Bijlage 1 - Programma Duurzaamheid 2025 - 2028
Tekst van het document
Programma Duurzaamheid
Samenvatting
Samen aan het roer
voor duurzaamheid
Programma
Duurzaamheid 2025 - 2028
1
Programma Duurzaamheid
Inhoud
visie wonen welzijn en zorg
Inhoud Voorwoord wethouder
6
1. Inleiding
7
1.1 Aanleiding
8
1.2 Focus programma
10
1.3 Doelen
11
1.4 Rol en invloed gemeente
13
1.5 Rapportage en bijsturing
14
1.6 Opzet programma
15
2. Wonen 2.1 Inleiding
18
2.2 Ambitie
19
2.3 Speerpunten en acties
20
2.4 Planning en resultaat
23
3. Economie, arbeidsmarkt en onderwijs
2
25
3.1 Inleiding
26
3.2 Ambitie
27
3.3 Speerpunten en acties
28
3.4 Planning en resultaat
30
4. Gezonde leefomgeving en energietransitie
2
17
33
4.1 Inleiding
34
4.2 Ambitie
35
Programma Duurzaamheid visie wonen welzijn en zorg
Inhoud
Inhoud
4.3 Speerpunten en acties
36
4.4 Planning en resultaat 38
5. Mobiliteit 41 5.1 Inleiding 42 5.2 Ambitie: schoner, minder
43
en actiever verplaatsen 5.3 Speerpunten en acties
44
5.4 Planning en resultaat
46
6. Eigen organisatie 49 6.1 Inleiding 50 6.2 Ambitie 51 6.3 Speerpunten en acties
52
6.4 Planning en resultaat
55
7. Data en monitoring
57
7.1 Waarom data gedreven werken?
58
7.2 Waar staan we nu?
59
7.3 Wat gaan we meten
60
7.4 Monitoring en bijsturing
62
8. Communicatie en participatie
65
8.1 Communicatie 66 8.2 Participatie 67 8.3 Stimulering lokale 68 duurzaamheidsinitiatieven
9. Programmabegroting 71 9.1 Financiële dekking 72 9.2 Programma begroting 74 3 3
visie wonen welzijn en zorg
4
Inhoud
visie wonen welzijn en zorg
Inhoud
5
Voorwoord Toen ik op school zat, leerde ik al dat we te veel broeikasgassen uitstoten en dat dit schadelijk is voor het milieu. Duurzaamheid is voor mij daarom nooit een kwestie van idealisme geweest, maar van realisme en verantwoordelijkheid. We moeten verstandig omgaan met onze middelen en investeren in een toekomst waarin economische groei en een gezonde leefomgeving hand in hand gaan. Nu ik als wethouder de kans heb om hier in Roermond concreet aan bij te dragen, ervaar ik dit niet alleen als een grote verantwoordelijkheid, maar ook als een kans om echt verschil te maken. Duurzaamheid is geen doel op zich, maar een transitie die we samen doormaken—een sociale verandering, niet alleen een technische. Met trots presenteer ik het programma Duurzaamheid 2025-2028. Dit programma bouwt voort op wat we al doen, maar zet ook extra stappen om een leefbare toekomst te waarborgen. We koppelen ambitie aan realisme: we stellen concrete doelen, monitoren onze voortgang en sturen bij waar nodig. Niet alleen op het gebied van de energietransitie, maar ook als het gaat om circulariteit en verantwoord grondstoffengebruik. Duurzaamheid is een integraal onderdeel van ons beleid.
Daarom hebben we er in het coalitieakkoord "De stad van ambitie, daadkracht en verbinding" bewust voor gekozen om duurzaamheid niet als apart hoofdstuk te behandelen, maar te verweven in al onze beleidsdomeinen—van wonen en economie tot mobiliteit en leefomgeving. Deze transitie kunnen we alleen samen maken. Kleine stappen maken samen een grote impact. Daarom zetten we in op zowel concrete acties als bewustwording. In dit programma hebben we een hoofdstuk gewijd aan data en monitoring, zodat we niet alleen doelen stellen, maar ook inzicht krijgen in onze voortgang. Daarnaast besteden we aandacht aan communicatie, omdat bewustwording een essentieel onderdeel blijft van deze verandering. Als gemeente vragen we inwoners en bedrijven om in actie te komen. Dat betekent dat we zelf ook het goede voorbeeld moeten geven. Dit programma bevat dan ook heldere doelstellingen voor onze eigen organisatie, zodat duurzaamheid een vanzelfsprekend onderdeel wordt van hoe wij werken en keuzes maken. Duurzaamheid is geen vastomlijnd eindpunt, maar een voortdurend proces van aanpassen, innoveren en samenwerken. Ik nodig iedereen uit om bij te dragen aan deze gezamenlijke opgave. Laten we samen bouwen aan een duurzaam Roermond—voor nu en voor de generaties na ons. Aijiththan Loganathan Wethouder voor wonen, klimaat & duurzaamheid
6
Inleiding
1
7
Programma Duurzaamheid
1.1
Inleiding
Aanleiding De wereld om ons heen verandert in een razend tempo. Van klimaatverandering tot de overgang naar een circulaire economie: de uitdagingen en kansen zijn talrijk. Duurzaamheid staat hierdoor hoger op de agenda dan ooit. Het is niet langer een optioneel beleidsonderdeel, maar een fundamentele noodzaak voor het waarborgen van een leefbare toekomst. Deze bewustwording heeft ook binnen de gemeente Roermond geleid tot een herijking van onze aanpak. Het programma duurzaamheid 2025-2028 is gestoeld op de duurzaamheidsvisie uit 2017 en het vorige programma 2020-2024. Tegelijkertijd speelt het in op recente ontwikkelingen, zoals de ontwikkelingen van energieprijzen en de aangescherpte klimaatdoelen op Europees en nationaal niveau. Dit programma biedt een raamwerk voor concrete acties, samenwerking en vernieuwing om onze gemeente toekomstbestendig te maken. Daarnaast geeft dit programma invulling aan de duurzame ambities in het coalitieakkoord ‘De stad van ambitie, daadkracht en verbinding’ (2022-2026). We hebben bewust gekozen voor de term ‘programma’, omdat dit past bij de systematiek van de Omgevingswet, die de mogelijkheid biedt om niet-verplichte programma’s op te stellen. Ook past deze benaming het beste bij de inhoud van dit document.
Het programma is een breed en samenhangend geheel van activiteiten, projecten en initiatieven die gericht zijn op het behalen van specifieke duurzaamheidsdoelen. Het richt zich op het organiseren van de uitvoering van gemeentelijk beleid en bevat verschillende deelprojecten en maatregelen die bijvoorbeeld gericht zijn op energiebesparing, vergroening van de stad of de circulaire economie (grondstoffentransitie).
Internationale en nationale context Op Europees niveau is de European Green Deal een ambitieus plan om Europa in 2050 klimaatneutraal te maken. Daarnaast bevordert het Circular Economy Action Plan een duurzame productie- en consumptiecyclus. Nationaal hebben we onze doelen vertaalt in de Klimaatwet, die Nederland verplicht om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Dit wordt ondersteund door het Klimaatakkoord, met doelen zoals een 55% CO2-reductie in 2030 en een circulaire economie tegen 2050. De gemeente Roermond heeft de uitdaging om deze doelen te vertalen naar lokale initiatieven en beleid.
Lokale verantwoordelijkheid Deze mondiale en nationale ontwikkelingen vragen om een stevige en proactieve lokale aanpak. Als gemeente hebben wij een cruciale rol, niet alleen als beleidsmaker maar ook als voorbeeld, stimulator en verbinder. Dit programma geeft richting aan de stappen die nodig zijn om Roermond duurzamer, leefbaarder en toekomstbe-
8
Programma Duurzaamheid
Inleiding
stendiger te maken. Het benadrukt niet alleen wat we moeten doen, maar vooral hoe we dit samen met inwoners, bedrijven en andere partners kunnen realiseren. Het programma duurzaamheid 2025-2028 geeft een doorkijk naar de toekomst waarin de gemeente Roermond zich niet alleen richt op het oplossen van huidige problemen, maar ook anticipeert op toekomstige uitdagingen. Het is een uitnodiging om samen te bouwen aan een duurzame gemeente, waarin iedereen zijn of haar bijdrage kan leveren. Door te investeren in energie, circulariteit en groen, creëren we een gemeente die klaar is voor de toekomst.
9
Programma Duurzaamheid
Inleiding
1.2 Focus programma In dit programma hanteren we de definitie van duurzaamheid uit de Duurzaamheidsvisie Roermond (2017):
“Een ontwikkeling die tegemoetkomt aan de noden van het heden, zonder de mogelijkheden van toekomstige generaties om in hun behoeften te voorzien in gevaar te brengen” (VN: Wereldcommissie voor Milieu en Ontwikkeling (WCED), 1987).
