CConstaterende datRoermond
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Begroting 2027 (oude versie)

Gemeenteraad 12 november 2026, gemeente RoermondBij agendapunt: Begroting 2027 (bespreekstuk)75.216 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 9

Het risicobedrag is gebaseerd op beschikbaar gestelde middelen waarbij het risico als hoog is bepaald. De gemeente Roermond onderzoekt de financiële en organisatorische toekomst van Groen en Doen. In 2025 is een aanvullende kapitaalinjectie gedaan middels een agiostorting voor een bedrag van € 691.000 (resultaatbestemming jaarrekening 2024). Gelet op de financiële betrokkenheid van de gemeente Roermond bij haar eigen BV is gelijktijdig een voorziening gevormd ter afdekking van mogelijke toekomstige verliezen ter hoogte van ditzelfde bedrag, e.e.a. conform de BBV. Om die reden is hiervoor geen aanvullend bedrag opgenomen in deze risicoanalyse. In de tweede helft van 2026 wordt een definitieve keuze gemaakt tussen de toekomstscenario’s. De implementatie van het gekozen scenario wordt uiterlijk per 1 januari 2027 verwacht. Programma 8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing BTW risico project Dam Lateraal De belastingdienst heeft in 2019 de BTW op het project “Damverlaging Lateraalkanaal” als kostprijsverhogend aangemerkt beoordeeld en de gemaakte kosten zijn tot en met 2025 ook dusdanig verwerkt.

Sinds het door de Belastingdienst ingenomen standpunt in 2019 zijn zowel de inhoudelijke doelstellingen, de governance-structuur, de financiële betrokkenheid van andere overheden als de uitvoering van het project “Damverlaging Lateraalkanaal” de laatste jaren wezenlijk gewijzigd. Intern is dit beoordeeld en worden mogelijkheden gezien om de BTW niet als kostprijsverhogend maar als compensabel aan te merken. Op basis hiervan heeft de gemeente Roermond wederom contact gezocht met de belastingdienst. De belastingdienst ziet in de genoemde wijzigingen eveneens voldoende aanknopingspunten om weer in vooroverleg te treden met de gemeente Roermond omtrent de BTW op het project. Dit vooroverleg kan wederom leiden tot een standpuntbepaling van de belastingdienst. Vooralsnog is de BTW op het project “Damverlaging Lateraalkanaal” als compensabel begroot, waarmee de gemeente een risico loopt. Gezien het nog te voeren vooroverleg met de belastingdienst, is het BTW bedrag van € 2 mln. als ‘hoog’ gekwalificeerd in deze risicoparagraaf. Hiermee resulteert een risicobedrag van € 1,3 mln. PROGRAMMABEGROTING 2027 112 Grondexploitaties Grondexploitaties kenmerken zich door het feit dat in een vroeg stadium investeringen worden gedaan, waarbij inkomsten en dus de dekking van de exploitatie veelal later kunnen worden ingeboekt.

Grondexploitaties zijn per definitie meerjarig en zijn daarmee risicovol. De gemeenteraad heeft op 18 september 2025 de nota Grondbeleid 2025 vastgesteld. Voor het kwantificeren van de onvoorzienbare risico’s wordt conform de Nota Grondbeleid 2025 gebruik gemaakt van de IFLO-methode (IFLO staat voor: Inspectie Financiën Lagere Overheden). Het risicobedrag, dat wordt bepaald middels deze methode, wordt gezien als de (onder)grens van het benodigde weerstandvermogen voor grondexploitaties. Conform de IFLO-methode die wordt benoemd in de nota grondbeleid wordt het risicobedrag bepaald op € 1.188.000. In dit bedrag zitten de risico’s voor de project Roerdelta en voor Centrumkwartier opgenomen. Voor afdekking van risico’s t.b.v. gebiedsontwikkeling is de reserve Gebiedsontwikkeling ingesteld. Dit is dus de minimale omvang van de claim risico’s grondexploitaties binnen de reserve Gebiedsontwikkeling. Deze claim wordt gevoegd door de storting van boekwinsten bij de verkoop van gronden binnen projecten met een faciliterend grondbeleid, voormalige grondexploitaties en zonder concreet plan. Op dit moment omvat de reserve gebiedsontwikkeling € 1.146.000. In 2026 zijn geen nieuwe gerealiseerde grondopbrengsten toegevoegd aan de reserve Gebiedsontwikkeling. Zoals bovenstaand toegelicht is het (bruto) risicobedrag is vastgesteld op € 1.188.000.

Voor risicoafdekking is ultimo 2026 een bedrag van circa € 1.146.000 beschikbaar in de reserve Gebiedsontwikkeling. Het netto risico bedraagt derhalve € 42.000. Overige gronden In 2010 is een perceel gemeentegrond nabij de parkeergarage Stationspark geleverd aan een ontwikkelaar voor de realisatie van een kantoorcomplex. Dit perceel is geleverd op basis van een zogenaamde Groningerakte: levering met uitgestelde betaling. De koopsom bedroeg € 1.214.000. Tot het moment van betaling van de koopsom is de ontwikkelaar jaarlijks een rentevergoeding verschuldigd. De opbrengsten zijn oorspronkelijk gestort in de reserve Bereikbaarheid NS Station Oost. Wij hebben deze gelden overgeheveld naar de algemene reserve. Het mogelijke risico van het niet ontvangen van de koopsom (onder gelijktijdige teruglevering van de grond) beschouwen we als een risico waarvoor de algemene reserve kan worden aangesproken voor een bedrag van € 425.000. Verbonden partijen (ICT NML) Bij verbonden partijen hanteren wij als algemeen uitgangspunt, dat de verbonden partij zelf een voldoende buffer heeft voor de opvang van de risico’s. Bij ICT-NML geldt een specifieke afspraak, dat 50% van de benodigde weerstandscapaciteit wordt opgebouwd bij de organisatie zelf en dat de overige 50% van de weerstandscapaciteit bij de deelnemende gemeenten als achtervang blijft.

Het aandeel van Roermond in deze komt voor 2025, op basis van de begroting 2027 van ICT NML, overeen met € 81.700 Risico subsidieverplichting walstroom Willem Alexanderhaven In de realisatieoverkomst walstroomvoorzieningen Willem Alexanderhaven is opgenomen dat de gemeente een risico draagt voor de overige middelen (50%) als de beoogde Europese CEF subsidiegelden € 382.500 onverhoopt niet zouden worden toegekend. In het voorstel hieromtrent is opgenomen dat dit als risico mee zal worden genomen. Vooralsnog wordt dit risico als ‘midden’ ingeschat, wat leidt tot een risicobedrag van afgerond € 134.000. PROGRAMMABEGROTING 2027 113 Netcongestie Netcongestie vormt een financieel risico voor de gemeente doordat onzekerheid bestaat over toekomstige kosten en investeringen. Beperkte beschikbaarheid van netcapaciteit kan leiden tot vertragingen of aanvullende investeringen bij gemeentelijke projecten en vastgoedontwikkelingen, bijvoorbeeld in energieopslag of andere technische voorzieningen. Daarnaast kunnen ontwikkelingen rondom de aanbetalingsregeling voor netaansluitingen en stijgende energie- en nettarieven leiden tot extra financiële lasten. De financiële gevolgen zijn op dit moment nog onvoldoende concreet om te kwantificeren en worden daarom voorlopig als p.m. opgenomen.

4.2.5 Taakstellingen en stelposten Taakstellingen, bezuinigingen, ombuigingen, onderuitputting en daarmee gemoeide stelposten, worden beoordeeld op hardheid en haalbaarheid. Ook wordt beoordeeld of ze binnen de termijn van de raming gerealiseerd worden. Het is noodzakelijk dat de ramingen hiervan reëel zijn onderbouwd. Hieronder volgt een totaaloverzicht met inhoudelijke onderbouwing van de opgenomen stelposten, taakstellingen: Totaaloverzicht Taakstelling/stelpost: | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 | Stelpost onderuitputting BTW compensatiefonds | € -800 | € -800 | € -800 | € -800 2 | Stelpost opname meerjarige middelen CDOKE | € -1.963 | € -1.963 | € -1.963 3 | Stelpost afschaffing huishoudelijke hulp uit WMO | € - 4.176 | € -4.336 4 | Stelpost onderuitnutting kapitaallasten | € -81 | € -321 | € -218 | € -170 5 | Stelpost Eigen bijdrage Jeugdzorg en Besparing trajectduur | € -1.400 | € -1.437 | € -1.437 Jeugdzorg 6 | Stelpost realismefactor | € -556 | € -556 | € -556 | € -556 7 | Taakstellingen personeel | € -568 | € -1.199 | € -1.329 | € -1.329 Totaal | € -2.005 | € -6.239 | € -10.479 | € -10.591 1. | Stelpost onderuitputting BTW- compensatiefonds De voorgestelde raming is gebaseerd op de ruimte onder het BCF-plafond over het jaar 2025, zoals gepubliceerd in de meicirculaire 2026. Dit is akkoord bevonden door de toezichthouder.

