Bijlage_1-11_Beheerplan_Verlichting_2023-2032
Tekst van het document
Voorwoord.
Zicht op helder licht Beheerplan openbare verlichting in Roermond 2022 t/m 2032 versie maart 2023
1
Voorwoord.
Inhoud Voorwoord. ..............................................................................................................................................5 Samenvatting...........................................................................................................................................6 1. Inleiding. ...........................................................................................................................................7 1.1. Aanleiding en doelstellingen ....................................................................................................7 2. Areaal, huidige situatie .....................................................................................................................8 2.1. Huidige areaal..........................................................................................................................8 2.1.1. Functionele openbare verlichting.....................................................................................8 2.1.2. Sfeer- en aanstraalverlichting, zogenaamde “specials”...................................................8 2.1.3. Sfeer- en aanstraalverlichting derden..............................................................................8 2.1.4. Overspanverlichtingen in de Roermondse binnenstad. ...................................................8 3. Beleidsaspecten.
..............................................................................................................................9 3.1. Veiligheid .................................................................................................................................9 3.2. Sociale veiligheid. ....................................................................................................................9 3.3. Verkeersveiligheid. ..................................................................................................................9 3.4. Comfort en sfeer. ...................................................................................................................10 3.5. Brandroosters ........................................................................................................................10 3.6. Beleid 2017 tot en met 2032..................................................................................................11 3.7. Beleidspunt A: Verlichtingskwaliteit. ......................................................................................11 3.8. Beleidspunt B: Installatiekwaliteit...........................................................................................12 3.9. Beleidspunt C: Energiebesparing ..........................................................................................13 3.10.
Beleidspunt D: Duurzaamheid en milieu................................................................................13 3.10.1. Milieu. ............................................................................................................................14 3.11. Beleidspunt E: Duurzaam beheer en onderhoud...................................................................14 3.12. Beleidspunt F: Herinvestering versoberen onderhoudskosten ..............................................14 3.13. Beleidspunt G: Verlichting buitengebieden............................................................................14 3.14. Beleidspunt H: Verantwoordelijkheden..................................................................................15 4. Kwaliteit (eisen) gemeente Roermond. ..........................................................................................17 4.1. Huidige toestand areaal openbare verlichting. ......................................................................17 4.1.1. Lichtmasten areaal, met aanduiding bouwjaar. Peildatum 31-12-2021.........................17 4.1.2. Armaturen. .....................................................................................................................18 4.1.3. Lampsoorten, peildatum 31 december 2021. ................................................................19 4.2.
Energie-, onderhoud en exploitatie........................................................................................20 4.2.1. Energie ..........................................................................................................................20 4.2.2. Energieverbruik 2021.....................................................................................................20 4.2.3. Opgestelde vermogen 2021 ..........................................................................................21 4.2.4. Opgestelde vermogen per aansluiting / lichtbron ..........................................................22 4.2.5. Onderhoud en exploitatie...............................................................................................23 4.3. Samenvatting huidige toestand areaal openbare verlichting. ................................................23 5. Benodigd budget uitgewerkt per scenario. .....................................................................................24 5.1. Onderbouwing Nul-kwaliteit (de minimale kwaliteit) ..............................................................24 5.2. Huidige nieuwwaarde lichtmasten en armaturen...................................................................24 5.3. Huidig contract en de nieuwe Europese aanbesteding na 31 december 2025. ....................24 5.4.
Maatregelen voortvloeiende uit Beleidspunt..........................................................................24 5.4.1. Vervangen van armaturen en de versnelde uitvoer naar LED verlichting. ....................25 5.4.2. Vervangen van lichtmasten/achterstallig onderhoud .....................................................25 5.4.3. Inspectie overspanverlichting ........................................................................................25 5.4.4. Aanpassen aan de Nieuwe Praktijk Richtlijn 13201-1. ..................................................26 5.4.5. Milieukundige onderzoeken conform CROW publicatie 400. ........................................26 5.5. Light as a Service (L.A.A.S.)..................................................................................................26 5.6. Energiebesparing in relatie tot het Energieakkoord...............................................................26 5.7. Besparing Energiekosten.......................................................................................................27 6. Organisatie beheer (globaal inzicht)...............................................................................................28 2
Voorwoord.
