Bijlage 1 - Begroting 2027 (oude versie)
Tekst van het document
Ook werken we aan schoon en emissieloos bouwen via het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen. • We werken aan een toekomstbestendig en duurzaam energiesysteem, zowel lokaal als regionaal. Regionaal doen we dit door de samenwerking in de Regionale Energie Strategie (RES). • We zoeken samen met bedrijven naar oplossingen voor netcongestie en proberen netcongestie te voorkomen door netbewust te handelen. In het Actieplan Netcongestie Roermond hebben we opgenomen hoe we dit doen. • We verwerken duurzaamheid in ons inkoop- en aanbestedingsbeleid. In 2026 zijn we begonnen met het uitvoeren van een evaluatie hoe duurzaamheid op dit moment wordt toegepast in inkoop en aanbesteding. In 2027 werken we verder aan het opstellen van richtlijnen per cluster/ inkoopcategorie/ productgroep en borgen we de aanpak door monitoring en evaluatie van inkopen om duurzaamheid structureel mee te nemen. • Met een Soortenmanagementplan (SMP) vraagt de gemeente een gebiedsgerichte Omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit aan bij de Provincie Limburg, geldig voor maximaal tien jaar. Binnen deze periode kan volgens vastgestelde werkwijzen gewerkt worden aan verduurzamingsmaatregelen. • We stimuleren en ondersteunen lokale initiatieven en samenwerkingen die bijdragen aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente.
PROGRAMMABEGROTING 2027 82 Wat levert het op? We voeren het Programma Duurzaamheid uit en realiseren maatregelen die bijdragen aan minder CO2- uitstoot, meer hergebruik van grondstoffen en een gezondere leefomgeving. We realiseren in 2027: • Een warmteprogramma met nieuwe doelstellingen voor aardgasbesparing in de gebouwde omgeving. • De aanpak van de eerste woningen binnen tranche 1 van minimaal 809 slecht geïsoleerde woningen. • Duurzaam inkoopbeleid: in 2027 worden voor verschillende inkoop categorieën duurzaamheidscriteria uitgewerkt. • Een Soortenmanagementplan waarmee de leefomgeving van beschermde diersoorten wordt beschermd en tegelijkertijd de verduurzaming van het bestaande gebouwde gebied.
Baten en lasten van het programma 7 Realisatie | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting (bedragen x € 1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | € 21.071 | € 27.148 | € 24.436 | € 24.709 | € 23.701 | € 23.783 Baten | € -18.183 | € -21.416 | € -18.098 | € -18.480 | € -18.723 | € -18.724 Resultaat voor bestemming | € 2.888 | € 5.732 | € 6.338 | € 6.229 | € 4.978 | € 5.059 Storting in reserves | € 158 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 Onttrekking uit reserves | € -1.332 | € -1.881 | € -1.219 | € -1.432 | € 0 | € 0 Mutatie reserves | € -1.174 | € -1.881 | € -1.219 | € -1.432 | € 0 | € 0 Totaal programma 7 - | € 1.714 | € 3.851 | € 5.119 | € 4.797 | € 4.978 | € 5.059 Volksgezondheid en milieu PROGRAMMABEGROTING 2027 83 Programma 8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Strategisch doel programma We zetten maximaal in op het versnellen van woningbouw in de hele gemeente en in alle segmenten. We zorgen voor voldoende passende en betaalbare woningen voor verschillende doelgroepen en benutten onze schaarse ruimte toekomstbestendig, met aandacht voor leefbaarheid, bereikbaarheid, groen en voorzieningen. Beleidskaders: • Omgevingsvisie Roermond (2023). • Uitvoeringsprogramma Omgevingsvisie Roermond (2026). • Ambitiedocument Limburg Centraal (2024). • Plan van Aanpak Omgevingsplan (2023). • Structuurvisie Kwaliteitsbijdrage (2012).
• Welstandsnota Roermond (2025). • Nota Grondbeleid gemeente Roermond 2025. • Intergemeentelijke Structuurvisie Maas en Maasplassen (2014). • Ontwikkelingskader Stedelijke Maasplassen 2020. • Gebiedsvisie Vrijveld 2021. • Gebiedsprofiel Centrum Swalmen (2024). • Structuurvisie wonen Midden-Limburg 2022-2025 (2022). • Woondeal Limburg (2023). • Visie ‘Thuis in Roermond. Wonen, welzijn en zorg’ (2024). • Nota Bodembeheer regio Maas & Roer (incl. bodemkwaliteitskaart). • Beleidsregel ‘Uitvoeringsbeleid begeleid en/of beschermd wonen en maatschappelijke opvang’ (2024). • Beleidskader huisvesting internationale werknemers Roermond (2024). • Hoogbouwnota Roermond (2025). • Gebiedsprofiel Niet-Stedelijke Maasplassen (2025). • Gebiedsprofiel Spoorzone Roermond (2025). • Gebiedsprofiel Binnenstad Roermond (2023). Verbonden partijen: • ICT Noord en Midden-Limburg (ICT NML), inclusief Geo- expertise centrum (ECGeo). • Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg (ODNML). • Samenwerkingsverband Midden-Limburg (SML). Producten: 8.1 Ruimte en leefomgeving Wat willen we bereiken? De gemeente wil een onderscheidend profiel in de regio ontwikkelen als moderne stad voor jong en oud. Ook voor langer zelfstandig wonende ouderen moet de stad een prettige leefomgeving zijn.
Om de stad voor jong en oud te zijn hebben we (nieuwe) woningen, onderwijshuisvesting, ruimte voor werkgelegenheid en maatschappelijke voorzieningen nodig die hiervoor zorgen. Roermond is een leefomgeving waar ruimte is voor mens, groen, spelen, fietsen en lopen. Ook is er oog voor het tegengaan van de gevolgen van klimaatverandering (hittestress, wateroverlast en verdroging) en voor ons landschap. PROGRAMMABEGROTING 2027 84 Wat gaan we ervoor doen? • In het ontwerp van de Nota Ruimte van het Rijk is opgenomen dat het Rijk samen met de regio Limburg Centraal (omgeving langs de intercitystations van Heerlen, Maastricht, Roermond, Sittard-Geleen, Weert en Venlo) voor dit gebied een integrale verstedelijkingsstrategie opstelt. In dit kader werken we samen met het Rijk en de provincie aan een uitwerking van deze woningbouwlocatie. Vanuit de samenwerking binnen Limburg Centraal gaan we afspraken met provincie (en waar mogelijk met het Rijk) maken aangaande ondersteuning van de Roermondse projecten. • Als Roermondse uitwerking daarvan is in 2025 het Gebiedsprofiel Spoorzone Roermond vastgesteld. Op basis van het Gebiedsprofiel Spoorzone Roermond worden vanaf 2026 plannen uitgewerkt in drie deelgebieden (Spoorzone Zuid, Spoorzone Midden en Spoorzone Noord). Naast woningbouw wordt hierbij ook gekeken naar economie, bereikbaarheid/mobiliteit en leefbaarheid.
• Ten aanzien van Spoorzone Zuid gaan we een stedenbouwkundig plan opstellen en nadere afspraken maken met de grondeigenaren. • Ten aanzien van Spoorzone Midden zitten we met ProRail in de afrondende overlegfase aangaande het krijgen van duidelijkheid van overtolligheid van (een deel van) het spooremplacement. • Voor wat betreft Spoorzone Noord gaan we aan de slag met het opstellen van een ontwikkelperspectief en gesprekken met de grondeigenaren voeren. • De in het Plan van aanpak Ruimte, wonen en bedrijvigheid en Plan van aanpak locatieonderzoek woningbouw “straatje erbij” opgenomen locaties worden op basis van prioritering verder onderzocht, uitgewerkt en waar mogelijk tot ontwikkeling gebracht. • We vergroten onze ‘harde en zachte plancapaciteit’ en versnellen de zoektocht naar nieuwe ontwikkellocaties. We werken samen met Rijkswaterstaat, Waterschap Limburg en de Provincie Limburg aan het verbeteren van de veiligheid ten aanzien van hoog water. Hiervoor participeren we onder andere in trajecten rondom dijkversterking. • De verlaging van de dam van het Lateraalkanaal, dit betekent een belangrijke bijdrage aan de hoogwaterveiligheid van Roermond en voor de maatschappelijk- economische ontwikkelmogelijkheden.