Dit bedrag mag structureel geraamd worden. Het risico bestaat echter wel, dat deze stelpost volgend jaar o.b.v. de dan geldende richtlijn omlaag moet worden bijgesteld. Dit leidt dan tot een afname van het structureel begrotingssaldo. 2. | Stelpost opname meerjarige middelen CDOKE In 2023 hebben gemeenten miljoenen gekregen om met de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid aan de slag te gaan. Het tijdelijke karakter van de regeling (2023-2025) belemmerde een structurele versterking van de organisatie. In de meicirculaire 2026 is het bedrag gepubliceerd waarop gemeenten kunnen rekenen voor het aankomende jaar. Gemeenten mogen dit bedrag in afstemming met de toezichthouder volledig opnemen als structureel dekkingsmiddel. PROGRAMMABEGROTING 2027 114 3. Stelpost afschaffing huishoudelijke hulp uit WMO In het coalitieakkoord van kabinet Jetten I is een maatregel opgenomen waarbij de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening met ingang van 1 januari 2029 wordt geschrapt. In de meicirculaire is daarom een uitname van € 1,4 miljard uit het gemeentefonds gedaan. Voor de inwoners die niet in staat zijn de huishoudelijke hulp zelf te regelen blijft deze taak bij de gemeente. Voor dit vangnet wordt jaarlijks € 430 miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd. Het is nog onduidelijk hoe dit vangnet eruit komt te zien en wie hiervan gebruik kan maken.

Als gevolg hiervan kunnen gemeenten nog niet inzichtelijk maken wat de daadwerkelijke financiële gevolgen zijn van het nieuwe beleid. Voor de begroting 2027 staat de toezichthouder toe een stelpost op te nemen van de netto-uitname uit het gemeentefonds ter hoogte van € 1,01 miljard (€ 1.440 miljoen minus € 430 miljoen). Hierdoor heeft deze maatregel een budgetneutraaleffect op de begroting. 4. Stelpost onderuitnutting kapitaallasten De stelpost onderuitnutting kapitaallasten heeft betrekking op nieuwe investeringen waarvan de kapitaallasten ten laste van de exploitatie komen. Op basis van historische cijfers binnen Roermond is rekening gehouden met 18% (max.=20%) onderuitnutting kapitaallasten, over de nieuwe investeringen vorig boekjaar zonder cumulatieve doorwerking. Deze werkwijze is door de toezichthouder akkoord bevonden. 5. Stelpost Eigen Bijdrage Jeugdzorg en besparing trajectduur Jeugdzorg Vanaf 2028 neemt het Rijk een financieel voorschot op de nog te nemen maatregelen om het jeugdzorgstelsel te beheersen. Deze kortingen zijn gebaseerd op: - Het sturen op de trajectduur van jeugdhulptrajecten (€ 68 miljoen); - De invoering van een eigen bijdrage in de jeugdzorg (€ 260 miljoen). Gemeenten kunnen beide posten budgettair neutraal in hun begroting verwerken, bijvoorbeeld door hiervoor een stelpost op te nemen. Dit geldt nog steeds voor de komende begroting 2027-2030.

De toezichthouder staat een budgettair neutrale verwerking toe omdat aannemelijk is dat het realiseren van deze uitwerking en wetgeving onder de verantwoordelijkheid van het Rijk valt. 6. Realismefactor De beleidswensen die zijn opgenomen in de begroting 2023 zijn bij de tussenrapportages en de jaarrekening geanalyseerd. Uit deze analyse blijkt dat ca. 75% van deze ambities zijn gerealiseerd. Voor het jaar 2024 is deze analyse nog niet uitgevoerd, maar de verwachting is dat deze in eenzelfde lijn liggen. Gezien deze cijfers zou het legitiem zijn om de beleidswensen 2023 en 2024 in financiële zin meerjarig bij te stellen vanaf begrotingsjaar 2025. Om hier prudent mee om te gaan wordt niet 25%, maar 15% van deze beleidswensen opgenomen als realismefactor. De ingeboekte meerjarige realismefactor van € 556.000 is op programma/product niveau ingeboekt. Ten tijde van de kadernota 2025 heeft hierover afstemming met de toezichthouder plaatsgevonden. 7. Taakstellingen personeel De taakstellingen op personeel betreffen functies in meerdere clusters zoals bijvoorbeeld functies die zich moeten terugverdienen door efficiency (AI) of in mens volgt werk (financiën), of door betere toerekening van personele lasten (adviseur formatie en personeelskosten) of functies die opgaan in toekomstig verloop i.v.m. pensionering enz.

Om ook in de toekomst maatschappelijke opgaven goed te kunnen uitvoeren, investeren we via Strategische Personeelsplanning (SPP) in een wendbare en toekomstbestendige organisatie, met de juiste mensen, kennis en competenties op het juiste moment. Hiermee versterken we onze dienstverlening, uitvoeringskracht en het vermogen om in te spelen op ontwikkelingen in een krappe en snel veranderende (arbeids-)markt. PROGRAMMABEGROTING 2027 115 4.2.6 Financiële kengetallen Voor gemeenten bestaat er geen harde wettelijke norm per financieel kengetal. Wel gebruiken de provinciale toezichthouders signaleringswaarden om de financiële positie en risicopositie van een gemeente te beoordelen. De kengetallen moeten daarbij in samenhang worden bekeken. Minst | Neutraal / | Meest Getal | risicovol | aandacht | risicovol Netto schuldquote | < 90% | 90 - 130% | > 130% Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen | < 90% | 90 - 130% | > 130% Solvabiliteitsratio | > 50% | 20 - 50% | < 20% Structurele exploitatieruimte | > 0% | 0% | < 0% Grondexploitatie | < 20% | 20 - 35% | > 35% Belastingcapaciteit | < 95% | 95 - 105% | > 105% Dit zijn de gebruikelijke signaleringswaarden uit het gemeenschappelijk financieel toezichtskader van de provincies. Categorie A geldt als minst risicovol en categorie C als meest risicovol.

Begroting 2027 Kengetallen | Jaarverslag | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2027 | Norm | 2028 | 2029 | 2030 Netto schuldenquote | 26,3% | 70,4% | 72,8% | 88,7% | 99,5% | 100,5% Netto schuldenquote gecorrigeerd | 23,2% | 67,0% | 69,7% | 85,3% | 96,1% | 97,6% voor verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | 43,4% | 24,%7 | 21,1% | 20,5% | 19,0 | 18,4% Structurele exploitatieruimte | 6,5% | 0,22% | 0,57% | 0,39% | 0,34% | 0,14% Grondexploitatie | 1,2% | 0,8% | 5,2% | 0,1% | 0,0% | 0,0% Belastingcapaciteit | 84,5% | 83,7% | 90,0% | 83,7% | 83,7% | 83,7% Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De schuldquote geeft een beeld van de relatie tussen de gemeentelijke schuldenpositie en de totale baten zoals opgenomen in de begroting. Opgenomen geldleningen brengen rentekosten en aflossingsverplichtingen met zich mee. Omdat op begrotingsniveau wordt uitgegaan van een volledige uitvoering van de investeringsplanning ligt deze ratio hoger dan op het niveau van de jaarrekening. De uitvoering van de investeringsraming kan zijn vertraagd. Uit cijfers van de VNG blijkt dat Roermond een lagere netto schuldquote heeft dan vergelijkbare gemeenten van dezelfde omvang. (50.000-100.000 inwoners). Volgens het model houdbare gemeentefinanciën is een schuldquote tot 100% normaal en ontstaat vanaf een schuldquote van meer dan 130% gevaar.

Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio drukt het eigen vermogen van de gemeente uit als percentage van het totale vermogen. Zoals verwacht daalt de solvabiliteitsratio. Een score lager dan 20% wordt als risicovol gezien. PROGRAMMABEGROTING 2027 116 Structurele exploitatieruimte Het financiële kengetal “structurele exploitatieruimte” geeft aan hoe groot de structurele ruimte binnen de vastgestelde begroting is. Hierbij worden de structurele baten gerelateerd aan de structurele lasten. Dit saldo wordt weergegeven in een percentage van de totale baten. Grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Indien gemeenten of provincies leningen hebben afgesloten om grond te kopen voor een (toekomstige) woningbouwproject hebben zij een schuld. Bij de beoordeling van een dergelijke schuld is het van belang om te weten of deze schuld kan worden afgelost wanneer het project wordt uitgevoerd. Van de opbrengst van de woningen kan immers de schuld worden afgelost. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten.

