Bijlage 1 - Integraal veiligheidsplan Roermond 2024-2027

Voorkomen

26

Toelichting ambitie

gemeenschap(pen) in Roermond ‘raken’. En als grenzen toch

Doelen

worden overschreden uit boosheid, angst of baldadigheid, Het hoofd bieden aan een fenomeen wat nog beperkt

treedt ze met haar (keten)partners doortastend op, waardoor

Algemeen

begrepen wordt, vraagt allereerst om inzicht. Een inzicht

extremisme, geweld, opruiing, bedreiging en andere

Ten aanzien van Maatschappelijke Onrust hebben wij vijf

dat regelmatig opgehaald, gecreëerd en gedeeld moet

onacceptabele uitingsvormen van maatschappelijke onrust

doelen benoemd om de komende jaren aandacht aan te

worden met alle belanghebbende partijen om impactvolle

doeltreffend worden aangepakt.

besteden. De vijf doelen dragen bij aan de weerbaarheid

gebeurtenissen voor de gemeenschap te kunnen begrijpen.

van zowel de gemeente zelf als de bedrijven en inwoners in

Het ontwikkelen van een lerende houding is dan bij uitstek

Speciale aandacht binnen dit thema is er voor de jeugd in

de gemeente door spanningen en polarisatie te verkleinen,

relevant, omdat juist dit fenomeen ook betrekking heeft

relatie met het thema ondermijning. Hoe kunnen we leren

de voedingsbodem voor radicalisering aan te pakken en te

op de gemeente zelf, als belangrijk instituut voor de lokale

van de aanpak jonge aanwas richting (online) radicalisering

werken aan het vertrouwen in de overheid. Hieronder volgt

gemeenschap.

en mogelijk rechts extremisme? Hier is ook duidelijk een

een korte toelichting op de doelen en wordt de link met de

verweving met digitale veiligheid. Wat drijft jongeren hierin?

ambitie uitgelegd.

Door te luisteren en in gesprek te gaan met alle inwoners van

Bij criminaliteit is het duidelijk: geld, maar in het geval van

Roermond kan er een vorm van wederzijds begrip ontstaan.

maatschappelijke onrust speelt verlies van vertrouwen een

1. Het eigen huis is meer op orde

Deze dient overigens niet alleen tussen burger en gemeente

rol. Mogelijk zijn hier cultuuraspecten relevant die passen

Een belangrijke randvoorwaarde om als gemeente de

plaats te hebben, maar ook tussen inwoners onderling om

bij de jongeren- en straatcultuur. Hoe haal je iemand die

aanpak van maatschappelijke onrust aan te pakken, is een

polarisatie en spanningen zo veel mogelijk te voorkomen. Dit

in zijn eigen tunnel / fuik zit er weer uit? Er is meer zicht

goed functionerende interne organisatie, waar processen

kan de gemeente niet alleen, maar doet dit in gezamenlijkheid

op, en kennis over, anti-overheidsdenken nodig. Het is van

doelmatig zijn ingericht. Dat gaat zowel om efficiënt werken

met veel (keten)partners, zoals buurtvaders, scholen, politie,

belang ook de rol van sociale media hierin te onderzoeken.

als effectief werken. Dus zo goed mogelijk binnen de

media, moskeeën, reclassering, etc.

Rolmodellen die rust en structuur bieden in plaats van chaos

beschikbare tijd en met beschikbare beschikbaar capaciteit,

kunnen hieraan bijdragen.

beschikbaar geld en beschikbare middelen de verbinding met

Maatschappelijke onrust die zo disruptief is dat de veiligheid

en tussen inwoners stimuleren, maar ook de weerbaarheid

in het gedrang komt, dient uiteraard voorkomen te worden.

van de eigen organisatie en inwoners stimuleren.

De gemeente zorgt daarom voor weerbare inwoners, maar

In bijlage 2 kunt u de feedback lezen van de ketenpartners

ook voor weerbare instituties om zo veerkracht op te bouwen

waarmee een verdiepende DIN sessie heeft plaatsgevonden op 21

die beter bestand is tegen impactvolle gebeurtenissen die de

september 2023.

27

2. Beter samenwerken in de keten

5. Er is meer verbinding tussen en met inwoners

Een ingewikkeld en vaak diffuus vraagstuk als

Alle inwoners gezamenlijk vormen de gemeenschap. Het

maatschappelijke onrust vraagt om gestroomlijnde

is daarom van belang dat er tussen inwoners een vorm

samenwerking. En niet alleen tussen ketenpartners, maar

van tolerantie en respect is, die past bij een weerbare

ook binnen de gemeente zelf. Het samenwerken vraagt

samenleving. Dat is in grote mate afhankelijk van de mate

dan helderheid over bevoegdheden, rollen en taken. Die

waarin men elkaar begrijpt en vertrouwt. Verbinding en

helderheid kan duidelijk maken waar in gezamenlijkheid

ontmoeting kunnen daarvoor zorgen, zowel tussen inwoners

nog verder op geïnvesteerd kan worden, bijvoorbeeld in het

als met inwoners vanuit de gemeente. Een belangrijke pijler

aantrekken van bepaalde kennis of expertise. Een belangrijke

om maatschappelijke onrust te voorkomen of om daarvan te

opbrengst is daarnaast ook het snel kunnen schakelen met

herstellen, is een betrouwbare relatie met de lokale overheid.

elkaar. Dat vraagt aanvullend om bereikbaarheid en het

Maar denk bijvoorbeeld ook aan het bouwen en onderhouden

omarmen van gezamenlijke belangen.

van een maatschappelijk intercultureel platform.