Voor Roermond betekent dit dat beslissingen niet alleen gebaseerd zijn op huidige behoeften, maar ook rekening houden met toekomstige generaties. Het thema duurzaamheid is breed en raakt veel gemeentelijk beleid. Daarom focust dit programma op drie pijlers: energie, circulariteit en groen. Deze afbakening maakt het programma werkbaar en samenhangend. Gezondheid is een belangrijk onderdeel van dit programma, naast de drie pijlers van duurzaamheid. Duurzaamheid en gezondheid hangen nauw samen. Bijvoorbeeld: schone lucht door emissievrije mobiliteit en duurzame energie, minder vervuiling van het milieu, goede ventilatie in gebouwen, het gebruik van gezonde, niet-giftige materialen in de bouw, minder hittestress en meer groen voor een betere fysieke en mentale gezondheid.
10
Programma Duurzaamheid
Inleiding
1.3 Doelen Nationale doelen – Klimaat Het Klimaatakkoord van Parijs legt de basis voor internationale en nationale klimaatdoelen. Nederland heeft met de Klimaatwet (2019) juridisch bindende verplichtingen vastgelegd: •
In 2050 moet Nederland klimaatneutraal zijn.
•
Tegen 2030 moet de uitstoot van broeikasgassen met minstens 55% zijn verminderd ten opzichte van 1990.
•
De luchtkwaliteit moet in 2030 met minimaal 50% gezondheidswinst verbeteren ten opzichte van 2016.
Nationale doelen - Grondstoffentransitie De energietransitie en grondstoffentransitie zijn nauw met elkaar verbonden. Nederland streeft naar een volledig circulaire economie in 2050, met als tussendoel dat in 2030 50% van de gebruikte grondstoffen wordt hergebruikt. Deze doelen zijn vastgelegd in het Nationaal Programma Circulaire Economie en omvatten onder andere: •
60% recycling van huishoudelijk afval tegen 2030.
•
65% recycling van huishoudelijk afval tegen 2035.
Nationale doelen – Natuur en klimaatbestendig Om de gevolgen van klimaatverandering en natuurverslechtering tegen te gaan, zijn nationale doelen vastgesteld, zoals: •
Vermindering van stikstofuitstoot en herstel van biodiversiteit.
•
Het ontwikkelen van een klimaatbestendig en waterrobuust Nederland tegen 2050 via het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie.
Lokale doelen Voor Roermond zijn de landelijke doelstellingen vertaald naar drie kernambities: •
Roermond is als gemeente (gebied) klimaatneutraal in 2050.
•
Tegen 2030 is de CO2-uitstoot met 50% verminderd ten opzichte van 1990.
•
De gemeentelijke organisatie is klimaatneutraal in 2035.
Daarnaast wordt het stedelijk groen versterkt, zoals vastgelegd in de Groenvisie 2024. Dit draagt bij aan biodiversiteit, gezondheid en leefbaarheid.
11
Inleiding
Programma Duurzaamheid
De doelen in het kort:
Nederland in
Luchtkwaliteit in
2050
2030
volledig klimaatneutraal.
Nederland steeft ernaar om
65%
recycling van huishoudelijk afval tegen 2035.
Nederland volledig circulaire economie in
2050 In 2030
75%
minder CO2-uitstoot van onze organisatie ten opzichte van 2023.
Tegen
2030
uitstoot van broeikasgassen Nederland met minstens 55% verminderd t.o.v. 1990.
60%
recycling van huishoudelijk afval 2030
12
Klimaatbestendig en waterrobuust Nederland
2050
De gemeentelijke organisatie klimaatneutraal in
2035
Roermond is als gemeente (gebied) klimaatneutraal in
2050
met minimaal 50% gezondheidswinst verbeteren ten opzichte van 2016.
Versterken stedelijk groen (Groenvisie 2024).
Programma Duurzaamheid
Inleiding
1.4 Rol en invloed gemeente Als gemeente kunnen we verschillende rollen aannemen in het realiseren van duurzaamheidsdoelen. Welke rol passend is in een bepaalde situatie is afhankelijk van het doel, eventuele wettelijke verplichtingen of bevoegdheden en de invloed die we kunnen uitoefenen. Soms zijn we initiatiefnemer of uitvoerder, zoals bij het verduurzamen van ons eigen vastgoed. In andere situaties zijn we toezichthouder, bijvoorbeeld bij het toezien op energiebesparingsmaatregelen door bedrijven. In andere situaties is onze invloed beperkt, maar kunnen we partijen bij elkaar brengen en samenwerking stimuleren of kennis delen. In dit programma bekijken we per speerpunt of actie welke rol en invloed we hebben of willen nemen. De meeste aandacht gaat naar die zaken waarop we directe invloed hebben, bijvoorbeeld de eigen organisatie of waarin we een wettelijke rol hebben.
13
Programma Duurzaamheid
Inleiding
1.5 Rapportage en bijsturing Duurzaamheid is een thema dat actueel is en continu in ontwikkeling. Dit programma is dynamisch en speelt in op nieuwe ontwikkelingen. Prioriteiten en acties kunnen soms schuiven in de tijd, er komen acties bij of tussentijdse bijstelling kan nodig zijn. De gemeenteraad wordt jaarlijks geïnformeerd over de voortgang en eventuele veranderingen via een raadsinformatiebrief en de planning- en controlcyclus.
14
Programma Duurzaamheid
Inleiding
1.6 Opzet programma Het programma is opgebouwd rond vijf thema’s: 1.
Wonen
2. Economie, arbeidsmarkt en onderwijs 3. Gezonde leefomgeving en energietransitie 4. Mobiliteit 5. Eigen organisatie
Daarnaast beschrijven hoofdstukken 7 en 8 respectievelijk data en monitoring, en communicatie en participatie. Hoofdstuk 9 gaat in op de programmabegroting.
15
Programma Duurzaamheid
16
Samenvatting
Programma Duurzaamheid
Samenvatting
Wonen
2
17
Programma Duurzaamheid
2.1
Wonen
Inleiding In 2050 willen we dat iedereen in Roermond woont in duurzame woningen. Dit betekent woningen die energiezuinig zijn, duurzaam verwarmd worden en gebouwd of gerenoveerd zijn met oog voor de natuur en het klimaat. Dit vraagt niet alleen om technische oplossingen, maar ook om bewust gedrag en samenwerking tussen de gemeente, inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Het is van groot belang dat verduurzaming betaalbaar blijft voor al onze inwoners, zodat niemand wordt uitgesloten van de voordelen van energiebesparing en duurzaamheid. De verduurzaming van woningen gaat echter niet zonder uitdagingen. De afschaffing van de salderingsregeling maakt het minder aantrekkelijk om zonnepanelen te installeren. Daarnaast zorgen netcongestie, een tekort aan technisch personeel en problemen in de warmtepomp- en zonnepanelenmarkt voor vertraging. Schaarste van grondstoffen dwingt ons bovendien om efficiënter met materialen om te gaan en te hergebruiken waar mogelijk. De gemeente Roermond speelt een sleutelrol in het ondersteunen van inwoners bij de verduurzaming van woningen. Dit doen we door lokale initiatieven te stimuleren en samenwerkingen aan te gaan met woningcorporaties, bedrijven en maatschappelijke organisaties.
Hoewel landelijke wetgeving en marktontwikkelingen buiten onze invloed liggen, kunnen we inwoners wel op weg helpen met praktische ondersteuning en onafhankelijk advies. Een belangrijk onderdeel hiervan is het opzetten van een onafhankelijk informatiepunt. Hier kunnen inwoners terecht voor advies over zowel technische als financiële aspecten van verduurzaming. Ook werken we nauw samen met lokale organisaties en bedrijven om kennis en middelen beschikbaar te maken. Alleen door samen te werken kunnen we onze ambities op het gebied van duurzaam wonen realiseren.
18
Programma Duurzaamheid
Wonen
2.2 Ambitie •
Duurzaam verwarmen en koelen: In 2050 willen we dat alle gebouwen in Roermond duurzaam verwarmd worden en aardgasvrij zijn. De doelstelling van een besparing van 20% op het aardgasgebruik in woningen en andere gebouwen in 2030 (Transitievisie Warmte Roermond, 2022) is in 2024 behaald. Daarom verhogen we deze ambitie in het in 2026 vast te stellen warmteprogramma.
•
Zonne-energie op woningen: We blijven het gebruik van zonne-energie op woningen stimuleren, zodat meer inwoners de overstap maken naar duurzame energiebronnen.