Wanneer de grond tegen de prijs van landbouwgrond is aangekocht, loopt een gemeente relatief gering risico. Het is dus belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of grondexploitatie kan bijdragen aan de verlaging van de schuld. Staat de grond tegen een te hoge waarde op de balans en moet die worden afgewaardeerd, dan leidt dit tot een lager eigen vermogen en dus een lagere solvabiliteitsratio. De gemeente Roermond kent een zeer beperkt aantal grondposities, als gevolg hiervan is het kengetal zeer gering. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de woonlasten van een meerpersoonshuishouden met een gemiddelde WOZ-waarde zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De belastingcapaciteit wordt berekend door de totale gemiddelde woonlasten van een meerpersoonshuishouden in Roermond jaar t (2025) te vergelijken met het landelijk gemiddelde in jaar t-1 (2024). Het geeft weer wat de “ruimte” is om belastingen te verhogen ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Het is de bevoegdheid van uw raad te bepalen met welke omvang de belastingen en heffingen worden verhoogd. Het percentage zoals berekent bij de jaarcijfers 2023 en begroting 2024 is naar beneden bijgesteld om zo aan te sluiten bij meerjarige berekeningssystematiek.

Conclusie van de kengetallen De bovenstaande kengetallen moeten in samenhang worden bezien om daar duiding aan te geven. Op basis van bovenstaand overzicht en op basis van het weerstandsvermogen kan worden geconcludeerd dat de gemeente Roermond een stabiele financiële positie heeft. Voor 2027 betreft het solvabiliteitsratio een neutrale norm. De daling van de solvabiliteitsratio in de jaren 2028 tot en met 2030 wordt veroorzaakt door de investeringsplanning en de benodigde financieringen hiervoor. De overige kengetallen bevinden zich voor 2027 en meerjarig in de categorie minst risicovol. PROGRAMMABEGROTING 2027 117 4.3 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen De gemeente bezit een groot vermogen aan kapitaalgoederen zoals wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Het is cruciaal deze kapitaalgoederen in goede staat te houden voor het functioneren van onze samenleving op het terrein van vervoer, recreatie, welzijn en economie. Het totale bezit waarvoor de gemeente verantwoordelijk is, duiden we aan met de term ‘areaal’. De gemeente beheert het areaal zorgvuldig, daarom zijn beheerplannen opgesteld. Deze omschrijven de hoeveelheden, kwaliteitsniveaus en de kosten voor instandhouding van deze objecten. Het onderhoudsniveau is gebaseerd op de keuzes van de raad over het onderhouds- en kwaliteitsniveau.

Bij de vaststelling van de Kadernota Beheer 2023 – 2032 is het onderhoudsniveau voor de periode 2024 tot en met 2026 vastgesteld op Basiskwaliteit Plus, waarna vanaf 2027 het onderhoudsscenario basiskwaliteit weer leidend wordt. De huidige beheerplannen voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte en de Kadernota Beheer lopen tot en met 2032. In 2027 wordt gestart met de noodzakelijke actualisatie van deze plannen, die in 2028 ter vaststelling aan de raad worden aangeboden. Kansen voor duurzaamheid, circulariteit en klimaatadaptatie worden meegenomen bij gepland onderhoud en vervanging. Hiervoor worden ook middelen vrijgemaakt om de beheerplannen te actualiseren. In het beheer is aandacht voor duurzame oplossingen en de mogelijkheden voor wijkgericht en projectmatig onderhoud. Door jaarlijkse prioritering van (onderhouds)maatregelen, sluit het beheer en onderhoud aan op de begroting en beleid. Kaders hierbij zijn het vastgestelde onderhoudsniveau, budgetten, participatie, het rapport “Beheerst investeren” en beleid betreffende de openbare ruimte. In deze paragraaf worden de volgende onderdelen besproken: 1. Verhardingen. 2. Civieltechnische kunstwerken. 3. Riolering, hemelwaterafvoer en grondwater. 4. Havens en waterpartijen. 5. Groen en bomen. 6. Bossen en natuurterreinen. 7. Reiniging. 8. Openbare verlichting. 9. Inrichtingselementen. 10.. Blusvoorzieningen. 11.

Speelvoorzieningen. 12. Begraafplaatsen. 13. Kunstobjecten. 14. Sportlocaties- en accommodaties. 15. Onderhoud gebouwen. 16. Onderhoud schoolgebouwen. Verhardingen Beleidskader: • Wettelijke kaders. • Gemeentelijk beleid. • Normen en richtlijnen vanuit CROW. • Beheerplan verhardingen. Vastgesteld kwaliteitsniveau Technisch-constructief is dit niveau door de Raad vastgesteld op Basiskwaliteit. Onderhoud verhardingen is grotendeels technisch beheer, gericht op het veilig in stand houden van het areaal waarbij via gecontroleerd risico gestuurd beheer de afweging wordt gemaakt tussen repareren of vervangen. PROGRAMMABEGROTING 2027 118 Actuele staat van onderhoud De technisch/constructieve kwaliteit geeft een achteruitgang aan; maar is nog voldoende. De oorzaak van deze achteruitgang is onder andere het doorschuiven van onderhoudsmaatregelen aan hoofdwegen en wijken en op onderdelen (met name asfalt) extreem stijgende materiaal-, onderhouds- en loonkosten. Om het kwaliteitsniveau op peil te houden wordt het areaal periodiek geïnspecteerd en daar waar nodig extra onderhouden. Programma begrotingsjaar 2027 Uitvoeren civieltechnisch onderhoud zodat veilig gebruik van de openbare ruimte gewaarborgd blijft. Onderhoud wordt uitgevoerd op basis van meldingen, zowel intern als extern en visuele inspecties.

Op basis van visuele weginspecties, die worden verwerkt in het beheerprogramma, wordt onderhoud geprogrammeerd uitgevoerd. Civieltechnische kunstwerken Beleidskader: • Wettelijke kaders. • Gemeentelijk beleid. • Normen en richtlijnen vanuit CROW. • Vastgestelde NEN-bladen. • Beheerplan kunstwerken. Vastgesteld kwaliteitsniveau Basiskwaliteit: Het geactualiseerde beheerplan heeft het onderhoudsscenario Basiskwaliteit vertaald en het areaal opgedeeld in kunstwerken met een hoog, gemiddeld en laag risico. Zowel financiële als maatschappelijke risico’s zijn meegenomen in deze beoordeling. Onkruidbestrijding en schoonhouden kunstwerken zijn tot het minimum beperkt op basis van het vastgestelde kwaliteitsniveau. Actuele staat van onderhoud Technisch/constructieve kwaliteit voldoet aan Basiskwaliteit. Op korte termijn verwachten we geen significante onderhoudsmaatregelen. Op middellange termijn is levensduur verlengend onderhoud aan verkeersbruggen in ontsluitingswegen te verwachten. Naar aanleiding van de onderzoeksresultaten is in 2026 opdracht verstrekt voor diverse kunstwerken. Programma begrotingsjaar 2027 • Onderhoud aan enkele fiets- en voetgangersbruggen. • Onderhoud brugdekken diverse houten bruggen. • Voegovergangen viaducten. Riolering, hemelwaterafvoer en grondwater Beleidskader: • Wettelijke kaders. • Water- en riolerings Plan (2025). • Beheerplan Riolering (2023).

• Water- en klimaatadaptatieplan Waterpanel Noord (2026). Vastgesteld kwaliteitsniveau In tegenstelling tot diverse andere beheerdisciplines wordt bij de riolering niet getoetst op ‘beeldkwaliteit’. Kwaliteitsniveau van de riolering is gebaseerd op de functionaliteit, veiligheid en technische kwaliteit van de objecten en het systeem. Voor de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast is goede riolering noodzakelijk. De hiervoor aanwezige infrastructurele ondergrondse openbare ruimte - in hoofdzaak bestaande uit riolering, gemalen, bergbezinkbassins, retentie- en hemelwatervoorzieningen – onderhouden we conform het beheerplan riolering. Hiermee beheren we de ondergrondse voorzieningen in de openbare ruimte op een verantwoorde wijze, gericht op het voldoen aan de wettelijke zorgplicht. PROGRAMMABEGROTING 2027 119 Actuele staat van onderhoud Het rioleringsnetwerk verkeert over het algemeen in een goede conditie. De gemetselde riolen uit de negentiende en begin twintigste eeuw vormen een specifiek aandachtspunt en verdienen daarom extra zorg. Programma begrotingsjaar 2027 Jaarlijks wordt een deel van het rioolstelsel gereinigd en geïnspecteerd (risico gestuurd). Bij beoordeling worden schades vertaald naar noodzakelijke maatregelen.