3. Er is beter zicht op signalen van maatschappelijke onrust Het adequaat omgaan met maatschappelijke onrust vraagt allereerst om het duiden van relevante signalen. Daarmee is het van belang dat zo veel mogelijk signalen binnenkomen én dat de signalen begrepen worden. Actuele kennis over het fenomeen en eventuele handelingsperspectieven dragen dan bij aan een effectieve respons. 4. Er zijn minder risicogroepen Het terugdringen van het aantal risicogroepen draagt bij aan een veiliger Roermond. Dat geldt ook voor het aantal betrokkenen binnen risicogroepen. Niet alleen voor de gemeenschap als geheel, maar ook met name voor de betrokkenen zelf. Door te werken aan heldere gedragsregels én aan het beperken van de voedingsbodem voor maatschappelijke onrust ontstaat er een stabielere gemeenschap, die weerbaarder is tegen eventuele risicofactoren.

28

Resultaten A.

De interne organisatie is doelmatig ingericht.

C.

Signalen van maatschappelijke onrust worden

E.

De risicofactoren voor radicalisering zijn in

De uitvoering van het werk dient optimaal

vroegtijdig aan de gemeente doorgegeven. Er dient

2024 lager dan in 2022. Het terugdringen van

te zijn vormgegeven, zowel op het niveau

een meldpunt te komen voor (vroeg)signalering

radicalisering in de gemeente Roermond kan deels

van werkprocessen als op het niveau van

voor inwoners en organisaties, maar ook een

worden bereikt door specifieke lokale kennis te

inhoudelijke kennis en communicatie over

verbeterde uitwisseling van signalen tussen (keten)

combineren met actuele (wetenschappelijke) kennis

veiligheidsonderwerpen aan inwoners, waarbij

partners uit het offline én online domein. Als de

over de risicofactoren voor radicalisering. Het beeld

zowel successen als vraagstukken de revue

signalen binnen zijn gekomen, kunnen vastgestelde

dat hieruit ontstaat, is dan uniek voor de gemeente

passeren. Dat vraagt o.a. om gepaste training voor

en getoetste scenario’s handvatten bieden voor de

Roermond en kan het vertrekpunt zijn voor gericht

aandachtsfunctionarissen e.a. binnen de gemeente.

meest effectieve opvolging.

beleid om risicofactoren te verkleinen. Het streven

B.  De samenwerking met (keten)partners is

is om hierdoor de risicofactoren in ieder geval te

D.  Er is een duidelijke grens gesteld voor

verkleinen in 2024 t.o.v. het aantal in 2022.

effectief met een korte responstijd. De gemeente

risicogroepen en deze wordt gehandhaafd. Een

is met haar (keten)partners lerend ingesteld

passend bejegingsprofiel helpt de gemeente en

en evalueert regelmatig het samenwerken aan

haar partners om aan de hand van kaders strak te

en komen maandelijks bijeen. Regelmatige

maatschappelijke vraagstukken. Dat kan aanleiding

handhaven, maar ook ruimte te bieden voor dialoog

ontmoetingen tussen inwoners om de wijken

geven om een bereikbaarheidsgids op te stellen,

en verbinding vanuit het vertrekpunt; ‘zacht als

leefbaar te houden voor alle partijen dragen bij

een noodprocedure te ontwerpen voor snelle

het kan, hard als het moet’. Dit draagt bij aan een

aan veerkracht en tolerantie door verbinding en

interventies of vormen van samenwerken uit te

betrouwbare (want voorspelbare) lokale overheid.

vertrouwen. Wijkoverleggen dienen daarom een

proberen (als één team). Gezamenlijk trainingen

Het implementeren van een AVE-model geeft de

goede afspiegeling te zijn van de inwonenden van

volgen draagt daar aan bij.

gemeente en haar partners daarnaast houvast om

een wijk, waar eenieder een stem kan hebben en zich

verdere escalatie te voorkomen.

gezien voelt. De gemeente kan dit proces stimuleren

F.

Wijkoverleggen functioneren goed, zijn divers

en faciliteren - en waar gewenst - participeren.