•
Afvalreductie en recycling: Ons doel is dat in 2030 minimaal 60% van het huishoudelijk afval wordt gerecycled. Dit percentage stijgt naar 65% in 2035 en uiteindelijk werken we toe naar een volledig circulaire economie in 2050.
•
Woningvoorraad verduurzamen: In 2040 hebben woningen in Roermond minimaal energielabel C, een belangrijke stap richting energie neutrale woningen.
•
Duurzaam bouwen: We stimuleren vastgoedpartijen en projectontwikkelaars om duurzamer te bouwen dan wettelijk verplicht is.
19
Programma Duurzaamheid
Wonen
2.3 Speerpunten en acties I. Ondersteuning voor inwoners bij duurzaam wonen De gemeente Roermond biedt inwoners praktische ondersteuning om hun woningen te verduurzamen. Dit doen we door informatie en advies te combineren met subsidies en concrete projecten. Acties:
20
•
Warmteprogramma (voorheen: Transitievisie Warmte): Op 1 januari 2026 treedt de Wet Gemeentelijke Instrumenten Warmtetransitie (WGIW) in werking. De WGIW verplicht gemeenten eind 2026 een warmteprogramma vast te stellen. Vanaf 2025 starten we met de voorbereidingen voor een nieuw warmteprogramma. Dit programma bouwt voort op de Transitievisie Warmte uit 2022 en biedt inzicht in aardgasvrije alternatieven per wijk. Daarnaast onderzoeken we samen met gemeenten binnen de RES de haalbaarheid van verschillende technieken om te koelen en verwarmen en de mogelijkheden van collectieve oplossingen.
•
Informatie, advies en stimulering rondom duurzaam wonen: Om inwoners te ondersteunen bij verduurzaming zijn al verschillende initiatieven gestart, zoals energiecoaches, een energieadviseur bij de Groene Transformator en een digitaal energieloket. In 2026 wordt dit doorontwikkeld tot een integraal adviesloket (in op te richten regionale duurzaamheidscampus) in samenwerking met regiogemeenten, Gilde Opleidingen, CIVIL en Bouwmensen Limburg. Hier kunnen inwoners terecht voor technische en financiële ondersteuning, inclusief subsidies en mogelijk een duurzaamheidslening via SVn. Ook richten we ons op specifieke doelgroepen zoals monumenteneigenaren en VvE’s. Voor monumenteneigenaren verbeteren we de informatievoorziening en organiseren we informatiebijeenkomsten.
•
De Groene Transformator (inspiratiecentrum voor inwoners): Dit inspiratiecentrum biedt een breed scala aan activiteiten en informatie over duurzaam wonen, voeding, biodiversiteit, energiebesparing en hergebruik. Ook initiatieven zoals het Repair Café versterken de betrokkenheid van inwoners. De gemeente ondersteunt dit centrum financieel en denkt mee om ook na afbouw van de subsidie de groene transformator levensvatbaar te houden.
Programma Duurzaamheid
Wonen
•
Verduurzamen monumenten en beschermd stadsgezicht: Voor monumenteneigenaren verbeteren we de informatievoorziening en organiseren we informatiebijeenkomsten, gericht op isoleren van panden en duurzaam verwarmen en koelen. De bestaande beleidsregel voor zonnepanelen op monumenten en in beschermd stadsgezicht geeft eigenaren ruimte om onder bepaalde voorwaarden zonnepanelen te plaatsen.
•
Isolatieprogramma: Samen met 11 andere gemeenten in Noord- en Midden-Limburg werken we aan een collectieve aanpak om slecht geïsoleerde woningen te verbeteren. Dankzij de Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie (SpUk-LAI) stimuleren we eigenaren van slecht geïsoleerde woningen om isolatiemaatregelen te nemen. Huishoudens met lage inkomens of energiearmoede krijgen daarbij ook extra financiële ondersteuning in de vorm van subsidie.
•
Zon op je dak: Dit project ondersteunt woningeigenaren bij het installeren van zonnepanelen, waarbij de gemeente drempels zoals technische en financiële onzekerheden wegneemt. Het doel is om in 2027 800 woningen van zonnepanelen te voorzien. De haalbaarheid hangt deels af van landelijke ontwikkelingen, zoals de afschaffing van de salderingsregeling. Op 1 januari 2025 waren er in totaal 482 contracten getekend van de beoogde 800.
•
Aanpak energiearmoede: De wijkgerichte aanpak wordt in 2025 voortgezet. Energiecoaches bezoeken huishoudens, geven tips en voeren direct kleine energiebesparende maatregelen uit, zoals het plaatsen van ledlampen en radiatorventilatoren. Een deel van het budget is overgeheveld naar het isolatieprogramma om een bredere impact te realiseren.
II. Stimuleren van vastgoedpartijen om te verduurzamen De gemeente Roermond werkt samen met projectontwikkelaars, woningcorporaties en andere partijen om duurzamer te bouwen. Deze samenwerkingen zijn nodig om onze doelen te halen. Acties: •
Duurzaamheid gebiedsontwikkelingen woningbouw: Het grondbeleid van de gemeente wordt in 2025 vernieuwd. Woningbouw gebeurt vooral door private partijen (faciliterend grondbeleid). Dit maakt de mogelijkheden om duurzaamheid juridisch af te dwingen beperkt. We onderzoeken wat er wél (juridisch) mogelijk is en proberen ontwikkelaars op andere manieren te stimuleren duurzame woningbouw te realiseren. Bijvoorbeeld door afspraken te maken in contracten of convenanten. Ook wordt onderzocht waar een materialenpaspoort gebruikt kan worden. We richten ons op projecten die nog in de beginfase zitten.
•
Samenwerking en prestatieafspraken woningcorporaties: Woningcorporaties hebben landelijke doelen, zoals het verduurzamen van woningen met slechte energielabels (E, F, G) voor 2028. We maken ook lokale afspraken over het verduurzamen van huurwoningen (prestatieafspraken). In Roermond werken we intensiever samen door twee keer per jaar een overleg te organiseren over duurzaamheid. Hier bespreken we projecten en delen we kennis in gezamenlijke bijeenkomsten over bijvoorbeeld (her)gebruik van materialen, energie en groen.
21
Programma Duurzaamheid
Wonen
III. Inwoners helpen om bewuster om te gaan met grondstoffen De gemeente wil inwoners helpen om bewuster om te gaan met grondstoffen. Het doel is om van een lineaire economie (waarbij afval het eindpunt is) naar een circulaire economie te gaan, waarin grondstoffen zoveel mogelijk worden hergebruikt. Acties:
22
•
Grondstoffenplan: We starten in 2025 met het opstellen van een nieuw grondstoffenplan. Hierin staan maatregelen om huishoudelijk afval te verminderen en meer afval te scheiden en te recyclen. Dit betekent bijvoorbeeld dat restafval verder wordt teruggedrongen en grondstoffen vaker worden hergebruikt. Het plan kijkt naar de best mogelijke manieren om inwoners en bedrijven te stimuleren afval als grondstof te zien. Het uiteindelijke doel is een duurzame en circulaire economie.
•
Milieupark 2.0: Het nieuwe Milieupark 2.0 wordt een moderne milieustraat gecombineerd met een circulair ambachtscentrum. Inwoners kunnen hier hun afval beter scheiden, terwijl materialen en grondstoffen opnieuw worden gebruikt. Dit centrum draagt niet alleen bij aan minder afval, maar creëert ook werkgelegenheid en vergroot de bewustwording over duurzaamheid. Samenwerking met sociale werkplaatsen, bedrijven en scholen zorgt voor nieuwe en innovatieve oplossingen, zowel in Roermond als in de regio.
