Bijlage 1 - Integraal veiligheidsplan Roermond 2024-2027
Tekst van het document
Integraal Veiligheidsplan 2024-2027
Voorwoord Burgemeester
Roermond is een prachtige stad om in te wonen, werken
We zien steeds meer hoe de onderwereld gebruik maakt van
en recreëren. Dat willen we graag zo houden, nu en in de
de bovenwereld voor illegaal gewin. Ondermijning noemen
toekomst. Samen met professionele partners, inwoners en
we dat. We willen nog beter begrijpen hoe ondermijning
ondernemers maak ik mij sterk voor de veiligheid in onze
werkt en hoe we de vermenging met de bovenwereld
prachtige stad.
kunnen verstoren. Onze gereedschapskist met bestuurlijke interventies hebben we op orde en zetten we ook in; denk aan
Uitgangspunt voor mij als burgemeester is: voorkomen waar
het sluiten van drugspanden in de gemeente Roermond.
het kan en krachtig optreden wanneer dit moet. Dat betekent samen met de inwoners, ondernemers en maatschappelijke
Veiligheid is van iedereen. Niet alleen van mij als
partners inzetten op een stad waar iedereen gelijke
burgemeester of van de politie. De komende tijd doe ik
kansen heeft op een volwaardig bestaan. Waar jongeren
ook een groot beroep op een ieder om samen onveiligheid
veilig en gezond kunnen opgroeien en een aantrekkelijk
aan te pakken. Met gezamenlijke inspanning en integrale
toekomstperspectief hebben. Waar inwoners elkaar durven
samenwerking zorgen we voor een veilig Roermond, waarbij
aanspreken en onveilige situaties melden. Het betekent ook
criminaliteit zo veel mogelijk wordt voorkomen.
met elkaar de norm zetten en handhavend optreden wanneer die wordt overschreden. Dat doen we samen met politie en
Met vriendelijke groet,
het Openbaar Ministerie. Burgemeester Y. Hoogtanders Roermond is een stad waar iedereen zich welkom mag, moet en kan voelen; behalve criminelen. Zij hoeven niet mee te profiteren van wat Roermond te bieden heeft als plek om te ontmoeten, te ontspannen en te ontplooien. Ze hoeven niet mee te profiteren van onze unieke ligging en uitstekende verbindingen. Samen met politie en Openbaar ministerie zorgen we daarom voor voldoende en doelgerichte inzet.
2
Inhoud
1.
2.
3.
Een nieuw integraal veiligheidsplan
4
1.1
De Roermondse ambitie
4
1.2
Totstandkoming integraal veiligheidsplan
6
1.3
Opbouw Integraal Veiligheidsplan
8
Strategische uitgangspunten
9
2.1
9
Limburgse Norm
2.2 Samen sterker lokaal, in de regio en landelijk
10
2.3
11
Vriendelijk waar het kan, hard waar het moet
2.4 Informatiegestuurd
11
Overkoepelende ambitie: de basis op orde
12
4. Ondermijnende criminaliteit
14
5.
Digitale veiligheid
20
6. Maatschappelijke onrust
25
7.
31
Vervolgproces
8. Nawoord
32
Bijlagen
33
3
1.
Een nieuw integraal veiligheidsplan
1.1
De Roermondse ambitie
Het integraal veiligheidsplan (IVP) 2024-2027 van
Gemeenten hebben met veel veiligheidsvraagstukken
Roermond bevat de ambitie en doelen waarmee de
te maken, van woonoverlast en jeugdcriminaliteit tot
gemeente Roermond regie voert op openbare orde
verkeersveiligheid, huiselijk geweld en ondermijnende
en veiligheid in onze gemeente. Het is de ambitie
criminaliteit. Effectieve inzet op het veiligheidsdomein
om Roermond een veilige, weerbare, leefbare en
vereist keuzes - keuzes over prioriteiten, instrumenten
aantrekkelijke stad voor iedereen te laten zijn, behalve
en samenwerking met veiligheidspartners. Deze keuzes
voor criminelen. Vanuit verbinding en vertrouwen
worden bij voorkeur verankerd in een gedegen integraal
werkt de gemeente samen met alle inwoners en partijen
veiligheidsplan. Hiermee geeft de gemeente invulling aan
om de normen en (voor)waarden die nodig zijn om een
zijn regierol op het veiligheidsterrein.
veilig en prettig leef-, werk- en ondernemingsklimaat te waarborgen. Hierin zijn we vriendelijk waar het kan,
De gemeente Roermond werkt, net als andere gemeenten,
hard waar het moet.
met een Integraal Veiligheidsplan (IVP) waarin de gemeente de belangrijkste focusthema’s en doelen op het gebied van veiligheid opneemt voor een periode van vier jaar. Voor de periode 2024-2027 treedt er een nieuw IVP in werking. Hiermee voldoet de gemeente Roermond aan de wettelijke verplichting zoals vastgelegd in artikel 38b van de Politiewet1.
1
Het thema crisisbeheersing valt niet onder de wettelijke verplichting van artikel 38b van de Politiewet. Op dit thema is het wettelijk kader van de Wet veiligheidsregio’s van toepassing
4
Context
Realiteitszin
In de gemeente Roermond staat het welzijn van de inwoner
Het cluster Veiligheid van de gemeente Roermond maakt
sommige aspecten beheersbaarheid een eerste stap is die
centraal. De gemeente zorgt ervoor dat iedereen veilig kan
een transitie door en stapt over naar een nieuwe manier van
gezet moet worden, voordat aan weerbaarheid en navolgende
wonen, werken, ondernemen en recreëren in Roermond.
werken. Een nieuwe manier van werken die ondersteunend
stappen gedacht kan worden. Door te focussen op een
De gemeente Roermond is tolerant, gastvrij, vriendelijk en
is aan de ontwikkelingsfase waarin het cluster zich bevindt
drietal hoofdthema’s, met daarbij speciale aandacht voor de
ondersteunt goed burgerschap. Samen met alle inwoners
en waarmee we gelijktijdig aansluiten bij de landelijke
kwetsbare factoren, beoogt de gemeente in 2024-2027 tot
en partijen creëert de gemeente de normen en (voor)
trend; integraal werken aan de maatschappelijke opgaven.
concrete resultaten ten aanzien van een veiliger Roermond
waarden die nodig zijn om een veilig en prettig leefklimaat te
Deze nieuwe manier van werken uit zich in dit integraal
te komen. Ook de capaciteit van de politie staat zwaar onder
waarborgen. Hierdoor wordt en blijft Roermond een veilige,
veiligheidsplan door te sturen op strategische doelen: de
de druk terwijl de vraagstukken waarop overheidshandelen
leefbare en aantrekkelijke stad voor bewoners, ondernemers
zogenaamde ER-doelen.
geboden is toenemen. Het is daarom belangrijk om preventief
De ambities zijn hoog, maar tegelijk is de realiteitszin ook sterk aanwezig. De schaarse capaciteit maakt dat op
en bezoekers.
meer te investeren op sociale samenhang en vooral in het ER-doelen zijn kwalitatief van aard, denk hierbij aan aan
voorkomen van criminaliteit. De relatie met het sociaal
Indien je je niet aan de normen en waarden houdt - en
het doel: “een groter gevoel van veiligheid bij de bewoners”
domein (zowel intern als extern) is hierin wezenlijk van belang
daardoor de veiligheid en leefbaarheid onder druk zet - stelt
of aan “een betere samenwerking in de keten”. Deze ER
en zal ook later in dit stuk genoemd worden als belangrijke
de gemeente grenzen en pakt ze excessen zichtbaar aan. Maar
doelen worden vertaald naar inspanningen gekoppeld aan
randvoorwaarden van dit plan. Bestuurlijk draagvlak, sterke
liever voorkomt de gemeente dat dit nodig is. Daarom zorgt
het uitvoeringsplan en zullen daar concreet en meetbaar
ketensamenwerking en goed contact met inwoners en
de gemeente ervoor dat zij weerbaar is tegen verschillende
gemaakt worden. Het uitvoeringsplan zal na het integraal
ondernemers zijn hierin ook essentiële succesfactoren.
vormen van criminaliteit. De inwoners, ondernemers en
veiligheidsplan worden vastgesteld. Toch zal het meetbaar
bezoekers van Roermond worden daarbij geholpen door
maken van de doelen in het uitvoeringsplan een uitdaging
De inzet is gericht op drie thema’s:
voorlichting en ondersteuning. Maar de gemeente kan dit niet
zijn. De informatiehuishouding vanuit de gemeente
•
Ondermijnende criminaliteit
alleen. Om dit te bereiken, is meer verbinding en vertrouwen
Roermond en partners is nog niet van dusdanig niveau dat er
•
Digitale veiligheid
nodig, zowel tussen de gemeente en haar inwoners en
een goede informatiepositie is. Een van de algemene doelen is
•
Maatschappelijke onrust
ondernemers, als onderling in de wijken en buurten. We
dan ook om het eigen huis eerst op orde te krijgen.
zullen meer met elkaar moeten gaan samenwerken. Door
Er is voor nu prioriteit gegeven aan de bovenstaande drie
meer zichtbaar te zijn in de wijk, wil de gemeente het
Team veiligheid heeft daarnaast veel personele wisselingen
thema’s. Dat wil niet zeggen dat elementen van andere
contact met en tussen inwoners en ondernemers versterken.
gekend en naar verwachtingen zal het team begin 2024 weer
belangrijke thema’s buiten beschouwing blijven. Het thema
Hierdoor wordt en blijft Roermond een weerbare stad die
een redelijke bezetting kennen.