• Nadat de basis op orde is gebracht op de verschillende bouwstenen van het accommodatiebeleid (breed) – waaronder beleid sport- en wijkaccommodaties, onderwijshuisvesting en gemeentelijk vastgoed – werken we een strategisch afwegingskader uit, inclusief een integraal proces dat het maken van weloverwogen keuzes ten aanzien van accommodaties ondersteunt en faciliteert. Hiervoor is inmiddels een stuurgroep ingesteld. Wat levert het op? Op basis van de ruimtelijke kaders en strategie bouwen we vanuit onze projecten aan een stad die qua ruimtegebruik van functies in balans is en zo op een verantwoorde manier groeit met behoud van onze kwaliteiten. Het strategisch afwegingskader voor accommodatiebeleid breed levert een situatie op waarin de gemeente onderbouwd en toekomstgericht keuzes kan maken ten aanzien van accommodaties en koppelkansen, zowel proactief als reactief, waarbij wordt ingespeeld op de behoeften van stad, wijken en buurten en op (toekomstige) ontwikkelingen. 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Wat willen we bereiken? De gemeente Roermond zet het grondbeleid in om ruimtelijke en maatschappelijke doelstellingen te realiseren, met name op het gebied van woningbouw en stedelijke ontwikkeling.
Uitgangspunt is dat ontwikkelingen in beginsel door marktpartijen worden gerealiseerd, waarbij de gemeente – afhankelijk van de opgave – een faciliterende, regisserende of initiërende rol vervult. Hiermee borgen we dat projecten bijdragen aan de gewenste kwaliteit van de leefomgeving, de woningbouwopgave en andere gemeentelijke doelstellingen. PROGRAMMABEGROTING 2027 85 Wat gaan we ervoor doen? • De Nota Grondbeleid Gemeente Roermond 2025 vormt het kader voor de uitvoering van het grondbeleid. Hierin is vastgelegd dat de gemeente een situationeel grondbeleid voert, waarbij per ontwikkeling een passende rol wordt gekozen. De uitvoering en financiële ontwikkeling van de gebiedsontwikkelingen wordt jaarlijks gemonitord via het Meerjarenprogramma Gebiedsontwikkeling (MPG). • De belangrijkste gebiedsontwikkelingen die vanuit het grondbeleid worden ondersteund, zijn opgenomen in het MPG en dragen bij aan de stedelijke ontwikkeling en de woningbouwopgave van de gemeente. Voorbeelden van deze projecten zijn: Roerdelta fase 2 en 3, Centrumkwartier en Aan de Vallei. In 2027 is gestart met de sloop en het bouwrijp maken van Roerdelta fase 2 en van Centrumkwartier. In 2027 gaat de realisatie van Aan de Vallei verder.
• Daarnaast lopen diversie andere woningbouw/gebiedsontwikkeling projecten zoals Jazz City, Tegelarijeveld, Philipsterrein (herontwikkeling terrein Weerstand voor woningen en kleinschalige bedrijven), het Bisdomkwartier, Lief Vrouweveld, Leeuwen Noord en Broekhin-Noord. Enkele ontwikkelingen worden nader toegelicht: - Tegelarijeveld: We werken samen met Wonen Zuid en Nester verder aan de herontwikkeling van Tegelarijeveld tot een toekomstbestendige woonwijk. In 2027 zetten we de volgende stappen in de voorbereiding en planontwikkeling en werken we toe naar realisatie van de gebiedsontwikkeling. - Bisdomkwartier: We werken verder aan de ontwikkeling van het Bisdomkwartier en concretiseren de ontwikkelrichtingen en kansen voor het gebied. - Broekhin Noord en Leeuwen Noord: De gemeente faciliteert de lopende initiatieven en heeft een projectleider aangesteld om de ruimtelijke planvorming te begeleiden en verder te brengen Wat levert het op? De projecten leveren niet alleen een belangrijke bijdrage aan de opgave voor woningbouw maar ook aan een leefbare, aantrekkelijke, toegankelijke en klimaatbestendig leefomgeving met openbare ruimte van een hoog kwaliteit in de gemeente Roermond. 8.3 Wonen en bouwen Wonen Wat willen we bereiken? In de gemeente Roermond is er voor iedereen een passende woning.
Om dit te bereiken worden voldoende en de juiste woningen toegevoegd aan de woningvoorraad en wordt de bestaande woningvoorraad beter benut. Buiten woningbouw voor de reguliere behoefte van Roermond, willen we met Limburg Centraal op termijn een passende woning gaan bieden voor een aanvullende bovenregionale behoefte. Wat gaan we ervoor doen? • De Wet versterking regie volkshuisvesting is in 2026 in werking getreden en vereist dat gemeenten een volkshuisvestingprogramma opstellen. Afronding van het volkshuisvestingsprogramma voor de gemeente Roermond is in de eerste helft van 2027 voorzien. Het volkshuisvestingsprogramma vormt hét kader voor het gemeentelijk handelen op dit terrein. In het kader van de Wet versterking regie volkshuisvesting dient de gemeente een huisvestingsverordening voor urgent woningzoekenden vast te stellen. Dit wordt in 2027 aan de gemeenteraad voorgelegd. We onderzoeken de meerwaarde en mogelijkheden om woningen (zowel koop als huur) toe te wijzen aan inwoners met een economische of maatschappelijke binding. • Aanvullende woningbouwlocaties worden onder andere op basis van het “Plan van aanpak Ruimte, wonen en bedrijvigheid”, “Plan van aanpak locatieonderzoek woning-bouw “straatje erbij”” en “Limburg Centraal/Gebiedsprofiel Spoorzone” geconcretiseerd.
PROGRAMMABEGROTING 2027 86 • Voor Limburg Centraal/Gebiedsprofiel Spoorzone willen we actief ontwikkelen en aanjagen/ participeren waar nodig. De mogelijkheden voor het realiseren van hoogbouw worden binnen de kaders van de Hoogbouwnota, in bijzonder binnen de scope van het gebiedsprofiel Spoorzone en/of ‘Limburg Centraal’, zo maximaal mogelijk benut. • Om woningzoekenden een stem te geven in nieuwe woningbouwplannen bereiden we een pilot voor om een raad van woningzoekenden in te stellen. Daarnaast wordt ingezet op diverse woningopgaven zoals lokale binding, doorstroming, passend wonen, woningtransformatie en nieuwe woonvormen. • Verder worden waar mogelijk nieuwe plannen opgepakt en versneld, waarbij de door het Rijk aangekondigde verruimde mogelijkheden van woningsplitsing, optoppen, herbestemming, transformatie en vergunningvrij bouwen worden meegenomen. Ook worden nieuwe flexibele woonvormen zoals tiny houses verkend. • Op het gebied van woningbouwsubsidies blijft de gemeente aanvullende mogelijkheden onderzoeken, naast de lopende of in afronding zijnde subsidies (waaronder Kwaliteit Limburgse centra, start bouw impuls, woningbouw op korte termijn, realisatiestimulans). • In 2027 geven we verder uitvoering aan de visie en actieagenda ‘Thuis in Roermond. Wonen, welzijn en zorg”.
Daarbij zetten we onder andere in op de wonen-welzijn-zorgclusters, woningtoewijzing en doorstroming, de inzet van een passend wonen coach, meer toegankelijke woningen en geclusterde woonvormen. • In verband met de aanvullende behoefte aan woonwagenstandplaatsen wordt uitvoering gegeven aan de uitbreiding. • In december 2026 worden de nieuwe prestatieafspraken 2027-2028 met woningcorporaties en huurdersorganisaties getekend. In 2027 worden deze afspraken uitgevoerd. • We starten met een bredere benadering voor internationale werknemers Wat levert het op? Er komen meer verschillende typen woningen beschikbaar voor huurders en kopers. Deze woningen passen bij de woonbehoeften van verschillende doelgroepen en zijn duurzaam en toekomstbestendig gebouwd. Er zijn veel ontwikkelingen in gang gezet en nog in gang te zetten op het gebied van woningbouw en het beter benutten van de woningvoorraad. Met het oog op de grote woningbouwopgave en de lange doorlooptijd van plannen is het in gang zetten van veel ontwikkelingen belangrijk om ook een kwalitatief en kwantitatief voldoende woningvoorraad te bereiken. Bouwen Wat willen we bereiken? Na het in werking treden van de Omgevingswet beschikt Roermond over een zogenaamd tijdelijk omgevingsplan. Hierin zijn van rechtswege de huidige bestemmingsplannen, een set voormalige rijksregels (de bruidsschat) en enkele verordeningen opgenomen.