Wonen
Programma Duurzaamheid
2.4 Planning en resultaat Actie
2025
Warmteprogramma
Isolatieprogramma
2026
2028
X
X
X
X
Milieupark 2.0 wordt in gebruik genomen
X
Wijkgerichte aanpak energiearmoede
X
Zon op je dak Roermond
X
Minimaal 809 slecht geïsoleerde woningen worden aangepakt Grondstoffenplan is goedgekeurd door gemeenteraad en start uitvoering
X
Milieupark 2.0
Resultaat Het warmteprogramma geeft inzicht in aardgasvrije oplossingen per gebied/ wijk of soort woning
X
Grondstoffenplan
Informatie, advies en stimulering rondom duurzaam wonen
2027
Deur-aan-deur bezoeken van energiecoaches worden afgerond in 2025 X
X
X
X
800 woningen deelgenomen aan het project uiterlijk 2027 X
Integraal adviesloket voor inwoners en MKB (duurzaamheidscampus) en uitbreiden ondersteuning en doelgroepen
23
Programma Duurzaamheid
24
Samenvatting
Programma Duurzaamheid
Samenvatting
Economie, arbeidsmarkt en onderwijs
3
25
Programma Duurzaamheid
3.1
Economie, arbeidsmarkt en onderwijs
Inleiding
Roermond is een stad die veel waarde hecht aan economie en ondernemerschap. De Roermondse arbeidsmarkt rust voor een belangrijk deel op de vier pijlers (gezondheids-) zorg en welzijn, (detail)handel, (maak)industrie en publieke en zakelijke dienstverlening. De industrie speelt een grote rol in het totale energieverbruik en de daarmee samenhangende uitstoot in Roermond. De uitdagingen van de toekomst vragen om een andere manier van denken, produceren, consumeren en innoveren. Als gemeente begrijpen we dat het bedrijfsleven een sleutelrol speelt in het realiseren van een duurzame toekomst. Daarbij hebben we ook aandacht voor het huidige en toekomstig arbeidsmarktpotentieel. Onder meer in het behoud van een dekkend aanbod (beroeps)onderwijs in Roermond en regio en het stimuleren van een goede aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt en een leven lang ontwikkelen. Traditioneel lag de focus van economisch beleid vooral op financiële groei: meer bedrijven, meer werkgelegenheid en meer welvaart. Tegenwoordig kijken we breder. Economische ontwikkeling is geen doel op zich, maar een middel om maatschappelijke meerwaarde te creëren en brede welvaart te bevorderen. Dit betekent dat we streven naar de juiste bedrijven op de juiste plek, zodat we niet alleen economische groei stimuleren, maar ook een positieve impact hebben op onze leefomgeving en gemeenschap.
Denk ook aan het creëren van een gunstig vestigings- en investeringsklimaat voor bedrijven, inwoners, onderwijs en overige instellingen. We zien het als onze taak om te laten zien dat samenwerking en kennisdeling kunnen leiden tot kostenbesparing, innovatie en een grotere bijdrage aan een duurzame samenleving. Overkoepelende organisaties en netwerken zoals Keyport, OML, SML en LWV spelen hierin een belangrijke rol. Daarin zoeken we de samenwerking regionaal in onder andere de Regio-Deal Midden-Limburg. De invloed van de gemeente heeft zowel mogelijkheden als beperkingen. We richten ons op acties waarmee we binnen onze rol en invloed de grootste impact kunnen maken.
26
Programma Duurzaamheid
Economie, arbeidsmarkt en onderwijs
3.2 Ambitie
Gemeente Roermond zet zich in voor een toekomst waarin duurzaamheid centraal staat in zowel economische als maatschappelijke zin. We zien een belangrijke rol weggelegd voor bedrijven en onderwijsinstellingen. We ondersteunen hen bij het integreren van duurzame ontwikkelingen en toepassingen in hun bedrijfsvoering en scheppen de juiste voorwaarden door beleid en samenwerking. •
Netcongestie aanpakken: We ondersteunen bedrijven die te maken hebben met netcongestie. We zoeken samen met energie-experts naar oplossingen en duurzame innovaties.
•
Circulaire samenleving: We zetten ons in voor een circulaire samenleving waarin hergebruik, recycling en afvalreductie centraal staan. Het bedrijventerrein Willem-Alexander behoort tot de meest circulaire bedrijventerreinen in Nederland. We willen deze koploperpositie behouden en waar mogelijk verbeteren.
•
Samenwerking faciliteren: We stimuleren netwerken, kennisdeling en samenwerking tussen partijen om gezamenlijke duurzame doelen te bereiken.
27
Programma Duurzaamheid
Economie, arbeidsmarkt en onderwijs
3.3 Speerpunten en acties l. We bevorderen energiebesparing, slimme energiesystemen en gebruik van duurzame energie Acties •
Aanpak netcongestie: Als gemeente stellen we expertise beschikbaar op het gebied van slimme energiesystemen en netcongestie oplossingen. Het doel is samen met bedrijven het energieverbruik te verminderen, efficiënter te gebruiken of energie te delen via een Smart Energy Hub. Ook opslag en conversie van energie (bijvoorbeeld elektriciteit naar waterstof) hoort hierbij. Bedrijven worden gestimuleerd om gebruik te maken van provinciale en landelijke ondersteuning, zoals subsidies. We zetten ons ook in om andere overheidslagen of organisaties te bewegen met relevante oplossingen of nieuw beleid te komen. We bekijken de mogelijke oplossingen door samenwerking over de grens met Duitsland.
•
Toezicht op energiebesparing: We werken aan een efficiënte uitvoering van het toezicht op de energiebesparingsplicht via de RUD Noord- en Midden-Limburg. De focus ligt op bedrijven met het hoogste energieverbruik.
•
Realisatie duurzaamheidscampus: Deze campus heeft drie pijlers: 1.
Onderwijs: het verbeteren en uitbreiden van onderwijsprogramma’s gericht op duurzame techniek en het enthousiasmeren van studenten voor een duurzame toekomst in bouw en installatietechniek.
2. Kennisplatform voor bedrijven in de bouw en installatietechniek: bedrijven in deze branche helpen met kennis over duurzame toepassingen en ontwikkelingen in hun vakgebied 3. Adviesloket: eén loket voor inwoners en MKB’ers met advies over het verduurzamen van woningen of bedrijfspanden. Deze drie sporen worden in samenhang georganiseerd, zodat ze elkaar kunnen versterken. Voor het project vragen we een bijdrage uit de regiodeal.
28
Programma Duurzaamheid
Economie, arbeidsmarkt en onderwijs
II. Versterken van samenwerking en circulaire initiatieven Acties •
Samenwerking en netwerken versterken: Diverse partners in Roermond en de regio werken aan duurzaamheid binnen het bedrijfsleven. We stroomlijnen en versterken deze samenwerkingen en zorgen voor duidelijke communicatie, zodat bedrijven weten waar ze terecht kunnen met vragen.
•
Positie Willem-Alexander bedrijventerrein: Bedrijventerrein Willem-Alexander combineert hoogwaterbescherming met logistieke kades. Dit draagt bij aan de circulaire economie, vermindert CO2-uitstoot en stimuleert economische groei. Studenten van Fontys Hogeschool werken samen met de bedrijven aan vraagstukken over circulariteit en CO2-reductie. Daarnaast wordt voor 2027 een walstroomvoorziening gerealiseerd op het terrein.
•
Inventarisatie bedrijfsprofielen en impact: We brengen in beeld welke bedrijfsprofielen onze terreinen kenmerkt en wat dit concreet betekent voor de toekomstbestendigheid van de bedrijventerreinen. Er wordt veel gevraagd van de veerkracht van bedrijven, bijvoorbeeld door veranderingen in de economie, nieuwe technologieën en regels. Denk aan de energievoorziening en maatschappelijke meerwaarde van een bedrijf of bedrijven die mogelijk in de toekomst willen komen. Deze inventarisatie helpt ons om beleid en plannen voor de toekomst te maken, zoals het korter maken van de leveringsketens. Dit zorgt voor meer duurzaamheid en veerkracht.
•
Circulaire initiatieven: Hoewel het niet onze wettelijke taak is, willen we gezien het maatschappelijke belang bedrijven ondersteunen bij het verduurzamen van afvalbeheer. We moedigen bedrijven aan om circulaire processen te implementeren. Dit doen we door infrastructuur voor afvalscheiding aan te bieden, samenwerking te stimuleren en afvalcoaches in te zetten. Het doel is om afval beter te scheiden, te hergebruiken en circulaire processen te implementeren. Daarnaast participeren we in een intergemeentelijk traject met Maastricht University, om mogelijkheden in de circulaire economie te verkennen.
29
Economie, arbeidsmarkt en onderwijs
Programma Duurzaamheid
3.4 Planning en resultaat 2025
2026
Circulaire afvalinitiatieven (afvalcoaches, infrastructuur afvalscheiding, samenwerking stimuleren)
X
X
Deelnemen aan intergemeentelijk circulair traject (i.s.m. Universiteit Maastricht)
X
Aanpak netcongestie (inzetten op kennis en expertise)
X
Actie
Realisatie van duurzaamheidscampus
30
2027
2028
Resultaat Betere scheiding van afval en hergebruik door bedrijven
Meer inzicht opdoen, bijdragen aan kennisdeling en het mogelijk opzetten van samenwerkingen X
X
X
Het zoveel als mogelijk beperken van netcongestie en ondernemers weten wat ze zelf kunnen doen hieraan.
