijdelijke presentaties, al dan niet op locatie, wordt aangesloten op actuele gebeurtenissen in de regio, actuele maatschappelijke onderwerpen en aanwinsten in de collectie. Het Historiehuis is het publiekscentrum en de ‘etalage’ van het Gemeentearchief Roermond en wordt ook door het Gemeentearchief Roermond beheerd. • Het Gemeentearchief van de gemeente Roermond is ondergebracht bij het Gemeente­ archief Roermond (GAR). Naast beheer en behoud heeft het GAR een informerende en inspirerende rol naar het publiek toe. De werkzaamheden zijn gebaseerd op de landelijke wetgeving, zoals vastgelegd in de Archiefwet, de Omgevingswet en de Wet Open Overheid. Het onderwijs en maatschappelijke partners Vanaf 2027 wordt een klankbordgroep opgericht met partners uit het PO ter toetsing van onze educatieplannen en -projecten. We blijven daarnaast met het VO de goede contacten onderhouden met enkele enthousiaste docenten waarmee we projecten opzetten of continueren. • In de toekomst zouden we daarnaast ook graag samenwerkingen aangaan met MBO- en HBO-opleidingen.

Tijdens de restauratie van het plafond in Cuypers’ woonkamer, welke in samenwerking met Sint Lucas uit Boxtel is uitgevoerd, hebben we ervaren hoe waardevol een samenwerking met het mbo kan zijn. Die samenwerking willen we graag weer opzoeken, evenals met Gilde Opleidingen. Andere relevante mbo en hbo-opleidingen zijn Vormgeving, Bouwkunde of bachelor Cultureel erfgoed en master Applied Museum and Heritage Studies en universitaire studies zoals Bouwkunde, Technische Informatica, Planologie of Geschiedenis. De komende jaren onderzoeken we hoe we deze partners het beste kunnen bereiken en hoe we met hen een duurzamere relatie kunnen opbouwen. Het doel van deze samenwerkingen zal zich voornamelijk focussen op het delen van inhoudelijke kennis, het bieden van stageplekken en (werk)bezoeken aan het Cuypershuis. • Daarnaast onderzoeken we hoe we met nieuwe partners ten aanzien van de programmering, kunnen samenwerken, waaronder jongerenwerk wel.kom en Nieuwe Helden Next Level (begonnen in Roermond, inmiddels ook uitrol naar andere steden in Limburg). We vinden gedragenheid van groot belang en daarnaast willen we graag nieuwe perspectieven integreren in onder andere wisseltentoonstellingen. De inzichten van jongeren en andere doelgroepen zijn daarbij van grote waarde. Door de samenwerking op te zoeken met genoemde potentiële partners borgen we dit.

Landelijke partnermusea We hebben op regelmatige basis contact met diverse professionals die werkzaam zijn voor landelijke collega-musea. We wisselen kennis uit en doen gezamenlijk inspiratie op. Het Cuypershuisteam bezoekt regelmatig relevante symposia en studiedagen om niet alleen kennis en inspiratie op te doen, maar ook om nieuwe connecties te leggen en relaties te onderhouden (denk bijvoorbeeld aan het Museumcongres van de Nederlandse Museumvereniging en de meetings van Iconic Houses). Voor de toekomst willen we vooral inzetten op het verdiepen van de relatie met het Rijksmuseum en Kasteel de Haar (beide ontwerpen van Cuypers).

26

27

28

PUBLIEKSWERKING In de Cultuurvisie5 staat als doel vermeld: We verrijken en verbreden de Culturele Basisinfrastructuur van Roermond met als een van de belangrijkste doelen een meer divers publiek aan te spreken en eigen ondernemerschap van de instellingen te stimuleren. Het Cuypershuis wil deze rol de komende jaren structureler in gaan vullen. Het aanspreken van een meer divers publiek - en daarmee het vergroten van de maatschappelijke relevantie - is tot op heden op beperkte schaal gebeurd in de vorm van het ontwikkelen van randprogrammering, zoals bij de exposities Onder de Wol en Waterspiegelingen. Gezien de positieve ervaringen met de kwaliteit van het ontwikkelde programma en de positieve respons van het publiek, krijgt dit een vaste plaats in de randprogrammering door hier extra programmabudget voor te begroten. We zien daarnaast aanknopingspunten om met de randprogrammering aan te sluiten bij de Lokale Inclusie Agenda Roermond, die in de maak is.

Ambities bezoekerscijfers 2026-2030 Vanaf 2026 willen we steevast ieder jaar groeien in publieksbereik. Van 15.000 bezoekers in 2024 ambieert het museum in 2025 18.000 bezoekers te behalen, groeiend naar 20.000 in 2026 en 22.000 in 2027 om uiteindelijk rond 28.000 uit te komen medio 2030. Ambitieuze cijfers, maar het team van het Cuypershuis voelt de ambitie om de investering die gemeente Roermond doet voor het Cuypershuis zich uit te laten betalen in stijgende bezoekersaantallen. In 2025 treffen we daarvoor de voorbereidingen, met onder meer de nieuwe aanpak ten aanzien van de programmering. Het streven is om het percentage bezoekers van 6 tot 18 jaar verder te verhogen door een intensievere inzet op educatie, randprogrammering en interactie.

