Bijlage 1 oud Jaarstukken 2022
Tekst van het document
JAARSTUKKEN 2022
Jaarstukken 2022
1
JAARSTUKKEN 2022
Inhoudsopgave Jaarstukken 2022 Voorwoord ...............................................................................................................................................3 Leeswijzer................................................................................................................................................4 Jaarverslag 2022 .....................................................................................................................................6 Financiële positie.....................................................................................................................................7 Programma-verantwoording 2022 .........................................................................................................10 Programma 1 Zorgzame gemeente.......................................................................................................11 Programma 2 Inclusieve samenleving...................................................................................................25 Programma 3 Goed onderwijs...............................................................................................................33 Programma 4 Kansen voor klimaat .......................................................................................................38 Programma 5 Goede
leefomgeving.......................................................................................................46 Programma 6 Toekomstbestendige Stad ..............................................................................................58 Programma 7 Ruimte en Wonen ...........................................................................................................68 Programma 8 Levendige Stad...............................................................................................................79 Programma 9 Veilige Stad.....................................................................................................................88 Programma 10 Moderne gemeente.......................................................................................................94 Overig / Overzichten............................................................................................................................100 (Verplichte) BBV beleidsindicatoren ....................................................................................................110 Paragrafen...........................................................................................................................................113 1 Paragraaf Lokale heffingen ..............................................................................................................114 2
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .....................................................................121 3 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ..........................................................................................131 4 Paragraaf Financiering (treasury).....................................................................................................146 5 Paragraaf Bedrijfsvoering .................................................................................................................152 6 Paragraaf Verbonden partijen en participaties .................................................................................159 7 Paragraaf Grondbeleid .....................................................................................................................188 8 Paragraaf Wet Open Overheid .........................................................................................................205
2
JAARSTUKKEN 2022
Voorwoord Voor u ligt de jaarrekening 2022 van de gemeente Roermond. Hierin legt het gemeentebestuur verantwoording af over de inkomsten en uitgaven in het afgelopen jaar. We sluiten 2022 af met een positief resultaat van circa 30 miljoen euro. Dit resultaat is voor het overgrote deel ontstaan door gebeurtenissen die niet te voorspellen waren. Hierdoor ontstonden veelal, eenmalige financiële meevallers en overschotten. De effecten van de opvang van Oekraïense vluchtelingen, uitkeringen van het Rijk en het ontbreken van een akkoord tussen het Rijk en de VNG binnen de hervormingsagenda Jeugd zijn enkele voorbeelden waardoor de gemeente vorig jaar geld heeft overgehouden. Voor een deel van het positieve resultaat worden voorstellen gedaan voor herbestemming. Met het andere deel, vullen we de gemeentelijke reserves aan. Ambitie, daadkracht en verbinding Het was vorig jaar een verkiezingsjaar. In lijn met het coalitieakkoord ‘De stad van ambitie, daadkracht en verbinding’ is het nieuwe college op 13 juli 2022 voortvarend gestart. Er zijn verschillende, grote projecten die vorig jaar verder vorm hebben gekregen in de voorbereiding. Voorbeelden zijn: het project Roerdelta, Weerstand (het voormalige Philipsterrein), de dijkversterking in de WillemAlexanderhaven en de verlaging van de dam bij het lateraalkanaal ten behoeve van de hoogwaterbescherming van de stad.
Het college is direct aan de slag gegaan met het benutten van economische kansen en het tegengaan van leegstand. Ook is ingezet op woningbouw en verduurzaming van bestaande en nieuwe woningen. We bouwen aan een toekomstbestendige stad. Als reactie op allerlei maatschappelijke ontwikkelingen niet stoppen met het blijvend investeren in onze integrale veiligheidsaanpak. Aan de inwoners bieden we de hulp en ondersteuning die ze nodig hebben. Hiermee versterken we de sociale basis. We hebben een vangnet geboden voor kwetsbare inwoners tijdens de energie- en koopkrachtcrisis en geïnvesteerd in het voorkomen van (jeugd)werkloosheid. Zo werken we samen met inwoners aan bestaanszekerheid. Met de Meerjaren Cultuurvisie investeren we fors in een sterk cultureel klimaat, wat volop kansen biedt voor nieuwe initiatieven en makers. We versterkten onze culturele instellingen door het benutten van kansen in samenwerking met de Euregio en het Duitse achterland. In Swalmen hebben we ervaring opgedaan met een dorpsplan en burgerbegroting. Die ervaring gaan we gebruiken bij de totstandkoming van het nieuwe wijken- en kernenbeleid. Om onze dienstverlening te verbeteren zijn we in dialoog gegaan met inwoners en ondernemers. De menselijke maat is daarbij belangrijk.
Vanwege de oorlog in Oekraïne, de vluchtelingestroom, oplopende energiekosten en inflatie raakte vorig jaar een groeiende groep inwoners financieel in de problemen. De eerste nood was erop gericht om ervoor te zorgen dat er niemand financieel kopje onder in ging. Met instemming van de gemeenteraad werd een Lokaal Fonds Aanpak Energiearmoede ingericht om, samen met andere partijen, een bijdrage te leveren aan het voorkomen van armoede. Ook heeft de gemeente Roermond haar verantwoordelijkheid genomen in de opvang van Oekraïense burgers, verdeeld over drie opvanglocaties en bij particulieren. Voor asielzoekers en statushouders werd een tijdelijke locatie voor cirisisnoodopvang in het Roermondse Veld ingericht. Weer meer in balans Wij kijken terug op een bestuurlijk dynamisch jaar. Er kwam een nieuwe gemeenteraad, een nieuw college en we kregen te maken met een burgemeesterswisseling. Het is fijn te constateren dat de bestuurlijke verhoudingen beter in balans zijn gekomen. Tot slot spreken wij een groot woord van dank uit aan de leden van de raad, de inwoners, ambtelijke medewerkers en iedereen die zich heeft ingezet voor onze stad en het realiseren van onze doelen in 2022. Namens het college van burgemeester en wethouders, Dirk Franssen, Wethouder economie, stedelijke ontwikkeling en financiën
3
JAARSTUKKEN 2022
4
JAARSTUKKEN 2022
Leeswijzer Voor u liggen de jaarstukken 2022 van de gemeente Roermond. Deze jaarstukken zijn de verantwoording van het college aan de raad over het gevoerde beleid en beheer. De jaarstukken 2022 hebben dezelfde opzet als de programmabegroting 2022. Jaarverslag 2022 In het hoofdstuk van de financiële positie krijgt u op hoofdlijnen inzicht in het financiële resultaat 2022, de grootste afwijkingen en de financiële positie. Over de resultaten op de kredieten in 2022 bent u geïnformeerd via de investeringsrapportage. Programmaverantwoording 2022 Bij de programmabegroting 2022 heeft uw raad de het strategisch doel per programma bepaald, waarbij aangegeven is “Wat willen we bereiken?”, “Wat gaan we daarvoor doen?” en “Wat mag dat gaan kosten?” Op de laatste 2 vragen zullen wij in de programmaverantwoording op terug komen. Bij de beoogde en bereikte resultaten wordt er in de jaarstukken, vergelijkbaar met de 2e bestuursrapportage 2022, gewerkt met kleurindicaties. Hiervoor worden de kleuren groen (gerealiseerd), oranje (deels gerealiseerd) en rood (niet gerealiseerd) gebruikt.
Speerpunt is volledig gerealiseerd. Alles is volgens planning Speerpunt is gedeeltelijk gerealiseerd. Dit blijkt uit…. Speerpunt is niet gerealiseerd. Oorzaak is...
Met het toevoegen van de kleurindicaties maken we visueel wat er tekstueel al staat zodat in één oogopslag inzichtelijk is welke beoogde resultaten zijn gerealiseerd.