X
Duurzaamheidscampus operationeel in 2026, voorbereidingen in 2025
Ondersteunen duurzaam bedrijventerrein Willem-Alexander (o.a. Walstroom en project ‘WA meets Students’)
X
X
Bedrijventerrein Willem Alexander behouden en/of versterken tot een van meest circulaire bedrijventerreinen van Nederland
Stroomlijnen en versterken samenwerking overkoepelende organisaties op het gebied van duurzaamheid (denk aan Keyport, Parkmanagement, LWV en OML)
X
X
Realiseren van een efficiënte en effectieve samenwerking voor een duurzaam Roermonds bedrijfsleven
Toezicht op onderzoeks- en energiebesparingsplicht
X
X
Inventarisatie van bedrijven en de impact op omgeving en (regionale) economie
X
X
X
Energiebesparing bij bedrijven
Eind 2025 is de inventarisatie gereed
Programma Duurzaamheid
Economie, arbeidsmarkt en onderwijs
31
Programma Duurzaamheid
32
Samenvatting
Programma Duurzaamheid
Samenvatting
Gezonde leefomgeving en energietransitie
4
33
Programma Duurzaamheid
4.1
Gezonde leefomgeving en energietransitie
Inleiding
Een gezonde leefomgeving is essentieel voor de toekomst van onze gemeente. Het gaat om het vinden van een balans tussen ecologische, sociale en economische belangen. Zo zorgen we voor een gezonde, veilige en veerkrachtige omgeving, nu en in de toekomst. In de Omgevingsvisie van Roermond worden vier functies van de leefomgeving benadrukt: wonen, werken, recreëren en verplaatsen. Door deze functies slim te combineren, kunnen we onze doelen behalen. Het Coalitieakkoord Roermond 2022-2026 zegt hierover: "Omdat de ruimte schaars is en ook andere functies om meer ruimte vragen, zijn er bij het realiseren van meer groen in de stad slimme combinaties en oplossingen nodig." Bij beslissingen over de inrichting van de leefomgeving weegt duurzaamheid altijd mee. Belangrijke prioriteiten zijn onder andere het inrichten van de leefomgeving om de gevolgen van klimaatverandering te verzachten, meer ruimte geven aan groen en water, en het verbeteren van de biodiversiteit en luchtkwaliteit. Daarnaast vraagt de energietransitie steeds meer bovengrondse en ondergrondse ruimte, bijvoorbeeld voor transformatorhuisjes en (energie)kabels en leidingen. De gemeente speelt hierin een cruciale rol door middel van ruimtelijke regelgeving en een zorgvuldige belangenafweging, om zo een toekomstbestendige leefomgeving te realiseren.
Gezondheid Duurzaamheid gaat niet alleen over milieu en natuur, maar ook over het creëren van een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving voor de mensen die daarin wonen. Veel van de doelstellingen binnen duurzaamheidsbeleid hebben direct of indirect invloed op de gezondheid van de bewoners. Denk aan luchtkwaliteit, groen in de omgeving, bevorderen van actieve mobiliteit, het tegengaan van hittestress, minder schadelijke stoffen in het milieu (circulaire en biobased economie). Met andere woorden, een duurzame omgeving is vaak gezonder voor de mensen die daarin wonen. In alle acties die in dit hoofdstuk staan beschreven, houden we rekening met de effecten op de gezondheid van onze inwoners.
34
Programma Duurzaamheid
Gezonde leefomgeving en energietransitie
4.2 Ambitie
Onze ambities voor een duurzame leefomgeving richten zich op biodiversiteit, klimaatadaptatie, gezondheid en een duurzaam energiesysteem: •
Gezondheid: We bevorderen de gezondheid van inwoners. Dit doen we onder andere door in te zetten op een betere luchtkwaliteit. In lijn met het door Roermond ondertekende Schone Lucht Akkoord streven we naar 50% gezondheidswinst in 2030 t.o.v. 2016.
•
Groen: Vanaf december 2024 hanteren we vier basisprincipes voor groen in de openbare ruimte: veiligheid, "groen tenzij," kwalitatief hoogwaardig groen en samenwerken aan vergroening.
•
Water en riolering: Een robuust watersysteem om te voldoen aan wettelijke verplichtingen. Dit systeem beschermt volksgezondheid, verbetert waterkwaliteit, herstelt ecologie en beschermt drinkwatervoorraden.
•
Toekomstbestendige ondergrond: Ook de ondergrond is schaars. Slimme keuzes en regie zijn nodig om deze ruimte effectief in te richten.
•
Hernieuwbare energie: Tegen 2030 willen we het aandeel duurzame energie in Roermond verhogen. Dit doen we door zonne-energie en andere hernieuwbare bronnen te stimuleren.
•
Betere energie-infrastructuur: We versterken het energienetwerk en zorgen voor goede verbindingen.
•
Beleid voor energietransitie: We passen regels aan om duurzame energie eenvoudiger te maken voor opwekking, opslag en gebruik.
35
Programma Duurzaamheid
Gezonde leefomgeving en energietransitie
4.3 Speerpunten en acties l. Klimaatbestendige, groene en biodiverse leefomgeving Acties: •
Water en Rioleringsprogramma (WRP): Het nieuwe WRP (vastgesteld in 2024) beschrijft hoe de gemeente omgaat met stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. En gaat daarnaast ook in op de gevolgen van klimaatverandering en de zorg voor het oppervlaktewater. Bij wijkrenovaties wordt 25-50% van het verharde oppervlak afgekoppeld.
•
Groenvisie: Dit document bevat een uitvoeringsprogramma, waarin plannen zijn opgenomen voor het bereiken van de visie in 2035. In het uitvoeringsprogramma zijn plannen zoals een groennorm voor de gebouwde omgeving (2027) en een puntensysteem voor natuur inclusief bouwen (2028) opgenomen. Met als hoofdthema's biodiversiteit, klimaatadaptatie, gezondheid en leefbaarheid en is eind 2024 vastgesteld.
•
Nationaalpark de Meinweg: De gemeente neemt ambtelijk en bestuurlijk deel aan Nationaal Park de Meinweg, samenwerking Limburgse Maasterassen. Het Nationaal Park spant zich in voor het realiseren van zes ambities die zijn opgenomen in het ambitiedocument van het Nationaal Park.
•
Soortenmanagementplan (SMP): In 2025/2026 wordt een plan opgesteld om specifieke diersoorten in bebouwd gebied te beschermen.
•
Vergroening bedrijventerrein: Plannen voor een Pocket Park en klimaat adaptieve inrichting op bedrijventerreinen zoals Roerstreek. Hierbij werken we samen met lokale bedrijven, parkmanagement en andere partners om biodiversiteit, klimaatadaptatie en welzijn te versterken.
•
Vergroening door inwoners en bedrijven: Lopende campagnes zoals NK-tegelwippen en geveltuintjes stimuleren inwoners om bij te dragen aan vergroening. Ook bedrijven worden actief aangespoord om hun terreinen te vergroenen en biodiversiteit te bevorderen.
•
Groen-blauwe schoolpleinen: Scholen transformeren betegelde pleinen in groene en blauwe zones voor verkoeling, waterafvoer en speelplekken.
II. Gezonde en schone leefomgeving Acties: •
36
Het Schone Lucht Akkoord (SLA): Vanaf 2026 voeren we maatregelen uit om schadelijke stoffen zoals fijnstof en stikstofoxide te verminderen, om
Programma Duurzaamheid
Gezonde leefomgeving en energietransitie
de gezondheid van inwoners te bevorderen. Dit omvat communicatie met inwoners en verduurzaming van evenementvoorzieningen. •
Projecten in openbare ruimte: Gemeentelijke projecten worden duurzamer, bijvoorbeeld door mogelijk Zero Emissie-machines te gebruiken en duurzame materialen in te zetten via een vernieuwd Technische Inrichtingseisen Roermond (2025). Daarnaast wordt het Kwaliteitshandboek Openbare Ruimte opgesteld om beeldkwaliteit, biodiversiteit en circulariteit te waarborgen.
•
Duurzame evenementen: Nieuwe richtlijnen in evenementenbeleid moedigen het gebruik van stadsbekers, schone stroom en andere duurzame maatregelen aan. Hierbij maken we gebruik van de Duurzame Evenementen Ladder als hulpmiddel voor organisatoren.
III. Ruimte voor een nieuw energiesysteem Acties: •
Regionale Energiestrategie (RES): Samenwerking binnen RES Noord- en Midden-Limburg voor grootschalige opwek van hernieuwbare energie op land en kennisdeling. Bovenlokale projecten, zoals opwek op rijksgronden en regionale Groen Gas-projecten, krijgen hierbij prioriteit.
