Bijlage 1 - Programma Duurzaamheid 2025 - 2028
Tekst van het document
Huidige situatie: •
Versnippering: Gegevens worden door verschillende clusters en externe partijen op verschillende manieren verzameld, waardoor overzicht ontbreekt.
•
Eenmalige metingen: Veel metingen worden ad hoc uitgevoerd, wat het moeilijk maakt om trends te volgen.
Doel: Een dashboard ontwikkelen met een basis-set indicatoren die gekoppeld zijn aan de doelstellingen van het duurzaamheidsbeleid. Dit dashboard wordt iteratief ontwikkeld: beginnend met een beperkte dataset die later wordt uitgebreid naarmate meer relevante data beschikbaar komt. Het dashboard wordt een visueel hulpmiddel voor zowel interne als externe belanghebbenden.
59
Programma Duurzaamheid
Data en monitoring
7.3 Wat gaan we meten? Om de voortgang van duurzaamheidsdoelen te monitoren, worden indicatoren vastgesteld voor verschillende thema's. Deze indicatoren zijn gekoppeld aan de ambities en acties in de thematische hoofdstukken. Algemeen: •
CO2-uitstoot in de stad: Totale uitstoot en per sector (wonen, industrie, mobiliteit, etc.).
Wonen: •
Aardgasverbruik woningen: Jaarlijks aardgasverbruik per huishouden, inclusief de transitie naar gasloze woningen.
•
Energieverbruik: Totale energieverbruik (gas en elektriciteit) van woningen.
•
Energielabels van woningen: Om de voortgang van verduurzaming te monitoren.
•
Recycling percentage van het huishoudelijk afval.
Economie en ondernemerschap: •
Energieverbruik van bedrijven: Verbruik gesplitst naar aardgas en elektriciteit.
Leefomgeving: •
Verkeersgegevens monitoren (schone lucht akkoord): Monitoren van stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM10) binnen het kader van het Schone Lucht Akkoord.
•
Energieopwekking: Hernieuwbare energie, bijvoorbeeld via zonnepanelen en windmolens.
•
Hittestress: Gevoelstemperatuurmetingen van de buitenruimte.
•
Wateroverlast: Locaties waar hevige neerslag overlast veroorzaakt.
Mobiliteit:
60
•
Actieve mobiliteit: Groei van aandeel lopen en fietsen in totale verplaatsingen.
•
Niet duurzaam vervoer: Afname van gebruik van niet duurzame vervoersmiddelenin.
•
Faciliteren van elektrisch vervoer: Groei van publieke laadpalen en laadhubs.
Programma Duurzaamheid
Data en monitoring
Eigen organisatie: •
CO2-prestatieladder: Meten van gemeentelijke uitstoot om verdere verduurzaming organisatie te realiseren.
•
Opwek zonne-energie op gemeentelijke panden: Eigen opwek van elektriciteit.
61
Data en monitoring
Programma Duurzaamheid
7.4 Monitoring en bijsturing De voortgang van de duurzaamheidsdoelen wordt bijgehouden in een iteratief ontwikkeld dashboard. Dit dashboard bevat actuele gegevens en wordt continu verbeterd op basis van evaluaties. Het is toegankelijk voor zowel interne als externe stakeholders.
Actie Eerste versie dashboard opgeleverd met 6+ indicatoren en 0 meting
X
Uitbreiding opgenomen indicatoren
X
Verfijning dashboards na eerste jaar evaluatie Dashboard onderhouden + trends indicatoren door tijd heen inzichtelijk maken Dashboard onderhouden + trends indicatoren door tijd heen inzichtelijk maken
62
2025
2026
2027
2028
X
X
X
Resultaat
Programma Duurzaamheid
Data en monitoring
63
64
Communicatie en participatie
8
Programma Duurzaamheid
8.1
Communicatie en participatie
Doel
Een effectief communicatiebeleid is essentieel voor het succes van dit plan. Tijdens het proces hebben we meningen en input opgehaald van verschillende doelgroepen. Dit helpt ons om de communicatie beter af te stemmen op de behoeften en verwachtingen van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Om uitvoering te geven aan dit programma werken we met een communicatieplan. In dit plan ligt vast wat we precies gaan doen op het gebied van communicatie. We volgen de voortgang intern met KPI's en passen het plan aan waar nodig. Elk jaar werken we het communicatieplan bij, stellen we een jaarkalender op en sturen we bij als dat nuttig is. We richten ons op diverse doelgroepen, zoals jongeren, gezinnen, ouderen, ondernemers en stakeholders. Binnen deze groepen verschillen kenmerken zoals opleidingsniveau, inkomen en bewustzijn over duurzaamheid. Daarom stemmen we boodschap en media hierop af, zowel online als offline, passend bij de doelgroep. De kernboodschap is dat we dit samen doen. Duurzaamheid realiseren we niet alleen als gemeente, maar in samenwerking met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Het is belangrijk dat de communicatie niet alleen informatief is, maar ook inspireert en activeert. We willen mensen meenemen en laten zien welke concrete stappen ze kunnen zetten.