Op de 3e W-vraag: “Wat heeft het gekost?”, vindt u per programma een tabel per product, waarbij een vergelijk wordt gemaakt tussen de bijgestelde begroting 2022 en de gerealiseerde baten en lasten per programma. Indien de afwijking per product groter is dan € 50.000, vindt u daar een korte toelichting bij. Overal waar de afwijking negatief is, betekent dat oftewel meer lasten uitgegeven dan begroot of minder inkomsten dan begroot. Bij positieve afwijkingen is dit uiteraard andersom. Paragrafen Voor de gemeente is het verplicht in het jaarverslag acht paragrafen op te voeren: lokale heffingen; Weerstandsvermogen en risicobeheersing; Onderhoud kapitaalgoederen; Financiering; Bedrijfsvoering; Verbonden partijen; Grondbeleid; (en sinds 2022 de nieuwe) paragraaf Wet Open Overheid. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de financiële aspecten van de jaarrekening. Het gaat met name om de beleidslijnen voor beheersmatige aspecten die grote financiële gevolgen kunnen hebben en/of van belang zijn voor het realiseren van de programma’s. Deze informatie komt in de jaarrekening veelal versnipperd voor en is daardoor minder inzichtelijk voor de gemeenteraad. Het is de bedoeling van de paragrafen dat de raad de juiste
5
JAARSTUKKEN 2022
en integrale informatie krijgt om de kaderstellende en controlerende rol ook op de beheersmatige aspecten waar te maken. Jaarrekening 2022 In de jaarrekening 2022 vindt u vooral de verplichte onderdelen vanuit de BBV (besluit begroting en verantwoording): Balans per 31 december 2022; Toelichting op de balans; Toelichting op het overzicht van baten en lasten; Diverse (verplichte) overzichten en bijlagen; Verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SiSa); Fiscale positie voor de vennootschapsbelasting 2022.
6
JAARSTUKKEN 2022
Jaarverslag 2022
7
JAARSTUKKEN 2022
Financiële positie Inleiding De financiële positie speelt een belangrijke rol binnen de te maken integrale afwegingen over de te varen koers op de korte, maar vooral op de strategische en daarmee de (middel)lange termijn. De financiële positie is geen doel op zich en moet altijd bezien worden in het licht van de totale maatschappelijke opgaven van de stad. Het te bereiken maatschappelijk rendement en de bijdrage aan de inhoudelijke doelstellingen zijn hierbij van belang.
Financieel resultaat Prim. begroting Begr. wijziging Totaal begroting Geboekt t/m Vrije ruimte per. 14 Lasten
-210.949.844
-33.422.678
-244.372.522
-227.505.802
16.866.720
Baten
205.860.957
36.118.727
241.979.683
248.551.240
6.571.557
Resultaat voor bestemming
-5.088.888
2.696.049
-2.392.839
21.045.438
23.438.277
Storting in reserves
-10.512.725
-18.477.474
-28.990.199
-29.105.947
-115.748
Onttrekking uit reserves
12.869.613
25.448.636
38.318.249
38.551.245
232.996
Mutatie reserve (F980)
2.356.888
6.971.162
9.328.050
9.445.298
117.248
Totaal
-2.732.000
9.667.211
6.935.211
30.490.736
23.555.525
De doelstelling is een structureel sluitende begroting. Bij de begroting 2022 werd er primair nog rekening gehouden met een tekort van 2,7 miljoen euro. Dit saldo werd, met het vaststellen van de 2e en later de 3e bestuursrapportage nog bijgesteld naar een positief saldo van 6,9 miljoen euro. Dit effect is het gevolg vanuit de effecten van de september- en decembercirculaire 2021 en meicirculaire 2022. Vervolgens heeft u in januari een raadsinformatiebrief met de effecten vanuit de decembercirculaire 2022 ontvangen. Hierin is het te verwachten jaarrekening resultaat bijgesteld naar 11,2 miljoen positief. Begrotingstechnisch is het saldo niet meer aangepast, waardoor we in de vergelijking uitgaan van het begrotingssaldo vanuit de 3e burap 2022. De jaarrekening 2022 sluit met een positief resultaat van € 30,5 miljoen. Ten opzichte van de 3e burap 2022 betekent dit uiteindelijk een verschil van 23,6 miljoen euro.
8
JAARSTUKKEN 2022
1) Incidentele en/of Structurele afwijking:
Geconcludeerd kan worden, dat het volledige jaarrekeningsaldo, ad. 30,5 miljoen, incidenteel van aard is.
2) Afwijking t.o.v. de bijgesteld begroting is: Beïnvloedbaar vs Niet-beïnvloedbaar
Niet beïnvloedbaar
Beïnvloedbaar - Uitlegbaar
Beïnvloedbaar - Niet uitlegbaar
Overige afwijkingen, kleiner dan € 50.000
Niet beïnvloedbaar Van de totale afwijking is 75% niet beïnvloedbaar. Deze afwijkingen zijn het gevolg van rijkscirculaires en beleid waar Roermond volgend in is, en waar de invloed van de gemeente Roermond beperkt zo niet nihil is. In euro’s is dit 17,8 miljoen euro. De grootste afwijkingen hierbinnen zijn: -
Gemeentefonds – decembercirculaire € 5,2 miljoen; Vrijval middelen arbeidsmarktregio Midden-Limburg € 3,7 miljoen; Storting in voorziening verlofsparen -/- € 2,4 miljoen
9
JAARSTUKKEN 2022
-
Incidentele middelen jeugd Opvang vluchtelingen Oekraïne Complexe problematiek regionale samenwerking Uitstel omgevingswet Vrijval vanuit APPA voorziening Restant
€ 4,8 miljoen; € 2,5 miljoen; € 1,0 miljoen; € 0,8 miljoen; € 0,8 miljoen; € 1,4 miljoen
Beïnvloedbaar De categorie “beïnvloedbaar” kunnen we splitsen in “uitlegbaar” en “niet-uitlegbaar”. Zoals uit bovenstaande grafiek blijkt, kunnen we álle beïnvloedbare afwijkingen goed uitleggen. Van de 5,4 miljoen betreft dit vooral afwijkingen op de personeelslasten, ad 2,9 miljoen. Hierna resteert nog een verschil van 2,5 miljoen euro, welke in de verschillenanalyse per programma verder wordt toegelicht. Overige afwijkingen < € 50.000 In de jaarrekening worden álle afwijkingen groter dan € 50.000 per product toegelicht. Het restant valt onder de noemer “overige afwijkingen”. In totaal gaat dit nog om 0,5 miljoen euro. Toelichting op de afwijkingen In de programmaverantwoording worden de verschillen ten opzichte van de begroting op programmaniveau inclusief de algemene middelen verder toegelicht. 3) Resultaatbestemming Vanuit het positieve jaarrekening saldo, ad 30,5 miljoen, stellen wij uw gemeenteraad voor om 1,5 miljoen middels resultaatbestemming over te hevelen naar het boekjaar 2023. Een totaaloverzicht vindt u terug in de bijlage.
Weerstandscapaciteit De doelstelling is het beschikbaar hebben van voldoende middelen (weerstandscapaciteit) voor het opvangen van geïdentificeerde risico's. Als basis voor het bepalen van het benodigde weerstandsvermogen worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: - Een actuele risico-inventarisatie - Een weerstandsratio binnen de bandbreedte van 1,4 (minimaal) – 2 (ruim voldoende) - Het streven naar een minimale solvabiliteit van 20% De ratio weerstandsvermogen bedraagt, op basis van de direct beschikbare middelen 5,5. Dit is hoger dan de ratio welke in de begroting 2022 (1,8) is opgenomen. De ratio bevindt zich hierbij ruim boven de door u vastgestelde streefwaarde van tussen de 1,4 en 2,0. Hierbij wordt opgemerkt dat niet gekwantificeerde risico's zoals de mogelijke consequenties en gevolgen van de oorlog in Oekraïne, energietransitie en klimaatadaptatie niet in het risicoprofiel zijn opgenomen. Op basis van de jaarrekening voldoen wij aan de vastgestelde doelstelling. De solvabiliteitsratio bedraagt 33,6% en is een verbetering ten opzichte van de begroting 2022 (11,9%). Dit wordt veroorzaakt door een toename van het eigen vermogen als gevolg van het jaarrekeningresultaat.