Deze maatregelen worden binnen de raamovereenkomst onderhoud riolering uitgevoerd, of indien vervanging een betere maatregel is, geprogrammeerd als onderhoudsproject. In het WRP zijn voor 2027 enkele onderzoeksprojecten opgenomen. O.a. loopt het onderzoek van meten en monitoren emissies, en het gegevensbeheer huisaansluitingen. Daarnaast lopen er specifiek op de investeringsplanning opgenomen integrale projecten. Havens en waterpartijen Beleidskader: • | Wettelijke kaders. • | Keur Waterschap. • | Meerjarenbaggerplan. • | Beheerplan Havens en Waterpartijen 2023-2032. Vastgesteld kwaliteitsniveau Basiskwaliteit. Actuele staat van onderhoud Het baggeronderhoud voeren we uit conform planning waarmee we havens en vijvers qua ecologie, visueel en doorstroming op het besloten kwaliteitsniveau houden. Binnen de oeververdedigingen is onderscheid te maken in natuurlijke oevers en harde oevers. Harde oevers worden daar waar mogelijk tijdens onderhoud omgevormd naar natuurlijke oevers. Programma begrotingsjaar 2027 In 2027 wordt het baggeronderhoud gecontinueerd. Groen en bomen Beleidskader: • | Integrale Groenvisie 2025-2035. • | Beheerplan Groen & Bomen. • | Bomenplan 2012-2024.

Vastgesteld kwaliteitsniveau Het vastgestelde onderhoudsbeeld is Basiskwaliteit: “het minimaal nog verantwoorde beheer gelet op zaken als veiligheid, voorkomen kapitaalsvernietiging, functionaliteit, ingrijpen bij klachten en minimale visuele eisen.” Actuele staat van onderhoud De aannemer ondervindt tijdens de groeiperiode uitdagingen bij leveren van het gewenste beeldkwaliteitsniveau voor het reguliere groenonderhoud. We monitoren het geleverde kwaliteitsniveau van onderhoud door middel van regelmatige inspecties. Deze inspecties worden wekelijks met de aannemer besproken. Door regelmatige boomcontroles en bijbehorend onderhoud borgen we onze wettelijke zorgplicht en houden we de veiligheid en kwaliteit van de bomen constant. Punt van aandacht blijft bomen in verhardingen met een slechte ondergrondse groeiplaats. PROGRAMMABEGROTING 2027 120 Programma begrotingsjaar 2027 Het op het vastgestelde onderhoudsniveau onderhouden van de groenvoorzieningen. Uitvoering vindt plaats via de contracten voor het onderhoud van de openbare ruimte en deels door de eigen dienst. Het geleverde kwaliteitsniveau monitoren we door middel van inspecties. Naast regulier onderhoud vervangen we kleinschalig niet vitaal en/of niet functioneel groen waarbij vergroten van biodiversiteit een aandachtspunt is.

In het jaarlijkse bomenprogramma vervangen we kleinschalig niet vitale bomen en verbeteren we ondergrondse groeiplaatsen van bomen. Bossen en natuurterreinen Beleidskader: • Beheerplan bos- en natuurbeheer. Het beheer en onderhoud wordt onder andere uitgevoerd vanuit de principes van het provinciale subsidiestelsel SNL. • FSC-Certificeringsregels. • VBNE voor veiligheid. Vastgesteld kwaliteitsniveau Basiskwaliteit voor het bosbeheer past binnen de principes voor duurzaam bosbeheer. In het beheer en onderhoud is houtproductie geen doel op zichzelf, maar staan de opbrengsten hiervan ten gunste van een duurzaam, klimaatbestendig en (recreatief) waardevol bos en natuurareaal conform de speerpunten zoals vastgesteld in het beheerplan. Actuele staat van onderhoud Uit het beheerplan blijkt dat we geen grote afwijkingen constateren voor de beheergroep Bos en Natuur. Uit de leeftijdsklasseverdeling, boomsoortensamenstelling en recente inventarisaties komt naar voren dat de huidige beheerstrategie een structuurrijker bos oplevert. Om invulling te geven aan onze visie en doelstellingen, is het gedurende de komende beheerperiode zaak om bosverjonging als beheermaatregel uit te voeren. Zo zetten we de omvorming naar een klimaatbestendig, duurzaam en recreatief waardevol bos kracht bij en houden we het in stand.

Programma begrotingsjaar 2027 Conform het beheerplan wordt bij het beheer van de bos- en natuurgebieden ingezet op de doorontwikkeling van de natuurwaarden en een klimaatbestendig bos. Onder andere door middel van bosverjonging. We proberen daarbij zoveel mogelijk gebruik te maken van natuurlijke verjonging en jonge bestaande houtopstanden. Op delen planten we een structuurrijk en klimaatbestendig bos aan. Het beheer verschilt per vegetatietype. Gewerkt wordt met vastgestelde SNL natuurdoeltypen. Bij de lage vegetaties wordt ingezet op structureel beheer door runder- en/of schapenbegrazing. In 2027 voeren we VTA-controles, en aanvullend onderhoud, uit aan bomen in bosranden en langs routes, in aansluiting op de richtlijnen van de VBNE. Tot slot vinden in 2027 ook enkele concrete projecten aan poelen, landschapselementen en/of heideterreinen plaats om aan de doelstellingen bij te dragen. Reiniging Beleidskader: • Beheerplan Reiniging. • Besluit gewasbeschermingsmiddelen wijziging maart 2016. • Hondenbeleid conform raadsbesluitnummer 2009/017/2. Vastgesteld kwaliteitsniveau Het vastgestelde onderhoudsbeeld is Basiskwaliteit: “het minimaal nog verantwoorde beheer gelet op zaken als veiligheid, voorkomen kapitaalsvernietiging, functionaliteit, ingrijpen bij klachten en minimale visuele eisen.” Actuele staat van onderhoud Er zijn geen achterstanden in het beeldkwaliteitsniveau.

We monitoren het geleverde kwaliteitsniveau van onder door middel van regelmatige inspecties. PROGRAMMABEGROTING 2027 121 Programma begrotingsjaar 2027 Het onderhouden van de openbare ruimte door middel van het vastgestelde onderhoudsniveau. Uitvoering vindt plaats via de contracten voor het onderhoud van de openbare ruimte en deels door de eigen dienst. Het geleverde kwaliteitsniveau blijven we monitoren door middel van inspecties. Openbare verlichting Beleidskader: • Kadernota Beheer “Licht op Roermond” 2023- 2032. • Energieakkoord 2013. • Uitgangspunt bij alle nieuwe te realiseren werken is dat de inrichting voor de openbare verlichting voldoen aan de Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde (NSVV) 2018. Vastgesteld kwaliteitsniveau Basiskwaliteit. Actuele staat van onderhoud De actuele staat van onderhoud is conform het in het beheersplan 2023 – 2032 vastgestelde kwaliteitsniveau. Momenteel worden er jaarlijks in het verleddingsprogramma technisch afgeschreven armaturen vervangen door de energiezuinige LED-armaturen. In het energieakkoord van 2013 staat echter opgenomen dat in 2030, 50% van de openbare verlichting in LED-verlichting uitgevoerd moet zijn. Momenteel is 61% van het areaal in LED-verlichting uitgevoerd. Na het verleddingsprogramma van 2026 is dit 76%. Hiervoor is in de kadernota 2024 vastgesteld om dit versneld uit te voeren.

Deze versnelde uitvoer naar LED is in 2024 gestart om van conventionele verlichting naar de energiezuinige LED-verlichting. Buiten de besparing aan energiekosten levert dit ook een CO2-besparing op. Programma begrotingsjaar 2027 Regulier onderhoud en vervangen van masten en armaturen conform planning en via projecten, onder andere het jaarlijkse verleddingsprogramma en de versnelde uitvoering naar LED-verlichtingsprogramma. Inrichtingselementen Beleidskader: • Kadernota Beheer 2023-2032. • Burgerlijk wetboek. • Wegenverkeerswet 1994. • CROW-publicatie 337. • Duurzaam inkopen. • Bouwstoffenbesluit. • ARBO. Vastgesteld kwaliteitsniveau Basiskwaliteit. Actuele staat van onderhoud Om een beter inzicht te krijgen in de staat en omvang van het areaal plannen we areaalopnames in, zodat we een goed beeld kunnen vormen over de onderhouds- en vervangingskosten De actuele staat van onderhoud is conform het vastgestelde kwaliteitsniveau. Indien we bij een inrichtingselement constateren dat deze niet meer voldoet, vervangen of verwijderen we deze. Programma begrotingsjaar 2027 Regulier onderhoud, vervanging en technische aanpassingen van het areaal op basis van meldingen, via projecten en onderzoek. PROGRAMMABEGROTING 2027 122 Blusvoorzieningen Beleidskader: • | Kadernota Beheer 2023 – 2032. • | Richtlijn 2200 Brandputten versie 2.0.