‘Jeugd’ is bijvoorbeeld als rode draad verwerkt in de drie
onaantrekkelijk is voor (toekomstige) criminelen.
thematische aanpakken. Het thema ‘Veilige Wijken’ speelt
5
zich af op wijkniveau en wordt natuurlijk opgepakt vanuit leefbaarheid en veiligheid en loopt ook als een rode draad door de andere drie thema’s heen. De problematiek rondom
1.2 Totstandkoming en aard van het integraal veiligheidsplan
mensen met onbegrepen gedrag is opgenomen onder het
In een tweetal sessies met de gemeenteraad zijn 6
thema maatschappelijke onrust. Veiligheid is dynamisch en
verschillende thematische veiligheidsthema’s besproken
niet altijd te voorspellen in aard, omvang en soms grilligheid.
en uit deze 6 thema’s zijn gezamenlijk keuzes gemaakt om
Naast deze thema’s heeft Roermond ook een aantal unieke
te komen tot de uiteindelijke 3 thema’s voor dit IVP. Deze 3
dossiers: de aanpak overlast coffeeshops, leefbaarheid
thema’s zijn voor team veiligheid en partners behapbaar en
Maasplassen, aanpak overlast en criminaliteit DOC
uitvoerbaar en getuigen van realiteitszin.
en een integrale aanpak overlast sportparken. We
Deze drie thema’s komen ook overeen met de thema’s
beschouwen daarom dit integraal veiligheidsplan als een
binnen het regionaal beleidsplan van de politie. De drie
bodemplaat waarop we blijven bouwen en ontwikkelen. De
thema’s: ondermijnende criminaliteit, digitale veiligheid
uitvoeringsplannen (UVP’s) die ieder jaar opnieuw worden
en maatschappelijke onrust zijn we verder uit gaan werken
opgesteld zullen nog meer focus en richting geven.
binnen de DIN werkwijze.
De gemeente Roermond hanteert ten aanzien van alle
We hebben voor de totstandkoming van dit integraal
veiligheidsthema’s een methodiek van signaleren,
veiligheidsplan (IVP) gewerkt volgens de DIN-methode.
voorkomen en begrenzen. Met deze methodiek wordt een
De Doelen-Inspanningen-Netwerk (DIN)-methode is een
combinatie van preventie en repressie bewerkstelligd waarin
hulpmiddel om het denken over en het opstellen van een
we ook uiting geven aan vriendelijk waar het kan, hard waar
programmatische aanpak te structureren en concretiseren.
het moet.
Een DIN is een schematische weergave van de ambitie, doelen, resultaten (ook wel: baten) en inspanningen (ook
In dit veiligheidsplan 2024-2027 wordt beschreven welke
wel: activiteiten) binnen een opgave. Hierin is de ambitie
ambities en doelen we nastreven en welke inspanningen we
een breed gedragen en richtinggevende beschrijving waar
op hoofdlijnen gaan verrichten om de veiligheid in Roermond
naartoe wordt gewerkt. Vervolgens worden zogenaamde
te verbeteren. Hiervoor zijn een aantal randvoorwaarden van
ER-doelen verbonden aan de ambitie. ER-doelen zijn doelen
belang.
die beschrijven welke verbeteringen en veranderingen nodig zijn om de ambitie te bereiken, bijvoorbeeld: “groter gevoel van veiligheid bij de bewoners “; “beter gebruik van
6
de hulpmiddelen bij interventies“; en “efficiënter werken in
voor het IVP is besproken. Vervolgens is in kleinere
de samenwerking”. ER-doelen zijn kwalitatief van aard. Ieder
samenstelling met betrokkenen uit team Veiligheid in drie
Dit IVP is aan de voorkant integraal gestart. Vanuit 6
ER-doel wordt omgevormd tot één of meer SMART (Specifiek,
thematische DIN-sessies ingezoomd op de drie geprioriteerde
brede veiligheidsthema’s die we hebben voorgelegd
Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden)
veiligheidsthema’s. Daarna is een overkoepelende DIN
aan de Raad middels een interactieve sessie zijn we
geformuleerde resultaten. Resultaten beschrijven de
opgesteld en besproken tijdens een sessie met heel team
gaan trechteren: welke thema’s zijn voor Roermond
situatie waarin iets verbeterd of veranderd is en kunnen aan
Veiligheid. Deze DIN verbindt de drie thematische DIN’s met
de komende jaar van belang? Welke thema’s moeten
meerdere ER-doelen bijdragen. Vervolgens wordt de inzet
elkaar, en gaat in op enkele randvoorwaarden die nodig zijn
een inhaalslag maken? Op welke thema’s moet er nu
geoperationaliseerd met de inspanningen, die weergeven hoe
voor een succesvolle aanpak, ongeacht het veiligheidsthema.
met man en macht ingezet worden om de boot niet te missen?
resultaten worden bereikt. Tot slot zijn de drie thematische DIN’s opnieuw getoetst U zult in dit plan zien dat een groot deel van de in te zetten
en verrijkt door onze samenwerkingspartners tijdens een
Uit 6 thema’s zijn er drie uitgekozen door de Raad,
inspanning (DIN) dan ook gericht is op het creëren en borgen
integrale werksessie. Twynstra Gudde heeft dit proces
maar ook vanuit het regionaal politiebeleidsplan en
van deze randvoorwaarden. Dit heeft ook te maken met
gefaciliteerd en de bevindingen tussendoor vastgelegd.
in afstemming met de grote landelijke thema’s. Met
de ontwikkelfase waarin we ons als organisatie en team
In bijlage 1 is de uitwerking van de DIN toegevoegd. De
wederom een interactieve sessie met de Raad zijn de
bevinden.
gemeenteraad is via de raadsinformatiebijeenkomst opnieuw
drie thema’s nog een keer toegelicht. Daarna is er aan
geïnformeerd over deze drie verrijkte thema’s en ook daar zijn
de slag gegaan met de DIN methode om dit vervolgens
opnieuw de DIN’s besproken.
aan een grote groep stakeholders voor te leggen en
Belangrijk om te vermelden is dat een DIN niet uitputtend
aan te laten vullen. De stakeholders bestonden uit
is. Het is een vereenvoudigde, schematische weergaven op hoofdlijnen. Een DIN fungeert daarbij als hulpmiddel om de
In het integraal veiligheidsplan Roermond 2024-2027 zijn
netwerkpartners en collega’s vanuit onder andere
aanpak verder uit te werken en vorm te geven in de praktijk.
de ambitie, de doelen en de aanpak op hoofdlijnen voor de
het welzijnsdomein. De opbrengst van die sessie zijn
Zo worden deelonderwerpen (bijvoorbeeld focusthema’s
komende jaren opgenomen. De wereld om ons heen kan
verwerkt en nogmaals afgestemd met de raad.
of geprioriteerde geografische gebieden binnen de aanpak
echter razendsnel veranderen. Nieuwe of andere doelen of
van ondermijning) in het IVP en actieplannen meer in detail
een gewijzigde aanpak kunnen dan nodig zijn om goed op de
uitgewerkt.
actualiteit en maatschappelijke ontwikkelingen in te spelen. Dit kan leiden tot aanpassing of aanvulling van het integraal
Proces
veiligheidsplan Roermond 2024-2027. Vanzelfsprekend zal de gemeenteraad worden geïnformeerd als een
Het proces om te komen tot de DIN voor de gemeente
dergelijke situatie zich voordoet. Daarnaast zullen we met
Roermond is in een aantal stappen verlopen. Eerst is een
de uitvoeringsplannen natuurlijk ook wendbaar en flexibel
startbijeenkomst georganiseerd met het team Veiligheid van
kunnen inspelen op nieuwe trends en ontwikkelingen.