10
JAARSTUKKEN 2022
Programmaverantwoording 2022
11
JAARSTUKKEN 2022
Programma 1 Zorgzame gemeente Producten: Onder het programma “Zorgzame gemeente” brengen wij de volgende producten samen: a) b) c) d) e) f)
Informatie, advies en toeleiding Maatschappelijke ondersteuning Jeugdzorg Arbeidsmarkt en participatie Armoede, Inkomensregelingen en schuldhulpverlening Preventie en Gezondheid
Beleidskaders: • • • • • • • • • • •
Meedoen naar vermogen, op weg naar een participatiesamenleving: welzijnsvisie gemeente Roermond (2012). Beleidskader Sociaal Domein Midden-Limburg Oost 2020-2028 (2019). Plan Versnelling transformatie jeugd ‘Doorbreek de cirkel in regie’ (2017). Visienota Jeugdhulp Midden-Limburg West en Oost (2013). Beleidsplan Armoedebeleid ‘Roermond, samen actief tegen armoede’ (2016). Uitvoeringsnota Preventief Armoedebeleid ‘Roermond, samen actief tegen armoede’ (2017). Kadernota regionaal arbeidsmarktbeleid Midden-Limburg (2012). Visienota werken naar vermogen in Midden-Limburg (2012). Beleidsplan schuldhulpverlening (2017-2020) ‘Weg uit de schulden’. Economische visie Roermond (2017). Roermond Gezond, Preventie- en gezondheidsbeleid 2017-2021 (2017).
Verbonden partijen: • • •
Veiligheidsregio Limburg-Noord (VRLN) Omnibuzz Westrom
12
JAARSTUKKEN 2022
Strategisch doel programma Inwoners leven gezond en ervaren hun gezondheid als positief. Wie langer gezond leeft, heeft minder maatschappelijke ondersteuning en intensieve zorg nodig en is beter in staat bij te dragen aan het maatschappelijk leven (werk, school, gezin, omgeving, et cetera). We streven naar een sterke samenleving waarin iedereen zo volledig en volwaardig mogelijk mee kan doen en eigen regie heeft over zijn/ haar leven. De gemeente investeert in preventie en een sterke sociale basis die bijdraagt aan zelfstandig leven. Wanneer het zelfstandig leven (even) niet lukt, voorzien wij in een netwerk van passende laagdrempelige en/of geïndiceerde voorzieningen. We bevorderen burgerkracht en een zelfredzame samenleving, we geven advies en voorlichting en begeleiden naar de juiste vorm van hulp en ondersteuning. De transformatie in het sociaal domein is verder doorgezet en in de aanpak kijken we breed naar de ondersteuningsbehoefte van inwoners met een zorg- en ondersteuningsvraag. Daarbij betrekken we alle leefdomeinen zoals gezondheid, onderwijs, werk en inkomen. Met partners geven wij binnen de gestelde kaders uitvoering aan de decentralisaties in het sociaal domein, waarbij wij adequate zorg en ondersteuning bieden aan de mensen die het nodig hebben.
Wat wilden we in 2022 bereiken? We beschermen en bevorderen de gezondheid van de bevolking als geheel, van specifieke risicogroepen, van jeugd en van ouderen zoals bedoeld in de Wet publieke gezondheid (Wpg). Vanuit de visie van ‘positieve gezondheid’ werken wij aan het bevorderen van de gezondheid van onze inwoners, zodat zij actief mee kunnen doen in de samenleving en minder gebruikmaken van hulp en ondersteuning. Roermondenaren die ondersteuning nodig hebben, kunnen rekenen op goede zorg en ondersteuning. Hierbij doen zij in eerste instantie een beroep op familie, vrienden of de eigen omgeving. Roermondenaren kunnen een beroep doen op geïndiceerde voorzieningen als de eigen omgeving of algemene voorzieningen onvoldoende oplossing biedt. De gemeente Roermond streeft naar een goed functionerende inclusieve arbeidsmarkt. Een (regionale) arbeidsmarkt waarin vraag en aanbod van arbeid met elkaar in evenwicht zijn en waar plek is voor iedereen die wil en kan werken, dus ook voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. We willen bereiken dat zoveel mogelijk inwoners mee kunnen doen in de samenleving: met werk, op school en stage, met een vrijwilligersbaan of andere vormen van participatie. We willen dat zo min mogelijk mensen afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering.
Het (preventieve) armoedebeleid is erop gericht de financiële zelfredzaamheid van mensen te vergroten om te voorkomen dat mensen in de armoede terecht komen. Inwoners die niet een eigen inkomen kunnen genereren en ook geen vermogen hebben, kunnen een beroep doen op de sociale voorzieningen van de gemeente (onder andere via de Participatiewet en bijzondere bijstand). Onze jeugd krijgt alle kansen. Daarom geven we prioriteit aan het voorkomen van problemen bij kinderen en jongeren. In de jeugdhulp gaan we door met de ingezette ontschotting. De trend van armoede, ongezonde leefstijl, gezondheidsklachten of leerachterstanden die generaties lang in families voorkomen, wordt doorbroken. Zo min mogelijk kinderen die opgroeien in een gezin met een langdurig laag inkomen. We willen kwalitatief goede zorg en ondersteuning bieden, waarbij we binnen het sociaal domein niet meer uitgeven dan we ontvangen van het Rijk. Binnen het programma herbezien we daarom onze aanpak. Doel hiervan is om integraal binnen het gehele sociaal domein bij te dragen aan het vergroten van maatschappelijke impact, tegen gereduceerde kosten.
13
JAARSTUKKEN 2022
Wat hebben we gedaan in 2022? Status
Speerpunt begroting 2022 (Wat gaan we ervoor doen?) Wat levert het op?
Toelichting Jaarrekening 2022
Regionale Wmo-taken Op 1 januari 2022 gaan de nieuwe Noord- en Midden-Limburgse samenwerkingsafspraken in voor de regionale Wmo-taken (MO, BW, BMZ en OGGz-preventie), op basis van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO). De samenwerking kent o.a. de volgende uitgangspunten: op orde brengen/houden sociale basis infrastructuur, focus op lokale toegang voor MO/BW, spreiding en financiële solidariteit. Concreet betekent onder andere dat: 1) de prestatie Beschermd Thuis wordt opgevangen binnen TZO 2) de toegang tot BW lokaal i.p.v. regionaal wordt uitgevoerd 3) de gemeente een rol gaat nemen bij het voorkomen van instroom en het bevorderen van duurzame uitstroom i.r.t. MO 4) de focus bij daginvulling komt te liggen op normalisering. 5) gekeken wordt naar passende huisvesting en ondersteuning.
Regionale Wmo-taken Normalisering van de situatie van de burger door 1) voorkomen van instroom in voorzieningen door te focussen op oplossingen in de sociale basis (ondersteuning zo lokaal en dichtbij mogelijk) 2) verblijf in voorzieningen zo kort mogelijk door bij start al de focus te leggen op uitstroom 3) vormgeven duurzame uitstroom (geen terugval).
De toegang tot Beschermd wonen (BW) en maatschappelijke opvang (MO) is lokaal ingericht. De uitstroom vanuit BW en MO verloopt grotendeels via het matchingspunt bijzondere doelgroepen, met focus op vlotte en duurzame uitstroom. De regionale samenwerking verloopt goed, de nieuwe regiovisie Meedoen & Wonen 2022-2026 en daarbij behorende beleidsagenda 2023 zijn vastgesteld. In 2022 is een start gemaakt met het versterken van de lokale sociale basis voor de bijzondere doelgroepen, verdere uitwerking volgt in 2023. Daarbij is ook aandacht voor de implementatie van het programma Beschermd Thuis, het bieden van activiteiten en het wegnemen van stigma’s. Waar nodig wordt hieraan in regionaal of bovenregionaal verband aan gewerkt.
Arbeidsmarkttoeleiding Opstellen van een regionale beleidsagenda om de doelstellingen van de Participatiewet te bereiken, op basis van de uitgangspuntennotitie Arbeidsmarkttoeleiding van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In 2022 spelen we in ieder geval in op de volgende actualiteiten: • Uitvoering maatregelen vanuit de Post Corona aanpak, Perspectief op Werk en Tasforce-aanpak ‘Met veerkracht uit de crisis’. • De agenda van de staatssecretaris genaamd ‘Breed Offensief’ die leidt tot aanpassingen in de Participatiewet die op verschillende momenten in werking treden.
Arbeidsmarkttoeleiding Op basis van de Post Corona – plan van aanpak en het plan ‘Met veerkracht uit de crisis’ van de Taskforce Corona Midden-Limburg worden concrete projecten uitgevoerd om zoveel mogelijk (jeugd)werkloosheid te voorkomen, van werk(loosheid) naar werk te realiseren en zelfstandigen te ondersteunen. De resultaten hiervan worden in beeld gebracht en gemonitord via een daarvoor ontwikkeld dashboard.