6.1. Wat in eigendienst .................................................................................................................28 6.2. Wat is weggezet in contracten...............................................................................................28 6.3. Inspecties- en controle areaal................................................................................................28 6.4. Keuzes in areaalbeheergegevens. ........................................................................................28 7. Behaalde resultaten van ‘t huidig beheer en onderhoudscontract. ................................................30 7.1. LAAS programma: Budget-neutraal masten en armaturen vervangen..................................30 7.2. Besparing op energiekosten na 10 jaar (direct voordeel gemeente). ....................................30 7.3. Forse besparing op exploitatiekosten (Energie & Onderhoud) na 10 jaar.............................30 7.4. Besparing op energieverbruik en energiekosten in de periode 2017 t/m 2021. ....................30 7.5. Reductie CO2 periode 2013 t/m 2021. ..................................................................................30 7.6. Doelstelling Energieakkoord. .................................................................................................30 7.7. Moderniseren OVL-areaal.
....................................................................................................30 7.8. Minder klachten en of storingen.............................................................................................30 8. Evaluatie, verschillen en aanbevelingen beheerplan. ....................................................................31 8.1. Beleidspunt beheerplan 2023 tot 2032. .................................................................................31 8.2. Aanbevelingen .......................................................................................................................31 8.3. Europese aanbesteding openbare verlichting. ......................................................................31 Bijlage 01: SLR en RoHS-richtlijn....................................................................................................32 Bijlage 02: Nederlandse Praktijk Richtlijn 2018, NSVV ...................................................................33 Bijlage 03: Wet- en regelgeving.......................................................................................................37 Bijlage 04: Service Norm Enexis .....................................................................................................39 Bijlage 05: Beheer en onderhoud.
...................................................................................................40 Bijlage 06: Lamptypes en lichtbronsoorten......................................................................................44
3
Voorwoord.
Voorwoord. Algemeen De openbare verlichting draagt zeker bij aan een sociale, verkeersveilige en duurzame openbare ruimte. Een openbare ruimte waar iedereen zich thuis voelt. Het zorgt voor een prettig, harmonieus straatbeeld in de gemeente Roermond. Het plaatsen van verlichting doen we zorgvuldig. We gaan duurzaam om met energie, houden rekening met flora & fauna en voorkomen lichthinder zo veel als mogelijk. De verlichting die we toepassen is modern, energiezuinig en dimbaar!
Tot nu toe is van toepassing de Beleidspunt uit het beheerplan “Helder licht op Roermond” welke in juli 2017 in werking is getreden. Dit beheerplan loopt tot en met 2025 en is gericht op versobering in onderhoudskosten met daarbij ‘t verminderen van energiekosten. Hierbij wordt een inhaalslag gemaakt door de vervanging oude en dus energie verslindende verlichting door energie zuinige LED (Light Emitting Diode) verlichting. De inhaalslag vindt plaats middels het jaarlijks uit te voeren LAAS programma (Light As A Service), waarbij oude energie verslindende verlichting door energie zuinige LED verlichting wordt vervangen. Momenteel is het aandeel LED verlichting eind december 2021 30,6 % van het areaal. Hierdoor wordt ook een energiebesparing en dus een CO2-reductie gehaald en het gebruik van groene energie en energiezuinige materialen onontkoombaar. Opfrissen beheerplan. Dit beheerplan “Zicht op helder licht” geeft een doorkijk naar de toekomst en een geactualiseerd beeld over de huidige stand van zaken aangaande de openbare verlichting in Roermond. Verder worden er wensen kenbaar gemaakt voor bijvoorbeeld het versnelde uitvoer van de vervanging van conventionele verlichting.
4
Samenvatting
Samenvatting Het beheerplan “Helder licht op Roermond” is in september 2016 opgesteld en in juli 2017 inwerking getreden. Nu, maart 2023, kijken we terug op de eerste 5 jaren van het beheerplan en ook 10 jaren vooruit. In het beheerplan “Helder licht op Roermond”, wordt extra aandacht besteed aan de sociale veiligheid in relatie tot de openbare verlichting. Een goed functionerende openbare verlichting levert een belangrijke bijdrage aan een sociaal veilige, verkeersveilige, een goede leefomgeving in de openbare ruimte. Het toepassen van een duurzame en efficiënte verlichting staat hoog in het vaandel met een gezonde financiële afweging. De gemeente Roermond houdt rekening met de landelijke richtlijnen voor wat betreft de na te streven lichtkwaliteit. De verlichting moet goed passen binnen de gewenste beeldkwaliteit per gebied. Verder moet in het kader van de Wet natuurbescherming per 1 januari 2017 met de fauna rekening gehouden worden. Tevens werkt netbeheerder Enexis volgens de landelijke richtlijn CROW 400 aangaande “Werken in en met verontreinigde bodem” (veilig werken in grond) per 1 januari 2018 toe. Hierbij wordt ook rekening gehouden met aanvullende wetgeving, welke zorgen voor vertraging en kostenverhoging bij de realisatie van de uitvoeringsprogramma’s.