29

Resultaten G.  Om meer sociale cohesie te bereiken, wordt per 2024 de Bondgenoten methodiek toegepast. Het implementeren van een bondgenoten aanpak vraagt een samenwerking tussen de buurt, de politie, interculturele en religieuze netwerken en de gemeente waar het gesprek gevoerd kan worden over openbare orde en veiligheid. In een ontspannen setting wordt op basis van wederkerigheid naar elkaar geluisterd en kan het netwerk - wat hierdoor ontstaat - bij calamiteiten worden ingeschakeld of om raad worden gevraagd.

H.  Er is vertrouwen in de lokale politiek. Maatschappelijke onrust gaat voor een groot gedeelte over het gebrek aan vertrouwen in de (lokale) overheid en andere instituties. Een belangrijke voorwaarde om dat wantrouwen om te zetten in duurzaam vertrouwen is zichtbaarheid en ontmoeting. Een betrouwbare overheid is een transparante overheid en dat vraagt om het goed informeren van de burger. Zowel de successen als eventuele mislukkingen moeten dan gedeeld kunnen worden.

30

7.

Vervolgproces

De overkoepelende ambitie is gedeeld met de gemeenteraad

INSPANNING: Sluit aan bij Meld Misdaad Anoniem

alsmede allerlei andere betrokken partijen en ketenpartners.

(MMA) - DIN ondermijning

Ten aanzien van het vervolgproces rondom het opstellen

DOELGROEP: alle inwoners van Roermond

van het IVP worden de ketenpartners weer betrokken,

ACTIES: 1) Contact leggen met organisatie MMA,

nadat het IVP bestuurlijk is besproken en vastgesteld door

2) Informatie ophalen toepassing MMA,

de gemeente. Zo snel mogelijk na vaststelling van het IVP

3) afstemmen implementatie MMA met

wordt gestart met het opstellen van het Uitvoeringsplan

Politie,

Integrale Veiligheid (UVP). Ketenpartners worden hier zo

4) uitrollen MMA,

tijdig mogelijk in betrokken. Ten aanzien van het thema

5) communicatie inwoners over

ondermijning wordt al gewerkt aan het uitvoeringsplan in de

inwerkingtrede MMA,

vorm van het Programmaplan Ondermijning. In dit traject

6) monitoren en oppakken signalen MMA,

worden diverse ketenpartners betrokken. De oplevering van

7) monitoren voortgang implementatie

dit plan staat gepland ná de oplevering van het IVP.

MMA

Om alvast een inkijkje te geven in de manier waarop de

TIJDSPAD:

Q1 2024: Acties 1, 2 en 3

inspanningen zoals genoemd in de DIN worden omgezet in de

Q2 2024: Acties 4 & 5

uitvoeringsplannen geven we een uitgewerkt voorbeeld uit

Doorlopend vanaf Q2 2024: Acties 6 & 7

het UVP Ondermijning.

BUDGET: n.t.b. (afhankelijk van kosten MMA en communicatiecampagnes)

Om uitvoering te kunnen geven aan de beschreven

ACTOR:

Gemeente Roermond

inspanningen is het van belang om inzichtelijk te maken

BETROKKEN:

Politie, gemeente, wijkteams.

voor wie de inspanning bedoeld is, welke acties ondernomen moeten worden, in welk tijdspad, met welk budget, wie hiermee aan de slag gaat en welke (keten-) partners hierbij betrokken moeten zijn. Een voorbeeld hiervan is hieronder uitgewerkt.

31

8.

Nawoord

U heeft net een ambitieus plan gelezen en misschien was u

In dit veiligheidsplan hebben we laten zien dat we vooral in

het met sommige dingen niet eens of zag u juist extra kansen.

een betere informatiepositie willen komen om zo ook beter

Spreek u vooral uit. Dit plan is voor ons de roadmap waar we

te kunnen sturen. Onze droom is, om net als veel andere

de komende jaren op zullen koersen. Het kan altijd beter en

gemeenten, met real time dashboards te kunnen sturen en

sneller. Toch geloven wij in het maken van scherpe keuzes

anticiperen op veiligheidsvraagstukken. De bouwstenen zijn

om zo ook de realiteitszin te bewaken. En in het neerzetten

we hiervoor aan het leggen.

van een goed fundament waarop we samen met de partners blijven bouwen aan de verdere doorontwikkeling van dit plan.

We kijken als gemeente Roermond uit naar een vruchtbare

Daarom hebben we u ook hard nodig bij de totstandkoming

samenwerking!

van de uitvoeringsplannen. Dit plan is tot stand gekomen middels verschillende interactieve sessies; team veiligheid kwam naar u toe. Omgekeerd mag dit ook: welkom om mee te blijven denken hoe Roermond nog veiliger kan!