De diverse projecten van de Post Corona-aanpak Perspectief op Werk en het plan ‘Met veerkracht uit de crisis’ van de Taskforce Corona Midden-Limburg lopen volop in 2022, ter voorkoming van (jeugd)werkloosheid en om werk(loosheid) naar werk te realiseren en zelfstandigen te ondersteunen. De netwerkafstemming tussen arbeidsmarkt-, onderwijs- en economische partijen wordt ook na corona als waardevol gezien en loopt door. In 2022 is tevens gestart met het traject om te komen tot een herstructurering van de Arbeidsmarktregio, ingegeven zowel vanuit landelijke wijzigingen in deze structuur als ook vanuit de regionale en lokale wens de samenwerkingsstructuur te vereenvoudigen en tot meer verbinding te komen (lokaal-regionaal en tussen de diverse beleidsterreinen). Voor een aantal onderdelen van de agenda van het Breed offensief is een wetswijziging aangenomen eind 2022. De wetswijziging gaat in per 1 juli 2023. Er is overall sprake van een daling van het aantal werkzoekenden in het algemeen en van uitkeringsgerechtigden in de bijstand in het bijzonder. Dit heeft voor ene groot deel te maken met de krapte op de arbeidsmarkt en de arbeidsmarktinstrumenten die vanuit de gemeente aanvullend ingezet worden
14
JAARSTUKKEN 2022
Doorontwikkeling Participatiewet Het voornemen is om te komen tot een nieuwe entiteit (NE) voor de uitvoering van de participatiewet als het gaat om arbeidsinschakeling van werkzoekenden in het kader van de Participatiewet. Werkzoekendendienstverlening en werkgeversdienstverlening zullen door de gemeenten in Midden-Limburg Oost onder één aansturing worden gebracht. Hiertoe wordt een bedrijfsplan uitgewerkt en zal eind 2021 ter besluitvorming worden aangeboden aan de gemeenteraad. Dit moet leiden tot een bedrijf dat toekomstbestendig is. De bedoeling is dat de NE vanaf 1-1-2022 operationeel is.
Doorontwikkeling Participatiewet De doorontwikkeling van de Participatiewet beoogd jaarlijks 150 banen te realiseren in de regio Midden-Limburg Oost voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Vanaf 1 januari 2022 start de uitvoering op basis van een bedrijfsplan in een nieuwe samenwerking tussen de 5 gemeenten in Midden-Limburg Oost. De inzet is om te komen tot zoveel mogelijk dienstverbanden bij private en publieke werkgevers. Naast de ambitie van 150 banen is er ook nog een veranderkundige opgave gericht op een effectievere uitvoering van de Participatiewet. Het programma richt zich nadrukkelijk op het uitvoeren van het werkdeel van de Participatiewet, de reintegratie en arbeidsparticipatie. Het doel van dit programma is om te komen tot een betere dienstverlening, meer banen, minder maatschappelijke kosten en het hebben van een positief effect op de financiën van Westrom. De financiële effecten hiervan zijn nog niet vertaald in de begroting 2022 en het meerjarenperspectief van Westrom.
Volgend op de collegebesluiten van de gemeenten Maasgouw en Roerdalen 20 december 2022 om niet te participeren in een gemeenschappelijke entiteit voor de Doorontwikkeling van de Participatiewet (hierover is de raad op 1 februari 2023 via een RIB geïnformeerd), onderzoekt gemeente Roermond in Q1 en Q2 2023 op welke manier zelf uitvoering te geven aan de Doorontwikkeling van de Participatiewet Gedurende het proces van de NEIO is de dienstverlening richting cliënten op de normale wijze gecontinueerd zoals dat altijd gebeurd. Er heeft geen stagnatie in aanpak plaatsgevonden hetgeen betekent dat wij onze doelgroep gewoon hebben voorzien van passende trajecten, werkafspraken, loonkostensubsidies, maatwerktrajecten of scholingstrajecten. Dit in nauwe samenwerking met onze ketenpartners.
15
JAARSTUKKEN 2022
Toekomstbestendige Zorg en Ondersteuning (TZO) Vanuit het programma Beter met Minder is in 2021 de opdracht Toekomstbestendige Zorg en Ondersteuning (TZO) gegund. Deze opdracht TZO behelst het versterken van de sociale basis en het bieden van ondersteuning aan inwoners op het gebied van zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie (nu nog Wmo-begeleiding) vanuit een andere visie en werkwijze. Bij het versterken van de sociale basis wordt ingezet op Positieve Gezondheid en preventie: problemen van mensen zoveel mogelijk voorkomen en eerder signaleren, zorgen dat er meer naar elkaar wordt omgekeken, dat buurtinitiatieven gestimuleerd worden, mensen elkaar helpen, et cetera. De sociale basis is belangrijk voor de sociale kwaliteit van het leven van individuele inwoners, de verbanden waarvan zij deel uitmaken en de samenleving als geheel. Hierbij is 1 opdrachtnemer langjarig (5 jaar, met optie tot verlenging voor nog eens 5 jaar) gecontracteerd. Deze opdracht wordt taakgericht bekostigd waarbij het budget voor 2022 jaarlijks wordt geïndexeerd (OVA index) maar niet wordt bijgesteld op basis van toenemende zorgvraag en/ of demografische ontwikkelingen. Er zijn afspraken gemaakt m.b.t. het verzamelen en monitoren van managementinformatie. Daarnaast zullen in overleg met de opdrachtnemer KPI’s worden bepaald.
Deze zullen vanaf 2023 waar mogelijk en nodig in de gemeentebegroting landen. 2022 wordt het eerste uitvoeringsjaar van de nieuwe overeenkomst.
Toekomstbestendige Zorg en Ondersteuning (TZO) Een duurzame samenwerkingsrelatie met de opdrachtnemer gericht op zelfredzame inwoners, vitale gemeenschappen en passende zorg en ondersteuning binnen de budgettaire kaders.
In 2022 is de overgang gerealiseerd van cliënten Wmo begeleiding individueel en dagbesteding naar Vijf. Daarnaast zijn gebiedsteams met leefcoaches van Vijf in wijken actief met het ondersteunen van inwoners (waar nodig) door middel van opbouwwerk. De doorontwikkeling naar brede gebiedsgeorganiseerde teams wordt in 2023 voortgezet.
Transformatie jeugd Landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen geven verder richting aan de transformatie. Zo worden er extra middelen ter beschikking gesteld voor 2022 waaraan extra taken worden gekoppeld (worden nog concreter uitgewerkt), maar ligt er op de schaal van de jeugdhulpregio en de lokale gemeente nog steeds de opdracht om via inhoudelijke en financiële transformatie, kwaliteit van jeugdhulp te kunnen blijven borgen en kosten te beheersen. Landelijk onderzoek, zoals het AEF-rapport ‘’Stelsel in groei – Een onderzoek naar financiële tekorten in de jeugdzorg’’, geeft richting welke transformatiemaatregelen een bijdrage kunnen leveren aan beheersing van kosten en terugdringen van tekorten. Deze worden afgewogen in concrete uitvoeringsacties in 2022. Daarnaast zal er ook gewerkt worden aan specifieke analyses en van de tekorten op het jeugddomein van de gemeente Roermond, om de genoemde maatregelen te vertalen en prioriteren naar de lokale situatie. Hierin zullen we ook verder moeten inzetten op het concretiseren van het transformatieuitgangspunt ‘normaliseren’. Niet alle zorgen hoeven te worden geproblematiseerd.