Gemeenten hebben tot 2032 de tijd om tot één eigen omgevingsplan te komen. Het ‘Roermonds’ omgevingsplan wordt zo veel mogelijk door de eigen ambtelijke organisatie voorbereid en opgesteld. In 2027 ontvangen we vanuit de landelijke overheid geen extra middelen voor deze transitie-/decentralisatie opgave. Verder werken we samen met onze partners in de regio aan een duurzame, veilige en gezonde leefomgeving. Dat doen we samen met de Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg. Wat gaan we ervoor doen? • De Intaketafel/Omgevingstafel zetten we actief in ten behoeve van nieuwe ontwikkelingen. • We werken aan de transitie naar het Roermonds omgevingsplan. We hebben tot 2032 de tijd om het tijdelijke deel om te vormen tot één volwaardig en gebiedsdekkend omgevingsplan. Daarbij worden de bestaande regels waar nodig geharmoniseerd en gestructureerd en worden beleidsmatige keuzes uit onder meer de omgevingsvisie vertaald naar juridisch bindende regels. • We werken met een duidelijke indeling van het omgevingsplan, waarna het omgevingsplan in de komende jaren met opeenvolgende wijzigingsbesluiten wordt opgebouwd. Iedere wijziging vormt een volgende stap naar één samenhangend en toekomstbestendig omgevingsplan.
PROGRAMMABEGROTING 2027 87 Wat levert het op? • Inwoners, ondernemers en instellingen kunnen zich gemakkelijk informeren over de fysieke leefomgeving en geldende regels (via het Digitaal stelsel Omgevingswet, het DSO). • Inwoners, ondernemers en instellingen worden eerder betrokken bij ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving door het toepassen van de omgevingsdialoog. • De gemeente kan zorgvuldig belangen afwegen op basis van de beschikbare informatie en adviezen en hierbij rekening houden met de lokale situatie. Baten en lasten van het programma 8 Realisatie | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting (bedragen x € 1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | € 7.297 | € 8.370 | € 12.743 | € 9.339 | € 13.125 | € 9.375 Baten | € -2.172 | € -2.121 | € -6.525 | € -3.459 | € -7.702 | € -3.796 Resultaat voor bestemming | € 5.125 | € 6.249 | € 6.218 | € 5.880 | € 5.423 | € 5.579 Storting in reserves | € 1.038 | € 323 | € 5.297 | € 158 | € 158 | € 0 Onttrekking uit reserves | € -15.130 | € -1.399 | € -5.594 | € -113 | € -113 | € -113 Mutatie reserves | € -14.092 | € -1.076 | € -297 | € 45 | € 45 | € -113 Totaal programma 8 - | € -8.967 | € 5.173 | € 5.921 | € 5.925 | € 5.468 | € 5.466 Volkshv, leefomg. en sted. Vernieuw. PROGRAMMABEGROTING 2027 88
PROGRAMMABEGROTING 2027 89 (verplichte) BBV indicatoren Bron: www.waarstaatjegemeente.nl
PROGRAMMABEGROTING 2027 90
PROGRAMMABEGROTING 2027 91
PROGRAMMABEGROTING 2027 92
PROGRAMMABEGROTING 2027 93 PROGRAMMABEGROTING 2027 93 4. Paragrafen PROGRAMMABEGROTING 2027 94
PROGRAMMABEGROTING 2027 95 4.1 Paragraaf Lokale heffingen In deze paragraaf wordt achtereenvolgens ingegaan op: • de visie van de gemeente Roermond ten aanzien van lokale heffingen; • beleidskeuzes en onderbouwing berekening van tarieven; • ontwikkelingen op het gebied van lokale heffingen; • belastingdruk; • belastingopbrengsten. Visie lokale heffingen In het coalitieakkoord ‘Voor het Roermond van morgen’ is als algemeen uitgangspunt geformuleerd, dat belastingen en tarieven niet meer stijgen dan de inflatie, tenzij dat niet anders kan. Daarbij is de inzet dat het belastingniveau zo laag als mogelijk blijft. Onze gemeente slaagt er al jaren in om de belastingdruk relatief laag te houden. In de publicaties van vergelijkende cijfers van de lastendruk (de som van onroerende zaakbelastingen, afvalstoffenheffing en rioolheffing) blijkt onze gemeente zowel op provinciaal niveau (zie Belastingoverzicht 2026 van de Provincie Limburg), als op nationaal niveau (zie Atlas van de lokale lasten 2026 van het Coelo) wederom te behoren tot de gemeenten die onder het gewogen gemiddelde weten te blijven. Onze gemeente heft de volgende belastingen op basis van de Gemeentewet: • onroerende zaakbelastingen; • (water-)toeristenbelasting; • parkeerbelasting; • Precariobelasting (gebruik van gemeentegrond) Daarnaast heft de gemeente afvalstoffenheffing op grond van de Wet milieubeheer.
Kenmerk van deze belastingen is dat het een verplichte bijdrage van de burgers, bedrijven en instellingen aan de gemeente betreft. Hier hoeft geen rechtstreekse individuele tegenprestatie tegenover te staan. Dit is anders voor de zogenaamde retributies en vergoedingen die door de gemeente worden gevraagd voor concreet bewezen diensten, zoals lijkbezorgingsrechten, rioolheffing, markt- en havengelden. Daarvoor hanteert onze gemeente als algemeen uitgangspunt dat de tarieven maximaal kostendekkend zijn. Dat geldt ook voor leges, de vergoeding voor administratieve diensten die door de gemeente worden verricht, zoals voor (omgevings)vergunningen, burgerlijke stand, identiteitsbewijzen en rijbewijzen. Tot slot is er de Bedrijven Investeringszone (BIZ), een bestemmingsbelasting die op verzoek van ondernemers wordt geheven om met de opbrengst activiteiten in de openbare ruimte van en voor deze ondernemers te realiseren. Beleidskeuzes en berekening van tarieven In de kadernota is het uitgangspunt voor de indexering van de tarieven aangegeven. Deze wordt bepaald op basis van enerzijds de prijsindexatie en anderzijds de loonindex. Voor de prijsindexatie wordt het Prijs bruto binnenlands Product (pBBP) gehanteerd i.p.v. de Prijs Overheidsconsumptie, netto Materieel (Imoc). De gemeentelijke loonkosten worden geïndexeerd aan de hand van de geldende CAO Gemeente- ambtenaren.
Mocht deze voor het begrotingsjaar nog niet bekend zijn, dan is de loonvoet sector overheid het uitgangspunt. Dit kader is ongewijzigd t.o.v. voorgaande jaren. Rekening houdende met bovenstaande uitgangspunten komt de inflatiecorrectie voor 2027 op 2,5%. PROGRAMMABEGROTING 2027 96 Het uitgangspunt voor de berekening van de tarieven voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing is, dat ze maximaal kostendekkend mogen zijn. Dat wil zeggen dat in beginsel alle kosten die de gemeente in dat kader moet maken, worden doorbelast via het tarief. Ontwikkelingen Wet Waardering Onroerende Zaken (WOZ) Als heffingsgrondslag voor zowel eigenaren als gebruikers, geldt een percentage van de WOZ-waarde. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen woningen en niet-woningen. In november 2023 heeft de gemeenteraad besloten om de heffingspercentages voor de niet-woningen naar het landelijke gemiddelde te laten stijgen. Vervolgens is gestart met het onderzoek en de uitwerking van dit besluit. Het landelijke gemiddelde heffingspercentage bedraagt in 2026 voor niet-woningen eigenaren 0,3401% en voor niet-woningen gebruikers 0,2395%. Bij de tariefstelling voor 2027 wordt uitgegaan van de OZB-opbrengst 2026, verhoogd met een indexering van 2,5% voor woningen en niet-woningen en gecorrigeerd voor de meest recente waardeontwikkelingen.
Voor niet-woningen wordt, conform de sinds 2023 gehanteerde lijn, aanvullend een tariefsopslag van 2,5% toegepast. Gezien de relatief lage belastingdruk van Roermond ten opzichte van het provinciale en landelijke gemiddelde wordt deze opslag ook in 2027 voortgezet. Bovenstaande uitgangspunten leiden tot de volgende voorlopige OZB-tarieven: Percentage van de heffingsmaatstaf (WOZ-waarde) voor berekening | 2027 | 2026 Woningen eigenaren | 0,1119% | 0,1092% Niet-woningen eigenaren | 0,2535% 0,2413% Niet-woningen gebruikers | 0,2108% 0,2006% Met bovenstaande tarieven wordt de nagestreefde totale opbrengst onroerendezaakbelasting gerealiseerd. Door marktontwikkelingen kan de WOZ-waarde echter sterk fluctueren. Na afronding van de WOZ- waarderingsprognoses door Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) worden de definitieve OZB-tarieven woningen en niet-woningen door de raad in december 2026 vastgesteld. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is een heffing ter dekking van kosten van beheer van huishoudelijke afvalstoffen. De heffing is voor rekening van gebruikers van percelen waarvoor de gemeente een inzamelverplichting voor huishoudelijk afval heeft. Het tarief voor de afvalstoffenheffing wordt in beginsel kostendekkend vastgesteld.