32

Bijlagen

Bijlage 1 Tabellen A1 - A6

Bijlage 2 Feedback ketenpartners Bijeenkomst 21/09 Integraal veiligheidsplan 2024-2027

33

Bijlage 1 A1 Thema 3 Maatschappelijke onrust

Thema 1 Ondermijning

Thema 2 Digitale Veiligheid

Beter bewustzijn van de problematiek en de aanpak

X

X

Sterkere Informatiepositie

X

X

X

Krachtigere ketensamenwerking (intern & extern)

X

X

X

Minder verleiding tot ondermijnende activiteiten

X

Meer urgentiebesef van de problematiek en impact binnen de gemeente en haar partners

X

X

Snellere samenwerking van lokaal tot internationaal niveau op het gebied van digitale veiligheid

X

X

Doelen

Groter bewustzijn onder inwoners en bedrijven van de impact en gevolgen van digitale criminaliteit

X

Beter signaleren van (acute) digitale veiligheidsrisico's

X

Minder slachtoffers van digitale criminaliteit

X

X

Het eigen huis is meer op orde

X

X

X

Beter samenwerken in de keten

X

X

X

Er is beter zicht op signalen van maatschappelijke onrust

X

Er zijn minder risicogroepen

X

Er is meer verbinding tussen en met inwoners

X

34

A2

Thema 1 Ondermijning

Thema 2 Digitale Veiligheid

Thema 3 Maatschappelijke onrust

Inwoners en ondernemers hebben meerdere mogelijkheden om signalen te melden en zijn daarvan op de hoogte

X

X

X

Collega's van andere afdelingen leveren proactief signalen aan en die worden geregistreerd en opgevolgd.

X

X

X

Signalen worden vastgelegd in een systeem dat veilig en handzaam is en dat fungeert als dashboard.

X

X

X

Signalen worden binnen de volle breedte van de aanpak besproken en opgepakt door de gemeente en/of ketenpartners

X

X

X

College en raad worden actief geïnformeerd en ondersteunen de aanpak van ondermijning.

X

Er vindt kennisdeling plaats tussen ketenpartners en het netwerk wordt versterkt.

X

X

X

Roermond staat over 5 jaar niet meer in de top 10 van het land qua jonge aanwas

X

Excessen worden zichtbaar aangepakt

X

Positieve rolmodellen worden gepromoot

X

Resultaten

Er bestaat een functionerende crisisorganisatie wanneer een cyberincident zich voordoet

X

Het thema digitale veiligheid heeft aandacht in de planvorming en werkpraktijk van de gemeente en haar partners

X X

Inwoners en ondernemingen worden structureel en per doelgroep voorgelicht

X

Er bestaan vaste overlegstructuren rondom het thema digitale veiligheid tussen de gemeente en haar partners.

X

Aanpak online ordeverstoring is ontwikkeld

X

Maandelijkse fenomeen-analyse op het gebied van digitale veiligheid.

X

Aanpak gericht op daders van digitale criminaliteit

X

X

Extra aandacht voor jeugd rondom slachtofferschap en daderschap

X

X

X

De interne organisatie is doelmatig ingericht

X

X

X

De samenwerking met (keten)partners is effectief met een korte responstijd

X

X

X X

Signalen van maatschappelijke onrust worden vroegtijdig aan de gemeente doorgegeven. X

Er is een duidelijke grens gesteld voor risicogroepen en deze wordt gehandhaafd

X

X X

De risicofactoren voor radicalisering zijn in 2024 lager dan in 2022 X

Wijkoverleggen functioneren goed, zijn divers en komen maandelijks bijeen

X

Om meer sociale cohesie te bereiken wordt per 2024 de Bondgenoten methodiek toegepast

X

Er is vertrouwen in de lokale politiek

X 35

A3

Thema 1 Ondermijning

Thema 2 Digitale Veiligheid

Thema 3 Maatschappelijke onrust

Richt een digitaal meldloket in

X

X

X

Zorg voor één aanspreekpunt ondermijning per cluster

X

Neem een informatieanalist / criminoloog aan

X

X

X

Besteed aandacht aan informatiebeveiliging en autorisatieniveau's

X

X

Besteed aandacht aan de screening van (nieuw) personeel

X

X

Richt een Bibob-team in met tenminste een programmamanager, coordinator en onderzoeker

X

Organiseer een stresstest

X

Inspanningen Randvoorwaarden

X

Opstellen communicatie-kalender digitale veilig heid

X

Richt een vast kernteam digitale Veiligheid in i.s.m. ketenpartners

X

Richt een cyberdriehoek in en positioner deze

X

Agendeer digitale veiligheid als vast onderdeel van bestaande veiligheids-overleggen

X

X

Stel gezamenlijk heldere en gedragen werkprocessen op

X

X

X

Stel een effectief communiactieplan op

X

X

X

Werk aan professionalisering van medewerkers, o.a. door trainingen bij het ROR

X

X

X

Maak relevante kennis beschikbaar via een kennis- en beeldenbank, incl. zicht op externe expertise

X

X

X

Ontwikkel een evaluatie-systematiek om te leren van incidenten

X

X

X

Trek een gespecialsieerde jurist aan om zicht op bevoegdheden te hebben

X

X

X

Hanteer het team-of-teams concept om flexibel samengestelde teams operationeel in te zetten