Transformatie jeugd Landelijke maatregelen gekoppeld aan de extra financiële middelen die vanaf 2022 worden verwacht via de hervormingsagenda, gecombineerd met lokale acties, beogen meer grip op de financiële positie van onze gemeente op het jeugddomein. Hierbij blijven we oog houden voor behoud van kwaliteit van jeugdhulp en verbetering ervan. Kinderen moeten sneller op de juiste plek terecht komen, waarbij streven is om uithuisplaatsingen van kinderen te voorkomen. Een versterkte toegang zal hierin een bijdrage kunnen leveren (Expertteam voor de meest complexe, vastgelopen casuïstiek en een ondersteuner in de huisartsenpraktijk die kennis en tijd heeft voor een goede vraagverheldering bijv.). Het resultaat van verder concretiseren van het begrip ‘normaliseren’ maakt dat we niet alle hulpvragen tot inzet
Transformatie Jeugd is een cyclisch proces, waarbij continue wordt gewerkt aan het verbeteren van de kwaliteit en beheersbaarheid van de Jeugdhulp. Vanuit het Rijk en de VNG zijn verschillende acties uitgezet om gemeenten te ondersteunen in het kwalitatief goed, maar ook beheersbaar inrichten van de Jeugdhulp. Er is een Hervormingsagenda opgesteld, waarin handreikingen worden gedaan ter versterking van thema’s zoals reikwijdte van Jeugdhulp met het oog op de integrale aanpak in het sociaal domein en aanpalende terreinen en versterking van de kwaliteit van lokale teams en de toegang. De verwachting was dat deze agenda in 2022 landelijk zou worden vastgesteld en daarmee concreter richting zou geven aan de acties voor gemeenten. Doordat onderhandelingen moeizaam verliepen, is dat niet gebeurd. De gemeente Roermond volgt de ontwikkelingen nauwlettend en bereidt zich ook al voor op de hoofdzaken uit deze agenda, omdat deze punten ook in onze visie cruciaal worden geacht. Vooruitlopend hierop is reeds gestart met het opstellen van een integraal (domein overstijgend) plan, waarvan dit deel uitmaakt .
Ten behoeve van monitoring zijn in het laatste kwartaal van 2022 KPI’s gedefinieerd. De verzamelde gegevens zijn echter nog niet geheel representatief. Samen met Vijf wordt onderzocht hoe op basis van een passende onderzoeksmethode tot valide uitkomsten te komen.
16
JAARSTUKKEN 2022
van (gespecialiseerde) jeugdhulp hoeven te leiden. Daarmee houden we (financiële) ruimte over voor kinderen die zorg en ondersteuning nodig hebben. Norm voor Opdrachtgeverschap en regionale governance jeugd Het gezamenlijk met de regiogemeenten opstellen van een regiovisie voor de jeugdhulp en de samenwerking op het gebied van jeugdhulp, die door de betrokken gemeenteraden worden vastgesteld. Komen tot een gemeenschappelijke regeling (niet-vrijblijvende governance) voor de samenwerking maakt hier onderdeel van uit.
Norm voor Opdrachtgeverschap en regionale governance jeugd Een regionale samenwerking op het gebied van jeugdhulp die voldoet aan de eisen van de ‘wet beschikbaarheid zorg voor jeugdigen’ en die bijdraagt aan een goed georganiseerde regionale jeugdhulp.
Hervormingsagenda jeugd Vertalen van de landelijke hervormingsagenda jeugd, opgesteld door Rijk en gemeenten, naar de Roermondse en regionale schaal. De hervormingsagenda is onderdeel van de afspraken over de extra middelen en vraagt een inspanning van alle gemeenten om deze afspraken na te komen. Uitvoering geven aan deze hervormingsagenda om de jeugdhulp beter te maken voor jeugdigen en gezinnen en beter beheersbaar voor de gemeente.
Hervormingsagenda jeugd Het verbeteren en vergroten van de kwaliteit van jeugdhulp, terugdringen van gebruik van jeugdhulp en verminderen van de uitgaven aan jeugdhulp.
In Q3 is de regiovisie jeugd en gezin Midden-Limburg Oost vastgesteld door de gemeenteraad. Hiermee is voldaan aan de Norm van Opdrachtgeverschap en is er een goede regionale basis gelegd voor de samenwerking Jeugd op MLO niveau en daarmee samenhangend de governance op regionale schaal. Hiermee is het mogelijk om zowel in MLO verband als ook breder, zoals in nieuwe aanbestedingen voor segmenten jeugdhulp (o.a. Wonen en Verblijf met behandeling) de samenwerking veelal bovenregionaal op te zoeken (met voornamelijk Midden-Limburg West en NoordLimburg).. De gemeenten hebben het overleg over de hervormingsagenda opgeschort i.v.m. de bezuinigingen die door de regering wordt doorgevoerd, in afwijking van de afspraken n.a.v. de Commissie van Wijzen. Na de verkiezingen zijn de gesprekken over deze Hervormingsagenda weer opgestart. Per brief van mei 2022 bericht het Ministerie van VWS over haar ideeën ten aanzien van: kernproblemen in de jeugdzorg, de vijf leidende principes bij hervormingen jeugdzorg, het verbeteren van randvoorwaarden voor een goed functionerend en houdbaar jeugdstelsel, hervormingsagenda en extra besparingen, het Coalitieakkoord en het verwachte vervolgtraject. VWS streefde ernaar de Hervormingsagenda Jeugd eind 2022 te kunnen vaststellen in overleg met betrokken partijen. Dit is niet gelukt.
De onderhandelingen lopen eind 2022 nog steeds en worden ook door onze gemeente gevolgd. Er is we gestart met het inventariseren van de mogelijke implicaties van de eerdere genoemde onderdelen uit deze Hervormingsagenda. Deze implicaties worden, waar mogelijk, nu ook al verwerkt aan het onder 'transformatie jeugd' genoemde plan. Ten tijde van het opstellen van dit boekwerk is er nog geen akkoord bereikt over de Hervormingsagenda Jeugd. Inmiddels zijn werkgroepen geformeerd met een afvaardiging van ministeries van BKZ, VWS en Financiën en de VNG/gemeenten, zodat de Hervormingsagenda ook voldoende garanties kan bieden aan gemeenten om genoemde verbeteringen in de agenda aan te kunnen pakken.
17
JAARSTUKKEN 2022
Effectief beleid voeren bij het voorkomen en bestrijden van armoede en schulden Herformuleren van het beleidsplan armoede en schulden in 2022. Armoede en schulden zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en hiervoor zou één missie, een visie en een plan op hoofdlijnen moeten gelden. Door het opstellen van één gezamenlijk beleidsplan armoedebeleid en schuldhulpverlening op hoofdlijnen willen we deze verbondenheid krachtiger laten zien en meer effectiviteit bereiken. We zetten extra in op het versterken van de samenhang tussen armoedebeleid en schuldhulpdienstverlening. Dit moet ertoe leiden dat minder mensen langdurig in armoede leven en dat schulden in een zo vroeg mogelijk stadium worden gesignaleerd, om problematische schulden te voorkomen.
Herformulering van het beleidsplan armoede en schulden Een daling van het aantal kinderen dat opgeroeid in een huishouden met langdurig laag inkomen. Minder inwoners hebben problematische schulden. Publiek-private samenwerking realiseren.
De ontwikkeling van een breed armoede- en schuldhulpbeleid is in 2022 ingehaald door ontwikkelingen als de stijgende energiekosten en de daaraan gerelateerde daling van de koopkracht. Gezien de noden van onze inwoners, en naar aanleiding van concrete opdrachten vanuit de gemeenteraad, is ervoor gekozen om hier op te focussen. De crises en de urgentie om op zeer korte termijn maatregelen te nemen laten zich moeilijk verenigen met het ontwikkelen van nieuw beleid. In deze turbulente tijd waarin ontwikkelingen elkaar snel opvolgden is gebleken dat het niet realistisch was om te verwachten dat de gestelde speerpunten voor 2022 zouden worden behaald.