•
Landelijke lobby: We behartigen als gemeente of in regionale verband onze belangen bij belangrijke landelijke ontwikkelingen zoals Delta Rhine Corridor en Programma Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee.
•
Duurzame energieopwekking: Het motiveren van inwoners en bedrijven tot de opwek van duurzame schonere energie. De focus ligt op zonne-energie op daken, op andere vormen van energie dan elektriciteit (warmte, duurzame gassen) en het slimmer inrichten van het energiesysteem.
•
Energieopslag en slimme energiesystemen: mogelijkheden voor energieopslag en slimme energiesystemen worden in regionaal verband (RES) verkend. Bijvoorbeeld het lokaal produceren van waterstof, het realiseren van Energy Hubs of energiegemeenschappen.
•
Energiegemeenschappen ondersteunen (samenwerken met inwoners): We ondersteunen initiatieven die van onderaf komen, bijvoorbeeld van inwoners of energiegemeenschappen (energiecoöperaties). De nieuwe Energiewet maakt het nu makkelijker om energie samen te delen. We helpen waar mogelijk bij projecten die inwoners meer betrekken bij de energietransitie. Dit betekent dat we ook lokale mensen meer zeggenschap geven over hun eigen energievoorziening.
•
Netverzwaring: Samenwerking met Enexis om netcongestie aan te pakken en buurtaanpakken te faciliteren.
•
Ruimtelijk beleid: Lokale regels worden aangepast om verduurzaming te stimuleren, zoals beleid voor solar carports en energieopslag.
•
Visie Ondergrond: Een integrale visie op ondergrondse infrastructuur wordt ontwikkeld en in het Omgevingsplan opgenomen.
37
Gezonde leefomgeving en energietransitie
Programma Duurzaamheid
4.4 Planning en resultaat Actie Soortenmanagementplan (SMP)
2026
X
X
2027
2028
Resultaat SMP vastgesteld door gemeenteraad en Gedeputeerde Staten 50% gezondheidswinst in 2030 (nationaal). Lokaal: Verbetering van de luchtkwaliteit in 2030
Uitvoeringsplan Schone Lucht Akkoord
X
Aanpassen TIR (Technische Inrichting Ruimte)
X
Duurzaamheidsprincipes opgenomen in TIR
Opstellen kwaliteitshandboek openbare ruimte
X
Vaststellen Kwaliteitshandboek
Ruimtelijk beleid energietransitie
X
Aangepast beleid stimuleert verduurzaming
Opstellen Visie Ondergrond
38
2025
X
X
X
Inzicht in toekomstbestendige ondergrond gerealiseerd
Programma Duurzaamheid
Gezonde leefomgeving en energietransitie
39
Programma Duurzaamheid
40
Samenvatting
Programma Duurzaamheid
Samenvatting
Mobiliteit
5
41
Programma Duurzaamheid
5.1
Mobiliteit
Inleiding
Mobiliteit is een afgeleide van ons dagelijks activiteitenpatroon en kan gezien worden als de verbindende functie tussen de woning, het werk en de vrijetijdsbesteding van mensen. Mensen hebben daarmee een bepaalde verplaatsingsbehoefte die op verschillende manieren kan worden ingevuld. We streven er daarbij naar dat meer en meer wordt gekozen voor duurzame, actieve en gezonde vervoermiddelen (zoals lopen en fietsen) in plaats van de auto. Gemeente Roermond wil een gezonde en veilige leefomgeving voor al haar inwoners. Voor mobiliteit betekent dit: streven naar schoner, slimmer, actiever en waar mogelijk minder verplaatsen. Op dit moment zitten we aan het begin van een mobiliteitstransitie, waarin de gemeente zich richt op het verbeteren van de bereikbaarheid, duurzaamheid, leefbaarheid en verkeersveiligheid. Het verder brengen van deze mobiliteitstransitie in brede zin is dan ook het hoofddoel wanneer het gaat om duurzame mobiliteit.
42
Programma Duurzaamheid
Mobiliteit
5.2 Ambitie: schoner, minder en actiever verplaatsen. Hoofdzakelijk focust duurzame mobiliteit zich op minder gebruik van niet duurzaam vervoer, om zo bij te dragen aan onze doelstelling om als gemeente klimaatneutraal te zijn in 2050. Naast de mobiliteitstransitie naar duurzame vormen van vervoer heeft dit ook een ruimtelijke component. Immers, door in te zetten op een ‘15 minuten stad’ blijven voorzieningen voor bewoners en bezoekers binnen korte looptijd (15 minuten) en fietstijd (15-30 minuten) bereikbaar. Juist voor de schaalgrootte van Roermond een kansrijk concept. Hierbij wordt rekening gehouden met een goede bereikbaarheid voor mensen die minder mobiel zijn. •
Actieve mobiliteit: in 2030 5-10% groei van het aandeel lopen en fietsen in het totaal van verplaatsingen in de gemeente Roermond.
•
Niet duurzaam vervoer: in 2030 10% afname van het gebruik van het niet duurzaam vervoer in het totaal van verplaatsingen in de gemeente Roermond.
•
Faciliteren van elektrisch vervoer: we sluiten aan bij Europese doelstellingen (AFIR) en Rijksdoelstellingen voor wat betreft de realisatie van snellaadstations voor de logistieke sector. Gemeente Roermond ondersteunt het Rijk bij het halen van zijn doelstellingen: °
in 2025 streeft het Rijk ernaar om in Roermond 1 snellaadpunt voor logistiek vervoer (350KW) te realiseren.
°
in 2030 moeten dit minimaal 4 snellaadpunten met een totaal vermogen van 1500 kW gerealiseerd zijn. Voor de Rijksdoelstellingen dienen dit echter al 5 snellaadpunten (totaal 1850 kW) te zijn in 2033.
°
daarnaast realiseren we in 2030 25% meer publieke laadpalen voor de particuliere sector, passend binnen de huidige concessie.
43
Programma Duurzaamheid
Mobiliteit
5.3 Speerpunten en acties l. Minder en schoner verplaatsen: als we ons moeten verplaatsen, doen we dat zo duurzaam/schoon mogelijk Acties: •
Stimuleren van elektrisch (deel)vervoer over de weg binnen de gemeentelijke organisatie (voor zowel zakelijke kilometers als privé kilometers). Denk hierbij aan de uitbreiding van de elektrische gemeentelijke (deel)auto's en deelfietsen, waarbij voertuigen ook met derden gedeeld kunnen worden.
•
Faciliteren van laadpunten:
•
44
°
Vanwege onze ligging aan het uitgebreide TEN-T netwerk (internationale transportas) wordt vanuit het Rijk ‘oplaadpotentie’ gezien in de gemeente Roermond. We helpen het Rijk bij het realiseren van snellaadpunten voor logistiek vervoer. Het Rijk streeft daarbij naar 1 snellaadpunt (350KW) in 2025, groeiende naar minimaal 4 snellaadpunten met een totaal vermogen van 1500 kW in 2030 en 5 snellaadpunten (totaal 1850 kW) in 2033.
°
Vanuit de concessie uitgeschreven door de provincie Limburg en Noord-Brabant en waar de gemeente Roermond aan mee doet, worden voor de periode 2025-2028 door concessiehouder Vattenfall gefaseerd nieuwe publieke laadpalen geplaatst in Roermond, bestemd voor personenvoertuigen.
We zetten als gemeente actiever in om samen met de bedrijven en ondernemers te komen tot minder individueel, fossiel logistiek verkeer. We stimuleren daarbij alternatieve vervoerwijzen zoals vervoer over water, duurzame stadsdistributie en andere schonere en slimmere logistieke concepten: °
Het realiseren van toegankelijke stroompunten in de binnenstad waar koelwagens op kunnen worden aangesloten.
°
Stimuleren van slimmer distribueren: bundelen van goederenstromen via stadsdistributiehubs en digitale platformen. Ook het stimuleren van deelmobiliteit voor ondernemers.
°
Zero emissie zones: de logistiek mag slechts de binnenstad inrijden middels ZE voertuigen. Op dit moment is dit verder naar de toekomst verschoven vanwege landelijke onduidelijkheid, het eerst willen leren van andere steden en weinig draagvlak onder de kleine ondernemers in de Roermondse binnenstad.
Programma Duurzaamheid
°
Mobiliteit
Het realiseren van walstroom om daarmee multimodaal, logistiek laden te faciliteren. Verkenning van de haalbaarheid van een busverbinding vanuit Mönchengladbach/ Viersen via Elmpt naar Roermond (Designer Outlet en station). Daarmee ontstaat een alternatief voor de auto voor onze Duitse bezoekers.