De 4 belangrijkste zaken zijn hieronder opgesomd: • De bestaande verlichting in Roermond bestaat uit 14.656 lichtmasten en 15.616 armaturen welke een vervangingsbedrag vertegenwoordigen van € 16,11 miljoen (peildatum 31-122021). • Beleidsvoornemens zijn nog steeds dat de verlichting sober doch functioneel (functionele verlichting) wordt ingericht, waarbij alleen met zeer beperkte decoratieve aspecten invulling in het totaalbeeld plaats vindt. • Door Europese regelgeving mag vanaf 24 februari 2023 de conventionele PLL-lamp niet meer geproduceerd worden. Op 1 september 2021 werden twee EU-verordeningen aangescherpt: de SLR wetgeving en RoHS-richtlijn (zie bijlage 1) waaruit deze maatregel voortvloeit. In Roermond staan ca 7.833 armaturen met PLL lampen welke gefaseerd vervangen worden. • Kwaliteit en leeftijd areaal lichtmasten en armaturen verouderd. Hierover zijn in het beheerplan “Helder Licht op Roermond” keuzes gemaakt.
Voorbeeld van een functionele openbare verlichting.
5
Inleiding.
1. Inleiding. 1.1. Aanleiding en doelstellingen Voor u ligt het nieuwe beheerplan openbare verlichting van de gemeente Roermond. Dit beheerplan “Zicht op helder Licht” maakt onderdeel uit van de beheerplannen reeks voor het uitvoeren van het beheer en onderhoud van de gehele openbare ruimte. Voor begrippen, definities en overige zaken geldend voor alle beheergroepen wordt verwezen naar het algemene deel uit deze reeks. In onderstaande tabel is de opbouw van de reeks weergegeven. Groen gearceerd is de locatie van het beheerplan “Zicht op helder licht” in de reeks weergegeven. Tabel 1: Plaats in beheerplannenreeks
Beheerplannenreeks
Titel
Deel 1
Algemeen
Deel 2
Verhardingen
Deel 3
Kunstwerken
Deel 4
Riolering
Deel 5
Havens & Waterpartijen
Deel 6
Verkeer
Deel 7
Groen & Bomen
Deel 8
Bos & Natuur
Deel 9
Reiniging
Deel 10
Verlichting
Deel 11
Inrichtingselementen
Deel 12
Spelen
Deel 13
Begraafplaatsen
Deel 14
Sportlocaties
Deel 15
Kunstobjecten
Deel 16
Ondergronds
De beheerplannen zijn een gedetailleerde uitwerking per beheergroep vanuit de in de Kadernota Beheer opgestelde kaders.
6
Areaal, huidige situatie
2. Areaal, huidige situatie In de gemeente Roermond staan op 31 december 2021 er 14.656 lichtmasten en 15.616 armaturen. Het areaal is dus uitgebreid ten opzichte van januari 2017. 2.1. Huidige areaal Het huidige areaal bestaat uit: Functionele verlichting, sfeerverlichting gemeente en sfeerverlichting derden. Openbare verlichting heeft tot hoofddoel om het openbare leven bij duisternis (ca. 47% van het jaar) zo goed mogelijk te laten functioneren. Het niveau van daglicht kan met openbare verlichting niet bereikt worden, dit is ook niet het doel van de openbare verlichting. Goede openbare verlichting levert wel een belangrijke bijdrage aan een sociaal veilige, verkeersveilige en goede leefomgeving of te wel ruimtelijke kwaliteit. 2.1.1.Functionele openbare verlichting. Dit zijn lichtmasten met armaturen welke de belangrijkste en primaire bijdrage leveren aan een sociaal veilige, verkeersveilige en goede leefomgeving. 2.1.2.Sfeer- en aanstraalverlichting, zogenaamde “specials”. Dit zijn verlichting installaties, zogeheten “specials”, die pleinen, gebouwen of kunstwerken/ kunstobjecten extra onder de aandacht brengen. Hierbij kunnen aanstraalverlichting en grondspots een belangrijke bijdrage aan leveren. Dit is bijvoorbeeld de aanstraalverlichting van de Maria Theresiabrug (de Steenen brug), ’t Gotisch huis in de Brugstraat, Munsterkerk, de Rattentoren etc.