18
JAARSTUKKEN 2022
Wat heeft het gekost? Programma
D-01 Zorgzame gemeente
Lasten / baten
Lasten
Baten
Product
Primitieve Begrotings begroting 2022 wijziging 2022
Realisatie 2022
Verschil
6.733.669
1.440.362
8.174.031
0
8.204.902
-30.871
D-0120 Maatschappelijke ondersteuning
15.986.522
13.854
16.000.376
0
14.894.736
1.105.640
D-0130 Jeugdzorg
18.698.728
14.155.076
32.853.804
0
23.881.600
8.972.204
D-0140 Arbeidsmarkt en participatie
17.647.860
936.429
18.584.289
0
17.693.934
890.355
D-0150 Inkomensregelingen & schuldhulpverlening
34.002.895
3.217.354
37.220.249
0
37.084.064
136.185
D-0160 Preventie en gezondheid
2.828.614
256.403
3.085.017
0
2.861.380
223.637
D-0110 Informatie, advies en toeleiding
0
0
0
0
-1.680
1.680
D-0120 Maatschappelijke ondersteuning
-1.114.226
-1.895.203
-3.009.429
0
-3.907.772
898.343
D-0130 Jeugdzorg
-385.468
-7.804.810
-8.190.277
0
-2.925.072
-5.265.205
D-0140 Arbeidsmarkt en participatie
-161.076
1.884.204
1.723.128
0
-1.526.736
3.249.863
-29.230.698
4.027.565
-25.203.133
0
-24.849.449
-353.684
-30.600
-69.628
-100.228
0
-100.208
-20
64.976.220
16.161.606
81.137.826
0
71.309.699
9.828.127
D-0110 Informatie, advies en toeleiding
0
100.000
100.000
0
100.000
0
D-0140 Arbeidsmarkt en participatie
0
100.000
100.000
0
100.000
0
D-0150 Inkomensregelingen & schuldhulpverlening
0
22.185.652
22.185.652
0
22.185.652
0
D-0160 Preventie en gezondheid
0
275.000
275.000
0
275.000
0
D-0110 Informatie, advies en toeleiding
0
-272.273
-272.273
0
-272.273
0
-9.200
-1.478.053
-1.487.253
0
-1.487.253
0
-222.000
-2.735.200
-2.957.200
0
-2.957.200
0
0
-21.315.652
-21.315.652
0
-21.315.652
0
-44.400
-309.533
-353.933
0
-353.933
0
-275.600
-3.450.059
-3.725.659
0
-3.725.659
0
64.700.620
12.711.547
77.412.167
0
67.584.040
9.828.127
D-0160 Preventie en gezondheid Resultaat voor bestemming
Onttrekking uit reserves
Verplichting
D-0110 Informatie, advies en toeleiding
D-0150 Inkomensregelingen & schuldhulpverlening
Storting in reserves
Bijgestelde begroting 2022
D-0130 Jeugdzorg D-0140 Arbeidsmarkt en participatie D-0150 Inkomensregelingen & schuldhulpverlening D-0160 Preventie en gezondheid Mutatie reserve (F980) D-01 Zorgzame gemeente
(Belangrijkste) afwijkingen tussen de realisatie 2022 en de begroting (ná wijziging) 2022: Product
Onderwerp en evt korte toelichting
Lasten
Baten Reserve
Saldo V/N I/S
D-0110 Informatie, Overig advies en toeleiding
-31
2
0
-29
N
I
Totaal
-31
2
0
-29
N
I
Huishoudelijke hulp (HBH) en wmo maatwerkvoorzieningen Door personeelstekorten bij vrijwel alle aanbieders is de huishoudelijke ondersteuning regelmatig niet geleverd. Daarnaast hebben alle aanbieders een clientenstop gehad gedurende de zomer waardoor geen nieuwe clienten aangenomen werden. De personeelstekorten hebben vrijwel het gehele jaar geduurd waardoor gedurende heel 2022 minder zorg verzilverd is.
464
-58
406
V
I
D-0120 Maatschappelijke ondersteuning
19
JAARSTUKKEN 2022
Toekomstbestendige zorg en ondersteuning De lumpsum financiering Toekomstbestendige zorg en ondersteuning (TZO) aan Vijf is verdeeld over de taakvelden (TZO sociale basis, TZO gebiedsteams en TZO maatwerkvoorzieningen). De gerealiseerde lasten voor de sociale basis en de gebiedsteams wijken af van de begroting op basis van realisatie binnen deze drie taakvelden, in totaliteit leidt dit niet tot een vormt dit geen materiële afwijking. De positieve baten worden veroorzaakt door een incidentele terugbetaling van Vijf die voortvloeit uit contractafspraken over persoonsgebonden budgetten in relatie tot zorg in natura. Complexe problematiek regionale samenwerking Deze middelen zijn bedoeld voor het versterken van de sociale basis. In 2022 is gestart met het opstellen van het uitvoeringsprogramma sociaal domein in lijn met het beleidskader sociaal domein 20202028 Midden Limburg-Oost. Voor dit uitvoeringsprogramma zijn deze middelen nodig om de sociale basis te versterken. In juli 2023 wordt een concreet meerjaren uitvoeringsprogramma inclusief begroting aan de raad voorgelegd, waar dit een onderdeel van is. Doorbelasting salarissen Bij de verantwoording van de personeelskosten binnen de diverse producten binnen de jaarverantwoording ontstaan verschillen tussen begrote en gerealiseerde salariskosten. Deze worden op totaalniveau geanalyseerd.
Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar het onderdeel financiën in de paragraaf Bedrijfsvoering. Overig
155
213
368
V
I
243
762
1.005
V
I
282
V
I
-38
-19
0
-57
N
I
Totaal
1.106
898
0
2.004
V
I
282
20
JAARSTUKKEN 2022
D-0130 Jeugdzorg
Jeugdzorg Plus In 2022 zijn meer zorgdagen JeugdzorgPlus gebruikt dan in 2021 (2446 in 2022 tegenover 2188 in 2021), daarnaast waren de uitgaven voor exceptionele kosten (1 op 1 begeleiding) hoger in 2022 dan in 2021. Het grotere aantal zorgdagen is deels een gevolg van een wijziging in het woonplaatsbeginsel per 1-1-2022. SPUK expertisecentrum jeugdhulp De middelen van deze specifieke uitkering zijn voorontvangen via de balans en opgenomen in de begroting. In de jaarrekening zijn de daadwerkelijke lasten en baten op basis van de SISA (Single information, single audit) in de verantwoording verwerkt. Hierbij wordt verwezen naar de SISA bijlagen. In 2022 is niet het volledig begrote bedrag besteed binnen de doelen van het Expertisecentrum. De ontwikkeling van de plannen heeft meer tijd gekost dan verwacht. SPUK transitie vastgoed jeugdzorg + De middelen van deze specifieke uitkering zijn voorontvangen via de balans en opgenomen in de begroting. In de jaarrekening zijn de daadwerkelijke lasten en baten op basis van de SISA (Single information, single audit) in de verantwoording verwerkt. Hierbij wordt verwezen naar de SISA bijlagen. De middelen zijn in 2022 niet uitbetaald aan de aanbieders, omdat de planvorming nog niet gereed was. Middelen worden in 2023 uitbetaald aan de aanbieders, besteding vindt plaats binnen de looptijd van de regeling.
-772
0
-772
N
I
1.060
-1.116
-56
N
I
4.099
-4.099
0
21
JAARSTUKKEN 2022
Incidentele middelen jeugd De incidentele middelen jeugd zijn in 2022 niet besteed, omdat binnen de hervormingsagenda nog geen akkoord is tussen het Rijk en de VNG. Wel is in 2022 gestart met het opstellen van het uitvoeringsprogramma sociaal domein in lijn met het beleidskader sociaal domein 20202028 Midden Limburg-Oost. Voor dit uitvoeringsprogramma zijn deze incidentele middelen nodig om de drie opgaven in het sociaal domein, te weten ‘een gezond leven mogelijk maken’, ‘een kansrijk en inclusief Roermond’ en ‘bestaanszekerheid voor iedereen’ mogelijk te maken. In juli 2023 wordt een concreet meerjaren uitvoeringsprogramma inclusief begroting aan de raad voorgelegd.
D-0140 Arbeidsmarkt en participatie
4.585
0
Overig
0
-50
Totaal
8.972
-5.265
Participatiebudget In navolging en afstemming van landelijk beleid alsmede het coalitieakkoord zijn we met 3 pijlers aan de slag, namelijk i) aanvragen aan de poort, ii) de caseloads en iii)de maatwerk trajecten. Omdat een groot deel van de doelgroep voor reintegratietrajecten niet passen in standaardtrajecten lopen er gesprekken met partners om de afspraken te herzien. Hierdoor is het budget niet volledig benut. De gemaakte afspraken zullen met het niet benutte deel van het budget uitgevoerd gaan worden zo dat de gemaakte afspraken in 2023 gerealiseerd kunnen worden voor deze kwetsbare doelgroep. Voorgesteld wordt om deze middelen over te hevelen naar 2023.