de gemeente Roermond waarbij een mogelijke hoofdambitie
7
1.3 Opbouw Integraal Veiligheidsplan
thema. Daarnaast zijn er randvoorwaarden en inspanningen
We benoemen in hoofdstuk 2 een aantal uitgangspunten die
Denk hierbij aan het creëren van bewustzijn bij relevante
voor de drie thema’s van het IVP van belang zijn. In hoofdstuk
stakeholders of het inrichten van een meldpunt. Vanuit
3 gaan we in op de overkoepelende DIN van waaruit dit
samenhang en integraliteit kijken naar de veiligheidsthema’s
integraal veiligheidsplan is opgebouwd. Deze overkoepelende
kan ook invloed hebben op de prioritering van inspanningen
DIN verbindt de drie thematische DIN’s met elkaar en
en het genereren van synergie. Door te kijken naar de
gaat in op enkele randvoorwaarden die nodig zijn voor een
verschillende niveaus van de inspanningen kan gericht en
succesvolle aanpak, ongeacht het veiligheidsthema. Dit
gebundeld gewerkt worden aan de inspanningen die passen
veiligheidsthema is daarmee dynamisch in tegenstelling tot
bij de randvoorwaarden, het signaleren, het voorkomen
ons proces en aanpak.
en het begrenzen. Dit biedt de ruimte om bijvoorbeeld alle
die mogelijk een eigen karakter hebben per thema, maar wel in gezamenlijkheid kunnen worden ontwikkeld of uitgerold.
randvoorwaarden in één keer goed in te richten of om met Daarnaast zullen in de hoofdstukken 4, 5 en 6 de drie thema’s
specifieke partners in de volle breedte te praten over het
verder worden uitgewerkt:
begrenzen van criminaliteit en onveiligheid.
•
Georganiseerde criminaliteit
•
Digitale veiligheid
Tenslotte bieden zowel de overkoepelende DIN als de
•
Maatschappelijke onrust
integrale tabel een overzicht wat bij kan dragen aan het vormgeven van nieuwe veiligheidsthema’s. Mogelijk liften
Ieder thema kent een eigen hoofdstuk met eenzelfde opbouw:
alle (toekomstige) veiligheidsvraagstukken voor een gedeelte
ambitie – doelen en inspanningen die daarvoor nodig zijn.
mee op de inspanningen die nu voor liggen. Zie hiervoor bijlagen A.1-A.5.
Samenhang De 3 veiligheidsthema’s waar in dit document de focus op is gelegd, hebben allen een directe relatie met de overkoepelende veiligheidsambitie van de gemeente Roermond. Dit zorgt ervoor dat een aantal inspanningen, resultaten en doelen bij kunnen dragen aan meer dan één
8
2.
Strategische uitgangspunten
2.1
Limburgse Norm
ondermijning aan te kunnen pakken. Het versterken van de weerbare overheid is geen nieuwe ambitie. Al jaren
Vanuit de Limburgse gemeenten is gezamenlijk een beweging
is er in Limburg stevig geïnvesteerd in de aanpak van
ingezet naar een weerbare overheid. Een weerbare overheid
ondermijning. Samen met onder andere de politie, het
is essentieel om tegenwicht te kunnen blijven bieden tegen
Openbaar Ministerie en de Belastingdienst wordt niet
ondermijning. Gemeenten spelen een belangrijke rol bij
alleen stevig ingezet op de integrale casuïstiek, maar ook
de aanpak van ondermijning. Criminelen zijn voortdurend
op het versterken van de bestuurlijke en maatschappelijke
in beweging en houden zich niet aan gemeentegrenzen.
weerbaarheid. Inmiddels is met zowel publieke als ook private
Het is belangrijk dat we als partners in de aanpak hierin
partners een integrale aanpak van preventie tot repressie
meebewegen, en beter nog criminelen vroegtijdig de pas
opgebouwd. Deze aanpak wordt al jaren ondersteund
afsnijden. Criminelen zoeken namelijk altijd naar nieuwe
vanuit het samenwerkingsverband RIEC Limburg, waarvan
mogelijkheden om hun illegale activiteiten te blijven
de deelnemende overheidsorganisaties zelf de sturende en
ontplooien. Het is daarom belangrijk dat de bestuurlijke
drijvende kracht zijn.
weerbaarheid niet enkel binnen de afzonderlijke organisaties op orde is, maar ook binnen de regio als geheel. Daarom hebben we als Limburgse gemeenten, het waterschap en
De uitwerking van de handreiking Limburgse Norm betreft een
de provincie de ambitie uitgesproken ons te committeren
organisatiebrede beweging die het domein van de openbare
aan een ‘Limburgse Norm’; een gezamenlijk niveau voor een
orde en veiligheid overstijgt. De gehele organisatie vanuit
weerbare overheid.
ieders rol en verantwoordelijkheid dient een bijdrage te leveren aan het uitvoering geven aan dit ambitieniveau. Veelal wat
De Limburgse Norm is een handreiking welke gezien
in de handreiking staat beschreven is al onderdeel van de
kan worden als een hulpmiddel om, op het gebied van
bestuurlijke/uitvoeringsplannen die gehanteerd worden binnen
weerbaarheid, de eigen organisatie verder te versterken.
de gemeentelijke organisatie en zo ook binnen Roermond.
De stellingen zijn ambitieus maar dat is ook nodig om
9
2.2
Samen sterker lokaal, in de regio en landelijk
Dit integraal veiligheidsplan is verbonden met het regionaal beleidsplan van de politie; de thema’s overlappen elkaar. Daarnaast zijn er verschillende samenwerkingsverbanden waar de gemeente Roermond onderdeel van uitmaakt. We werken niet alleen intensief samen met politie, OM en interne partners, maar ook met bijvoorbeeld de Veiligheidsregio, het Regionaal informatie- en expertisecentrum (RIEC), de GGD, Veilig Thuis, reclassering, jongerenwerk en hulp- en zorgverleners. In het Zorg- en Veiligheidshuis MiddenLimburg werken wij samen met zorg- en justitiepartners bij de aanpak van complexe problematiek rond criminaliteit, huiselijk geweld en radicalisering.
Zorg- en justitiepartners
Inwoner Roermond
Daarnaast zoeken we de verbinding met andere gemeenten om hierin sterker te kunnen zijn als Limburgse Lobby richting het Haagse. Niet alleen in de Lobby willen we samenwerken;
Jongerenwerk
ook onderling kunnen we als gemeenten veel van elkaar leren. Met de gemeente Weert lopen er al verschillende thematische samenwerkingen.
Hulp- en zorgverleners
10
2.3 Vriendelijk waar het kan, hard waar het moet
In de eerdere alinea is informatiegestuurd werken ook als
Omdat voorkomen natuurlijk altijd beter is zetten we sterk in
We willen veel meer op basis van geanalyseerde data keuzes
op preventie, dat doen we niet alleen vanuit veiligheid maar
maken en acties uitvoeren: we willen informatiegestuurd
hierin zoeken we de verbinding met onze welzijnspartners.
gaan werken. Wanneer zetten we waar onze Boa’s in? In welke
We willen al vroeg signaleren en deze signalen bij de juiste
wijken is er in behaalde perioden meer inzet nodig van politie?
partner wegzetten om erger te voorkomen. Jongeren
Welke thema’s moeten we vanuit voorlichting in welke wijken
die dreigen af te glijden bieden we hulp op maat door de
of met welke doelgroepen meer bespreken?
randvoorwaarde opgenomen en besproken.
zogenaamde persoonsgericht aanpak (PGA) vanuit het zorg en veiligheidshuis. Signalen van radicalisering worden
Let op: deze grote wens is er maar we zijn daar nog lang
besproken op de weegtafel en ook via een persoonsgerichte
niet. De ambitie is om veel meer aan de voorkant van
aanpak ondervangen. Niet alleen is er oog voor de daders,
veiligheidsproblemen te komen, vanuit data meer te kunnen
we zetten ook in op het voorkomen van slachtofferschap.
sturen en prioriteren en hierdoor ook gerichter capaciteit
Maar naast deze vriendelijke kant kunnen we ook hard zijn
en maatregelen te kunnen inzetten. We zullen daarom
waar dat nodig is. Onze burgemeester heeft verschillende
gedurende de periode van dit IVP meer gaan inzetten in
instrumenten om in te zetten tegen de georganiseerde
het verbeteren van onze informatiepositie waarbij ook
criminaliteit; zoals de wet Victoria en de Wet Damocles, naast
wordt voldaan aan de AVG. Om een start te maken, willen
de gebiedsverboden die ingezet kunnen worden. Daarnaast
we in eerste instantie meer inzicht in de aard en omvang
zal de gemeente handhaven daar waar nodig. Deze mix aan
van ondermijnende criminaliteit: welke netwerken zijn er?
instrumenten (preventie, zorg en repressie) zetten we in na
Maar ook inzoomen op bijvoorbeeld het netwerk rondom
overleg met onze partners in de zorg en strafketen.
mensenhandel in Roermond. Ook willen we inzicht krijgen in de jonge aanwas in Roermond en daarmee meer grip te krijgen op het voorkomen van jonge aanwas.