De afvalstoffenheffing wordt vanaf 1-1-2025 gebaseerd op de grootte van het huishouden. Voor de bepaling van de omvang van het huishouden wordt de Gemeentelijke basisadministratie per 1-1-2027 als uitgangspunt gehanteerd. Op basis van de gewijzigde systematiek is het tarief in 2027 als volgt bepaald: Omschrijving | Tarief 2027 | Tarief 2026 Eenpersoonshuishouden | € 290,33 | € 283,25 Tweepersoonshuishouden | € 315,03 | € 307,35 Meerpersoonshuishouden | € 356,17 | € 347,48 PROGRAMMABEGROTING 2027 97 Op basis van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) moet de gemeente inzichtelijk maken dat de totaal geraamde baten niet uitgaan boven de geraamde lasten en in welke mate de tarieven kostendekkend zijn. In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de mate van kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing. Overzicht kostendekkendheid afvalstoffenheffing (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2026 Kosten taakveld afval (incl.
omslagrente) | € 8.660 | € 8.728 Inkomsten taakveld afval (excl. heffing) | € 920 | € 1.215 Netto kosten taakveld | € 7.740 | € 7.513 Toe te rekenen kosten Overhead | € 393 | € 396 BTW | € 1.336 | € 1.215 Totale kosten | € 9.469 | € 9.124 Opbrengst heffingen | € 9.013 | € 8.807 Dekking uit egalisatievoorziening | - € 456 | - € 317 Dekkingspercentage | 100,00% 100,00% Rioolheffing Het uitgangspunt van de rioolheffing is om gemeenten in staat te stellen de kosten te verhalen die gepaard gaan met de gemeentelijke wateropgave. De gemeentelijke watertaken die uit de heffing bekostigd mogen worden, zijn de taken die onder andere betrekking hebben op: • | de inzameling, de berging en het transport van huishoudelijk afvalwater en bedrijfsafvalwater en op de zuivering van huishoudelijk afvalwater door middel van kleinere individuele installaties voor de behandeling van afvalwater (IBA); • | de inzameling en de verdere verwerking van afvloeiend hemelwater; • | het treffen van maatregelen ter voorkoming of beperking van nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming. Ook voor de rioolheffing geldt dat deze in beginsel kostendekkend wordt vastgesteld. Hierbij wordt een voorziening ingezet om grote schommelingen in de rioolheffing op te vangen.
Per 2027 is de rioolheffing als volgt berekend: Aantal gebruikers | Perceel (WOZ-waarde) | Eigenarenheffing 2027 | Eigenarenheffing 2026 31.370 | > € 40.000 | € 183,11 | € 178,64 650 | < € 40.000 | € 91,55 | € 89,32 PROGRAMMABEGROTING 2027 98 Aantal gebruikers | Gebruik (m3) | Gebruikersheffing 2027 | Gebruikersheffing 2026 30.000 | 1 - 400 | € 22,45 | € 21,90 125 | 401 - 800 | € 54,45 | € 53,90 95 | 801 – 2.000 | € 118,45 | € 117,90 32 | 2.001 – 5.000 | € 286,45 | € 285,90 6 | 5.001 – 10.000 | € 606,45 | € 605,90 1 | 10.001 – 20.000 | € 1.206,45 | € 1.205,90 3 | 20.001 – 30.000 | € 2.006,45 | € 2.005,90 9 | > 30.000 | € 3.206,45 | € 3.205,90 Ook voor de rioolheffing wordt op basis van het BBV inzichtelijk gemaakt dat de totaal geraamde baten niet uitgaan boven de geraamde lasten. In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de mate van kostendekkendheid van de rioolheffing. Overzicht kostendekkendheid rioolheffing (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2026 Kosten taakveld riolering (incl.
omslagrente) | € 5.482 | € 5.133 Inkomsten taakveld riolering (excl. rioolheffing) | € 64 | € 68 Netto kosten taakveld | € 5.418 | € 5.065 Toe te rekenen kosten Overhead | € 936 | € 928 BTW | € 767 | € 653 Totale kosten | € 7.121 | € 6.647 Opbrengst heffingen | € 6.544 | € 6.645 Dekking uit egalisatievoorziening | - € 577 | € 0 Dekkingspercentage | 100,00% 99,98% Bedrijven Investeringszones (BIZ) Een BIZ is een afgebakend gebied zoals een winkelstraat of een bedrijventerrein, waarbinnen de ondernemers en/of de eigenaren samen investeren in de kwaliteit van hun bedrijfsomgeving. Alle ondernemers betalen mee aan een gemeentelijke heffing om activiteiten te financieren. De activiteiten kunnen bijvoorbeeld gericht zijn op veiligheid (toezicht, verlichting, hekwerken of camerabewaking), bereikbaarheid (bewegwijzering en verkeersvoorzieningen), aantrekkelijkheid (schoonmaak, promotie, onderhoud, groenvoorziening en evenementen), etc. De BIZ-heffing wordt gebruikt om deze plannen te kunnen uitvoeren. Dit middel van belastingheffing maakt het mogelijk dat alle ondernemers in het betreffende gebied ook daadwerkelijk meebetalen. Na een positieve draagvlakmeting in het najaar van 2025 is met ingang van 1 januari 2026 gestart met een nieuwe BIZ-periode, die loopt van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2030.
PROGRAMMABEGROTING 2027 99 Ten opzichte van de vorige BIZ-periode zijn er enkele wijzigingen doorgevoerd: de BIZ’en Willem- Alexander en Roerstreek zijn gefuseerd tot de BIZ Industrie en Logistiek, het Retailpark heeft een extra zone (B) erbij gekregen, zone C van de Binnenstad is vergroot en in vier gebieden zijn nu ook eigenaren van leegstaande panden BIZ-bijdrage-plichtig. Daarnaast zijn de tarieven in alle BIZ-zones aangepast, onder meer vanwege inflatie en toekomstige opgaven. Op dit moment bestaan er in Roermond zeven BI-zones: • | BI-zone Binnenstad Roermond 2026-2030 • | BI-zone Merum 2026-2030 • | BI-zone Stadsrand-Noord 2026-2030 • | BI-zone Swalmen 2026-2030 • | BI-zone Centrum Swalmen 2026-2030 • | BI-zone Retailpark Roermond 2026-2030 • | BI-zone Industrie en Logistiek 2026-2030 Voor de begroting van de gemeente zijn de BIZ’en financieel neutraal. Dat wil zeggen dat de BIZ- belastingen die door BsGW worden geheven en geïnd, één op één als subsidie aan de diverse BIZ’en worden uitgekeerd. Kwijtschelding De uitvoering van het kwijtscheldingsbeleid is opgedragen aan de uitvoeringsorganisatie BsGW. BsGW schakelt hiervoor het Inlichtingenbureau (IB) in. Dit is een door de overheid opgericht bureau dat gemeenten helpt op het gebied van de uitvoering van onder andere het bijstands- en kwijtscheldingsbeleid.
Het IB toetst de gegevens die nodig zijn voor eventuele kwijtschelding aan de voorwaarden om voor kwijtschelding in aanmerking te komen. Het gaat hierbij om gegevens van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen, Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de Belastingdienst en de Dienst Wegverkeer. Huishoudens met een inkomen en vermogen onder een bepaalde norm hebben recht op kwijtschelding. Vaak komen deze huishoudens meerdere jaren achter elkaar hiervoor in aanmerking. Alle burgers die in 2026 kwijtschelding hebben ontvangen, worden geautomatiseerd getoetst en krijgen bij een positief advies automatisch kwijtschelding. In alle andere gevallen zal een burger nog het gebruikelijke kwijtscheldingsformulier moeten invullen en inzenden. Deze worden na ontvangst individueel door BsGW getoetst. Kwijtschelding is onder voorwaarden mogelijk voor: • rioolheffing; • afvalstoffenheffing (het vastrecht conform artikel 1.1 van de tarieventabel verordening afvalstoffenheffing).