X

X

X

Ontwikkel een bereikbaarheidsgids

X

X

X

Ontwikkel een noodprocedure om snel op te kunnen schalen

X

X

X

36

A4

Thema 1 Ondermijning

Thema 2 Digitale Veiligheid

Thema 3 Maatschappelijke onrust

Richt een aanspreekpunt in de wijk in

X

X

X

Rol bewustwordingscampagnes uit voor inwoners en ondernemers

X

X

X

Sluit aan bij Meld Misdaad Anoniem

X

X

Organiseer bewustwordingstrainingen voor interne collega's

X

X

Informeer het college en de raad i.h.k.v. bewustwording samen met het RIEC

X

Richt een wijkjeugdrisico-overleg (of op school) in met ketenpartners

X

X

X

Organiseren inloopspreekuur school en veiligheid

X

X

X

Ondersteun de werkzaamheden van straatcoaches

X

Vertaal landelijk cyberbeeld naar lokaal niveau

X

Inspanningen Signaleren

Wees online aanwezig als gemeente en partners zoals jongerenwerk

X X

X X

X

X

X

Maak werkafspraken met (keten) partners om online en offline signalen to delen

X

X

X

Richt een meldpunt in voor landelijke en lokale vroegsignalering

X

X

X

37

A5

Thema 1 Ondermijning

Inspanningen

Thema 2 Digitale Veiligheid

Thema 3 Maatschappelijke onrust

Voorkomen Ontwikkel het intern lokaal overleg ondermijning door (zowel potentiele RIEC-casuIstiek als andersoortige ondermijningssignalen)

X

Organiseer een driehoek plus overleg waarin de aanpak van ondermijning structureel wordt besproken

X

Stel een gezamenlijke definitie van ondermijning vast met partners

X

Organiseer periodieke sessies met ketenpartners

X

X

X

Communiceer over succesvolle acties en aanpakken naar de buitenwereld

X

X

X

Geef uitvoering aan oefening TBZ najaar 2023

X

Creeer een toolkit voorlichting per doelgroep

X

X

X

Rol bewustwordings-campagnes voor inwoners en ondernemers uit

X

X

X

Rol hackshield en cyber24 uit op scholen van Roermond i.s.m. jongerenwerk

X

X

Steek interventies slachtoffer- en daderschap jeugd vroeg in i.s.m. scholen en ouders

X

X

X

Ontwikkel een scenario-methodiek om signalen te duiden en escalatie te voorspellen

X

X

X

Ontwikkel en implementeer een AVE-model

X

Onderzoek de problematiek en leg risicofactoren vast

X

X

X

Projecteer de lokale context op de risicofactoren en stel gericht beleid op

X

X

X

Faciliteer, subsidieer en stimuleer wijkoverleggen

X

X

Vergroot de zichtbaarheid van de lokale politici

X

X

Informeer de burger over de lokale politiek en deel successen

X

X

38

A6

Thema 1 Ondermijning

Inspanningen

Thema 2 Digitale Veiligheid

Thema 3 Maatschappelijke onrust

X

X

Bregrenzen Verzorg een training opstellen bestuurlijke rapportage voor de politie

X

Rol de Persoonsgerichte Aanpak Jeugd (PGA) verder uit

X

Organiseer integrate handhavingscontroles in de wijken

X

Onderzoek mogelijkheden meldpunt voor slachtoffers van digitale criminaliteit en richt deze in

X

Realiseer een A.P.V-aanpassing t.b.v. aanpak online ordeverstoring

X

X

X

Stel online functionarissen aan bij ketenpartners zoals de politie en het jongerenwerk

X

X

X

Deel vastgestelde normen en handhaaf deze met (keten)partners

X

X

Implementeer de bondgenoten- aanpak

X

Stel een bejegeningsprofiel vast per risicogroep

X

39

X X

Bijlage 2 Feedback ketenpartners Bijeenkomst 21/09 Integraal veiligheidsplan 2024-2027

Ondermijning

is voor bepaalde jeugdige groepen in bepaalde wijken, is de

kunnen organiseren en het aanleveren van signalen door

aantrekkingskracht vanuit de ondermijnende criminaliteit

ketenpartners laagdrempeliger kunnen faciliteren.

Ten geleide

te groot. Dit perspectief zou in ieder geval versterkt kunnen

Tijdens de bijeenkomst met ketenpartners is het DIN

worden door meer bestaanszekerheid te bieden.