2.4
Informatiegestuurd
Het zal u wellicht opgevallen zijn dat we in dit integraal veiligheidsplan geen uitvoerige analyse hebben gegeven van de staat van Roermond als het gaat om criminaliteit op de verschillende thema’s. Onze informatiepositie moet op alle thema’s beter worden opgebouwd en daar starten we nu mee.
11
3.
Overkoepelende ambitie: de basis op orde!
De volgende randvoorwaarden zullen moeten worden
Zorg- en veiligheidspartners werken samen aan
te versterken. Een belangrijk concept daarbij is
geborgd om te komen tot een veilig en weerbaar Roermond.
ketenoverstijgende maatschappelijke vraagstukken en
‘intelligence’. Het idee daarvan is dat het niet alleen gaat
bij complexe casuïstiek. We streven ernaar om integraal
om het verzamelen en vastleggen van de verschillende
Er is flankerend beleid nodig. Het integraal
en zo snel mogelijk (liefst aan de voorkant) passende
soorten informatie maar juist ook om het combineren
veiligheidsbeleid kent tal van verbindingen met ander
hulp en ondersteuning in te zetten.
daarvan en duiden van patronen en dwarsverbanden.
Verbinding Handhaving en Veiligheid. De gemeentelijke
Door intelligence kan duidelijk worden hoe effectief
welzijn, jeugd, participatie, wonen, inkomen, verkeer
handhavers in de openbare ruimte (o.a. de Buitengewoon
een lopende aanpak is, welke nieuwe of ‘verergerde’
en handhaving. Bij een aantal thema’s zijn bestanddelen
Opsporingsambtenaar) vormen een belangrijk
bedreigingen er zijn en/of op welke specifieke plekken
van de aanpak (primair) onderdeel van ander beleid. Dit
instrument in het gemeentelijke beleid op het snijvlak
(hotspots) binnen de gemeente intensivering van de
is inherent aan het integraal veiligheidsbeleid, zowel
van leefbaarheid en veiligheid. De focus ligt nadrukkelijk
aanpak nodig is. Het toepassen van intelligence is
aspecten van preventie als repressie hebben effect op
niet alleen op handhaving en inzet van strafrechtelijke
complex en vereist dat er gedoseerd en stapsgewijs
het veiligheidsbeeld.
bevoegdheden, maar aspecten als ‘zichtbaar zijn’, balans
te werk wordt gegaan vanuit een duidelijke behoefte,
Het verder uitwerken van het AVE model binnen de
tussen preventie en repressie en een verbindende
zoals bijvoorbeeld bij de aanpak van ondermijnende
gemeente en haar partners: Aanpak Voorkoming
proactieve houding richting burgers en andere zorg -en
criminaliteit. Belangrijk aandachtspunt is het onderwerp
Escalatie bij huishouders met oplopende problematiek.
veiligheidsprofessionals zijn minstens zo belangrijk. Juist
privacy in de huidige ontwikkelingen rond intelligence.
AVE geeft antwoord op de vraag wie de regie pakt als
in dat tussengebied, op het snijvlak van leefbaarheid
problemen in huishoudens met oplopende problematiek
en veiligheid, beogen we een zo effectief mogelijke
denk aan maatschappelijke weerbaarheid bij
(of in wijken / jeugdgroepen), waar meer professionals
samenwerking met politie. Dit vereist dat er operationele
ondermijning, maar ook bij een nieuw thema zoals
van verschillende organisaties bij betrokken zijn, te groot
samenwerking en informatie-uitwisseling plaatsvindt.
digitale veiligheid. Door meer bewustzijn en kennis
worden.
Thema’s waarop deze samenwerking effectief kan zijn,
komen we meer aan de voorkant, “beter voorkomen, dan
Een stevige verbinding tussen de domeinen van
zijn onder andere woonoverlast, jeugdoverlast en
genezen”.
zorg en veiligheid binnen een gemeente draagt bij
ondermijning.
•
gemeentelijk beleid. Beleid op terreinen zoals zorg en
•
•
aan een optimale balans tussen preventie, zorg en
•
•
•
Verhogen van awareness wordt steeds belangrijker,
De Limburgse Norm is ook de Roermondse Norm: we
Versterken van de informatiepositie van de gemeente
zijn een weerbare gemeente (ambtelijk, bestuurlijk
repressie. Naarmate problemen complexer worden
en paar partners. Veel gemeenten zetten stappen
en politiek) en doen er alles aan om onze rug recht te
neemt de noodzaak van regie en verbinding toe.
om hun informatiepositie voor het veiligheidsbeleid
houden; intern, extern en in onze weerbare wijken.
•
12
We zoomen nu vanuit de randvoorwaarden in op wat we nodig hebben om ook onze basis op orde te krijgen. Zoals al
Roermond is een veilige, weerbare, leefbare en aantrekkelijke stad voor iedereen, behalve voor criminelen. Vanuit verbinding en vertrouwen werkt de gemeente samen met alle inwoners en partijen om de normen en (voor)waarden die nodig zijn om een veilig en prettig leefklimaat te waarborgen.
AMBITIE
eerder aangegeven hebben de drie thema’s een relatie met de overkoepelende veiligheidsambitie van de gemeente en doelen kunnen bijdragen aan meer dan een enkel thema.
DOELEN
Roermond. Dit zorgt ervoor dat de inspanningen, resultaten
1
Voor de drie thema’s geldt dat we dezelfde doelen nastreven: •
A
4 Sterkere informatie-positie
•
De informatiepositie vraagt om versterking
•
De lijnen signaleren, voorkomen en begrenzen kunnen nog scherper De verbinding met en tussen inwoners moet verbeterd
In de navolgende hoofdstukken zullen de bovenstaande doelen herkenbaar terugkomen en zal duidelijk worden dat ook een aantal inspanningen om tot resultaten te komen gedeeld kunnen worden. Deze roep om integraliteit
INSPANNINGEN
worden.
B
C
D
Stel gezamenlijk heldere en gedragen werkprocessen op
Ontwikkel een noodprocedure om snel op te kunnen schalen
Werf benodigd personeel, zowel generiek als specifieke expertise
Stel een gezamenlijke definitie en afbakening van de veilgheidsthema’s vast met partners
Stel een effectief communiactieplan op
Ontwikkel een evaluatiesystematiek om te leren van incidenten
Check de screening van (nieuw) personeel
Organiseer periodieke (kennis) sessies met ketenpartners
(het schaken op meerdere thema’s) vraagt om nog betere
Maak relevante kennis beschikbaar via een kennis- en beeldenbank, incl. zicht op externe expertise
Ontwikkel een bereikbaarheidsgids
samenwerking tussen de thema’s van veiligheid en de verbinding met het sociaal domein.
E
Er is voldoende capaciteit om het IVP uit te voeren.
Werk aan professionalisering van medewerkers, o.a. door training en opleiding
Het netwerk van (keten)partners wordt actief onderhouden.
De samenwerking met (keten) partners is effectief met een korte responstijd.
De interne organisatie is doelmatig ingericht.
RESULTATEN
Er is een betere (snellere) samenwerking in de keten nodig
•
3 Beter samenwerken in de keten
5 Duidelijker signaleren, voorkomen en begrenzen
Meer verbinding tussen en met inwoners
De basis rondom de drie thema’s moet ook binnen de gemeente beter op orde zijn
•
2 De basis binnen de gemeente meer op orde
Signaleren
Randvoorwaardelijke zaken
Begrenzen
13
Voorkomen
Signalen worden aan de gemeente doorgegeven door (keten) partners, inwoners en ondernemers.
F
Signalen worden vastgelegd, geduid, verrijkt en gebruikt om inzicht door overzicht te creëren.
Richt een lokaal gemeentelijk signalenoverleg in (of ontwikkel door)
Voed de driehoek tijdig en voldoende voeden met de actualiteiten en de voortgang van de aanpak
G
H Excessen worden zichtbaar aangepakt.