Doelgroepen en communicatieplan De belangrijkste doelgroepen voor het Cuypershuis zijn: • Inwoners van Roermond en de Euregio met een hart voor cultuur en erfgoed • Scholieren vanuit het primair-, voortgezet-, en hoger onderwijs • Dag- en verblijfstoeristen. Hierin richten we ons specifiek op de leefstijlen Inzichtzoekers en Stijlzoekers Het Cuypershuis wil zich profileren als een unieke trekpleister in Roermond. Om dit te bereiken, wordt er momenteel gewerkt aan een strategisch marketingplan dat linkt aan de Museumvisie. Dit marketingplan richt zich op het vergroten van cultureel ondernemerschap, het versterken van de merkpositionering en het aantrekken van een breder en meer divers publiek, zowel lokaal als bovenregionaal. De doelen van dit communicatieplan zijn: • Vergroten van cultureel ondernemerschap: Het ontwikkelen van strategieën om meer eigen inkomsten te genereren en te behouden, met als doel het museum financieel duurzaam te maken en de bezoekerscijfers te verhogen. • Versterken van de positie als unieke trekpleister in Roermond: Het Cuypershuis positioneren als een onmisbare bestemming voor bezoekers, met een focus op de bijzondere culturele en historische waarde van de collectie.

• Realiseren van een stijgende lijn in bezoekersaantallen: Het aantrekken van meer bezoekers en een divers publiek, waaronder inwoners, scholieren en bovenregionale bezoekers, door middel van gerichte marketing- en educatieve programma’s. • Versterken van het merk Cuypers: Een krachtige merkstrategie ontwikkelen en bestaande samenwerkingen uitbreiden, zoals met het Rijksmuseum in Amsterdam, architectuur- en designorganisaties, maatschappelijke organisaties en onderwijs (PO, BO, MBO, HBO, WO). • Het stimuleren van herhaalbezoek door prikkelende tentoonstellingen en side-events.

5

29

Meerjarencultuurvisie ‘Cultuur Werkplaats Roermond’ 2023-2026

30

WAARDE VOOR DE STAD, REGIO EN LANDELIJK Welke waarde heeft het Cuypershuis voor onze stad en samenleving? Die waarde kent verschillende invalshoeken, zo heeft onderzoek van onder meer de Nederlandse Museumvereniging uitgewezen. Hieronder lopen we de waarden die de Museumvereniging onderscheidt langs, en staan kort stil bij de waarde van het Cuypershuis. Collectiewaarde De collectie van het Cuypershuis kent geen economische waarde; de collectie is niet bedoeld voor handelsdoeleinden en daarmee wordt er ook geen bedrag gekoppeld aan een object. Mocht er ooit sprake zijn van het afstoten van objecten, dan is het Cuypershuis als geregistreerd museum gehouden aan de richtlijn van de LAMO, de Leidraad Afstoting Museale Objecten. De leidraad schrijft voor op welke wijze objecten ‘ontzameld’ (afgestoten) moeten worden. Als er in het uiterste geval - als laatste stap in het proces - sprake is van verkoop, dan dient de opbrengst ten goede te komen aan Behoud en Beheer van de collectie. De collectie dient getaxeerd te worden ten behoeve van de verzekering, i.p.v. verzekerd te zijn voor een bedrag. De waarde van de collectie Cuypers is het gegeven dat de collectie uniek in Nederland is.

Het pand en de vaste opstelling vormen een ensemble dat een bijzonder beeld geeft van de werkwijze van een architect en vormgever, van ontwerp tot creatie, op de plaats waar de werkplaatsen waren gevestigd. Een dergelijk museum is uniek in Nederland. De collectie biedt vele aanknopingspunten om, met als vertrekpunt het werken en leven van Cuypers, verhalen te vertellen over zijn betekenis voor het verleden en het heden. Het topstuk van de collectie is het museumgebouw zelf. De collectie Cuypers is van waarde voor Roermond, omdat het een deel van het verhaal van Roermond vertelt, over de geschiedenis van de stad en van Nederland. Aan de hand van de collectie kunnen deze verhalen steeds weer verteld worden aan steeds weer nieuwe generaties bezoekers. Het verhaal van Cuypers kan niet beter verteld worden dan aan de hand van de collectie, binnen de context van de plaats waar hij destijds woonde en werkte. Volledigheidshalve merken we hier op dat de vaste opstelling in het Cuypershuis 57 objecten omvat die in langdurige bruikleen van het Rijksmuseum Amsterdam zijn.