• | NVBR 12-11-2016 Bluswatervoorziening en bereikbaarheid. • Brandkranen overeenkomst Roermond_2013. • Duurzaam inkopen en Regionaal modelbeleid bluswater en bereikbaarheid. Vastgesteld kwaliteitsniveau Conform gestelde normeringen. Actuele staat van onderhoud De actuele staat van onderhoud is geheel conform het vastgestelde kwaliteitsniveau van de secundaire blusvoorzieningen. Indien we bij een secundaire blusvoorziening constateren dat deze niet meer voldoet, herstellen en certificeren we deze opnieuw, de kosten daarvoor worden op regie basis vastgesteld. Om een beter inzicht te krijgen in de staat en omvang van het areaal, plannen jaarlijkse areaalopnames in zodat we het bestaand en opgesteld beeld over de onderhouds- en vervangingskosten structureel en jaarlijks kunnen bevestigen. De blusvoorzieningen behoeven aan de door de VRLN gestelde bluskwaliteit (lees debiet en technische bruikbaarheid) te voldoen. Deze dienen in een goede technische staat te verkeren en betrouwbaar te zijn, e.e.a. conform veiligheidseisen zoals gesteld in boven genoemde modelbeleid. Alle primaire, secundaire en tertiaire blusvoorzieningen voldoen aan de daarvoor gestelde eisen.

Alle secundaire blusvoorzieningen worden jaarlijks getest en gecertificeerd conform het daarvoor opgesteld en geaccordeerde “ RMCL -Inkoopstrategie 20240620 Secundaire Blusvoorzieningen” en de daarvoor geaccordeerde “20240627 Voorstel aan de Concern Manager Sanering Brandblusputten.” Programma begrotingsjaar 2027 Primaire Blusvoorzieningen: Regulier onderhoud middels onderhoudscontract met WML (Brandkranen). Secundaire en Tertiaire Blusvoorzieningen: Regulier onderhoud; vervanging en technische aanpassingen van het areaal op basis van regulier onderhoud en certificering (op jaarbasis), via meldingen uit de VRLN of via meldingen uit WML. Nooddrinkwatervoorzieningen: geen wijzigingen na wijzigingen in de eisen voor de opstelplaatsen die in 2025 en 2026 zijn verwerkt. Speelvoorzieningen Beleidskader: • | Beheerplan Spelen en het beleidsstuk Spelen. • | Bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte 2025-2035. Vastgesteld kwaliteitsniveau Basiskwaliteit: In de gemeente Roermond streven we naar een functioneel, vitaal, veilig en aantrekkelijk speelareaal met speeltoestellen en speelaanleidingen in een aantrekkelijke speelomgeving. Het beheer van speel- en sportvoorzieningen is erop gericht om op een sobere, doelmatige en verantwoorde wijze te beheren. Gericht op het blijven boven de ondergrenzen van normen, waardoor we risico’s en klachten beperken.

Hierbij hanteren we een afschrijvingstermijn van 15 jaar voor vervangingen en een rendabel onderhoud. De speelvoorzieningen dienen wettelijk te voldoen aan de Europese Normen met betrekking tot veiligheid en functionaliteit: NEN-EN 1176 voor speeltoestellen en NEN-EN 1177 voor val-dempende ondergronden conform het Warenbesluit Attractie en Speelvoorzieningen. PROGRAMMABEGROTING 2027 123 Actuele staat van onderhoud Bij de gemeentelijke speelvoorzieningen is geen sprake van achterstallig onderhoud. De voorzieningen zijn te allen tijde schoon, heel en veilig conform de vastgestelde normen. We monitoren de staat van onderhoud door het regelmatig uitvoeren van inspecties. Wel zijn er nog een aantal voorzieningen die de afschrijving hebben bereikt. Deze vervangen we op basis van de inspectiegegevens en de investeringsplanning. Programma begrotingsjaar 2027 De speelvoorzieningen inspecteren we conform beheerplan op functionaliteit en veiligheid, waarbij we gebreken verhelpen. In 2027 vervangen we speelvoorzieningen, conform investeringsplanning op wijkniveau. Daarnaast vervangen we afgeschreven voorzieningen waar nodig 1 op 1. Begraafplaatsen Beleidskader: • Beheerplan Begraafplaatsen 2023 – 2032. • Plan voor instandhouding en ontwikkeling van beschermde begraafplaatsen (alleen voor begraafplaats “Nabij Kapel in ‘t Zand”).

• Groenplan (alleen voor begraafplaats “Nabij Kapel in ‘t Zand”). Vastgesteld kwaliteitsniveau Basiskwaliteit. Actuele staat van onderhoud Voor de meeste onderdelen is de huidige kwaliteit goed. Programma begrotingsjaar 2027 In 2027 vindt het beheer en onderhoud plaats volgens het vigerende beheerplan. De adviezen voortvloeiend uit het Groenplan “Groen op den aje kirkhaof” zullen verder worden opgepakt. Tevens wordt verder gewerkt aan de uitbreiding van het Islamitische gedeelte op begraafplaats Tussen de Bergen. Kunstobjecten Beleidskader: • Kadernota Beheer 2023 - 2032. • Auteursrecht. • Algemene voorwaarden plaatsen kunstobjecten in de openbare ruimte. Vastgesteld kwaliteitsniveau Basiskwaliteit: Het minimaal nog verantwoorde beheer gelet op zaken zoals veiligheid, voorkomen kapitaalsvernietiging, functionaliteit, ingrijpen bij klachten en minimale visuele eisen. Actuele staat van onderhoud De actuele staat van onderhoud is conform het vastgestelde kwaliteitsniveau. Programma begrotingsjaar 2027 Regulier onderhoud conform planning en het in 2026 vernieuwde contract voor het beheer en onderhoud van kunstobjecten in de openbare ruimte. PROGRAMMABEGROTING 2027 124 Achterstallig onderhoud | Onderhouds- | Storting in | Regulier | Vervangings- Onderdeel | Omschrijving beheerplan | cfm.

BBV | voorziening | voorziening | onderhoud | investering Verhardingen | Beheerplan Verhardingen | Nee | Nee | n.v.t. | € 1.962 | Vervangingen 2023-2032 | lopen mee in project- budgetten Civieltechnische | Beheerplan kunstwerken | Nee | Nee | n.v.t. | € 199 | € 220 kunstwerken | 2023-2032 Riolering | Beheerplan Riool 2023- | Nee | Nee | n.v.t. | € 1.833 | € 4.374 2032 WRP 2025-2029 Havens en | Beheerplan Havens & | Nee | Ja | € 447 | € 822 | n.v.t. waterpartijen | waterpartijen 2023-2032 Groen en bomen | Beheerplan Groen & | Nee | Nee | n.v.t. | € 3.106 | € 150 bomen 2023-2032 Bossen en | Beheerplan Bos & Natuur | Nee | Nee | n.v.t. | € 234 | n.v.t. natuurterreinen | 2023-2032 Reiniging | Beheerplan Reiniging | Nee | Nee | n.v.t. | € 2.080 | n.v.t. 2023-2032 Openbare | Beheerplan openbare | Nee | Nee | n.v.t. | € 916 | € 565 verlichting | verlichting 2023-2032 Inrichtings- | Beheerplan wegmeubilair | Nee | Nee | n.v.t. | € 73 | n.v.t. elementen | 2023-2032 Blusvoorzieningen | Beheernota beheer | Nee | Nee | n.v.t. | € 82 | n.v.t. 2023-2032 Speel- | Beheerplan Spelen | Nee | Nee | n.v.t. | € 188 | € 450 voorzieningen | 2023-2032 Begraafplaatsen | Beheerplan Begraaf- | Nee | Nee | n.v.t. | € 536 | n.v.t. plaatsen 2023-2032 Kunstobjecten | Beheerplan kunstobjecten | Nee | Nee | n.v.t. | € 57 | n.v.t.