2.1.3.Sfeer- en aanstraalverlichting derden. In het verleden zijn diverse objecten en of gebouwen die niet in eigendom en in beheer en onderhoud zijn bij de gemeente, voorzien van bijv. grondspots of een aanstraalverlichting. Deze zijn of dienen uit het areaal en exploitatie van de gemeentelijk openbare verlichting gehaald te worden. Dit omdat de gemeente geen eigenaarschap en installatieverantwoordelijkheid heeft en wilt hebben. Dit zijn bijvoorbeeld de grondspots van de SVB bank en de verlichting van ‘t kruisbeeld Minderbroedersstraat e.d. Het totale areaal aan grondspots en aanstraalverlichtingen in Roermond: - 117 st. aanstraalverlichtingen - 194 st. grondspots. 2.1.4.Overspanverlichtingen in de Roermondse binnenstad. In de Roermondse binnenstad zijn 143 st. overspanverlichtingen aangebracht. Veelal ter plaatse van promenades en winkelstraten. De verbinding tussen gevel en muurankers verdient extra aandacht en worden om de 5 jaar gecontroleerd. De inspectie door Spie duurt ongeveer een week om alle overspanverlichtingen te controleren.
7
Beleidsaspecten.
3. Beleidsaspecten. Dit hoofdstuk geeft nogmaals de beleidskeuzes aan welke in het beheerplan “Helder licht op Roermond” in 2017 zijn vastgesteld door de gemeente Roermond. Het betreft hier de periode van 2017 tot en 2021 van het huidige beheerplan (looptijd huidig beheerplan is 2017 t/m 2025). In de periode 2022 t/m 2032 worden deze beleidskeuzes doorgezet in het beheerplan “Zicht op helder licht”. De belangrijkste bijdrages van goede openbare verlichting zijn: 3.1. Veiligheid De functies van de openbare verlichting in relatie tot de omgeving bepalen mede de kwaliteitscriteria en verlichtingsniveaus van de openbare verlichting. 3.2. Sociale veiligheid. Sociale veiligheid en het gevoel veilig te zijn, hangt mede samen met de mate waarin en wegebruiker zijn omgeving overzichtelijk vindt. Dit impliceert onder meer dat men passanten op een voldoende grote afstand kan herkennen en obstakels, zoals stoepranden en losliggende tegels of kuilen, op tijd kan waarnemen. De aanwezigheid van verlichting betekent echter niet dat een gebied daarmee veilig is. Hiervoor is onder meer sociale controle (de aanwezigheid van anderen) noodzakelijk. Wanneer sociale controle ontbreekt, bijvoorbeeld ’s nachts in een park, kan de gemeente ervoor kiezen om gebruik van bepaalde gebieden te ontmoedigen door hier bewust geen openbare verlichting te plaatsen.
In dat geval is het wel van belang dat er een sociaal gecontroleerd alternatief voorhanden is. Bijvoorbeeld een route om het park heen, in plaats van er doorheen.
3.3. Verkeersveiligheid. Bij verkeersveiligheid is het van groot belang op welke wijze verschillende verkeersdeelnemers (gemotoriseerd verkeer, fietsers en voetgangers) elkaar tegen kunnen komen, de weg kunnen overzien en al dan niet een min of meer “vaste” plaats op de weg hebben (gescheiden wegdelen). Dit betekent niet dat alle wegen verlicht moeten zijn. Dit is onder meer afhankelijk van de wegcategorie en de verkeerssituatie ter plaatse. Zie hiervoor bijlage 02.
8
Beleidsaspecten. 3.4. Comfort en sfeer. Leefbaarheid of comfort van de openbare ruimte is in grote mate afhankelijk van de sfeer binnen deze ruimte. Kwetsbare verkeersdeelnemers moeten de openbare ruimte of gebied als prettig ervaren. Hiervoor is het van belang om de functionele verlichting goed op orde te hebben. De keuze van een bepaald type lichtmast met armatuur, de hoogte van de lichtmast, de locatie van het lichtpunt etc. dragen gezamenlijk bij aan de sfeer die een gebied uitstraalt. Bij het beïnvloeden van de leefbaarheid spelen daarom lichtsterkte, lichttype, lichtkleur, duur van de belichting en esthetica een rol. Deze genoemde punten worden het beste behaald met een goede functionele openbare verlichting.
Voorbeeld van functionele gecombineerd met sfeerverlichting in de stationstunnel.