Ondermijning besproken met een selectie van de aanwezige

Ketensamenwerking én netwerksamenwerking. Deelnemers gaven aan dat ketensamenwerking belangrijk is,

ketenpartners die in hun dagelijkse werkpraktijk te maken

Bewustwording en educatie van de jeugd

maar dat dit pas plaatsvindt op het moment dat organisaties

hebben met dit onderwerp. Vertegenwoordigers van

Jongeren zijn zich nu soms onvoldoende bewust van de risico’s

in de keten elkaar ook weten te vinden en professionals elkaar

diverse afdelingen van de gemeente Roermond (Veiligheid,

van bepaalde handelingen en de negatieve gevolgen voor

kennen. Voor de aanwezige groep tijdens de bijeenkomst

Handhaving, Sociaal Domein, Onderwijs, Wonen) en

de rest van de leven wanneer je je inlaat met ondermijnende

bleek dit nog niet het geval. Daarom werd aangegeven dat het

ketenpartners, zoals het OM, politie, Zorg- en Veiligheidshuis,

criminaliteit. Deelnemers die met jeugdigen werken, gaven

vormen van netwerken en netwerksamenwerking van belang

Bureau Jeugdzorg, Raad voor de Kinderbescherming,

daarom aan dat winst te behalen valt rondom bewustwording

is, naast ketensamenwerking. Ketensamenwerking voelt

GroupXL (straatcoaches en gezinsbegeleiding) en Wonen

en educatie. Dit gebeurt al door de straatcoaches, maar dient

daarbij als iets tussen overheidsorganisaties, terwijl binnen de

Zuid (woningcorporatie) hebben hun visie gegeven op de DIN

geïntensiveerd te worden en ook uitgebreid te worden naar

aanpak van ondermijning juist ook veel private organisaties

vanuit een aantal richtinggevende vragen, zoals benoemd

onderwijs- en zorginstellingen.

en semioverheid actief zijn. De deelnemers constateerden

op pagina 28. De samenstelling van de groep maakte dat het

dat er veel belangrijke inspanningen plaatsvinden buiten de

gesprek zich met name richtte op de onderwerpen jeugd

Bewustwording van ketenpartners

overheid om (bijvoorbeeld op straat en binnen onderwijs- en

en het voorkomen van jonge aanwas binnen de aanpak van

Er is vanuit de ketenpartners behoefte aan meer zicht op wat

zorginstellingen – partijen die ‘zichtbaarder’ zijn in de wijk),

ondermijning.

de gemeente doet binnen de aanpak van ondermijning, zodat

maar dat de (rest)informatie hieruit niet bij elkaar komt.

ketenpartners daarop kunnen aanhaken. Hiervoor is het in de

Mede omdat dit type inspanningen vaak meer bottom-up

Perspectief bieden aan kwetsbare jongeren

eerste plaats van belang om ketenpartners meer bewust te

worden ingestoken op basis van behoefte in plaats van top-

Deelnemers gaven aan het doel 4. ‘Minder verleiding tot

maken van mogelijke signalen van ondermijning. Juist omdat

down op basis van gemeentelijk beleid, zien de deelnemers

criminele activiteiten’ van groot belang te vinden. Aanvullend

deze professionals vaker en makkelijker bij inwoners en

meerwaarde om dit netwerk te versterken en vaker te

op de gepresenteerde resultaten en inspanningen werd

ondernemers over de vloer komen, hebben zij een belangrijke

benutten. De bijeenkomst was hiervoor een goede eerste

daarbij genoemd dat het belangrijk is om perspectief te

rol te vervullen als ‘ogen en oren’ in de wijk. Concreet

stap.

bieden aan de jeugd. Omdat er nu onvoldoende perspectief

zou de gemeente hiervoor bewustwordingstrainingen

40

Informatiedeling en wettelijke kaders

Domein, Onderwijs, Wonen) en ketenpartners zoals het

Informatie uitwisseling

Het delen van informatie tussen overheids- en semi-

OM, politie, Zorg-en Veiligheidshuis, Bureau Jeugdzorg,

Een ander veelbesproken aspect van digitale veiligheid door

overheidsorganisaties en private organisaties blijkt een

Raad voor de Kinderbescherming, GroupXL (straatcoaches

ketenpartners is informatie-uitwisseling. Dit gaat met name

heikel punt binnen de aanpak van ondermijning, specifiek

en gezinsbegeleiding) en Wonen Zuid (woningcorporatie)

over de duiding van signalen van online criminaliteit en

wanneer dit zich richt op de thema’s jeugd en jonge

hebben hun visie gegeven op de DIN vanuit een aantal

een integrale blik op het individu. Hierin werd aangegeven

aanwas. Er wordt ervaren dat de AVG en andere wetgeving

richtinggevende vragen, zoals benoemd op pagina 28. De

dat het monitoren van digitale signalen van belang is, maar

remmend werken op het onderling kunnen uitwisselen

samenstelling van de groep maakte dat het gesprek zich met

niet duidelijk is welke mogelijkheden hiertoe zijn. Met

van informatie. Tegelijk wordt erkend dat deze wettelijke

name richtte op de onderwerpen samenwerking, informatie-

name de mogelijkheden in repressie en maatregelen zijn

kaders ingewikkeld zijn. Men heeft onvoldoende kennis

uitwisseling en preventie.