2023-2032 Betreffen afgeronde bedragen op duizendtallen PROGRAMMABEGROTING 2027 125 De geraamde vervangingsinvesteringen in de periode 2027 en verder zijn opgenomen in de investeringsplanning (hoofdstuk Uiteenzetting financiële positie en toelichting) van deze begroting. Omschrijving (bedragen x € 1.000) Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 Planmatig Onderhoud (MJOP) 405 248 248 248 Exploitatie (jaarlijks) onderhoud gebouwen 687 687 687 687 Exploitatie (jaarlijks) onderhoud 349 349 349 349 (niet zijnde gebouwen) Tabel Totaal gebruikersonderhoud Sportlocaties en - accommodaties Beleidskader: In juli 2017 is het beheerplan Sportlocaties 2017-2026 (niet zijnde gebouwen) vastgesteld, waarin het geactualiseerde beleidskader, het kwaliteitsniveau (basiskwaliteit) en een vertaling van de hieraan gekoppelde financiële consequenties zijn opgenomen. Daarnaast is er in april 2021 een geactualiseerd beheerplan sportaccommodaties (gebouwen) vastgesteld; uitgewerkt in een Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) gebruikersonderhoud sportaccommodaties (gebouwen en de bijbehorende technische installaties). Vastgesteld kwaliteitsniveau Basiskwaliteit Plus is nauwelijks van invloed op het in stand houden van de sportvoorzieningen, daar deze moeten blijven voldoen aan de daarvoor geldende eisen.

Wel wordt het visueel onderhoud (reiniging, onkruid) in overeenstemming gebracht met het vastgestelde onderhoudsniveau Basiskwaliteit Plus. Reserve Gebruikersonderhoud gemeentelijke sportaccommodaties Middels de besluitvorming bij de jaarrekening 2023 heeft er vrijval plaatsgevonden van de voorziening planmatig gebruikersonderhoud Sportaccommodaties op advies van de accountant. Om de vrijgevallen middelen te behouden voor het oorspronkelijk doel heeft de gemeenteraad besloten om deze middelen onder te brengen in een reserve gebruikersonderhoud gemeentelijke sportaccommodaties. Deze is toereikend om het inhalen van uitgesteld onderhoud te dekken. Voor een actuele stand verwijzen we naar de Financiële begroting (overzicht reserves en voorzieningen). Onderdeel bij de herijking van het MJOP zal zijn om een nieuwe afweging te maken in de financiering (reserve/voorziening/ exploitatie) van het planmatig gebruikersonderhoud. Wat gaan we daarvoor doen In 2027 vindt het beheer en gebruikersonderhoud plaats volgens zowel het geldende beheerplan sportlocaties (niet zijnde gebouwen) als het beheerplan (MJOP) sportaccommodaties (gebouwen). Beiden volgens het vastgestelde kwaliteitsniveau. In 2025 en 2026 is een herijking van het meerjarenonderhoudsplan in voorbereiding, die nog aan uw raad zal worden voorgelegd. (MJOP).

Wat levert het op Dit zorgt ervoor dat we de gemeentelijke sportaccommodaties en – locaties, conform het in de beheerplannen vastgesteld onderhoudsniveau, onderhouden en dat er dus geen kapitaalvernietiging plaatsvindt. Wat mag het kosten Voor het reguliere exploitatieonderhoud en het planmatig gebruikersonderhoud sportaccommodaties zijn in 2027 en verder de onderstaande bedragen beschikbaar: PROGRAMMABEGROTING 2027 126 Onderhoud gebouwen Beleidskader: In het raadsbesluit, raadsvoorstel 2006/61/1, is de nota MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP) gemeentelijke vastgoed vastgesteld. Deze nota beschrijft het kader waarbinnen ons vastgoed op een slagvaardige en professionele wijze wordt beheerd. Het gemeentelijk vastgoed omvat circa 110 gebouwen of objecten, exclusief onderwijshuisvesting. Binnen het vastgestelde MJOP wordt, vanuit onze verantwoordelijkheid als eigenaar, het gebouw gebonden planmatig onderhoud verzorgd gedurende de gebruiksperiode van een object.

• raadsbesluit 2006/61/1 (mei 2006) • raadsbesluit 2013/1001/1 (december 2013) • raadsbesluit 14233-2021 (8 april 2021) Reserve eigenaarsonderhoud gemeentelijke gebouwen Bij de besluitvorming over de jaarrekening 2023 (juli 2024) heeft er een vrijval plaatsgevonden van de “voorziening planmatig eigenaarsonderhoud gebouwen”. Om deze financiële middelen beschikbaar te houden voor het oorspronkelijke doel heeft de gemeenteraad toen besloten deze onder te brengen in een “reserve eigenaarsonderhoud gemeentelijke gebouwen”. Deze bestemmingsreserve is op dit moment nog toereikend. Vanuit deze reserve wordt regulier planmatig onderhoud als ook uitgesteld planmatig onderhoud financieel gedekt. Uit de in 2025 uitgevoerde conditiemeting blijkt dat de technische staat van de gemeentelijke vastgoedportefeuille voldoende is (niveau 3). Hoewel op onderdelen sprake is van onderhoud dat in de komende periode nog moet worden ingehaald (vaak in combinatie met een verduurzamingsaanpak), is er géén sprake van achterstallig onderhoud. De conditiemetingen laten tevens zien dat er geen veiligheids-, gebruiks- of andere risico’s aanwezig zijn gegeven de huidige onderhoudsstaat. Voor een actuele stand van de reserve wordt verwezen naar de financiële begroting (overzicht reserves en voorzieningen).

Wat gaan we daarvoor doen • In 2027 vindt het beheer en onderhoud nog plaats volgens het huidige beheerplan gebouwen (het MJOP uit 2021) en het hierin vastgestelde kwaliteitsniveau. De huidige versie uit 2021 vraagt om actualisering. • Een nieuw (D)MJOP wordt in de eerste helft van 2027 aan de raad voorgelegd. De actualisatie van het (D)MJOP is bewust afgestemd op de totstandkoming van het portefeuilleplan, dat in 2026 wordt uitgewerkt en richting geeft aan de strategische keuzes binnen de gemeentelijke vastgoedportefeuille. Hierdoor kan het nieuwe (D)MJOP beter aansluiten op de toekomstige samenstelling en functie van de kernportefeuille. • Onderdeel van de herijking van het MJOP is het maken van een afweging over de wijze van financiering van het planmatig gebouwen onderhoud (via een bestemmingsreserve, onderhoudsvoorziening of de jaarlijkse exploitatie). • Ook zal aandacht zijn voor het aspect duurzaamheid bij planmatig onderhoud en bij vervangingsinvesteringen. De financiële consequenties van het nieuwe (D)MJOP voor de periode 2028- 2032 zullen dan in de begrotingscyclus voor 2028 worden meegenomen. Aanvullend hierop vindt plaats: Uitvoering duurzaamheidsmaatregelen Om bij te dragen aan de klimaatdoelstellingen is een sectorale routekaart verduurzaming gemeentelijk maatschappelijk vastgoed opgesteld.

Op basis van deze routekaart stellen we per pand een maatregelenpakket samen, dat we vervolgens uitvoeren. PROGRAMMABEGROTING 2027 127 Wat levert het op • We onderhouden gemeentelijk vastgoed, conform het in het beheerplan vastgesteld onderhoudsniveau zodat er geen onnodige kapitaalvernietiging plaatsvindt. • Ook zorgt het uitvoering geven aan de “routekaart voor verduurzaming” van het gemeentelijk (maatschappelijk) vastgoed voor een positieve bijdrage aan de klimaatdoelstellingen. Wat mag het kosten Voor het planmatig eigenaarsonderhoud gemeentelijke gebouwen zijn in 2026 en verder de onderstaande bedragen beschikbaar: De geraamde investeringen verduurzaming (2027 e.v.) zijn opgenomen in de investeringsplanning (hoofdstuk: Uiteenzetting financiële positie en toelichting) van deze begroting. Onderhoud schoolgebouwen Beleidskader: De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht voor (de bekostiging van) de huisvesting van scholen in het primair en voortgezet onderwijs. Ter compensatie van de te maken kosten ontvangt de gemeente van het Rijk een niet-geoormerkte bijdrage uit de algemene uitkering van het Gemeentefonds.