•
Stimuleren van deelmobiliteit als nieuwe vervoersvorm bij gebiedsontwikkeling. Denk hierbij aan het gebruik van alternatieve vervoersconcepten zoals deelauto's, deelfietsen etc. in combinatie met een lagere parkeernorm, zodat individueel autogebruik wordt teruggedrongen.
•
Verkennen van de mogelijkheden voor slimmer en schoner vervoer bij werkgevers/ bedrijven door de inzet van een logistiek makelaar en een mobiliteitsmakelaar vanuit Midden Limburg Bereikbaar.
•
Afschaffen van auto-stimulerende parkeeracties ten gunste van meer duurzame stimuleringsacties. Acties die wel stimuleren om naar Roermond te komen, maar niet het autogebruik naar Roermond stimuleren.
II. Actiever verplaatsen: we stimuleren lopen en fietsen voor de korte afstand (15 minuten) •
Het stimuleren van de aanleg van infrastructuur die actieve mobiliteit bevordert (meer kilometers aan veilige en aantrekkelijke fietspaden en voetpaden). Roermond moet voor langzaam verkeer beter verbonden worden met de regio door diverse fysieke barrières te slechten, zodat er een gunstigere reistijdverhouding tussen fiets en auto ontstaat. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een extra Maaskruisende verbinding en het realiseren van enkele ontbrekende schakels in het fietsroutenetwerk (bijvoorbeeld Linne-Merum). Tevens realiseren we voetpaden, met name op bedrijventerreinen.
•
Verkennen mogelijkheid tot realisatie van een multifunctionele snellaadhub waarbij logistiek laden wordt gefaciliteerd in combinatie met bijvoorbeeld parkeren voor grote voertuigen en/of bezoekers van Roermond.
•
Het toepassen van het STOMP-principe (de mens centraal) bij infrastructurele projecten en gebiedsontwikkelingen (Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobiliteitsdiensten, Personenauto), waarbij prioriteit ligt bij lopen en fietsen bij toekomstige inrichting van de openbare ruimte.
•
Verruimen van stallingsmogelijkheden voor fietsers op strategische locaties (station, binnenstad, bij publieke voorzieningen). We streven naar 50% extra stallingscapaciteit en het realiseren van minimaal één extra openbare, bewaakte stallingslocatie in of nabij de binnenstad.
•
Diverse stimuleringsacties uitrollen voor lopen, fietsen, bus en trein in samenwerking met Midden Limburg Bereikbaar, Citymanagement, de BIZ-zen etc.
•
Onderzoek naar bereikbaarheid Roermond op lange termijn (2050 ev).
45
Mobiliteit
Programma Duurzaamheid
5.4 Planning en resultaat 2025
2026
Stroompunt in de binnenstad
X
X
Realiseren van publieke laadpalen
X
X
Actie
Rijk ondersteunen bij realisatie van multifunctionele (snel)laadlocaties voor de logistiek Voorbereiding en realisatie grensoverschrijdende fietsen busverbindingen
X
Uitbreiden stallingsvoorzieningen voor fietsers
2028
X
X
Meer publieke laadpalen verdeeld over de komende jaren
X
X
Minimaal 5 publieke, multifunctionele (snel)laadlocaties in 2033
Een grensoverschrijdende fietsverbinding en een busverbinding tussen Mönchengladbach / Viersen en Roermond v.v.
X
X
X
X
Onderzoek naar bereikbaarheid Roermond op lange termijn
X
X
Uitbreiding fietsroutenetwerk voor utilitair en recreatief fietsverkeer. Planvoorbereiding voor diverse routes loopt al 50% meer fietsenstallingen in en rond de binnenstad
X
Stimuleringsacties / gedragscampagnes Midden Limburg Bereikbaar
Resultaat Stroompunt voor bv koelwagens
X
Realisatie regionale verbindingen voor langzaam verkeer
46
2027
X
X
Campagne is ingezet en loopt tot en met 2028
Lange termijn perspectief op hoe (duurzame) mobiliteit moet meegroeien met groei van aantal inwoners, arbeidsplaatsen, wensen etc. Hoe verplaatsen we ons in 2050 en wat is daarvoor nodig?
Programma Duurzaamheid
Mobiliteit
47
48
Eigen organisatie
6
Programma Duurzaamheid
6.1
Eigen organisatie
Inleiding
Als gemeente hebben we een voorbeeldfunctie naar inwoners en bedrijven. In de Duurzaamheidsvisie van 2017 is de doelstelling opgenomen om als organisatie in 2030 klimaatneutraal te zijn. Dit betekent dat we de uitstoot van broeikasgassen, zoals CO2, volledig elimineren of compenseren. Met behulp van de CO2-prestatieladder hebben we inzicht gekregen in de benodigde stappen om dit te realiseren. Deze ladder wordt jaarlijks geauditeerd en elke drie jaar gecertificeerd. Naast het verduurzamen van gemeentelijk vastgoed, elektrificeren we het wagenpark en vervangen we conventionele straatverlichting door LED. Ook kleine stappen tellen mee, zoals het lokaal inkopen van fruit en het volledig recyclen van koffiedik. De verduurzaming van onze organisatie brengt uitdagingen met zich mee, zoals krapte op de arbeidsmarkt, netcongestie en hoge bouwkosten. Om ons aan te passen aan de nieuwe omstandigheden wordt de ambitie om volledig klimaatneutraal te zijn aangepast naar 2035. Voor 2030 is de doelstelling 75% minder CO2 dan in 2023. Het doel voor 2035 betekent een volledige reductie van onze directe CO2-uitstoot (scope 1 en 2). Deze voortgang monitoren we met de CO2-prestatieladder. Om ons doel te bereiken, moeten we haalbare maatregelen versneld uitvoeren en duurzaamheid volledig integreren in onze bedrijfsvoering en beleidsopstelling.
50
Programma Duurzaamheid
Eigen organisatie
6.2 Ambitie •
Duurzaamheid wordt integraal behandeld: In 2028 wordt duurzaamheid als vast onderdeel meegenomen in beleid en bedrijfsvoering. We bewegen van passief/ reactief duurzaamheidsbeleid naar actief/ sturend duurzaamheidsbeleid.
•
Bewustwording: In 2028 geeft 50% van de medewerkers aan voldoende kennis te hebben om duurzaamheidsprincipes toe te passen in hun werk.
•
CO2-reductie: Onze organisatie is in 2035 klimaatneutraal, volgens de methodiek van de CO2-prestatieladder. Alle nieuwe gebouwen zijn emissievrij.
•
Eigen opwek: Ondanks beperkingen door netcongestie onderzoeken we mogelijkheden om zonnepanelen en energieopslag op ons vastgoed te realiseren vóór 2030. We willen 80% van het geschikte dakoppervlak voorzien van zonnepanelen, in lijn met de nationale ambitie en de Europese richtlijn Energy Performance of Buildings Directive (EPBD)1. De doelstelling hierbij is dat de eigen opwek ingezet wordt ten behoeve van het eigenverbruik en er niet meer opgewekt wordt dan nodig.
•
Circulair: Preventie of hergebruik van materialen en gebruik van biobased materialen vormen de basis. We streven naar meetbare doelstellingen voor circulariteit binnen de organisatie. Dit vergt een verdere uitwerking van de maatregelen per inkoopcategorie (zie speerpunt III).
1 Er komt een aantal bepalingen over zonnepanelen en de verplichte plaatsing ervan. Nieuwe gebouwen moeten zo worden ontworpen dat ze optimaal zonne-energie kunnen opwekken. Daarnaast komt er een verplichting voor het plaatsen van zonnepanelen op bestaande gebouwen, mits economisch en functioneel haalbaar.
51
Programma Duurzaamheid
Eigen organisatie
6.3 Speerpunten en acties l. We verminderen onze CO2-uitstoot Onze directe CO2-uitstoot wordt jaarlijks vastgelegd via de CO2-prestatieladder. Op basis hiervan definiëren we maatregelen die bijdragen aan de reductie van onze uitstoot. In 2023 bedroeg onze totale CO2-uitstoot 4.030 ton. De vier belangrijkste middelen om klimaatneutraliteit te bereiken zijn energiebesparing, elektrificatie, aardgasvrij vastgoed en het groen inkopen van stroom. Netcongestie en krapte op de arbeidsmarkt zijn op de korte tot middellange termijn beperkende factoren waar rekening mee gehouden moet worden. In de onderstaande figuur is een hoofdverdeling van de CO2-uitstoot weergegeven. In 2025 valt de uitstoot van CO2 door elektriciteit weg omdat deze vanaf dan 100% groen wordt ingekocht.