(bedragen x € 1.000) | 2025 | 2026 | 207 Begroot | Realisatie | Begroot | Realisatie per Begroot 30 juni 2026 Afvalstoffenheffing | € 8.748 | | € 8.739 | € 8.772 | | € 8.814 | € 9.089 Kwijtschelding afvalstoffenheffing | € 815 | | € 561 | € 812 | | € 515 | € 713 Netto | € 7.933 | € 8.178 | € 7.960 | € 8.299 | € 8.376 Kwijtschelding overige | € 0 | € 44 | € 0 | € 37 | € 0 PROGRAMMABEGROTING 2027 100 De prognose kwijtschelding is bepaald aan de hand van de realisatiecijfers van 2025 en op basis van de tussentijdse realisatie per 30 juni over 2026. Belastingsamenwerking BsGW voert de heffing en invordering van de gemeentelijke belastingen voor ons uit, evenals de WOZ- waarderingstaken. BsGW behartigt als uitvoeringsorganisatie de zorg voor het volledig, rechtmatig, juist, tijdig en doelmatig heffen en innen van de lokale belastingen. Eén van de doelen van deze gemeenschappelijke regeling is het minimaliseren van de kosten door middel van schaalvergroting. Per 1 januari 2026 zijn, op 2 gemeenten na, het Waterschap Limburg en alle overige 29 Limburgse gemeenten aangesloten bij de BsGW. De totale reguliere bijdrage (dus exclusief het maatwerk) voor onze gemeente aan BsGW bedraagt in 2027 € 1.333.776.
Belastingdruk In het coalitieakkoord is ten aanzien van de gemeentelijke belastingen en de tarieven als algemeen uitgangspunt opgenomen, dat deze niet meer stijgen dan de inflatie; tenzij dat niet anders kan. Daarbij is de inzet dat het belastingniveau zo laag als mogelijk blijft. Belastingsoort 2027 2026 OZB-eigenaren woningen | 0,1119% van de WOZ- waarde | 0,1092 % van de WOZ-waarde OZB-eigenaren niet woningen | 0,2535% van de WOZ-waarde | 0,2413 % van de WOZ-waarde OZB gebruik niet-woningen | 0,2108% van de WOZ-waarde | 0,2006 % van de WOZ-waarde Afvalstoffenheffing* | € 315,03 | € 307,35 Rioolheffing** | € 205,56 | € 200,54 * | voor een tweepersoonshuishouden ** | bij een waterverbruik van 0 t/m 400 m3 De gemiddelde lastendruk voor woningeigenaren stijgt in 2027, bij een gemiddelde woz-waarde van een woning met waardepeildatum 01-01-2025 van € 354.000 (bron: waarderingskamer), voor een huishouden tot een bedrag ad € 916,72 ten opzichte van € 894,46 (o.b.v. de in 2027 gecorrigeerde ozb-tarieven) in 2026. Dit is een stijging van 2,5% ten opzichte van 2026. Belastingdruk 2027 | € 916,72 Belastingdruk 2026 | € 894,46 Stijging belastingdruk t.o.v. 2026 inclusief prijsindex | 2,5% Loon/prijsindex 2027 | 2,5% Stijging belastingdruk t.o.v. 2026 excl.
prijsindex | 0,0% Belasting- en legesopbrengsten De tarieven van de OZB worden berekend op basis van de totale opbrengst onroerendezaakbelasting en de waarde van de objecten. De uitgangspunten daarbij zijn hierboven beschreven. Dat geldt ook voor de tarieven van de rioolheffing en afvalstoffenheffing. Het voorstel is om de overige tarieven trendmatig aan te passen met de in de kadernota aangegeven prijsindex. Voor 2027 betekent dit een verhoging van de tarieven met 2,5%. Daarnaast wordt voor de OZB vanaf 2024 naast de index een extra opslag van 2,5% gehanteerd voor niet-woningen. PROGRAMMABEGROTING 2027 101 Uit de analyse van de historische ontwikkeling van de leges- en retributieopbrengsten, is de batenraming verhoogd. Afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn vanwege het gesloten stelsel niet in deze analyse betrokken. De belasting- en legesopbrengsten worden meerjarig als volgt geraamd over de jaren 2027 – 2030.
Belastingbaten (bedragen x € 1.000) MJB | 2027 | MJB 2028 | MJB 2029 | MJB 2030 Onroerende Zaakbelasting | Eigenaar van woningen | 11.734 | 11.980 | 12.232 | 12.232 Eigenaar van niet-woningen | 5.841 | 6.113 | 6.242 | 6.242 Gebruiker van niet-woningen | 4.357 | 4.560 | 4.656 | 4.656 Afvalstoffenheffing | | 9.089 | 9.081 | 9.087 | 9.087 Rioolheffing | | 6.829 | 7.000 | 7.175 | 7.175 BIZ-belasting | 805 | 805 | 805 | 805 Toeristenbelasting | 1.523 | 1.523 | 1.523 | 1.523 Lijkbezorgingsrechten | 359 | 359 | 359 | 359 Leges WABO | 835 | 835 | 835 | 835 Havengelden | 377 | 377 | 377 | 377 Marktgelden | 74 | 74 | 74 | 74 Precario | 342 | 342 | 342 | 342 Leges | 1.684 | 1.684 | 1.684 | 1.684 Parkeren | 2.679 | 2.827 | 2.679 | 2.679 Totale Belastingbaten | 46.528 | 47.560 | 48.070 | 48.070 Voor het onderbouwen van tarieven is in het BBV bepaald, dat de gemeente inzichtelijk maakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden. De berekening zelf is niet expliciet voorgeschreven, maar wel dat de wijze van toerekening op een consistente wijze moet worden toegepast. De berekening moet vervolgens worden aangevuld met een inhoudelijke toelichting over de totstandkoming van de tarieven en de beleidskeuzes die daaraan ten grondslag liggen.
Uit oogpunt van transparantie is in de toelichting op het Wijzigingsbesluit vernieuwing BBV voorgeschreven dat deze toelichting niet alleen op het niveau van de verordeningen moet plaatsvinden. Dit hoort ook plaats te vinden op een meer gedetailleerd niveau: de onderliggende hoofdstukken of onderdelen. Ook de mate van kruissubsidiëring tussen de hoofdstukken of onderdelen binnen een verordening en binnen de hoofdstukken of onderdelen, moet worden toegelicht. Bij de onderdelen riolering en afval is een overzicht opgenomen van de geraamde lasten en baten en in welke mate de tarieven kostendekkend zijn. PROGRAMMABEGROTING 2027 102
PROGRAMMABEGROTING 2027 103 4.2 Paragraaf Weerstandsvermogen & risicobeheersing Inleiding In deze paragraaf wordt ingegaan op het gemeentelijk weerstandsvermogen en de beheersing van financiële risico’s in het licht van de begroting 2027. De economische- en bestuurlijke context is onveranderd complex ten opzichte van voorgaand jaar, waardoor het belang van risicobeheersing en een robuust weerstandsvermogen onveranderd hoog blijft. Kaders vanuit het coalitieakkoord Het coalitieakkoord 2026-2030 vormt een nieuwe basis voor het financieel beleid van de gemeente Roermond. De nadruk ligt op een sluitende begroting en een transparant en consistent financieel beleid, waarbij haalbare doelen en een realistische planning, betrouwbare data en een evenwicht tussen inkomsten en uitgaven (structureel evenwicht) rand-voorwaardelijk zijn. Binnen de begroting zoeken wij voortdurend naar ruimte om ambities te realiseren, zonder de financiële uitgangspunten en wettelijke verplichtingen uit het oog te verliezen. De afwegingen binnen de vier sporen blijven actueel: • Beperking van lasten en uitgaven • Verhoging van inkomsten • Realistisch en haalbaar • Binnen de financiële spelregels. Deze integrale benadering blijft nodig om ook op de lange termijn financieel in control te blijven.
Landelijke ontwikkelingen (kabinet Jetten I) Gemeenten bevinden zich in een financieel onzekere tijd. De financiën van de decentrale overheden zijn in hoge mate afhankelijk van ontwikkelingen die zich op landelijk en internationaal niveau voordoen. Medio februari is een nieuw minderheidskabinet Jetten I beëdigd. Het coalitieakkoord, genaamd “Aan de slag, Bouwen aan een beter Nederland, werd al op 30 januari 2026 gepresenteerd en richt zich op samenwerking, betaalbare zorg en klimaat. Tussen rijksoverheid en decentrale overheden vindt al langere tijd discussie plaats over de toereikendheid van de middelen in relatie tot het takenpakket. Het overleg tussen het nieuwe kabinet en de VNG moet nog worden voortgezet. De ontwikkeling rondom de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente, het gemeentefonds, blijft daarmee onzeker. De standen bij meicirculaire 2026 vormen het meerjarig uitgangspunt voor de begroting van 2027. De incidentele financiële positie van de gemeente Roermond is uitstekend te noemen, maar de noodzaak om extra structurele financiering blijft onverminderd groot. Externe onzekerheden en strategische opgaven Het huidige tijdsgewricht blijft gekenmerkt door grote onzekerheden en geopolitieke spanningen. De oorlog in Oekraïne, de instabiliteit in het Midden-Oosten en de mondiale gevolgen van klimaatverandering raken direct en indirect ook de gemeente Roermond.