De gemeente is in het kader van onderwijshuisvesting verantwoordelijk voor zaken als: • (vervangende) nieuwbouw; • uitbreiding en tijdelijke huisvesting; • eerste inrichting meubilair en onderwijsleerpakket; • herstel van constructiefouten; • verzekeringen en onroerende zaakbelasting; • herstel van schade bij calamiteiten, brand, diefstal, storm en dergelijke; • faciliteren van voorzieningen voor sport- en bewegingsonderwijs. Het bevoegd gezag van de scholen in het primair en voortgezet onderwijs is zelf verantwoordelijk voor zaken als onderhoud en aanpassingen aan de betreffende gebouwen. Ter bekostiging daarvan ontvangt zij een financiële vergoeding van het Rijk. Wat gaan we daarvoor doen In de gemeentelijke verordening ‘Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Roermond 2015’ is vastgelegd, wanneer het bevoegd gezag van de scholen voor een voorziening zoals hierboven vermeld in aanmerking komt. Wanneer er sprake is van een voorziening in onderwijshuisvesting zijnde renovatie of (ver)nieuwbouw – welke op basis van onderwijswet- en regelgeving voor rekening van de gemeente komt – dan is het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Onderwijs gemeente Roermond 2020-2040 van toepassing. Wat levert het op Het IHP Onderwijs fungeert als strategisch beleidskader voor de onderwijshuisvesting in de gemeente.

Het bijbehorende uitvoeringsprogramma schetst een overzicht van noodzakelijke investeringen in scholen in het primair en voortgezet onderwijs en fungeert als richtinggevend en budgettair kader. Wat mag het kosten De geraamde investeringen voor het IHP Onderwijs zijn opgenomen in de Investerings-planning (hoofdstuk: Uiteenzetting financiële positie en toelichting) van deze begroting. Omschrijving (bedragen x € 1.000) Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 Planmatig Onderhoud (MJOP) 2.231 1.231 1.231 1.231 Tabel Planmatig eigenaarsonderhoud PROGRAMMABEGROTING 2027 128

PROGRAMMABEGROTING 2027 129 4.4 Paragraaf Financiering Inleiding In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het treasurybeleid van onze gemeente. De Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) geeft hiervoor de wettelijke kaders. Een belangrijk uitgangspunt van de wet is dat gemeenten zorgvuldig omgaan met publieke middelen, zoals de beheersing van renterisico’s: wettelijke normen hiervoor zijn de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Algemene ontwikkelingen Renteontwikkelingen De rente op de geld- en kapitaalmarkt wordt voornamelijk bepaald door het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB). In juni 2026 heeft de ECB de rente voor het eerst in drie jaar verhoogd van 2% naar 2,25%, om te voorkomen dat de huidige hoge inflatie langdurig aanhoudt. Maar door de oorlog tussen Rusland en Oekraïne, de onrust in het Midden-Oosten, de gestegen inflatie en de hogere energieprijzen, is de verwachting dat de ECB de rente in de 2e helft van 2026 weer zal verhogen. Kasgeldlimiet De gemiddelde vlottende schuld van een gemeente mag, over drie maanden gezien, niet boven de 8,5% van het begrotingstotaal uitkomen. Voor 2027 is de kasgeld-limiet 25,5 miljoen (8,5% van € 300 miljoen).

De kasgeldlimiet kent navolgend verloop: Kasgeldlimiet 2026 € 24,4 miljoen (is 8,5 % van begrotingstotaal € 287 miljoen); Kasgeldlimiet 2027 € 25,5 miljoen (is 8,5 % van begrotingstotaal € 300 miljoen); Kasgeldlimiet 2028 € 25,3 miljoen (is 8,5 % van begrotingstotaal € 297 miljoen); Een actief liquiditeitenbeheer voorkomt dat de geldende kasgeldlimiet wordt overschreden. De renterisiconorm Over de langlopende schuld mogen de jaarlijkse aflossingen en renteherzieningen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. In onderstaande tabel staat de verwachte ontwikkeling van de renterisiconorm voor de komende jaren. PROGRAMMABEGROTING 2027 130 Renterisiconorm en renterisico’s van de vaste schuld (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Renterisico op vaste schuld | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting Renteherzieningen | € - | € - | € - | € - 1. | Renteherziening op vaste schuld | € - | € - | € - | € - 2a. Aflossingen bestaande leningen | € 8.962 | € 8.720 | € 8.728 | € 7.762 2b. Aflossingen nieuwe leningen | € - | € 2.414 | € 8.473 | € 13.480 2c. Aflossingen verstrekte leningen | € 69 | € 69 | € 69 | € 1.239 2. | Netto aflossingen (2a + 2b - 2c) | € 8.893 | € 11.065 | € 17.132 | € 20.003 3. | Renterisico op vaste schuld (1+2) | € 8.893 | € 11.065 | € 17.132 | € 20.003 Renterisiconorm 4a. | Begrotingstotaal | € 299.954 | € 297.371 | € 296.973 | € 301.788 4b.

Ministeriële regeling vastgesteld % | 20% | 20% | 20% | 20% 4. | Renterisiconorm | € 59.991 | € 59.474 | € 59.395 | € 60.358 Toets Renterisiconorm 4. | Renterisiconorm | € 59.991 | € 59.474 | € 59.395 | € 60.358 3. | Renterisico vaste schuld | € 8.893 | € 11.065 | 17.132 | € 20.003 5. | Ruimte(+) / Overschrijding (-) (4-3) | € 51.098 | € 48.409 | € 42.262 | € 40.355 De langlopende leningen waarover de gemeente een renterisico loopt, blijft ook de komende jaren binnen de wettelijke norm (wet Fido). De leningenportefeuille De bestaande | leningenportefeuille per 1 januari 2027 is € 59 miljoen. Opgenomen leningen (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand per 1 januari | € 58.596 | € 49.634 | € 40.914 | € 32.186 Nieuwe lening | € - | € - | € - | € - Aflossingen | € -8.962 | € -8.720 | € -8.728 | € -7.762 Stand per 31 december | € 49.634 | € 40.914 | € 32.186 | € 24.424 Gemiddelde rente | 1,29% | 1,20% | 1,14% | 1,11% PROGRAMMABEGROTING 2027 131 De verstrekte leningen bedragen € 8,4 miljoen per 1 januari 2027.

Verstrekte leningen (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand per 1 januari | € 10.233 | € 10.164 | € 10.095 | € 10.026 Aflossingen | € -69 | € -69 | € -69 | € -1.239 Stand per 31 december | € 10.164 | € 10.095 | € 10.026 | € 8.787 Gemiddelde rente | 4,29% | 4,43% | 4,59% | 4,66% In de stand van de verstrekte leningen per 1 januari 2027 is een bedrag van afgerond 6 miljoen opgenomen voor de leningfaciliteit die aangeboden wordt aan starters op de woningmarkt. Deze faciliteit is in 2026 verhoogd met € 3 miljoen tot een bedrag van € 8 miljoen. Met een gelijktijdige verhoging van de maximale aankoopsom tot € 345.000 komen meer kopers in aanmerking.De startersleningen worden aangeboden via een revolverend fonds. De aflossingen en rentebetaling vloeien weer terug in het fonds. In de tabel hieronder is aangegeven dat op basis van de verwachte financieringsbehoefte nieuwe leningen moeten worden aangetrokken, waardoor de schuld jaarlijks per saldo toeneemt. Ook is in de risicoparagraaf een renterisico opgenomen. Dit komt nader terug in de paragraaf risicobeheersing en weerstandscapaciteit.

Liquiditeitsprognose en afgeleide financieringsbehoefte en rentelasten Afgeleide rentekosten | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beginsaldo | € 14.000 | € -25.496 | € -25.277 | € -25.243 Kasgeldlimiet | € 25.496 | € 25.277 | € 25.243 | € 25.652 Financieringsbehoefte begrotingsjaar Herfinancieringsbehoefte (rente & aflossing leningen) | € -9.627 | € -11.632 | € -17.576 | € -20.294 Gemeentelijke exploitatie | € 6.688 | € 6.503 | € 6.538 | € 15.495 Investeringen (incl. grondexploitatie en onderhanden werk) | € -60.691 | € -55.241 | € -39.000 | € -30.158 Financieringsbehoefte (Bruto) | € -49.630 | € -85.866 | € -75.315 | € -60.200 waarvan kort | € 25.496 | € 25.277 | € 25.243 | € 25.562 rentepercentage | 3,0% | 3,0% | 3,0% | 3,0% Rente kortlopende leningen | € 382 | € 379 | € 379 | € 385 waarvan lang (10 jaar lineair dalend) | € 24.135 | € 60.589 | € 50.072 | € 34.549 rentepercentage | 3,5% | 3,50% | 3,50% | 3,50% Rente nieuwe langlopende leningen | € 422 | € 1.905 | € 3.842 | € 5.322 Rente bestaande leningen | € 697 | € 542 | € 417 | € 314 Totale rente per jaar | € 1.501 | € 2.826 | € 4.638 | € 6.021 PROGRAMMABEGROTING 2027 132 Rentemethodiek en renteresultaat Rentelasten worden toegerekend door de rente-omslagmethode over de activa. Het totaal van de rentelasten wordt daarbij ‘omgeslagen’ per taakveld over (het geheel van) de activa.