3.5. Brandroosters Om de punten 3.1 tot en met 3.4 optimaal te benutten en toch energie te besparen wordt in Roermond de verlichting gedimd. Hiervoor worden 2 brandroosters toegepast. De brandroosters zijn: • W8O2 rooster = Avondverlichting wordt bij zonsondergang ingeschakeld en op maandag tot en met donderdag om 00:00 uur uitgeschakeld. Vrijdag tot en met zondag gebeurd dit om 01:15 uur. De avondverlichting wordt gecombineerd met de ochtendverlichting die om 06:00 uur wordt ingeschakeld en gaat uit bij zonsopkomst. • N rooster = Nachtverlichting wordt voor zonsondergang ingeschakeld en gaat bij zonsopkomst uit. • Brandrooster dimscenario DIMZ06 / Nachtrooster (N). Dit omvat: • 100% verlichting zonsondergang tot 23:00 uur • 50% verlichting tussen 23:00 en 6:30 uur • 100% verlichting, in de winterperiode tussen 6:30 uur en zonsopkomst. Momenteel is ca. 95% van de openbare verlichting op brandrooster met dimscenario DIMZ06/N geschakeld. De overige 5% is geschakeld op het brandrooster (W8O2). ‘t Brandrooster W8O2 komt steeds minder voor, zodat de verlichtingen in straten gelijkmatiger zijn. 9
Beleidsaspecten.
De ambitie van de gemeente Roermond is om gemeente bewust wil verlichten, door de toepassing van het brandrooster met dimscenario DIMZ06 / Nachtrooster toe te passen. Door regelgeving en wensen vanuit faunabeheer wordt bij het plaatsen van openbare verlichting in kwetsbare gebieden, hier rekening mee gehouden. Hierbij moeten we ook aandacht hebben voor alternatieven die hetzelfde doel effectiever of efficiënter bereiken, of bijvoorbeeld minder negatieve neveneffecten tot gevolg hebben. Als verbeterslag kan dit gerealiseerd worden door toepassen van LED verlichting in kleur voor de aanwezige fauna, zoals bijvoorbeeld toegepast langs het fietspad Roerdal. Locatie afhankelijk zal het type/ soort verlichtingsinstallatie worden bepaald. 3.6. Beleid 2017 tot en met 2032. De gemeente Roermond wil haar openbare ruimte bewust verlichten. Vanuit het beheerplan “Helder licht op Roermond” zijn beleidskeuzes gemaakt welke worden doorgezet worden in “Zicht op helder licht”. Daarom hanteert en vervolgt de gemeente Roermond vanuit en met de volgende beleidspunten: A. De openbare verlichting draagt bij aan een sociaal veilige, verkeersveilige en een leefbare openbare ruimte. Dit is veelal de functionele openbare verlichting; B. De masten en armaturen voldoen aan de functionele eisen; C. Per jaar wordt bespaard op het totale energieverbruik van de openbare verlichting; D.
We maken gebruik van duurzame, groene energie en materialen. Waarbij het belangrijk is dat toegepaste materialen zoveel mogelijk circulair zijn; E. De openbare verlichting wordt goed beheerd en op een duurzame en maatschappelijk verantwoordelijke wijze onderhouden; F. Herinvestering versoberen onderhoudskosten, (toepassing LED in plaats van conventionele verlichting) en aanpassing areaal m.b.t. sfeer- en aanstraalverlichting van niet gemeentelijk aangewezen gebouwen en of kunstwerken. Zie punt 2.1; G. Afwegen verlichting buitengebieden (waar wel en waar geen verlichting). Kortom maatwerk, met behulp van onder andere smart verlichting. Dit volgens de regel:
“Licht waar het moet, donker waar het kan” In de volgende paragrafen worden de Beleidspunt A t/m G verder toegelicht. 3.7. Beleidspunt A: Verlichtingskwaliteit. Door het toepassen en toetsen van voldoende verlichtingskwaliteit draagt de openbare verlichting bij aan een veilige en leefbare openbare ruimte. Onder de “verlichtingskwaliteit” wordt onder andere verstaan de gemiddelde verlichtingssterkte en de gelijkmatigheid van de verlichting, de lichtkleur van de lampen en de toegepaste materialen. De Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde (NSVV) heeft in 2018, richtlijnen in de Nieuwe Praktijk Richtlijn 13201-1 opgesteld over de verlichtingskwaliteit. Dit is de opvolger van de Richtlijn Openbare Verlichting ROVL-2011. 3.7.1.1.