CO2 uitstoot eigen organisatie 2023 (Ton CO2) 5000
4000 3000
487 1.217
2000
1000
2.327
487 1.217
0 C02 uitstoot 2023 Elektriciteitsverbruik (vastgoed en openbare ruimte)
52
Geschatte C02 uitstoot 2025 Aardgasverbruik (vastgoed en zwembad)
Brandstofverbruik (mobiliteit)
Programma Duurzaamheid
Eigen organisatie
Acties: •
CO2-prestatieladder: In 2024 behaalden we als eerste Limburgse gemeente CO2-bewust certificaat niveau 3.. Dit houdt in dat we duidelijk zicht hebben op de CO2-uitstoot van ons vastgoed en onze activiteiten. We behouden deze certificering en onderzoeken opschaling naar een hogere trede, bijvoorbeeld door duurzaam inkopen.
•
Duurzaam Meerjarig Onderhoudsplan (DMJOP): In 2026 stellen we een DMJOP vast om inzicht te krijgen in benodigde maatregelen, zoals isolatie, energiebesparing en aardgasvrij(-ready) maken van ons vastgoed. Dat betekent eerst isoleren en de energievraag beperken en daarna overstappen op een duurzame manier van verwarmen en koelen (aardgasvrij). Met het DMJOP krijgen we meer inzicht wat dit betekent voor de planning, financiën en benodigde personele capaciteit om onze doelstellingen te behalen. Aanvullend aan het DMJOP onderzoeken we in 2026 welke mogelijkheden er zijn om het aardgasverbruik van de drie grootste aardgasverbruikers van ons vastgoed (zwembad, Cuypershuis en stadhuis) verder terug te dringen.
•
Inkoop 100% groene stroom uit Nederland: Vanaf 2025 kopen we 100% van onze stroom groen in.
•
P&C cyclus: Vanaf 2025 rapporteren we ook over de CO2-uitstoot van de gemeentelijke organisatie, naast het aandeel hernieuwbare energie. Als doelstelling volgen we doelstellingen uit de CO2-prestatieladder.
•
Innovatie: Voor 2030 onderzoeken we de haalbaarheid van innovatieve projecten, zoals de implementatie van een zoutwaterbatterij of het realiseren van een energy hub. Bij nieuwbouw wordt duurzaamheid in de ontwerpfase meegenomen volgens de Het Nieuwe Normaal (HNN) gebouw standaard.
•
Zero-emissie voertuigen: Bij vervanging worden gemeentelijke voertuigen vervangen door uitstootvrije alternatieven.
II. We maken medewerkers bewust van het thema duurzaamheid, hun eigen invloed en vergroten de kennis van duurzaamheid binnen de organisatie Iedere medewerker moet zich bewust zijn van zijn of haar rol in het behalen van duurzaamheidsdoelstellingen. Dit geldt voor zowel dagelijks gedrag (bijvoorbeeld energie besparen) als beleidskeuzes en inkoopprocessen. Wanneer duurzaamheid aan het begin meegewogen wordt, blijven de impact op capaciteit (meerwerk in uren) als de financiële kosten om een duurzamere keuze te maken, beperkt. Acties: •
Enquête duurzaamheid: In november 2024 hebben we een 0-meting onder werknemers uitgevoerd. De enquête zal elke 2 jaar worden herhaald. Deze enquête richt zich op drie pijlers; perceptie en beleving, kennis en invloed. Dit vormt de basis voor verdere acties.
53
Programma Duurzaamheid
Eigen organisatie
•
Interne communicatiecampagnes: Jaarlijks organiseren (kleinschalige) interne evenementen en campagnes om bewustwording te vergroten.
•
Kennisoverdracht: Halfjaarlijks organiseren we sessies gericht op specifieke disciplines. We inventariseren opleidingsbehoeften en faciliteren waar nodig. In de trainingsomgeving voegen we een training over duurzaamheid toe.
•
Duurzaamheidsportaal: Een centrale plek op ons intranet biedt toegang tot alle materialen en instrumenten rondom duurzaamheid.
•
Taskforce duurzaamheid: Een multidisciplinaire taskforce ondersteunt clusters bij het integreren van duurzaamheidsdoelen.
•
Individueel Keuzebudget: Medewerkers kunnen IKB inzetten voor verduurzamingsmaatregelen.
•
Afvalscheiding: We zoeken uit hoe we ons bedrijfsafval beter kunnen scheiden.
III. We borgen duurzaamheidsdoelstelling in besluitvorming en processen Duurzaamheid raakt alle clusters en processen binnen de gemeente. Het is essentieel om deze doelstellingen structureel te verankeren in besluitvorming. Acties:
54
•
Duurzaamheidsparagraaf: We nemen een duurzaamheidsparagraaf op in collegevoorstellen en projectvoorstellen die bij de initiatiefase behandeld wordt. Team duurzaamheid stelt hiervoor gedurende het programma capaciteit en kennis ter beschikking. We formuleren criteria die toegepast kunnen worden per discipline en stellen hiervoor een handreiking voor medewerkers op, zodat zij zelf in staat zijn de paragraaf te vullen.
•
Inkoop en aanbestedingsbeleid: In 2025 vullen we het inkoop- en aanbestedingsbeleid aan met toetsingscriteria voor duurzame inkoop, gericht op energiebesparing, hergebruik, vergroening en emissie loos bouwen. Tussen 2026 en 2028 specificeren we dit beleid per cluster.
•
Rapportagestructuur: We formuleren een format voor jaarlijkse rapportages per cluster om voortgang te monitoren.
•
Duurzaamheid op de agenda: Duurzaamheid wordt een vast onderwerp in overleggen op alle organisatieniveaus en wordt structureel toegevoegd aan agenda's van management en clusters.
Eigen organisatie
Programma Duurzaamheid
6.4 Planning en resultaat Actie
2025
Vaststellen DMJOP
2026
2027
2028
DMJOP vastgesteld met inzicht in CO2-reductie
X
Inkoop 100% groene stroom uit NL
X
Toevoegen CO2-uitstoot aan
X
X
X
X
0 ton CO2-uitstoot uit stroomverbruik Duurzaamheidsprestaties beter meetbaar en stuurbaar
P&C cyclus
55
Resultaat
X
Vervolgenquêtes geven inzicht toename kennis en perceptie duurzaamheid
Enquête duurzaamheid
X
Inbedding duurzaamheid in format besluitvorming college en management
X
Duurzaam inkoop- en aanbestedingsbeleid opstellen
X
X
X
In 2026 hebben we algemene uitgangspunten en werkwijzen, in 2027 t/m 2028 verfijnen per discipline
Duurzaamheid structureel onderdeel van collegevoorstellen
Rapporteringsstructuur en agendavoering duurzaamheid
X
X
X
X
Structurele aandacht op alle organisatieniveaus
Kennisoverdracht: inventariseren behoefte en organiseren trainingen en kennissessies
X
X
X
X
Continue groei in kennis en toepassing van duurzaamheidsprincipes
55
56
Data en monitoring
7
Programma Duurzaamheid
7.1
Data en monitoring
Waarom datagedreven werken? Het verzamelen, analyseren en benutten van data is essentieel voor het realiseren van de duurzaamheidsdoelen van de gemeente Roermond. Data-gedreven werken biedt de mogelijkheid om beleid te baseren op feiten, voortgang te monitoren en maatregelen effectief te evalueren. Door te werken met relevante en betrouwbare data kan de gemeente: •
Beslissingen nemen op basis van objectieve informatie in plaats van aannames.
•
Prioriteiten stellen op basis van urgente milieukwesties.
•
Beleidsmaatregelen bijsturen om doelen te behalen.
•
Transparantie bevorderen en betrokkenheid vergroten door resultaten te communiceren naar inwoners, bedrijven en andere stakeholders.
We zijn ons ook bewust dat dataopslag en verwerking energie kost. Daarom zijn we selectief in het selecteren van relevante data, gegevens direct bij de bron bevragen om duplicatie te voorkomen en inzetten op het optimaliseren van onze data architectuur en softwareprocessen.
58
Programma Duurzaamheid
Data en monitoring
7.2 Waar staan we nu? De gemeente Roermond beschikt over veel data rondom duurzaamheid, zowel openbaar als intern. De grootste uitdaging ligt in het identificeren en structureren van belangrijke databronnen en het opzetten van een uniforme aanpak voor dataverzameling en monitoring. Momenteel worden al diverse indicatoren gemeten, maar er is behoefte aan een gestandaardiseerde aanpak om data toegankelijk en verklaarbaar te maken. In 2024 is, als onderdeel van het Programma Informatiesamenleving, een centraal dataspecialistenteam gevormd binnen het cluster Informatievoorziening. Dit team ondersteunt bij het structureren, visualiseren en interpreteren van data.