volgens deelnemers onduidelijk en/of beperkt. Zo wordt

over hoe wet- en regelgeving benut kunnen worden en dit

aangegeven dat een social media-verbod dat is opgelegd

leidt soms tot handelingsverlegenheid en het niet delen

Samenwerking

vanuit de rechtbank nauwelijks controleerbaar is en hierdoor

van informatie. Dit gaat ten koste van de effectiviteit van

Deelnemers gaven aan dat integrale samenwerking

moeilijk te handhaven. Ook de schorsingsvoorwaarden bij

de samenwerking. Opleiding en training van professionals

van belang is bij alle opgestelde doelen, resultaten en

digitale criminaliteit kent juridische belemmeringen, omdat

hierin is daarom sterk gewenst, evenals het uitbreiden van

inspanningen voor het thema digitale veiligheid. Er is door

het niet of nauwelijks mogelijk is om in zicht te brengen

samenwerkingsconvenanten. De deelnemers zien hierin een

deelnemers benadrukt dat digitale veiligheid een grotere

wat men online doet. Hierom is een belangrijk startpunt om

aanjagende rol voor de gemeente, maar erkennen ook dat dit

omvang heeft dan alleen het lokale niveau. Hierom wordt

de bevoegdheden en rollen gezamenlijk in te richten en af

een vraagstuk is waar elke individuele organisatie mee aan de

verwezen naar landelijke maatregelen, regelgeving en

te stemmen. Een toevoeging hierop die werd gedaan door

slag moet.

handvatten die naar verwachting in 2024 worden opgeleverd.

deelnemers was dat online aanwezigheid van jongerenwerk

Daarnaast geven deelnemers aan dat het van belang is om

erg effectief kan zijn voor het toetreden in de leefwereld

alle partijen en groepen binnen de samenleving te betrekken

van jongeren. Jongerenwerkers moeten echter niet als

en niet alleen vanuit overheidsorganisaties te handelen op

‘rechercheur’ ingezet worden, omdat dit hun relatie en

het thema digitale veiligheid. Zo is besproken dat scholen,

vertrouwensband met jongeren schaadt.

Digitale Veiligheid

ouders, bibliotheken en het bedrijfsleven betrokken kunnen

Ten geleide

worden in de aanpak van digitale veiligheid. Ook wordt

Preventie

Tijdens de bijeenkomst met ketenpartners is het DIN Digitale

bijvoorbeeld aangegeven dat de crisisorganisatie van de

Door de beperkte bevoegdheden en mogelijkheden van de

Veiligheid besproken met een selectie van de aanwezige

politie in- en uitgevoegd kan worden bij het inrichten van

gemeente en haar ketenpartners op het gebied van digitale

ketenpartners die in hun dagelijkse werkpraktijk te maken

een crisisorganisatie voor cyberincidenten. Aanvullend op de

veiligheid zijn in de DIN preventieve doelen, resultaten en

hebben met dit onderwerp. Vertegenwoordigers van diverse

geformuleerde resultaten en inspanningen wordt aangegeven

inspanningen opgenomen. Tijdens de stakeholdersessie werd

afdelingen van de gemeente Roermond (Chief Information

dat het wenselijk is om de CISO’s van meerdere gemeenten

het onderwerp preventie benadrukt en hebben deelnemers

Security Officer (CISO), Veiligheid, Handhaving, Sociaal

samen te brengen en ideeën uit te wisselen.

hier een aantal kanttekeningen en suggesties voor

41

meegegeven. Zo is aangegeven dat een preventieve aanpak bij beginnende digitale criminaliteit begint bij het in beeld

Maatschappelijke onrust

brengen van de problematiek bij partners en hulpverleners.

gemeld wordt en de juiste partner actie kan ondernemen. Die integrale aanpak vraagt om het vastleggen van afspraken (convenant) en het inzichtelijk maken wie waarvoor aan de lat

Hierbij is het van belang dat een individu uit de anonimiteit

Ten geleide

staat en wie welke bevoegdheden heeft. Het zou dan helpen

van de digitale leefomgeving gehaald wordt. Daarnaast geven

Tijdens de bijeenkomst met ketenpartners is het DIN

als er duidelijk zichtbare contactpersonen aanwezig zijn.

deelnemers aan dat scholen een belangrijke rol hebben in het

Maatschappelijke Onrust verder uitgediept en besproken.

Naast het operationeel samenwerken, is het delen van kennis

creëren van bewustwording op het thema digitale veiligheid.

De betrokken interne en externe ketenpartners die aanwezig

over de signalen - en het fenomeen Maatschappelijk Onrust

Voorlichting en informatie rondom dit thema is dan ook een

waren, zijn afkomstig uit verschillende afdelingen van de

zelf - ook van belang stellen de deelnemers.

veelgenoemd instrument tijdens de bijeenkomst. Deelnemers

gemeente Roermond (Veiligheid, Handhaving, Sociaal

geven hierbij wel aan dat dit aanbod toegespitst moet zijn op

Domein en Welzijn) en afkomstig van ketenpartners zoals

Signalen duiden

de verschillende doelgroepen, zo worden met name senioren,

de politie, Centrum voor Jeugd en Gezin, Bureau Jeugdzorg,

De signalen en feiten die binnenkomen, moeten dus gedeeld

analfabete en digibete personen als kwetsbaar gezien voor

Raad voor de Kinderbescherming, GroupXL (straatcoaches

worden, maar wie bepaalt wat nu normaal is en wat om een

digitale criminaliteit.