Daarnaast nemen de maatschappelijke opgaven toe op het gebied van onder andere: • Bestaanszekerheid en armoedebestrijding • Klimaatadaptatie en energietransitie • Woningbouw en leefbaarheid • Jeugdzorg en zorgkosten • Arbeidsmarkt en uitvoeringscapaciteit • Asielopvang en integratie • Cyberveiligheid en digitale weerbaarheid. Deze opgaven vereisen een daadkrachtig, transparant en betrouwbaar gemeentebestuur en voldoende financiële armslag om risico’s te beheersen en schokken op te vangen. PROGRAMMABEGROTING 2027 104 Conclusie De begroting 2027 staat in het teken van daadkracht en vastberadenheid, zorgvuldigheid en realisme. Een solide weerstandsvermogen is daarbij geen luxe, maar noodzaak. Zeker nu aanvullende kaders (Sociaal Domein) zijn losgelaten. Wij blijven ons inzetten op het actualiseren van het risicoprofiel, het versterken van de risicobeheersing en het waarborgen van voldoende weerstandscapaciteit, zodat Roermond ook in onzekere tijden bestuurlijk en financieel koersvast kan blijven opereren. Opbouw paragraaf De paragraaf bestaat uit de volgende onderdelen: 2.1 Het gemeentelijke beleid inzake de weerstandscapaciteit en de risico’s; 2.2 Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; 2.3 Een inventarisatie van de risico’s; 2.4 Een toelichting op relevante risico’s; 2.5 Een toelichting op de taakstellingen en stelposten; 2.6 Financiële kengetallen.
4.2.1 Het gemeentelijke beleid inzake de weerstandscapaciteit en de risico’s De basis voor de paragraaf weerstandsvermogen ligt opgesloten in de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen. De gemeenteraad heeft in de vergadering van 21 december 2023 een geactualiseerde nota vastgesteld. In deze nota heeft de gemeenteraad de kaders rondom het weerstandsvermogen en risicobeheersing opnieuw vastgesteld. De nota bevestigt het beleid dat de raad eerder (bij de begroting 2022) heeft geformuleerd ten aanzien van de gewenste omvang van het weerstandsvermogen en de minimale omvang van de algemene reserve. Concreet zijn daarbij de volgende uitgangspunten vastgesteld: • Voor het weerstandsvermogen wordt aangesloten bij de kwalificatie “ruim voldoende”, hetgeen inhoudt dat de weerstandsratio zich bevindt tussen 1,4 en 2,0. De weerstandsratio dient minimaal 1,4 te zijn; • De gewenste omvang van de minimumpositie van de algemene reserve en het weerstandsvermogen wordt gekoppeld aan een gekwantificeerde risicoanalyse. Daarnaast heeft de gemeenteraad een norm van minimaal 20% gesteld voor de solvabiliteitsratio. Deze ratio geeft de verhouding weer tussen het eigen vermogen en het balanstotaal. Risicomanagement is structureel verankerd in het bestuurlijk besluitvormingsproces. In het format van college- en raadsvoorstellen is de risicoparagraaf een verplicht onderdeel.
Jaarlijks wordt als onderdeel van de planning- en control cyclus in de programmabegroting en de jaarverantwoording aandacht besteed aan de risico’s in relatie tot de aanwezige weerstandscapaciteit. In de nota is aangegeven dat het risicomanagement nog verder doorontwikkeld moet worden. PROGRAMMABEGROTING 2027 105 4.2.2 Inventarisatie weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen die kunnen worden ingezet om financiële tegenvallers op te vangen. In het Gemeenschappelijk financieel Toezichtkader Gemeenten 2026 is een algemeen kader geschetst hoe provincies in het kader van hun toezichtstaak bij de oordeelsvorming aan het begrip weerstandscapaciteit invulling geeft. De weerstandscapaciteit is te onderscheiden in een incidentele en een structurele component. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit: 1. Algemene reserve; 2. Onvoorzien incidenteel; 3. Stille reserves; 4. Incidentele begrotingsruimte. Uitgangspunt is, dat bestemmingsreserves niet worden gekwalificeerd als incidentele weerstandscapaciteit. De gemeenteraad kan op basis van een heroverweging besluiten om (een deel) van een reserve over te hevelen naar de algemene reserve, waarna deze meegenomen kan worden in de berekening van de weerstandscapaciteit.
De betekenis die stille reserves hebben voor de gemeentelijke weerstandscapaciteit blijkt in de praktijk beperkt en zijn daarom, conform de gedragslijn van afgelopen jaren, ‘PM’ opgenomen in onderstaand overzicht. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit: 1. Onvoorzien structureel; 2. Structurele begrotingsruimte. 3. Onbenutte belastingcapaciteit Bij het bepalen van de mogelijkheden tot belastingheffing die een gemeente heeft, wordt het zogenoemde belastingpakket gehanteerd. Dit betreft de ramingen aangaande de onroerendezaakbelastingen, de afvalstoffenheffing en rioolheffingen. De onbenutte belastingcapaciteit is de ruimte die een gemeente heeft tot aan het niveau dat de gemeente zou moeten heffen om voor toelating van een zogenaamde artikel 12 aanvraag bij het gemeentefonds in aanmerking te komen. Ten aanzien van de post onvoorzien hanteert onze gemeente het standpunt dat er slechts een marginaal bedrag wordt opgenomen (omdat dit een verplichte uitgaaf is op grond van het BBV). Wij hanteren als uitgangspunt dat (onvoorziene) tegenvallers binnen de overige budgetten van de begroting moeten worden opgevangen.
Voor het bepalen van het structurele begrotingssaldo, dat kan worden ingezet voor het opvangen van (structurele) financiële tegenvallers, wordt aansluiting gezocht met het overzicht structureel en reëel begrotingsevenwicht, zoals dat is opgenomen in de toelichting op de financiële positie (hoofdstuk 2). PROGRAMMABEGROTING 2027 106 Op basis van bovenstaande uitgangspunten kan de weerstandscapaciteit voor 2027 en volgende jaren als volgt worden berekend: (bedragen x € 1.000) | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Incidentele weerstandscapaciteit: Algemene reserve | € 36.841 | € 36.656 | € 36.656 | € 36.656 Stille reserves | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 Ruimte in begroting (incidenteel) | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 Totale incidentele weerstandscapaciteit | € 36.841 | € 36.656 | € 36.656 | € 36.656 Structurele weerstandscapaciteit: Onvoorzien structureel | € 1 | € 1 | € 1 | € 1 Ruimte in begroting (structureel) | € 642 | € 1.133 | € 1.005 | € 407 Onbenutte belastingcapaciteit* | € 2.578 | € 2.578 | € 2.578 | € 2.578 Totale structurele weerstandscapaciteit | € 3,221 | € 3.712 | € 3.584 | € 2.986 Totaal weerstandscapaciteit | € 40.062 | € 40.368 | € 40.240 | € 39.642 * | De onbenutte belastingcapaciteit bestaat uit de extra ruimte die de gemeente heeft om, met inachtneming van de wetgeving, maximale inkomsten te genereren uit de gemeentelijke heffingen.
Deze ruimte moet ingezet worden wanneer de Provincie Limburg de gemeente Roermond als artikel 12 gemeente aanmerkt. Gezien de (structurele) financiële positie ligt dit niet in de lijn der verwachtingen. Bij de gemeente Roermond zit deze ruimte in de onroerendezaakbelastingen (OZB). Om te beoordelen of er onbenutte belastingcapaciteit is, maken wij gebruik van de ruimte tussen de eigen OZB-tarieven en het redelijk peil van de OZB dat wordt vastgesteld in het kader van artikel 12 Financiële verhoudingswet (de artikel 12-norm). De door het Rijk vastgestelde artikel 12-norm is 0,1595%. Wanneer we dit percentage afzetten tegen de in de begroting opgenomen ramingen voor de OZB ontvangsten is er nog een ruimte van € 2.6 mln. De afvalstoffenheffing en de rioolheffing zijn 100% kostendekkend en leveren dus geen onbenutte belastingcapaciteit op. 4.2.3 | Inventarisatie van risico’s Tegenover de weerstandscapaciteit staan een aantal risico’s, die niet (geheel) gedekt zijn en van substantieel belang (kunnen) zijn om de financiële positie van de gemeente (meerjarig) te kunnen beoordelen. In onderstaand overzicht worden de belangrijkste risico’s naar categorie samengevat. De niet financiële risico’s zijn niet meegenomen in deze inventarisatie. Verder in deze paragraaf worden deze risico’s toegelicht.