I Er is aandacht voor kwetsbare doelgroepen.
J Er is aandacht voor slachtoffers.
K Er is aandacht voor daders.
De gemeente is zichtbaar aanwezig in de wijken.
Rol bewustwordingscampagnes uit voor inwoners en ondernemers
Stel informatieanalisten aan
Betrek het zorgen welzijnsdomein, onderwijsinstellingen sociaal domein
Rol de Persoonsgerichte Aanpak Jeugd (PGA) verder uit
Faciliteer en subsidieer wijkwerkers en straatcoaches
Richt een meldpunt in, zowel digitaal als in de wijk
Voer een praktisch en veilig digitaal registratiesysteem in
Communiceer succesvolle acties en aanpakken naar de buitenwereld
Richt een aanspreekpunt in de wijk in
Vergroot de zichtbaarheid van de lokale politici
Geef bewustwordingstraining aan college, raad en ambtenaren
Stel voldoende handhavingscapaciteit aan
4. Ondermijnende criminaliteit
Ambitie: Een weerbaar Roermond waar ondermijning beheersbaar is.
Bij ondermijnende criminaliteit maken criminelen voor illegale activiteiten gebruik van legale bedrijven en diensten. Het gaat om het gebruiken van legale
Context
structuren voor criminele handelingen of om crimineel geld wit te wassen. Er is sprake van verwevenheid
De rijksoverheid hanteert de volgende definitie voor
tussen de onderwereld en de bovenwereld.
ondermijning: “Criminelen maken voor illegale activiteiten
Ondermijning is niet altijd zichtbaar, maar heeft wel
gebruik van legale bedrijven en diensten. Hierdoor vervagen
voelbare en merkbare negatieve gevolgen voor de
normen en neemt het gevoel van veiligheid en leefbaarheid af” 2
inwoners en ondernemers in onze gemeente. Dit type
Ondermijning is hierbij de benaming voor het effect
criminaliteit is een probleem omdat het de veiligheid,
dat optreedt door de vermenging van de onder- en de
leefbaarheid, economie, het rechtsgevoel en het
bovenwereld.
gezag van de overheid ernstig aantast. Ondermijning kent verschillende verschijningsvormen. Denk hierbij aan drugshandel, mensenhandel, (zorg)fraude, vastgoedfraude, corruptie, oneerlijke concurrentie en afpersing. Grof geweld wordt hierbij niet geschuwd.
2
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/ondermijning
14
AMBITIE
Een weerbaar Roermond waar ondermijning beheersbaar is.
DOELEN
1
INSPANNINGEN
RESULTATEN
A
Inwoners en ondernemers hebben meerdere mogelijkheden om signalen te melden en zijn daarvan op de hoogte.
2
Beter bewustzijn van de problematiek en de aanpak
B
Collega’s van andere afdelingen delen proactief signalen en die worden geregistreerd en opgevolgd.
3 Sterkere informatiepositie
C
D Signalen worden vastgelegd in een systeem dat veilig en handzaam is en dat fungeert als dashboard.
Signalen worden binnen de volle breedte van de aanpak besproken en opgepakt door de gemeente en/of ketenpartners.
Richt een aanspreekpunt in de wijk in
Sluit aan bij Meld Misdaad Anoniem
Richt een digitaal meldloket in
Neem een informatieanalist/ criminoloog aan
Rol bewustwordingscampagnes uit voor inwoners en ondernemers
Organiseer bewustwordingstrainingen voor interne collega’s
Zorg voor één aanspreekpunt ondermijning per cluster
Besteed aandacht aan informatiebeveiliging en autorisatieniveaus
Besteed aandacht aan de screening van (nieuw) personeel
Signaleren
Randvoorwaardelijke zaken
Begrenzen
Richt een Bibob-team in met tenminste een programmamanager, coördinator en onderzoeker
E
Krachtigere ketensamenwerking (intern & extern)
F College en raad worden actief geïnformeerd en ondersteunen de aanpak van ondermijning.
Informeer het college en de raad i.h.k.v. bewustwording samen met het RIEC
Ontwikkel het intern lokaal overleg ondermijning door (zowel potentiële RIEC-casuïstiek als andersoortige ondermijningssignalen)
G Er vindt kennisdeling plaats tussen ketenpartners en het netwerk wordt versterkt.
Organiseer een driehoek plus overleg waarin de aanpak van ondermijning structureel wordt besproken
Stel een gezamenlijke definitie van ondermijning vast met partners
Richt een wijkjeugdrisicooverleg (of op school) in met ketenpartners
Verzorg een training opstellen bestuurlijke rapportage voor de politie
Voorkomen
15
4
Minder verleiding tot ondermijnende activiteiten
H Roermond staat over 5 jaar niet meer in de top 10 van het land qua jonge aanwas.
Organiseer periodieke sessies met ketenpartners
I Excessen worden zichtbaar aangepakt.
Organiseren inloopspreekuur school en veiligheid
Positieve rolmodellen worden gepromoot.
Organiseer integrale handhavingscontroles in de wijken
Ondersteun de werkzaamheden van straatcoaches
Communiceer over succesvolle acties en aanpakken naar de buitenwereld
Rol de Persoonsgerichte Aanpak Jeugd (PGA) verder uit
Voer het plan ’Veilig Maasplassengebied’ uit
De gemeente Roermond kent een grote opgave als het gaat
beheersbaar te houden, zodat alle inwoners en ondernemers
De inhoudelijke onderwerpen die we in het
om de aanpak van ondermijning. Verschillende statistieken
in Roermond in vrede en veiligheid kunnen wonen, leven en
uitvoeringsprogramma Ondermijning volgens een bepaalde
en informatie van ketenpartners zoals de politie en het RIEC
werken. Hiertoe is het allereerst van belang dat de basis op
tijdslijn gaan oppakken zijn: Witwassen, Mensenhandel,
tonen aan dat er forse uitdagingen zijn. Ook in de media is
orde is, wat betekent dat men zich bewust is van de gevaren
Drugsaanpak, Pandenaanpak en het tegengaan van Jonge
hier aandacht aan besteed. Zo staat Roermond bijvoorbeeld
en daardoor weerbaar is tegen ondermijnende criminaliteit.
Aanwas. Als voorbeeld; wanneer we het onderwerp Jonge
in de ‘top 10’ als het gaat om cijfers omtrent jonge aanwas en
Een weerbaar Roermond staat hierbij voor een weerbare
Aanwas aanpak onder de loep nemen dan is het belangrijk
staat het eveneens in de top 10 van de ranglijst van ‘meest
samenleving, weerbare inwoners en ondernemers, maar ook
om niet alleen meer bewust te zijn van de problematiek maar
ondermijningsgevoelige gemeenten’ (onderwereldkaart,
een weerbare gemeentelijke organisatie en een weerbaar
hebben we ook een sterke informatiepositie nodig. We willen
RTL4, 8 december 2022). Verschillende factoren maken dat
openbaar bestuur.
namelijk meer zicht krijgen op het thema (het fenomeen)
3
Roermond gevoelig is voor diverse soorten ondermijnende
maar op het individu. Hiervoor moet de ketensamenwerking
criminaliteit. De praktijk wijst uit dat (in ieder geval) een
(vanuit zorg en straf) beter en sneller kunnen acteren. En als
aantal daarvan zich (zichtbaar) manifesteren.
In bijlage 2 kunt u de feedback lezen van de ketenpartners
laatste zal er gewerkt moeten worden aan het wegnemen van
Tegelijk is de gemeentelijke aanpak van ondermijning
waarmee een verdiepende DIN sessie heeft plaatsgevonden op 21
de voedingsbodem (c.q. verleidingen) van criminaliteit.
nog in ontwikkeling. Er is duidelijke planvorming en meer
september 2023.
(structurele) en andersoortige capaciteit en expertise
1. Beter bewust zijn van de problematiek en de aanpak
nodig om tot een volwassener aanpak te kunnen komen.
Om ondermijning te kunnen signaleren en aan te kunnen
De ontwikkeling van het IVP 2024-2027 biedt momentum
Doelen
pakken, moet je je eerst bewust zijn van de problematiek.
voor een gedegen fundament voor de gemeentelijk aanpak
Op dit moment zijn bewoners, ondernemers, ambtenaren,
van ondermijning. Tegelijkertijd met het IVP zal ook het
Algemeen
bestuurders en raadsleden zich onvoldoende bewust van de
programmaplan Ondermijning worden opgeleverd.