Duurzaamheid moet toegankelijk en praktisch zijn, zodat duurzaam handelen vanzelfsprekend wordt. Doelstellingen
66
•
Bewustwording vergroten: inwoners en bedrijven informeren over de noodzaak en mogelijkheden van duurzaamheid.
•
Gedragsverandering stimuleren: concrete handvatten bieden voor duurzamer gedrag.
•
Positieve betrokkenheid creëren: duidelijk maken wat de gemeente doet en hoe iedereen kan bijdragen.
•
Duurzaamheid verbreden: aandacht voor duurzaamheid op verschillende gebieden, zoals kleding, voeding en duurzaam toerisme, wat ook kansen biedt voor ondernemers.
Programma Duurzaamheid
Communicatie en participatie
8.2 Aanpak
We sluiten aan bij de bestaande gemeentelijke communicatiestrategie en waar mogelijk bij de centrale communicatie van de gemeente, maar ontwikkelen ook gerichte campagnes per doelgroep. Waar mogelijk haken we aan bij landelijke en regionale initiatieven, zoals de Nationale Klimaatweek, het NK Tegelwippen en de Posifiets-campagne. Daarnaast geven we onze communicatie een herkenbaar Roermonds sausje, door lokale initiatieven en verhalen centraal te stellen. •
Inwoners: laagdrempelige en visuele communicatie, met praktische tips en inspirerende verhalen.
•
Ondernemers: informatie over duurzame kansen, zoals circulaire economie, duurzame producten en toerisme.
•
Jongeren: gerichte communicatie via de juiste kanalen en formats.
•
Interne organisatie: interne communicatie is cruciaal. Duurzaamheid moet in ons DNA komen. We zetten in op kennisdeling, inspiratie en bewustwording via interne kanalen en trainingen.
We monitoren het effect van de communicatie en sturen bij op basis van bereik, interactie en participatie. We werken strategisch en campagnegericht en zetten in op zowel structurele, lange termijn communicatie als gerichte campagnes. We werken toe naar meetbare resultaten, zodat we kunnen laten zien welke impact onze communicatie heeft en waar bijsturing nodig is. Door een positieve en mensgerichte benadering laten we zien dat duurzaamheid haalbaar en waardevol is voor iedereen.
67
Programma Duurzaamheid
Communicatie en participatie
8.3 Stimulering lokale duurzaamheidsinitiatieven Met het amendement ‘Stimulering lokale duurzaamheidsinitiatieven’ (24A11) heeft de gemeenteraad €100.000 beschikbaar gesteld voor de jaren 2025 en 2026. Dit bedrag is bedoeld voor het stimuleren van initiatieven die bijdragen aan het vergroten van het duurzaamheidsbewustzijn. We zetten de middelen in voor: •
Het organiseren van acties tijdens de klimaatweek in 2025 en 2026, waarbij we lokale duurzaamheidsinitiatieven in Roermond een podium geven.
•
Het opzetten van programma's of acties gericht op jongeren en/of onderwijs, zoals bijvoorbeeld een duurzaamheidsspel of app, onderwijsprogramma of andere creatieve invullingen.
•
Het bieden van een eenvoudige stimuleringsregeling ter ondersteuning van initiatieven die het duurzaamheidsbewustzijn bevorderen, met minimale administratieve lasten en incidentele subsidies.
•
Indien de opgestarte Buurkracht-aanpak voor verduurzaming in de Kastelenbuurt succesvol blijkt, verlengen we de ondersteuning van het buurteam voor twee jaar en onderzoeken we de mogelijkheid om de aanpak naar andere buurten uit te breiden. We evalueren de aanpak in het tweede kwartaal van 2025.