De rentelasten zijn het totaal van de rentelasten op de langlopende geldleningen en de kortlopende financiering minus de renteopbrengsten van ‘overtollige’ middelen. Door toepassing van de rente-omslagmethode worden de (totale netto) rentelasten, op basis van de berekende omslagrente, toegerekend aan de voorkomende taakvelden in de begroting. Deze methodiek waarborgt dat de gehanteerde omslagrente realistisch berekend is. Zodra de afwijking tussen de gehanteerde omslagrente en de werkelijke rentelast groter wordt dan + of - 0,5%, dient de gehanteerde omslagrente gecorrigeerd te worden. Renteschema voor jaar (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Externe rentelasten bestaande lange financiering | € 697 | € 542 | € 417 | € 314 Geprognotiseerde rente nieuwe lange leningen | € 423 | € 1.905 | € 3.842 | € 5.322 Geprognotiseerde rente nieuwe korte leningen | € 383 | € 379 | € 379 | € 384 Rentebaten verstrekte lening SVn | € -10 | € 10 | € -10 | € -10 Rentebaten verstrekte lening ZPP | € -75 | € -75 | € -75 | € -75 Externe rentebaten | € -64 | € -63 | € -62 | € -89 Saldo rentelasten en rentebaten | € 1.354 | € 2.678 | € 4.490 | € 5.846 Rente grondexploitatie | € -69 | € -73 | € -50 | € -43 Rente projectfinanciering | € -111 | € -103 | € -95 | € -86 Rentebaat projectfinanciering | € 75 | € 75 | € 75 | € 75 € -105 | € -101 | € -70 | € -54 Saldo door te rekenen rente | € 1.249

| € 2.577 | € 4.420 | € 5.792 Rente eigen vermogen | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. Rente voorzieningen | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. De aan taakvelden toe te rekenen rente | € 1.158 | € 2.577 | € 4.420 | € 5.792 De aan taakvelden toegerekende rente (omslagrente) | € 1.297 | n.t.b. | n.t.b. | n.t.b. Renteresultaat op het taakveld Treasury | € 48 | n.t.b. | n.t.b. | n.t.b. Totaal vaste activa per 1 januari | € 257.909 | € 307.681 | € 355.037 | € 394.955 Gemiddelde rente | 0,48% | 0,84% | 1,24% | 1,47% Keuze voor omslagrente | 0,50% PROGRAMMABEGROTING 2027 133 Gemeenten hanteren een vast percentage (per jaar) voor de renteomslag. Voor 2027 is de omslagrente 0,5%, deze was voor 2026 eveneens 0,5%. Doordat er een (klein afrondings-) verschil is tussen de gehanteerde omslagrente en het exact berekende percentage, ontstaat een (voordelig) renteresultaat. Het voordeel door het hanteren van een vast percentage 0,5% bedraagt voor 2027 € 48.000 (in 2026 was er sprake van een nadeel ad € 129.000): dit houdt in dat de doorberekende rente (over de gemeentelijke activa) door afronding van het percentage voor de omslagrente op 0,5%, hoger uitvalt dan de verwachte te betalen rentelasten aan financiers. Dit voordeel is binnen de gestelde en toegestane wettelijke bandbreedte.

Meerjarig laat de verwachte omslagrente een stijgend verloop zien, maar jaarlijks wordt de omslagrente voor het aanstaande begrotingsjaar opnieuw berekend. Schuldpositie Hieronder geven we het verwachte verloop van de netto schuldpositie weer. Voor de definitie van de netto schuld wordt verwezen naar de Paragraaf weerstandsvermogen, onderdeel financiële kengetallen. 2027 70,4% 2028 88,7% 2029 99,5% 2030 100,5% Netto schuldquote (bedragen x € 1.000) Netto schuldpositie per 31 december PROGRAMMABEGROTING 2027 134

PROGRAMMABEGROTING 2027 135 4.5 Paragraaf Bedrijfsvoering Doelstelling Een goede bedrijfsvoering zorgt ervoor dat de gemeentelijke organisatie haar werk goed kan doen voor inwoners, ondernemers, instellingen en bestuur. Daarvoor moeten ondersteuning, advisering, processen, systemen en kaders op orde zijn. Zo draagt bedrijfsvoering bij aan publieke waarde voor Roermond. Waarom bedrijfsvoering belangrijk is De gemeente Roermond wil een wendbare en weerbare organisatie zijn. De samenleving verandert snel door technologische, demografische en maatschappelijke ontwikkelingen. Ook krijgen gemeenten steeds vaker complexe taken vanuit het rijk overgeheveld die we moeten borgen in de organisatie. Dat vraagt om duidelijke processen, betrouwbare systemen, heldere kaders en goede dienstverlening. Bedrijfsvoering is daarbij vooral intern gericht, maar inwoners, ondernemers en instellingen merken de effecten direct. Goede dienstverlening begint namelijk bij een organisatie die haar basis op orde heeft. Sinds 2025 werkt de gemeente daarom met één integraal programma Bedrijfsvoering & Dienstverlening. Dit programma maakt onderdeel uit van het directieplan Vooruitdagend Roermond in uitvoering 2026–2028 en richt zich vooral op de speerpunten Verbinden, Vereenvoudigen en Vooruitdagen. Hier is tevens de stuurgroep Bedrijfsvoering en Dienstverlening voor ingericht.

Beleidskaders: • | Organisatievisie - met hart en lef voor Roermond (2017). • | Directieplan: Vooruitdagend Roermond in uitvoering 2026 – 2028 (2025). • | Programmaopdracht Bedrijfsvoering & Dienstverlening (2025). • | Vooruitdagend Roermond, doorontwikkeling organisatie (2024). • | Organisatiebesluit (2025). • | Opgave Informatiesamenleving 2023-2030 (2022). • | Dienstverleningsvisie 2023-2030 (2023). • | HRM-Visie (2024). • | Communicatievisie 2025-2030 (2025). • Financiële verordeningen (2024): - | Verordening artikel 212 Gemeentewet. - | Verordening artikel 213 Gemeentewet. - | Verordening 213a Gemeentewet. • | Nota reserves en voorzieningen (2023). • | Nota investeringen (2025). • | Treasury statuut en rentenota (2024). • | Beleidsregels publieke taak leningen en garanties (2024). • | Inkoop- en aanbestedingsbeleid (2023). • | Visie Juridische Kwaliteitszorg (2010). Verbonden partijen • | Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW). • | N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). • ICT Noord en Midden-Limburg (ICT NML), inclusief Geo-expertise centrum (EC Geo). • | Inkoopcentrum Zuid coöperatieve vereniging. • | Coöperatieve vereniging Dimpact. PROGRAMMABEGROTING 2027 136 Wat willen we bereiken? Wij willen een gemeentelijke organisatie die weerbaar, wendbaar, efficiënt, effectief, transparant en betrouwbaar werkt.

De organisatie moet goed kunnen inspelen op ontwikkelingen en medewerkers moeten hun werk goed kunnen doen. Daarbij zijn ontwikkeling, werkplezier en een goede balans tussen werk en privé belangrijk. In 2027 werken we verder aan drie speerpunten: 1. Verbinden 2. Vereenvoudigen 3. Vooruitdagen Deze drie V’s geven richting, brengen samenhang aan tussen initiatieven en helpen bij scherpe prioritering: aanraken is afmaken. 1. VERBINDEN Verbinden gaat over samenwerken vanuit vertrouwen. Iedereen weet wat zijn rol is. We werken met gedeeld eigenaarschap. Voor de bedrijfsvoering betekent dit dat lijn, staf en programma’s goed op elkaar aansluiten. Ook werken we aan duidelijk opdrachtgeverschap en opdrachtnemerschap. Daarnaast houden we aandacht voor leiderschap, werkdruk en werkplezier. Wat willen we bereiken in 2027? Wij willen bereiken dat: • De organisatie meer integraal samenwerkt; • Medewerkers en managers clusteroverstijgend denken en werken; • Rollen en verantwoordelijkheden duidelijk zijn; • Verbetering van het ambtelijk-bestuurlijk samenspel; • Managers en medewerkers de juiste ondersteuning krijgen; • Er meer aandacht is voor werkdruk, ontwikkeling en werkplezier.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://roermond.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d19a1342-10df-4361-9e18-5fe043e57d5f?agendaItemId=b1595445-6bbb-43ed-9a62-b5add044f781