De gemeente Roermond stelt zichzelf vier doelen voor de
ernst van de problematiek en de signalen die kunnen wijzen
komende jaren binnen de aanpak van ondermijning. Deze
op ondermijning. Daarnaast kan breder worden uitgedragen
Toelichting ambitie
vier doelen dragen eraan bij dat de weerbaarheid tegen
wat de gemeente en haar partners tegen ondermijning
Gegeven de bovenstaande context en de complexiteit van
ondermijning wordt vergroot en de effecten van ondermijning
kunnen doen. Door dit bewustzijn te vergroten, kan iedereen
het vraagstuk is het niet realistisch om te ambiëren dat
beheersbaar worden en blijven. De doelen beogen een
een steentje bijdragen aan de aanpak. Op die manier wordt
ondermijning volledig kan worden verdreven uit de gemeente
verandering te bewerkstelligen en beschrijven de gewenste
Roermond weerbaarder tegen ondermijning.
Roermond. Daarom is er gekozen voor de term ‘beheersbaar’.
situatie in de toekomst. Hieronder worden ze kort toegelicht.
De gemeente wil er alles aan doen om ondermijning
Ook wordt de link met de ambitie uitgelegd.
3
Hierbij valt te denken aan omgevingsfactoren, zoals de grensligging en de aanwezigheid van havens, maar ook aan sociaaleconomische factoren, zoals het aantal huishoudens met problematische schulden en het belang van (koop)toerisme voor de lokale economie.
16
2. Sterkere informatiepositie
4. Minder verleiding tot ondermijnende activiteiten
Zicht op de problematiek en inzicht in de oorzaken daarvan
Het moet onaantrekkelijk zijn en blijven om je bezig te
maken dat je je aanpak beter kunt richten en efficiënter kunt
houden met ondermijnende activiteiten. De verleiding
benutten. Op dit moment is onvoldoende duidelijk welke
van het snelle geld zorgt ervoor dat mensen zich mengen
vormen van ondermijning zich waar manifesteren en waarom
in criminele bezigheden. Jongeren en jongvolwassenen
dat gebeurt. Daarom wil de gemeente haar informatiepositie
vormen hierin een specifieke kwetsbare doelgroep. Het
versterken. Hierdoor moet meer inzicht worden verworven
is van belang om deze verleiding te verminderen. Door te
in welke fenomenen zich waar in de gemeente manifesteren
laten zien dat misdaad niet loont en dat het ook anders,
en welke gelegenheidsstructuren daar de mogelijkheid toe
zorgen we ervoor dat minder mensen zich inlaten met
hebben geboden. Een sterkere informatiepositie draagt
ondermijnende activiteiten. Uiteindelijk draagt dit bij aan een
daarmee bij aan een weerbaarder Roermond, omdat je
weerbaarder Roermond tegen ondermijning en een betere
hierdoor kwetsbare doelgroepen beter kunt informeren.
beheersbaarheid van de effecten hiervan.
Dit voorkomt ondermijning. Tegelijk helpt een sterkere informatiepositie bij het aanpakken van de problematiek die er al is. Wanneer je inzicht hebt in gelegenheidsstructuren en weet waar fenomenen en casussen zich manifesteren, kun je hier gerichter interventies op plegen. Hierdoor worden de ongewenste effecten van ondermijning beter beheersbaar. Het Bibob-beleid is hier ook een onderdeel van. 3. Krachtigere ketensamenwerking (intern & extern) Ondermijning is een complex probleem dat nooit alleen door de gemeente kan worden aangepakt. Er is goede samenwerking nodig tussen de verschillende afdelingen binnen de gemeentelijke organisatie (intern), maar zeker ook tussen de gemeente en haar ketenpartners binnen én buiten het veiligheidsdomein (extern). Door gezamenlijk op te trekken en van elkaar te weten wat ieders (on)mogelijkheden zijn binnen de aanpak van ondermijning, vergroten we de weerbaarheid, de slagkracht en zorgen we dat ondermijning beheersbaar blijft in Roermond.
17
Resultaten A. Inwoners en ondernemers hebben meerdere
B.
F. Er vindt kennisdeling plaats tussen ketenpartners
mogelijkheden om signalen te melden en zijn
aanpak besproken en opgepakt door de gemeente
en het netwerk wordt versterkt. Ook ambtelijk is
daarvan op de hoogte. Hierdoor maken we ze
en/of ketenpartners. Dit betekent dat alle signalen
het van belang elkaar te kennen en te weten wat
bewust van de ernst van de problematiek en het feit
uit het registratiesysteem structureel en periodiek
je aan elkaar hebt en mag verwachten. Daarnaast
dat zij zelf kunnen bijdragen aan het verminderen
worden besproken binnen de gemeentelijke
bezitten andere organisaties kennis die je ook zou
ervan. Door het melden van signalen wordt de
organisatie en naar de juiste plek worden doorgeleid
kunnen gebruiken. Door structureel bijeenkomsten
informatiepositie van de gemeente versterkt.
voor behandeling. Dit kan een gemeentelijke
te organiseren naast de aanpak van casuïstiek,
afdeling zijn of een ketenpartner. Door de signalen
leer je van elkaar en bouw je een netwerk op. Dit
Collega’s van andere afdelingen delen proactief
structureel met elkaar te bespreken, wordt de
zorgt voor een sterkere informatiepositie en een
signalen en die worden geregistreerd en
informatiepositie versterkt en zal de onderlinge
krachtigere samenwerking.
opgevolgd. Door melders te laten zien dat de
ketensamenwerking verbeteren.
afdeling veiligheid serieus aan de slag kan met hun
C.
D. Signalen worden binnen de volle breedte van de
G. Roermond staat over 5 jaar niet meer in de top
informatie, zal de samenwerking verbeteren. Dit
E. College en raad worden actief geïnformeerd en
zal leiden tot meer bewustwording, meer signalen
ondersteunen de aanpak van ondermijning. Dit
erin dat de doorstroom naar ondermijnende
en daarmee een sterkere informatiepositie voor de
zorgt ervoor dat de aanpak van ondermijning ook
criminaliteit wordt verminderd, waardoor er minder
gemeente.
bestuurlijk de aandacht krijgt die nodig is. Dit geldt
negatieve rolmodellen zijn die een aanzuigende
zowel intern voor het college en de raad, maar ook
werking op crimineel gedrag kunnen hebben.
Signalen worden vastgelegd in een systeem
extern wanneer de burgemeester en/of wethouders
Negatieve beeldvorming draagt bij aan verleiding
dat veilig en handzaam is en dat fungeert
de gemeente bestuurlijk vertegenwoordigen in
tot ondermijnende activiteiten. Door uit de top
als dashboard. Hierdoor krijgt de gemeente
overleggen met ketenpartners. Door hen actief mee
10 te komen, wordt dit tegengegaan. Ook dient
overzicht in het type signalen en de
te nemen in de aanpak van ondermijning, wordt
dit positieve resultaat als stimulans voor de
ontwikkeling van de problematiek. Dit helpt om
het bestuurlijke commitment vergroot en kunnen
ketensamenwerking.
bewustwordingsactiviteiten beter te kunnen richten.
(onderling en met partners) afspraken worden
Tegelijk wordt voldaan aan informatiebeveiligings-
gemaakt over prioriteit en capaciteit. Dit komt de
en integriteitsnormen en wordt de informatiepositie
ketensamenwerking en de informatiepositie ten
versterkt.
goede.
18
10 van het land qua jonge aanwas. Dit resulteert
Resultaten H.
Excessen worden zichtbaar aangepakt. Hierdoor laten we zien dat misdaad niet loont en dat je wordt bestraft als je je inlaat met ondermijnende activiteiten. Het aanpakken van deze excessen en negatieve rolmodellen leidt ertoe dat de verleiding om zelf deel te nemen aan ondermijnende activiteiten minder wordt. Ook zullen zichtbare resultaten positief bijdragen aan de ketensamenwerking.
I. Positieve rolmodellen worden gepromoot. De gemeente laat hierdoor zien dat er andere mogelijkheden zijn voor kwetsbare doelgroepen dan de ondermijnende criminaliteit en dat de gemeente hierbij kan helpen.
19
5.