In het tweede kwartaal van 2025 gaan we in gesprek met bestaande lokale duurzaamheidsinitiatieven en partners om samen te bepalen hoe we deze plannen concreet vormgeven.
68
69
70
Programmabegroting In dit hoofdstuk is een overzicht opgenomen van de budgetten die binnen programma 7 ‘Volksgezondheid en milieu’ beschikbaar zijn voor duurzaamheid.
9
Programma Duurzaamheid
9.1
Programmabegroting
Financiële dekking •
Structureel budget duurzaamheid: Er is een jaarlijks structureel budget voor duurzaamheid van ongeveer € 65.000. Daarnaast is er structureel budget voor de ontwikkeling van de duurzaamheidscampus (€ 350.000 in 2025 en € 250.000 in de jaren daarna).
•
Subsidie Groene Transformator: Ook is er budget gereserveerd voor de subsidie aan de Groene Transformator. Dit is € 60.000 in 2025, en € 30.000 in 2026. Op basis van het amendement ‘Duurzaam plan voor groene transformatie’ is er in 2025 onder voorwaarden € 45.000 extra hiervoor beschikbaar.
•
Specifieke uitkering Capaciteit Decentrale Overheden Klimaat en Energie (CDOKE): Deze uitkering helpt decentrale overheden, zoals gemeenten, om klimaatbeleid uit te voeren. Het geld mag gebruikt worden voor personele kosten, inhuur en onderzoek. Tien procent kan besteed worden aan materiële zaken. Het budget mag in de twee jaren na ontvangst gebruikt worden. Dit geeft ons de mogelijkheid om de middelen die per jaar verschillen goed te verdelen over de jaren van het programma. Het budget in 2025 is aanzienlijk hoger dan in de daaropvolgende jaren. Daarom verdelen we een deel van dit budget over de volgende jaren.
•
Amendement 24A11 – Stimulering lokale duurzaamheidsinitiatieven: Dit amendement ondersteunt initiatieven voor bewustwording en educatie rondom duurzaamheid. Er is € 100.000 beschikbaar voor de periode 20252026.
•
Specifieke uitkering Energiearmoede en Lokale Aanpak Isolatie: Om energiearmoede tegen te gaan en inwoners te helpen met isoleren, heeft de gemeente twee specifieke uitkeringen ontvangen van de Rijksoverheid. Deze gelden worden besteed aan de energiearmoede-aanpak en de regionale isolatieaanpak.
•
Zonnepanelenproject: De financiering van dit project komt uit het projectkrediet. Alleen de kosten voor de projectleider worden betaald uit de CDOKE-gelden.
Overige budgetten: In dit programma worden niet de overige budgetten genoemd die niet direct aan het programma 7 ‘Volksgezondheid en milieu’ (‘Duurzaamheid’) zijn gekoppeld, maar die wel een belangrijke bijdrage leveren. Denk hierbij aan het budget voor het verduurzamen van gemeentelijk vastgoed of voor de uitvoering van de groenvisie. Het uitgangs-
72
Programma Duurzaamheid
Programmabegroting
punt is dat alle acties die in dit programma worden genoemd, financieel gedekt zijn in de begroting van de gemeente Roermond. Dit betreft de fase waarin deze acties zich bevinden, bijvoorbeeld in de voorbereidende fase of een haalbaarheidsonderzoek. Indien hieruit nieuwe financiële vragen ontstaan, dan worden deze separaat alsnog aan de gemeenteraad voorgelegd. Denk bijvoorbeeld aan de uitkomsten van het op te stellen Duurzaam Meerjaren Onderhoudsplan (DMJOP), of andere investeringen die op dit moment nog niet bekend zijn. Planning en spreiding De beschikbare middelen worden afgestemd op de prioriteiten en acties in het duurzaamheidsprogramma. Om de uitvoering goed te laten verlopen, worden de uitgaven over meerdere jaren gespreid. Het doel is om een stabiele financiering te waarborgen en tegelijkertijd ruimte te houden voor onverwachte ontwikkelingen.