en gezinsbegeleiding) en Wonen Zuid (woningcorporatie).

interventie vraagt? Deze vraag bleek lastig te beantwoorden

De betrokken afgevaardigden hebben hun kennis en

en geeft aan dat er behoefte is aan kennis over het fenomeen

Algemene feedback en toevoegingen

perspectieven gedeeld t.a.v. het DIN die op voorhand

zelf. Juist door het niet mono aan te vliegen, maar multi

Een aantal aanvullende punten die deelnemers meegaven,

uitgevraagd zijn, zoals benoemd op pagina 28. Het onderwerp

kunnen alle betrokken partijen een brede kijk op de

hebben betrekking op specifieke resultaten of inspanningen.

vroeg in eerste instantie om verduidelijking, aangezien het

problematiek krijgen.

Zo wordt aangegeven dat er binnenkort inderdaad een

een container-begrip is geworden waar veel uiteenlopende

oefening plaatsvindt waarin wordt getoetst hoe medewerkers

opvattingen over mogelijk zijn. Het gesprek leidde ertoe

Communicatie en verbinding met de burger

handelen wanneer de gemeentelijke systemen niet meer

dat een aantal zaken extra werden bekrachtigd, zoals

De meerderheid aan deelnemers geven aan dat de

werken. Ook is de suggestie gegeven om social media

communicatie en samenwerken, maar ook verder werden

communicatie binnen de eigen organisatie beter zou

experts te betrekken bij het inrichten van een integraal

aangevuld met ideeën over interventies en het duiden van

kunnen. Dat heeft betrekking op de communicatie tussen

kernteam digitale veiligheid en is aangegeven dat er een

risicogroepen.

afdelingen, maar ook tussen ketenpartners en zelfs tussen

aantal communicatiecampagnes met betrekking tot digitale

alle ketenpartners en de burger. Een deelnemer schreef;

veiligheid binnen de gemeente intern zijn uitgerold en hier

Samenwerken

“Bied daarbij duidelijke communicatie naar de inwoners

gebruik van gemaakt kan worden. Daarnaast is aangegeven

Er is meer samenhang nodig, stelt een aantal deelnemers,

op het gebied van mogelijkheden en onmogelijkheden”.

dat gebruik gemaakt kan worden van herstelbemiddeling en

zowel tussen de interne afdelingen als tussen alle

Die communicatie vraagt ook om een zekere mate van

mediation bij de maatregelen gericht op slachtofferschap.

ketenpartners om de uiteenlopende signalen te kunnen

zichtbaarheid. Het benutten van wijkteams die meer

duiden, maar ook om gezamenlijk een antwoord te

buurtgericht werken werd door een deelnemer benoemd als

formuleren. Een voorbeeld dat hiervan gegeven werd, is

belangrijke insteek. Ook omdat er behoefte is aan meer zicht

een overlegstructuur; het Vangnet Overleg waar onrust

op wat er achter de voordeur gebeurt bij bepaalde gezinnen.

42

Het betrekken van de burger bij de oplossing (zorg en

Afsluitend

ondersteuning) werd ook genoemd als belangrijke stap hierin.

De deelnemers waren het met elkaar eens dat het moment er

Een deelnemer gaf aan dat het wellicht ook mogelijk is om

nu is om meer buiten de gangbare paden te treden en meer

sleutelfiguren in de wijk te positioneren en vanuit verbinding

bestuurlijk lef te tonen. Ze gaven daarbij aan dat ze op veel

aan te voelen wat er speelt. Ook als er geen duidelijke

van de beschreven inspanningen uit het DIN een rol voor

signalen aanwezig zijn.

zichzelf zagen. Met name op het gebied van samenwerken, het eigen huis op orde brengen en meer verbinding aan te

Risicogroepen

brengen tussen en met burgers en in de afronding is nog

Door veel ‘buiten‘ te zijn en meer zichtbaar in de wijken te

gesproken over ambtelijke onmacht en de zoektocht naar

zijn, kunnen bepaalde personen en groepen uit de anonimiteit

handelingsperspectieven voor de ambtenaar.

worden gehaald. Het identificeren van risicogroepen en – personen bleek echter lastig en werd vanuit verschillende vertegenwoordigers anders benoemd. In eerste instantie werd gesproken over ‘boeren’, ‘jeugdgroepen’, ‘soevereinen’ en ‘verwarde personen’. Dit vraagt echter om een scherpe analyse met heldere kaders om te zien wanneer bijvoorbeeld een ‘gewone’ groep een risicogroep dreigt te worden. De deelnemers zijn er echter ook alert op dat stigmatiseren voorkomen moet worden en adviseert om maatwerk hierin te leveren. Het is duidelijk geworden dat er een grote kennisbehoefte is op dit onderwerp.

43