Digitale veiligheid
Ambitie: Roermond is zich bewust van en heeft inzicht in digitale veiligheid. De gemeente en haar ketenpartners zijn ingericht om digitale criminaliteit aan te pakken.
worden van digitale criminaliteit en zijn zij vaak (al dan niet onbedoeld) dader. Zo worden bijvoorbeeld oproepen tot rellen gesignaleerd onder jongeren en is er door de online leefwereld van jongeren geen zicht meer op jeugdgroepen. Jeugdgroepen zijn meer fluïde en bewegen zich in netwerken, die veelal online ontwikkelen en standhouden. Tegelijk is de gemeentelijke aanpak van digitale veiligheid
Context
nog in ontwikkeling. Zo leidt het gegeven dat de leefwereld van inwoners zich zowel online als offline bevindt tot het
De gemeente Roermond kent een grote opgave als het gaat
besef dat de gemeente en haar partners zich ook in beide
om digitale veiligheid door de toenemend complexe en
domeinen moeten begeven. Er is duidelijk inzicht in de
uitdagende informatie- en netwerksamenleving. Recente
verschijningsvormen van digitale criminaliteit nodig om
ontwikkelingen laten zien dat cybercrime inmiddels de
dit aan te pakken. Daarnaast zijn de risico’s rond het thema
koppositie van High Impact Crimes heeft overgenomen.
digitale veiligheid onvoldoende bekend bij de gemeente en
Zo wordt er een verschuiving van traditionele naar digitale
haar partners. De ontwikkeling van het IVP 2024-2027 biedt
criminaliteitsvormen waargenomen. Daarnaast wordt gezien
momentum om een gedegen fundament voor de gemeentelijk
dat jongeren bovengemiddeld risico lopen om slachtoffer te
aanpak van digitale veiligheid te leggen.
20
DOELEN
AMBITIE
Roermond is zich bewust van en heeft inzicht in digitale veiligheid. De gemeente en haar ketenpartners zijn ingericht om digitale criminaliteit aan te pakken.
1
Meer urgentiebesef van de problematiek en impact binnen de gemeente en bij partners
A
B
RESULTATEN
Er bestaat een functionerende crisisorganisatie wanneer een cyberincident zich voordoet.
INSPANNINGEN
Geef uitvoering aan oefening TBZ najaar 2023
Organiseer een stresstest
Signaleren
Randvoorwaardelijke zaken
2
Het thema digitale veiligheid heeft aandacht in de planvorming en werkpraktijk van de gemeente en haar partners.
Agendeer digitale veiligheid als vast onderdeel van bestaande veiligheidsoverleggen
Richt een vast kernteam digitale Veiligheid in i.s.m. ketenpartners
Begrenzen
3
Snellere samenwerking van lokaal tot internationaal niveau op het gebied van digitale veiligheid
C
Groter bewustzijn onder inwoners en bedrijven van de impact en gevolgen van digitale criminaliteit
D Er bestaan vaste overlegstructuren rondom het thema digitale veiligheid tussen de gemeente en haar partners.
E Inwoners en ondernemingen worden structureel voorgelicht per doelgroep.
Richt een cyberdriehoek in en positioneer deze
Rol bewustwordings-campagnes voor inwoners en ondernemers uit
Stel een communicatiekalender digitale veiligheid op
Creëer een toolkit voorlichting per doelgroep
4
5 Beter signaleren van acute digitale veiligheidsrisico’s
F Er is een aanpak online ordeverstoring ontwikkeld.
Onderzoek mogelijkheden meldpunt voor slachtoffers van digitale criminaliteit en richt deze in
Realiseer een A.P.V-aanpassing t.b.v. aanpak online ordeverstoring
Voorkomen
21
G Er wordt maandelijks een fenomeenanalyse op het gebied van digitale veiligheid uitgevoerd.
Vertaal landelijk cyberbeeld naar lokaal niveau
Stel online functionarissen aan bij ketenpartners zoals de politie en het jongerenwerk
Minder slachtoffers van digitale criminaliteit
H Er is een aanpak gericht op daders van digitale criminaliteit.
Wees online aanwezig als gemeente en partners zoals jongerenwerk
Extra aandacht voor jeugd rondom slachtofferschap en daderschap.
Rol hackshield en cyber24 uit op scholen van Roermond i.s.m. jongerenwerk
Steek interventies slachtofferen daderschap jeugd vroeg in i.s.m. scholen en ouders
Toelichting ambitie
Doelen
Gegeven de bovenstaande context en de complexiteit van
Algemeen
Op dit moment is onvoldoende duidelijk waar
het vraagstuk, is het niet realistisch om te ambiëren dat de
De gemeente Roermond stelt zichzelf vijf doelen voor de
verschillende organisaties en ketenpartners voor aan de
gemeente Roermond zich volledig kan afschermen van de
komende jaren binnen de aanpak van digitale veiligheid.
lat staan op het gebied van digitale veiligheid. Rollen en
risico’s rondom het thema digitale veiligheid. We richten
Deze vijf doelen dragen eraan bij dat de gemeente meer
verantwoordelijkheden op lokaal niveau zijn onvoldoende
ons daarom op bewustzijn, inzicht en het beperken van
inzicht krijgt in de problematiek, zich bewust is van de
uitgewerkt. Wet- en regelgeving op nationaal en
slachtofferkansen. Deze termen hebben betrekking op de
risico’s en samen met haar ketenpartners is ingericht om dit
internationaal niveau kunnen behulpzaam zijn in de verdere
eigen organisatie en omgeving. Daarnaast richt de gemeente
thema aan te pakken. De doelen beogen een verandering te
uitwerking hiervan. Tegelijkertijd is digitale veiligheid niet
zich samen met haar ketenpartners op het aanpakken
bewerkstelligen en beschrijven de gewenste situatie in de
(alleen) een lokale aangelegenheid, de digitale leefwereld
van digitale veiligheid, met name gericht op digitale
toekomst. Hieronder worden ze kort toegelicht. Ook wordt de
spreidt zich over de hele wereld. Hierdoor is het van belang
ordeverstoring en digitale criminaliteit.
link met de ambitie uitgelegd.
dat de gemeente Roermond en haar ketenpartners zich
2. Snellere samenwerking van lokaal tot internationaal niveau op het gebied van digitale veiligheid
organiseren om lokale oorzaken en gevolgen van deze De gemeente Roermond zet zich in zodat alle inwoners en
1. Meer urgentiebesef van de problematiek en impact binnen
ondernemers in Roermond in vrede en veiligheid kunnen
de gemeente en haar partners
wonen, leven en werken. Dat heeft ook betrekking op de
Om digitale veiligheid aan te kunnen pakken, moet je je
3. Groter bewustzijn onder inwoners en bedrijven van de
digitale leefwereld van inwoners en ondernemers. Hiertoe is
eerst bewust zijn van de problematiek. Op dit moment zijn
impact en gevolgen van digitale criminaliteit
het allereerst van belang dat er inzicht is in de problematiek.
ambtenaren, ketenpartners, bestuurders en raadsleden zich
Voor het vergroten van de digitale veiligheid binnen de
Verder richt de gemeente zich op slachtofferschap, de
onvoldoende bewust van de mogelijke grootschalige impact
gemeente Roermond is het van belang dat bewoners en
kwetsbaarheid van systemen en het op orde brengen van de
van digitale veiligheidsrisico’s. Dit urgentiebesef moet
ondernemers eigen verantwoordelijkheid dragen voor het
systemen en processen binnen de veiligheidsketen.
vergroot worden op zowel de kwetsbaarheden van eigen
beveiligen van hun informatie en systemen. Hiertoe heeft
systemen als de risico’s voor bewoners en ondernemers in
de gemeente een belangrijke rol in het vergroten van het
het kader van digitale criminaliteit. Door het urgentiebesef
bewustzijn van inwoners en bedrijven rondom de impact en
In bijlage 2 kunt u de feedback lezen van de ketenpartners
rondom de problematiek en impact van digitale veiligheid te
gevolgen van digitale criminaliteit. Naast dit bewustzijn is
waarmee een verdiepende DIN sessie heeft plaatsgevonden op 21
vergroten, kan iedereen een steentje bijdragen aan de aanpak.
het tevens van belang om handelingsperspectief te bieden
september 2023.
problematiek aan te kunnen pakken.
wanneer inwoners of bedrijven slachtoffer worden van digitale criminaliteit. Door het vergroten van het bewustzijn onder inwoners en bedrijven draagt de gemeente Roermond middels preventie bij aan de ambitie om digitale criminaliteit aan te pakken.
22
4. Beter signaleren van (acute) digitale veiligheidsrisico’s Zicht op de actuele en acute risico’s met betrekking tot digitale veiligheid maakt dat je je beter kunt inrichten en wapenen tegen digitale veiligheidsrisico’s. Op dit moment is onvoldoende duidelijk welke kwetsbaarheden bestaan binnen de systemen van de gemeente, haar partners, bewoners en ondernemers. Het beter signaleren van veiligheidsrisico’s draagt bij aan het inzicht van de gemeente in de problematiek. Tegelijkertijd helpt een sterkere informatiepositie en signalering bij het aanpakken van de bestaande problematiek rondom digitale criminaliteit. Door hier gericht op te interveniëren, kan de gemeente Roermond focussen in de aanpak van digitale veiligheid. 5. Minder slachtoffers van digitale criminaliteit Omdat cybercrime de koppositie van High Impact Crimes heeft overgenomen, is het voor de gemeente Roermond van belang het aantal slachtoffers van digitale criminaliteit terug te dringen. Hiertoe is een gedegen integrale aanpak gericht op daders van digitale criminaliteit van belang. Het aantal slachtoffers wordt tevens teruggebracht middels preventieve maatregelen vanuit de gemeente.