De benodigde weerstandscapaciteit is gelijk aan de som van alle gekwantificeerde risico’s. Allereerst wordt een inschatting gemaakt van de maximale financiële impact van een risico na genomen beheersmaatregelen. Vervolgens wordt deze impact vermenigvuldigd met het percentage uit de risicoklasse. Deze risicoklasse geeft aan wat de kans is, dat het risico zich voordoet. In Roermond worden op dit moment 3 risicoklassen gehanteerd: hoog (65%), midden (35%) en laag (20%). Voor de grondexploitaties wordt een afzonderlijke risicomethodiek gehanteerd, zoals toegelicht bij het risico grondexploitaties. Omdat het systeem van risicobeheersing nog een verdere doorontwikkeling behoeft, wordt tenslotte de optelsom van alle risico’s verhoogd met 40%, waarmee eventuele risico’s die nu (nog) niet in beeld zijn, verondersteld zijn ook te zijn meegenomen. Reguliere risico’s, waarvoor verzekeringen zijn afgesloten, voldoende beheermaatregelen zijn getroffen of voorzieningen zijn gevormd, maken geen onderdeel uit van de risico-inventarisatie. PROGRAMMABEGROTING 2027 107 Omschrijving risico’s (bedragen x € 1.000) | Incidenteel | Structureel | Totaal Boekenonderzoek Belastingdienst | p.m. Inflatie o.b.v. macro-economische ontwikkelingen | | 1.050 Renterisico | 135 Juridische risico’s | p.m.
Toerekenen directe en/of indirecte uren aan projecten | 243 Informatiebeveiliging, privacy en fraude | 1.575 Calamiteiten | 88 Open eind regelingen sociaal domein | 3.600 Ontwikkelingen Participatiewet BTW risico project DAM Lateraal kanaal | 1.300 Grondexploitaties (restantrisico) | 42 Overige gronden | 425 Verbonden partijen (o.a. ICT NML) | 82 Risico subsidieverplichting Walstroom Willem Alexanderhaven | 134 Netcongestie | p.m. Optelsom risicobedragen | 7.977 | 1.185 Omrekenfactor | 1,4 1,4 Totaal incidenteel en structureel | 11.168 | 1.659 | 12.827 Conclusie ratio weerstandsvermogen Zoals eerder aangegeven, gaat het bij het weerstandsvermogen om de robuustheid van de financiële positie. Om hier goed inzicht in te krijgen, is hieronder de van de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit (onderverdeeld in incidentele en structurele componenten) opgenomen. Incidentele risico’s zijn risico’s die een eenmalige last tot gevolg kunnen hebben. Ter dekking hiervan kan een beroep worden gedaan op de algemene reserves. Structurele risico’s kunnen leiden tot meerjarige lasten en raken daarmee het begrotings-evenwicht. De verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit geeft inzicht in het gemeentelijk weerstandsvermogen.
PROGRAMMABEGROTING 2027 108 Omschrijving risico’s (bedragen in miljoenen euro’s) | Incidenteel Structureel Beschikbare weerstandscapaciteit 2027 | 36,6 | 3,0 Benodigde weerstandscapaciteit op basis van risicoprofiel | 11,2 | 1,7 Ratio weerstandsvermogen * | 3,3 | 1,8 * | normeringstabel NAR en Universiteit Twente t.b.v. het weerstandsvermogen: > 2,0 uitstekend, 1,4 < 2,0 ruim voldoende, 1,0 < 1,4 voldoende, 0,8 < 1,0 matig, < 0,8 onvoldoende en < 0,6 ruim onvoldoende. Uitgaande van de door de raad vastgestelde streefwaarde van een ratio die tussen de 1,4 en 2,0 ligt, kan worden geconcludeerd, dat de huidige incidentele weerstandscapaciteit uitstekend is te noemen en de structurele weerstandscapaciteit ruim voldoende betreft. 4.2.4 | Toelichting op risico’s Algemeen Onderstaand worden de grootste risico’s per programma nader toegelicht. Programma 0 Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen Boekenonderzoek Belastingdienst De Belastingdienst heeft met ingang van 2025 een boekenonderzoek gestart. Het boekenonderzoek richt zich enkel op de verwerking van de btw en BCF over het boekjaar 2022. Heb boekenonderzoek is op dit moment nog lopend. De Belastingdienst heeft aangegeven het onderzoek in 2026 af te ronden met een rapportage. Over de bevindingen van dit onderzoek kan ten tijde van het opstellen van de begroting, geen uitspraak worden gedaan.
Indien daartoe aanleiding is, wordt dit risico op een later moment nader uitgewerkt en financieel gekwantificeerd. Inflatie o.b.v. macro-economische ontwikkelingen In de begroting is rekening gehouden met een stelpost prijsstijgingen, deze wordt periodiek bijgesteld o.b.v. CPB-actualisaties (pBBP/stand meicirculaire 2026). Echter de onzekerheden rondom de prijsontwikkelingen en de compensatie daarvoor via het gemeentefonds of anderszins zijn gestegen vanwege de ontwikkelingen in Oekraïne en het Midden-Oosten. Ondanks dat de energietarieven voor de gemeente Roermond nog vastliggen tot en met 2028 zijn de gevolgen direct merkbaar in de stijgende brandstof- en energieprijzen, welke de inflatie laten oplopen. Derhalve is dit risico als ‘middel’ gekwalificeerd. Voor de kwantificering van dit risico is rekening gehouden met 1% over de gehele begroting. Renterisico’s De financieringspositie van de gemeente is aan wet- en regelgeving onderworpen welke is gericht op het verminderen van het renterisico. De renterisiconorm is jaarlijks onderdeel van de financieringsparagraaf bij de begroting en het jaarverslag. De treasury functionaris van de gemeente bewaakt de renteontwikkelingen en bewaakt het renterisico. Dit doet hij onder andere door te werken met liquiditeitsplanningen, spreiding en egalisatie van de vervaldata en het hanteren van een begrote omslagrente van 0,5%.
Niettemin hebben wij een risicobedrag opgenomen op basis van 1% van de totale bruto financieringsbehoefte 2026 en 2027. Op dit moment wordt het risico beoordeeld als laag, omdat begrote investeringen doorschuiven. Hierdoor is er sprake van onderuitputting en is de financieringsbehoefte lager, dan vooraf begroot. PROGRAMMABEGROTING 2027 109 Juridische risico’s Gemeente Roermond loopt juridische risico’s aangezien de gemeente veel besluiten neemt waartegen bezwaar en beroep kan worden ingesteld. Maar ook in privaatrechtelijke zin loopt de gemeente risico’s. Momenteel lopen diverse zaken waarvan onzeker is wat de uitkomst hiervan is en of deze financiële consequenties hebben. Derhalve is hiervoor een PM post opgenomen. Toerekening ambtelijke uren aan projecten De begrotingsvoorschriften (BBV) geven aan dat (ambtelijke) kosten die direct toerekenbaar zijn aan (investerings)projecten moeten worden geactiveerd, de daarmee gepaard gaande indirecte kosten mogen worden geactiveerd. Sinds 2020 is er een inschatting van de toe te rekenen uren opgenomen in de begroting, de daadwerkelijke toerekening vindt achteraf bij de jaarrekening plaats. In deze begroting is hieraan incidenteel € 364.000 aan toerekening toegevoegd o.b.v. een aantal specifiek toegevoegde functies. Het begrootte bedrag komt daarmee uit op € 1.214.000.