73
Programma Duurzaamheid
Programmabegroting
9.2 Programma begroting Het programma Duurzaamheid heeft veel onzekerheden voor de toekomst. Het landelijke beleid is nog in ontwikkeling en de financiering vanuit het Rijk na 2025 is nog niet bekend. Veel projecten bevinden zich in 2025 en 2026 nog in de onderzoeks- of voorbereidingsfase. De kosten voor de uitvoering zijn daarom nog niet altijd duidelijk. We brengen daarom jaarlijks de noodzakelijke kosten in kaart, rekening houdend met de ontwikkelingen. Via de reguliere P&C-cyclus wordt het budget voor het komende jaar vastgesteld en wordt verantwoording afgelegd aan de de gemeenteraad. Ook in de jaarlijkse raadsinformatiebrief wordt hierover gerapporteerd. De bedragen in de programmabegroting zijn ramingen en indicatief. Bij de uitvoering is het uitgangspunt dat de uitgaven passen binnen het totale budget en de speerpunten en acties die in dit programma zijn beschreven Algemeen budget duurzaamheid en specifieke uitkeringen isolatie en energiearmoede
2025
Budget
2026
2027
2028
Regulier Duurzaamheidsbudget (62306 Duurzaamheid) Beschikbaar algemeen
€ 65.000,00
€ 65.000,00
€ 65.000,00
€ 65.000,00
Beschikbaar subsidie de Groene Transformator
€ 105.000,00
€ 30.000,00
€-
€-
Beschikbaar duurzaamheids-campus
€ 350.000,00
€ 250.000,00
€ 250.000,00
€ 250.000,00
Amendement 24A11 – Stimulering lokale duurzaamheid-sinitiatieven
€ 100.000,00
Totaal
€ 620.000,00
€ 345.000,00
€ 315.000,00
€315.000,00
Overige budgetten SPUK Energiearmoede
€ 1.760.879 (waarvan 1,5 mln beschikbaar is gesteld voor de Lokale Isolatie aanpak)
SPUK Lokale Aanpak Isolatie
€ 4.494.590
Het algemeen budget duurzaamheid (62306) zal worden besteed zoals opgenomen in de begroting (subsidie, motie, duurzaamheidscampus) en de resterende middelen worden ingezet voor kosten die niet binnen de specifieke uitkering CDOKE kunnen worden ondergebracht vanwege de voorwaarden in de betreffende regeling.
74
Programma Duurzaamheid
Programmabegroting
Specifieke uitkering Capaciteit Decentrale Overheden Klimaat en Energie (CDOKE)
2025
Budget
2026
2027
2028
Specifieke uitkering Capaciteit Decentrale Overheden Klimaat en Energie (CDOKE) CDOKE
€ 1.939.961
€ 956.851*
€ 956.851*
€ 956.851*
Restant CDOKE 2023
€ 235.772
Restant CDOKE 2024
€ 1.219.668
Totaal
€ 3.395.401
€ 956.851
€ 956.851
€ 956.851
Opnieuw verdeeld
€ 1.595.000
€ 1.556.98
€ 1.556.98
€ 1.556.984
* Inschatting 2026 t/m 2028 bedrag CDOKE conservatief i.v.m. aangekondigde mogelijke bezuinigingen, 10% korting op hoogte van de uitkering in 2023. In de meerjarenbegroting is een bedrag van €1.063.168 opgenomen per jaar vanaf 2026. Zodra duidelijk is welk bedrag we jaarlijks ontvangen vanaf 2026, zullen we dit verwerken in de begroting en hierover terugkoppelen door middel van de jaarlijkse raadsinformatiebrief over dit programma.
Verwachte besteding:
Budget CDOKE Structureel
2025
2026
2027
2028
€ 953.000
€ 953.000
€ 953.000
€ 953.000
o.a. voor formatie beleid duurzaamheid, projectleiders, communicatie, onderzoek, bijdrage Regionale Energiestrategie (RES), energieadvies/coaches, CO2-prestatieladder, data-gedreven werken etc.
CDOKE Incidenteel
€ 642.000
€ 450.000
€ 170.000
€ 170.000
o.a. projectbegeleiding, onderzoek warmteprogramma, grondstoffenplan, Soorten Management Plan, expertise energie en netcongestie, beleid ondergrond, duurzaamheidsscan ruimtelijk beleid, duurzaam inkopen, expertise monumenten, afvalcoaches, schone lucht akkoord, mobiliteitsonderzoeken, etc. Totaal
€ 1.595.000
€ 1.403.000
€ 1.123.000
€ 1.123.000
Totale verwachte besteding is lager dan het geraamde beschikbaar budget CDOKE. Dit geeft ruimte om te investeren in nieuwe ontwikkelingen die nu nog niet voorzien zijn of wanneer de CDOKE bijdrage vanaf 2026 toch lager zou uitvallen dan nu geraamd.
75
76