176
4.585
V
I
0
-50
N
I
0
3.707
V
I
176
V
I
22
JAARSTUKKEN 2022
D-0150 Inkomensregelingen & schuldhulpverlening
Arbeidsmarktregio De gemeente Roermond is door het Rijk aangewezen als centrumgemeente van de arbeidsmarktregio MiddenLimburg. Vanuit deze rol ontvangen wij ook de middelen vanuit het Rijk, beheren deze en zijn begroot. Voorheen werden de niet bestede middelen via de balans gereserveerd. Dit is op advies van de accountant niet meer mogelijk, waardoor dit leidt tot een overschot in 2022. De niet bestede middelen van voorgaande jaren worden ingezet voor meerjarige regionale dienstverlening en/of projecten binnen de arbeidsmarktregio. Het is noodzakelijk om deze middelen te reserveren, waarbij het advies is om hiervoor een nieuwe bestemmingsreserve te vormen en de resterende middelen 2022 hierin te storten. Vervolgens zullen ze in de begroting 2023 worden opgenomen vanuit deze bestemmingsreserve. Doorbelasting salarissen Bij de verantwoording van de personeelskosten binnen de diverse producten binnen de jaarverantwoording ontstaan verschillen tussen begrote en gerealiseerde salariskosten. Deze worden op totaalniveau geanalyseerd. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar het onderdeel financiën in de paragraaf Bedrijfsvoering. Overig
389
3.335
115
-85
Totaal
890
3.250
Inkomensvoorzieningen De overschrijding van de lasten is het gevolg van een storting in de voorziening op basis van de richtlijnen voorziening oninbare vorderingen 2023. Daarnaast is er sprake van minder verstrekte uitkeringen, als gevolg van de corona-impuls voor bedrijven. Om die reden zijn er ook minder baten ontvangen.
-173
-483
3.724
V
I
210
V
I
0
30
V
I
0
4.140 N
I
210
-656
23
JAARSTUKKEN 2022
Doorbelasting salarissen Bij de verantwoording van de personeelskosten binnen de diverse producten binnen de jaarverantwoording ontstaan verschillen tussen begrote en gerealiseerde salariskosten. Deze worden op totaalniveau geanalyseerd. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar het onderdeel financiën in de paragraaf Bedrijfsvoering. Corona intensivering bijzondere bijstand en schuldenbeleid Onderuitnutting wordt verklaard doordat deze kosten met name opgevangen zijn uit reguliere middelen. In 2022 waren de gevolgen van corona nog weinig zichtbaar, maar de komende periode is er een intensivering van het schuldingenbeleid nodig vanwege alle ontwikkelingen (inflatie, energiearmoede). Om deze reden wordt voorgesteld deze middelen over te hevelen naar 2023. Eenmalige energietoeslag In 2022 is 93% van de doelgroep voor de energietoeslag bereikt, dit is in lijn met het landelijke gemiddelde bereik. Uitvoeringskosten zijn meegenomen in de uitkering van het Rijk. We verwachten in 2023 opnieuw een energietoeslag, hiervoor zijn ook uitvoeringskosten nodig. Om die reden wordt voorgesteld deze middelen over te hevelen naar 2023. Corona tozo regeling De overschrijding van de lasten is het gevolg van een storting in de voorziening op basis van de richtlijnen voorziening oninbare vorderingen 2023.
De ontvangen uitkeringen betreffen terugbetalingen vanuit de Tozo bedrijfskredieten, de terugbetaaltermijn is gestart op 1 juli 2022. Deze terugbetalingen waren nog niet begroot. Armoedebeleid In verband met langdurige afwezigheid en personele wisselingen is niet alles naar
105
105
V
I
155
155
V
I
179
179
V
I
79
V
I
107
V
I
-162
107
241
24
JAARSTUKKEN 2022
volledigheid afgehandeld en zijn weinig nieuwe projecten gestart.
D-0160 Preventie en gezondheid
Totaal programma
overig
-75
-112
0
-186
Totaal
136
-354
0
-217
Gemeenschappelijke gezondheidsdienst Er is geen structurele afwijking in de totale bijdrage van de Veiligheidsregio Limburg Noord (brandweer, crisisorganisatie en publieke gezondheid). Deze bijdragen zijn conform begroting 2022 in rekening gebracht. In 2022 is er echter een eenmalig voordeel loonindex 2021 ontvangen. Overig
121
103
0
Totaal
224
0
11.297 -1.469
N
I
121
V
I
0
103
V
I
0
224
V
0 9.828
*een negatief bedrag betekent een nadeel t.o.v. de begroting 2022.
25
JAARSTUKKEN 2022
Programma 2 Inclusieve samenleving Producten: Onder het programma “Inclusieve samenleving” brengen wij de volgende producten samen: a) b) c)
Samenkracht en burgerparticipatie Wijkontwikkeling en wijkbeheer Diversiteit
Beleidskaders: • • • • • • • • • • • • • • •
Meedoen naar vermogen, op weg naar een participatiesamenleving: welzijnsvisie gemeente Roermond (2012). Beleidskader en beleidsplan Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 Regio MiddenLimburg Oost (2014). Visienota Jeugdhulp Midden-Limburg West en Oost (2013). Beleidsplan Jeugdhulp 2017-2019 (2016). Beleidsplan Armoedebeleid ‘Roermond, samen actief tegen armoede’ (2016). Uitvoeringsnota Preventief Armoedebeleid ‘Roermond, samen actief tegen armoede’ (2017). Kadernota regionaal arbeidsmarktbeleid Midden-Limburg (2012). Visienota werken naar vermogen in Midden-Limburg (2012). Beleidsplan schuldhulpverlening (2017 2020) ‘Weg uit de schulden’. Roermond Gezond, Preventie- en gezondheidsbeleid 2017-2021 (2017). Wijkontwikkelingsplan Donderberg 2012 – 2024 (2012). Uitvoeringsprogramma Fase 2 Wijkontwikkelingsplan Donderberg 2017-2020 (2016). VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (2016). Notitie Regenbooggemeenten Roermond en Weert 2019-2022. Subsidiëring Anti-discriminatievoorziening Limburg (ADV Limburg)
26
JAARSTUKKEN 2022
Strategisch doel programma Roermond kent een grote diversiteit aan inwoners. We streven naar een inclusieve samenleving: een stad waar iedereen meedoet en zichzelf mag zijn. De gemeente investeert, samen met maatschappelijke partners, in een sterke sociale basis die bijdraagt aan zelfstandig leven. We bevorderen, beschermen en waarborgen de rechten van mensen met een beperking, zodat ook zij optimaal mee kunnen doen. De programma’s Zorgzame gemeente en Inclusieve samenleving streven in hoge mate hetzelfde doel na. Kort gezegd: iedereen doet zoveel als mogelijk mee. De beleidskaders van beide programma’s zijn daarom grotendeels overeenkomstig. Om overlap te voorkomen worden zij niet in beide programma’s vertaald naar inzet. Het onderscheid zit, analoog aan het coalitieprogramma, in de rol van de gemeente. Bij het programma Inclusieve samenleving biedt de gemeente algemene - en basisvoorzieningen en stimuleert en ondersteunt ontwikkelingen bij en met maatschappelijke partners. Bij het programma Zorgzame gemeente zoomen we voornamelijk in op de gemeente die (deels) overneemt als de inwoner zelf, met zijn/haar omgeving, niet meer eigenstandig kan participeren zoals hij/zij dat wil.
Wat wilden we in 2022 bereiken? Een sterke sociale basis die bijdraagt aan zelfstandig wonen en leven; dat willen we bereiken. We werken aan bewustwording en eigen kracht en bieden algemene voorzieningen die gericht zijn op zelfredzaamheid en participatie. De verschillende Roermondse wijken en buurten hebben allemaal hun eigen karakter en in sommige gevallen verschillen ze beduidend van elkaar. We benutten de mogelijkheden om gerichter te werk te gaan, door accenten te leggen en ons beleid toe te spitsen op specifieke gebieden. Daarmee komt de gemeente optimaal tegemoet aan de behoeftes en wensen van de inwoners van Roermond. De gemeentelijke organisatie werkt zo veel mogelijk van buiten naar binnen en zoekt het contact met inwoners. Komend jaar werken we aan een meer uniforme werkwijze voor alle wijkteams, met daarbinnen voldoende ruimte voor maatwerk en het vergroten van betrokkenheid en verantwoordelijkheid van wijkpartners en bewoners. De wijkteams zijn herkenbaar aanwezig in de wijken. De gemeente is hierbij niet in de lead maar een van de partijen aan tafel. In Swalmen en in de Donderberg wordt al langere tijd geëxperimenteerd met verschillende vormen van wijkontwikkeling waarbij inwoners en wijkpartners zich inzetten om de leefbaarheid te verbeteren.