Economische waarde Het Cuypershuis trekt verblijfstoeristen en dagjesmensen uit heel Nederland naar Roermond. Wie het Cuypershuis bezoekt, gaat vaak ook nog de stad in om te winkelen of te eten. De cultuurbezoeker draagt zo bij aan de lokale economie. Daarnaast is het Cuypershuis een belangrijke troef binnen de ‘branding’ van Roermond en Limburg als aantrekkelijke plaats om te wonen, werken en recreëren. Verbindende waarde Musea bieden een ontmoetingsplek en platform voor heden, verleden en toekomst. Het Cuypershuis is letterlijk verbonden met Roermond en zijn inwoners. Het vertelt (een deel van) het verhaal over de geschiedenis van de stad aan de hand van de persoon Cuypers. Het is een plek die context biedt. Het museum verbindt verschillende cultuurdisciplines door het organiseren van bijzondere activiteiten in de museale omgeving. Het museum biedt de vrijwilligers een betekenisvolle bezigheid, en biedt mensen die re-integreren in de samenleving een plek. Educatieve waarde Musea zijn door hun verhalen en objecten een unieke leeromgeving voor iedereen. Leren kijken naar kunst en erfgoed is cruciaal voor de maatschappelijke ontwikkeling van kinderen. Het Cuypershuis leert kinderen kijken naar het verleden en het heden; het biedt ze een ander perspectief op de wereld. Wat voor kinderen geldt, geldt natuurlijk ook voor volwassenen.

De educatieve waarde blijft niet beperkt tot het onderwijs; alle mogelijke doelgroepen ‘leren’. Mensen zijn ook steeds meer bezig om hun eigen identiteit te achterhalen en te onderzoeken. Cultuurhistorische informatie over de plek waar je geboren bent en/of woont kan daarin een cruciale rol spelen. Daarnaast biedt het Cuypershuis de mogelijkheid om bezoekers meer bewust te maken van het feit dat alles om ons heen is bedacht en vormgegeven. Eigenwaarde Het laat geen Roermondenaar of iemand met een band met Roermond onberoerd als deze een creatie van Cuypers bewondert ergens in Nederland. Het voedt het gevoel van trots en eigenwaarde over de prestaties van dit icoon van onze stad, dat een grote stempel drukte op de Nederlandse architectuur. De eerder genoemde iconen als kasteel De Haar, het Centraal Station, de Ridderzaal met de Koninklijke Troon. Maar ook het stadswapen van Roermond op de voorgevel van het Centraal Station, en het gebeeldhouwde zelfportret van Pierre Cuypers dat ons vanaf de toren van het Rijksmuseum aankijkt.

Belevingswaarde Musea laten herinneringen bovenkomen en bieden nieuwe ervaringen. De manier van presenteren en het vertellen van de verhalen, op een manier die de bezoeker prikkelt en betrekt, is een belangrijk gegeven in het museum. Zowel de manier van presenteren als de storytelling (onder andere door de vrijwilligers) die daarop aansluit, maken het museum tot een aantrekkelijke plek. Een cultuurhistorisch thema als de ‘eigen’ stad is een bijzonder geliefd en gewaardeerd onderwerp. Het gebouw waarin het Cuypershuis is gevestigd en ook de collectie bieden alle kansen om een originele belevingswaarde te creëren. Wie het gastenboek doorkijkt ziet talloze reacties die deze belevingswaarde bevestigen.

5

31

 Meerjarencultuurvisie ‘Cultuur Werkplaats Roermond’ 2023-2026

32

DEEL 2 BEDRIJFSVOERING

34

In dit deel van de Toekomstvisie Cuypershuis wordt ingegaan op alle aspecten van de bedrijfsvoering die nodig is om de Museumvisie volledig uit te voeren. Organisatie Met de keuze voor interne verzelfstandiging blijft het museum onderdeel van de gemeentelijke organisatie, terwijl er omstandigheden worden gecreëerd waarbinnen het museum de ruimte krijgt om cultureel ondernemerschap vorm te geven. Het museum wordt in de gelegenheid gesteld de inhoudelijke koers uit te zetten binnen de financiële kaders zoals vastgelegd in de Planning & Control Cyclus, en personele kaders zoals vastgelegd in de formatieruimte van de gemeente Roermond. Werken vanuit regie Meer cultureel ondernemerschap vraagt ook om het nemen van regie. Dit begint met het vaststellen van een meerjarige Museumvisie, op basis waarvan de museumorganisatie jaarlijks een compact beleidsplan met begroting opstelt. Naar analogie van andere gesubsidieerde instellingen zoals de ECI Cultuurfabriek, worden zo budget- en prestatieafspraken vastgelegd. Tevens rapporteert het museum jaarlijks door middel van een inhoudelijk jaarverslag aan het college. De gemeente blijft eigenaar van het gebouw en de collectie Cuypers, terwijl de verantwoordelijkheid voor de exploitatie en de museale activiteiten door middel van budget- en prestatieafspraken toevertrouwd wordt aan de museumorganisatie.