23
Resultaten A.
Er bestaat een functionerende crisisorganisatie
C.
Er bestaan vaste overlegstructuren rondom het
F. Maandelijkse fenomeen-analyse op het gebied
wanneer een cyberincident zich voordoet.
thema digitale veiligheid tussen de gemeente
van digitale veiligheid. Om beter zicht te krijgen
Hierdoor kan snel en adequaat worden gehandeld
en haar partners. Door vaste overlegstructuren
op de problematiek en haar risico’s en om sneller
bij grootschalige cyberincidenten die de vitale
in te richten, wordt de samenwerking tussen
te kunnen schakelen, wanneer deze risico’s zich
infrastructuur binnen en in relatie tot de gemeente
de gemeente en haar ketenpartners structureel
voordoen, wordt een maandelijkse fenomeenanalyse
Roermond aantasten.
verbeterd. De gezamenlijke opgave wordt hierbij
opgesteld op het gebied van digitale veiligheid.
in kaart gebracht om signalen, maatregelen
B. Het thema digitale veiligheid heeft aandacht
en planvorming samen te brengen. Hiertoe
G.
Aanpak gericht op daders van digitale criminaliteit.
in de planvorming en werkpraktijk van de
worden een kernteam digitale veiligheid en een
Middels een meldpunt voor slachtoffers en het
gemeente en haar partners. Digitale veiligheid
cyberdriehoek opgetuigd en is digitale veiligheid
aanstellen van online functionarissen wordt ingezet
is niet (enkel) een lokaal probleem en behoeft de
een vast agendaonderdeel in de bestaande
om daders van digitale criminaliteit te vervolgen.
aandacht van alle ketenpartners. De gemeente
overlegstructuren.
Bijvoorbeeld door het aanstellen van een online
en haar partners hebben hierin wederzijdse afhankelijkheid, waardoor het van belang is dat dit
D.
wijkagent die kan bijdragen aan de opsporing. Inwoners en ondernemingen worden structureel
H.
thema bij alle partners aandacht heeft. Daarnaast
en per doelgroep voorgelicht. Om het bewustzijn
wordt er continu gewerkt aan blijvende aandacht
van inwoners en ondernemers te vergroten, zijn
slachtofferschap en daderschap. De doelgroep
voor het thema middels inspanningen, zoals een
voorlichtingen en handelsperspectieven per
jeugd binnen het thema digitale veiligheid behoeft
communicatiekalender.
doelgroep van belang. Hierin worden inwoners en
extra aandacht. Jeugdigen zijn zowel kwetsbaar
ondernemers zich bewust van de risico’s en eigen
voor ronselpraktijken in de digitale leefwereld
verantwoordelijkheden.
als dader van digitale criminaliteit. Hierom wordt
E. Aanpak online ordeverstoring is ontwikkeld. Een aanpak rondom online ordeverstoringen middels een APV-wijziging wordt opgezet om rechtmatig te kunnen interveniëren in het digitale domein. Daarnaast worden het landelijk beeld en landelijke ontwikkelingen vertaald naar een lokale aanpak.
24
Extra aandacht voor jeugd rondom
ingezet op de weerbaarheid van jongeren tegen cybercriminaliteit en om de combinatie van daderen slachtofferschap tegen te gaan.
6.
Maatschappelijke onrust
Ambitie: Een veilig Roermond heeft en geeft inzicht in impactvolle gebeurtenissen voor de gemeenschap. De gemeente stelt zich lerend op en werkt vanuit verbinding en vertrouwen samen met alle inwoners en partijen om zoveel mogelijk disruptieve onrust te voorkomen. Daarbij heeft zij aandacht voor de weerbaarheid van personen en instituties en handhaaft zij duidelijke kaders.
anti-overheid extremisme en anti-institutioneel extremisme waar o.a. soevereinen, autonomen, complotdenkers, verwarde personen, extremisten en bezorgde inwoners met uiteenlopende opvattingen en ideologieën (bijv. rechts, links, religieus, milieu/klimaat en dierenwelzijn) actief hun zorgen uiten. Hoewel het fenomeen een wat diffuus karakter heeft, lijkt een gemeenschappelijke noemer betrekking te hebben op een gebrek aan vertrouwen in instituties. Als dat gebeurt, worden onbegrip en emoties van frustratie of agressie niet zelden richting landelijke en lokale politici en andere zichtbare vertegenwoordigers van instituties geuit, zoals politieagenten, journalisten en BOA’s. In sommige gevallen wordt de verbinding juist helemaal verbroken en is er geen
Context
goed zicht meer op.
De gemeente Roermond heeft met het thema
Op het moment dat het wantrouwen en verlies van verbinding
Maatschappelijke Onrust een actueel en complexe opgave
van een substantiële hoeveelheid mensen omslaat in boosheid
vast. Het fenomeen zelf wordt nog beperkt begrepen in
of baldadigheid, waardoor openbare orde problematiek dreigt
Nederland en komt in verschillende verschijningsvormen en
te ontstaan (of is ontstaan) raakt het de veiligheid van de
in uiteenlopende situaties voor. De AIVD en NCTV hebben
gemeente Roermond en zal er vanuit de gemeente adequaat
het in deze context ook over maatschappelijk ongenoegen,
opgetreden moeten worden.
25
DOELEN
AMBITIE
Een veilig Roermond heeft en geeft inzicht in impactvolle gebeurtenissen voor de gemeenschap. De gemeente stelt zich lerend op en werkt vanuit verbinding en vertrouwen samen met alle inwoners en partijen om zoveel mogelijk disruptieve onrust te voorkomen. Daarbij heeft zij aandacht voor de weerbaarheid van personen en instituties en handhaaft zij duidelijke kaders.
1
2 Het eigen huis is meer op orde
A RESULTATEN
Stel gezamenlijk heldere en gedragen werkprocessen op
INSPANNINGEN
Beter samenwerken in de keten
B De interne organisatie is doelmatig ingericht.
Stel een effectief communiactieplan op
Werk aan professionalisering van medewerkers, o.a. door trainingen bij het ROR
Signaleren
3
Randvoorwaardelijke zaken
C
Ontwikkel een evaluatiesystematiek om te leren van incidenten
Maak relevante kennis beschikbaar via een kennis- en beeldenbank, incl. zicht op externe expertise
Trek een gespecialsieerde jurist aan om zicht op bevoegdheden te hebben
Begrenzen
Beter zicht op signalen van maatschappelijke onrust
D Signalen van maatschappelijke onrust worden vroegtijdig aan de gemeente doorgegeven.
De samenwerking met (keten)partners is effectief met een korte responstijd.
4
E Er is een duidelijke grens gesteld voor risicogroepen en deze wordt gehandhaafd.
5 Minder risicogroepen
F De risicofactoren voor radicalisering zijn in 2024 lager dan in 2022.
Meer verbinding tussen en met inwoners
G Wijkoverleggen functioneren goed, zijn divers en komen maandelijks bijeen.
H Om meer sociale cohesie te bereiken wordt per 2024 de Bondgenoten methodiek toegepast
Er is vertrouwen in de lokale politiek.
Ontwikkel een noodprocedure om snel op te kunnen schalen
Maak werkafspraken met (keten) partners om online en offline signalen te delen
Ontwikkel een scenario-methodiek om signalen te duiden en escalatie te voorspellen
Deel vastgestelde normen en handhaaf deze met (keten)partners
Projecteer de lokale context op de risicofactoren en stel gericht beleid op
Implementeer de bondgenotenaanpak
Vergroot de zichtbaarheid van de lokale politici
Ontwikkel een bereikbaarheidsgids
Richt een meldpunt in voor landelijke én lokale vroegsignalering
Stel een bejegeningsprofiel vast per risicogroep
Ontwikkel en implementeer een AVE-model
Onderzoek de problematiek en leg risicofactoren vast
Faciliteer, subsidieer en stimuleer wijkoverleggen
Informeer de burger over de lokale politiek en deel successen
Hanteer het team-of-teams concept om flexibel samengestelde teams perationeel in te zetten