De ervaringen worden gebruikt om de komende jaren tot een optimale werkwijze voor alle Roermondse wijken en buurten te komen. Ook in 2022 hechten we veel waarde aan het in stand houden van onze huidige wijkaccommodaties. Zo behouden we een optimaal en sluitend net aan wijkaccommodaties binnen de Roermondse wijken, met name gericht op multifunctionaliteit, de gemeenschap en de functie ‘ontmoeten en contact’. Veranderingen in de maatschappij, technologie, economie, decentralisaties, et cetera, hebben ervoor gezorgd dat de vraag naar accommodaties dynamisch is. De hoofdfunctie ‘ontmoeten en contact’ blijft bestaan maar de behoefte (aard en omvang van activiteiten) is veranderd. Om aan deze behoefte een juiste toekomstbestendige invulling te geven, is maatwerk essentieel. Het accommodatiebeleid geeft invulling aan dit maatwerk. Een inclusieve samenleving geldt ook voor nieuwe Roermondenaren, waaronder vluchtelingen en statushouders. We bevorderen hun integratie, inburgering en meedoen in de samenleving. Met betrokken partijen willen we de bewustwording van inwoners vergroten met betrekking tot het samen leven in de stad met mensen met verschillende culturele achtergronden.
Roermond bouwt tevens verder aan de Regenbooggemeente en ondersteunt activiteiten die bijdragen aan de sociale acceptatie, veiligheid en emancipatie van lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgender- en intersekse personen (LHBTI’ers). Uiteindelijk zien we een Roermondse samenleving, waarin iedereen zich thuis voelt en meedoet.
27
JAARSTUKKEN 2022
Wat hebben we gedaan in 2022? Status
Speerpunt begroting 2022 (Wat gaan we ervoor doen?) Wat levert het op?
Toelichting Jaarrekening 2022
Evaluatie Dorpsplan Swalmen en burgerbegroting Swalmen In 2021 is gestart met de evaluatie van het project Dorpsplan Swalmen en pilot burgerbegroting Dorpsplan Swalmen. Deze evaluatie wordt afgerond eind 2021 of begin 2022. Vanuit de lessons learned wordt in 2022 gekeken welke resultaten en oplossingsrichtingen in de actualisatie en/of aanpassing van bestaand beleid/opstellen wijk- en kernenbeleid kan worden opgepakt.
Evaluatie Dorpsplan Swalmen en burgerbegroting Swalmen Overzicht van de resultaten die de leefbaarheid van Swalmen hebben verbeterd en inzicht in mogelijke denkrichtingen bij het opstellen van wijk- en kernenbeleid.
De raad heeft via raadsinformatiebrief d.d. 14-02-2023 (zaaknummer 15556-2023) de evaluatie van het Dorpsplan Swalmen, inclusief bijbehorende burgerbegroting ontvangen. De resultaten worden verwerkt in het nader op te stellen wijk- en kernenbeleid.
Wijkontwikkelingsplan Donderberg In 2022 zijn we gestart met fase 3 van het Wijkontwikkelingsplan Donderberg. Deze fase duurt tot en met 2025. Samen met de partners in de wijk is een uitvoeringsprogramma voor deze laatste fase opgesteld, waarbij naast de fysieke ontwikkeling sterk wordt ingezet op sociaaleconomische aspecten, veiligheid en op het verduurzamen van de wijkaanpak. We geven hier verdere invulling aan in de vorm van een buurtonderneming, D’onderneming. Dit wordt een plek waar mensen die nu langs de kant staan (geen baan, klein sociaal netwerk) terecht kunnen voor een goed gesprek met een coach, ondersteuning kunnen krijgen bij problemen waar ze zelf niet het hoofd aan kunnen bieden en de mogelijkheid krijgen om letterlijk en figuurlijk in beweging te komen. Zo willen we de kracht van de mensen in de wijk optimaal inzetten voor de wijk. We focussen in eerste instantie op een klusteam en een wijkrestaurant.
Wijkontwikkelingsplan Donderberg Verbetering van de leefbaarheid en het doorbreken van overerving van sociaaleconomische achterstanden op de Donderberg.
Fase 2 van het wijkontwikkelingsplan Donderberg is eind 2021 geëvalueerd. Mede op basis hiervan is in samenwerking met de overige partners fase 3 voor de periode 2022 tot en met 2025 opgesteld. Dit plan is in februari ter besluitvorming aan de deelnemende partijen in de Stuurgroep voorgelegd. In juni 2022 heeft het College ingestemd met het Uitvoeringsprogramma en begroting. De voorbereidingen voor de uitvoering van fase 3 zijn voortvarend opgepakt.
28
JAARSTUKKEN 2022
Wet Inburgering We voeren de nieuwe Wet Inburgering uit die op 1 januari 2022 ingaat. De klantmanagers brengen de nieuwkomers volledig in beeld waardoor zij hen op een passend inburgeringstraject kunnen plaatsen. Dat houdt in; de juiste combinatie van taal, participatie en ontzorging. De trajecten zijn gedeeltelijk samen met de regio ingekocht en deels lokaal. De nadruk ligt op de integrale aanpak waarbij we de ‘best practices’ van de pilots/projecten ‘Up’ en ‘Next turn’ inzetten. Deze succesvolle projecten hebben ons de afgelopen jaren bruikbare informatie geleverd wat het meeste bijdraagt aan succesvolle integratie en participatie van nieuwkomers. De gemeente neemt weer de regie op de inburgering met als doel dat alle inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk en volwaardig kunnen meedoen aan de Nederlandse samenleving, het liefst via betaald werk. Hierdoor krijgen we weer grip op de inburgering en kunnen we erop sturen dat inburgeringsplichtigen na hun huisvesting direct beginnen met hun integrale traject inburgering en participatie. We zetten in op een zo hoog mogelijk taalen participatieniveau om de doelstelling te bereiken. Dit betekent dat onze nieuwkomers een passender traject krijgen en meteen kunnen starten. Dit zorgt voor eerdere integratie en vergroot de zelfredzaamheid van de nieuwkomers.
De belangrijkste KPI’s uit het plan van aanpak: • Wat willen we bereiken? • 90% van alle nieuwkomers is binnen 3 maanden na huisvesting gestart met de inburgering. • 90% van alle nieuwkomers op een inburgeringstraject is geslaagd binnen 3 jaar. • 80% van alle nieuwkomers doet mee binnen 3 jaar. • 40% van alle statushouders (in de bijstand) stroomt uit naar werk of studie binnen 2 jaar.
Wet Inburgering De nieuwe Wet Inburgering is per 1 januari 2022 succesvol geïmplementeerd. Statushouders volgen kort na hun huisvesting in Roermond een inburgeringstraject op maat. Dat betekent dat zij door de taal te leren op school en bij hun participatietraject snel integreren en gaan participeren naar vermogen. Met als eindresultaat het behalen van het inburgeringsexamen en waar mogelijk betaald werk of uitstroom naar scholing voor het behalen van een startkwalificatie.
Inmiddels zijn de eerste inburgeraars gestart die onder de nieuwe wet inburgering vallen en verlopen de trajecten succesvol. In de septembercirculaire van 2022 heeft het Rijk extra financiële vastgesteld voor de gemeente Roermond gezien de verhoogde taakstelling in 2023.
Doorontwikkelen wijkgericht werken Wijkgericht werken is een continu ontwikkelproces. Bij dit doorontwikkelen zal in 2022 actief de verbinding worden gezocht met het opgavegericht werken. Daarnaast levert het uitvoeren van de motie wijk- en kernenbeleid zeer waarschijnlijk inzichten om het doorontwikkelen te bevorderen. Ook de Omgevingswet zal uiteindelijk op wijkniveau leiden tot andere vormen van wijkbetrokkenheid en rolverdeling tussen partijen in de wijk. De werkwijze van de wijkregisseurs zal in dit proces continu worden gemonitord en waar nodig bijgesteld om de doelen rondom wijkgericht werken te kunnen behalen. De beweging die vanuit wijkregie in ieder geval zal worden gemaakt is het nog actiever betrekken partners in de wijk en bewoners uit een wijk bij planvorming en initiatieven.