Op het moment dat er als gevolg van omstandigheden (bijvoorbeeld economische neergang) het aantal projecten terugloopt, kunnen minder kosten worden doorberekend en komen deze ten laste van de exploitatie. Hierdoor lopen we een financieel risico. Gezien de huidige economische omstandigheden wordt dit risico gekwalificeerd als ‘laag’ (20% x € 1,214 miljoen = € 243.000). Informatiebeveiliging, privacy en fraude Door toenemende digitalisering, het introduceren van nieuwe technologieën, de groei en het op grote schaal verwerken van informatie van burgers, medewerkers en andere organisaties zet steeds meer druk op de gemeentelijke organisatie om zorgvuldig met deze informatie om te blijven gaan. Deze zorgvuldigheid is wettelijk geregeld in wetgeving zoals: AVG, WPG, BIO2, NIS, Cyberwet, AI-Act,etc. Wetgeving waaraan wij moeten voldoen en ons over de naleving moeten kunnen verantwoorden. Het beschikbaar hebben van betrouwbare, correcte en beschermde informatie is essentieel voor de dienstverlening van de gemeente. Als dit niet het geval is dan kan dit kan dit ernstige gevolgen hebben op de (gehele) dienstverlening van de gemeente. Maar ook voor burgers, medewerkers en andere organisaties. Financiële risico’s zijn onder te verdelen in: • Kosten welke ontstaan bij een incident, zoals uitval, tijd, onderzoek, herstelkosten, etc.
• Kosten aan schadeloosstelling betrokkene • Kosten van boetes opgelegd door Autoriteiten. Het gemiddeld financieel risico van een groot informatie-veiligheidsincident bedraagt indicatief € 4,5 miljoen. De inschatting van deze kosten is gebaseerd op kosten van eerdere informatie- veiligheidsincidenten bij instanties die zich in voorliggende jaren hebben voorgedaan. Het risico is als ‘midden’ gekwalificeerd (35% x € 4,5 miljoen = € 1,575 miljoen). Investeren in informatiehuishouding, het voldoen aan wet- en regelgeving en het bewust omgaan met informatie door medewerkers draagt ertoe bij dat de financiële risico’s kleiner worden. Neemt niet weg dat risico’s op informatiebeveiligingsincidenten hierdoor nooit helemaal weggenomen kunnen worden. Programma 1 Veiligheid Calamiteiten De gemeente heeft meerdere rampenbestrijdingsplannen, met enige regelmaat treedt de Maas buiten haar oevers. Het Team Bevolkingszorg houdt regelmatig oefeningen gericht op een goed lopende rampenbestrijding. In geval een calamiteit zich voordoet, is het aannemelijk dat schade niet volledig wordt vergoed en een deel daarvan ten laste van de gemeente blijft. De financiële impact van een dergelijke gebeurtenis hebben wij ingeschat op € 250.000. Het risico is gekwalificeerd als ‘midden’ (35% x € 250.000 = € 243.000).
PROGRAMMABEGROTING 2027 110 Programma 6 Sociaal Domein Openeinderegelingen sociaal domein We hebben in het sociaal domein te maken met ongeveer €79 miljoen aan open eind regelingen en € 35 miljoen aan verbonden partijen (Westrom, Omnibuzz, Veiligheidsregio GGD) en externe partners (waaronder Vijf). Dit is inclusief (€ 11,2 miljoen) WSW die aan de Westrom wordt verstrekt. Deze regelingen zijn ingedeeld in hoog, midden en laag risico. Voor de risicoanalyse ten aanzien van het sociaal domein, is uitgegaan van de volgende uitgangspunten: 1. 10% van de open eind budgetten wordt aangemerkt als risico; 2. Indien een van de risico’s in de categorieën midden of hoog zich voordoet, is als uitgangspunt genomen, dat maximaal een termijn van twee jaar nodig is maatregelen te effectueren om dit risico af te dekken. Voor risico’s in de categorie laag wordt uitgegaan van een hersteltermijn van maximaal een jaar. Voor het bovenstaande houden we rekening met een incidenteel risicobedrag ter hoogte van € 3,6 miljoen voor het sociaal domein. In de Voorjaarsnota 2025 zijn afspraken gemaakt over het zwaarwegende advies van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd in 2027 met betrekking tot de kosten die gemeenten maken voor jeugdzorg. Deze afspraken heeft het huidige kabinet in het Overhedenoverleg van 13 april 2026 herbevestigd.
Vooruitlopend op deze vervolgafspraken zijn in deze begroting stelposten opgenomen, omdat we erop vertrouwen dat het rijk zich aan de gemaakte afspraken houdt. In de Voorjaarsnota 2026 is een korting toegepast op het Gemeentefonds vanwege het afschaffen van de huishoudelijke hulp in de Wmo. Het is nog onduidelijk hoe deze bezuiniging wordt ingevuld, wat maakt dat wij de korting vanaf 2029 via een stelpost tenietdoen. Deze stelpost is onder voorbehoud van goedkeuring door de toezichthouder. De VNG heeft voor de begroting 2027 een advies afgegeven ten aanzien van de Jeugdzorg en Wmo. Deze adviezen betreffen: 1. Maak de begroting voor 2027 sluitend. 2. Breng vanaf 2028 baten en lasten voor de jeugdzorg in balans met stelposten, waarbij u de lasten voor jeugdzorg zo realistisch mogelijk raamt. 3. Gebruik een stelpost voor de huishoudelijke hulp WMO. 4. Neem passages op over de stelposten in de risicoparagraaf. In totaliteit is voor het advies van de VNG een totale stelpost berekend ter hoogte van ca. 6 mln, te verdelen als volgt: i) aanvullende maatregelen eigen bijdrage (jeugd) (€ 1,1 mln, vanaf 2028) ii) aanvullende maatregelen voor verkorting trajectduur (jeugd) (€ 0,3 mln, vanaf 2028) iii) verwacht te kort jeugdzorg, € 2,8 mln iv) vangnetregeling huishoudelijke hulp WMO, € 1,8 mln. De toezichthouder heeft inmiddels ook haar zienswijze gegeven op bovenstaand advies van de VNG.
In deze zienswijze geeft de toezichthouder aan niet akkoord te gaan met het instellen van een stelpost zoals benoemd onder punt iii) vooruitlopend op de uitspraken van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd. Desalniettemin vinden wij het belangrijk dit bedrag (ad. € 2,8 mln) in de risicoparagraaf te benoemen, maar vooralsnog niet als risico te kwantificeren. Naar verwachting kan dit tekort in 2027 opgevangen worden binnen het programma. Dit geldt ook voor de posten i) en ii) die reeds zijn opgenomen in de begroting, maar waarbij nog niet duidelijk is wat de financiële impact zal zijn. Wanneer de werkelijke bedragen lager uitvallen dan onze stelposten zal hier aanvullende dekking voor gevonden moeten worden in de gemeentelijke begroting. Tot slot, in de meicirculaire 2026 is een incidentele taakmutatie (€ 1,053/k) voor 2027 opgenomen t.b.v. het uitstel vervanging abonnementstarief WMO. Naar alle waarschijnlijkheid zal dit leiden tot een tekort binnen de WMO. Wanneer zich dit voordoet zal bekeken worden of dit tekort opgevangen kan worden binnen programma 6, mocht dit niet mogelijk zijn zal hierop gestuurd worden via de tussenrapportages. PROGRAMMABEGROTING 2027 111 Voorgesteld wordt om vooralsnog geen maatregelen te nemen in afwachting van de uitspraken van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd. Deze worden begin 2027 verwacht.
Hierop zullen eventuele vervolgstappen volgen. Ontwikkelingen Participatiewet Eigenaarschap Doon De gemeenteraad heeft op 19 september 2024 ingestemd met de overname van de uitvoeringsorganisatie van Westrom per 1 januari 2025. Per 1 januari 2025 is Doon BV opgericht. Door deze oprichting heeft de gemeente Roermond de verantwoordelijkheid voor de bedrijfsvoering en het financieel risico als gevolg van de krimpende WSW doelgroep. Het risico kan voor de eerste jaren worden opgevangen door het ontvangen transitiebudget om de krimp- en veranderopgave mee op te vangen. Er is daarom geen risicobedrag opgenomen. Voor de langere termijn is een transitie in gang gezet waarbij het van belang is te komen tot een robuuste en toekomstbestendige organisatie voor het bedienen van de brede doelgroep Participatiewet. Groen en Doen De gemeente Roermond is enig aandeelhouder van de BV Groen en Doen. In deze organisatie vinden inwoners met een beperking of afstand tot de arbeidsmarkt een werkplek in het groenonderhoud van de gemeente Roermond. Om de bedrijfsvoering van Groen en Doen duurzaam toekomstbestendig te houden is een transitie noodzakelijk met een financieel risico voor de gemeente. Als enig aandeelhouder is Roermond risicodrager voor de bedrijfsvoering van deze organisatie om de continuïteit van het groenonderhoud van de gemeente en de werkplek van de medewerkers te kunnen waarborgen.