Dimmen
Binnen de gemeente Roermond wordt dimverlichting toegepast. De laatste jaren wordt dimverlichting, volgens dimscenario DIMZ06 / Nachtrooster toegepast. Dit houdt in dat de LED verlichting voor 50% gereduceerd wordt. De LED verlichtingen gedimd waardoor de ongelijkmatigheid, die ontstaat door het uitschakelen van de avondbranders voorkomen. De gelijkmatigheid van de verlichting blijft dus
10
Beleidsaspecten.
gehandhaafd, alleen de lichtintensiteit wordt minder. Het dimmen maakt onderdeel uit van de Nieuwe Praktijk Richtlijn 13201-1. Uitzonderingen zijn grote delen van Swalmen en Herten. In deze kernen is een avond-nacht brandrooster aanwezig. Dit houdt in dat nagenoeg om-en-om de lichtmasten uitgeschakeld worden omstreeks 24:00 uur volgens brandrooster W8O2. 3.8. Beleidspunt B: Installatiekwaliteit De masten en armaturen zijn kwalitatief goed. De gemeente vindt het belangrijk dat de kwaliteit van de openbare verlichtingsinstallatie op orde is en op orde blijft. Om mogelijke onveilige situaties te voorkomen dienen lichtmasten en armaturen die verouderd zijn, tijdig vervangen te worden. De gemeente Roermond vervangt niet enkel leeftijdsafhankelijk, maar op basis van een toestandsafhankelijke inspectie. Hiermee wordt de veiligheid van de installatie optimaal geborgd. 3.8.1.1.
Inspectie van lichtmasten
De gemeente voert 1 keer in de vijf jaar een algehele visuele inspectie uit op alle lichtmasten ouder dan 40 jaar. Daarnaast zijn de monteurs van onze provider dagelijks alert op de toestand en kwaliteit van de masten. Tijdens deze algehele inspectie krijgen de lichtmasten, ouder dan 40 jaar, één van de onderstaande drie statussen, incl. % aanduiding voor ’t areaal binnen de gemeente Roermond: Voor ’t areaal van lichtmasten ouder dan 40 jaar zijn: • Goed: 1071 st • Matig: 12 st • Slecht: 0 st
1,1% 0%
Voorbeeld van een slechte lichtmast.
Lichtmasten die de status “slecht” krijgen dienen direct te worden vervangen. Voor de vervanging van deze slechte lichtmasten wordt aan de gemeente een offerte voorgelegd. De lichtmasten met de status “matig” hoeven niet direct vervangen te worden maar krijgen extra aandacht. Deze masten zullen minimaal 1 keer per jaar visueel geïnspecteerd worden. Lichtmasten met de status “goed” verkeren in een zodanige staat dat deze niet jaarlijks geïnspecteerd hoeven te worden en daarvoor dan ook 1 keer per 5 jaar geïnspecteerd worden.
11
Beleidsaspecten. 3.9. Beleidspunt C: Energiebesparing Per jaar wordt bespaard op het totale energieverbruik van de openbare verlichting. Zie punt 5.2 voor een onderbouwing van de energie besparing voor de openbare verlichting. Ook zien we een behoorlijke toename in energiekosten, waardoor energie besparing ook extra aandacht krijgt. Energieverbruik (in relatie tot ‘t “Klimaatakkoord van Parijs”) / Landelijk Energieakkoord 2013 voor duurzame groei Het Energieakkoord heeft een bindend karakter. Voor de openbare verlichting wordt gestreefd naar een versnelde renovatie van het huidige areaal. Het Landelijke Energieakkoord 2013 heeft daarnaast de volgende doelstellingen: • Ten opzichte van 2013, 20% besparing leveren in 2020. Deze doelstelling is gehaald met 27,84 % in de aangegeven periode 2013 – 2020. • Ten opzichte van 2013, 50% besparing leveren in 2030. Op dit punt is de gemeente Roermond om de goede weg om deze doelstelling te realiseren, maar zal hierbij moeten blijven inzetten op vervanging en toepassen van de technische slimste en duurzaamste oplossingen die door de markt kunnen worden geleverd. Hierdoor kan de exploitatie tegen zo laag mogelijk maatschappelijke kosten worden uitgevoerd. • De doelstelling om in 2020 is minimaal 40% van het bestaande openbare verlichting areaal te voorzien van slim energiemanagement en energiezuinige (LED-) verlichting, wordt niet gehaald.
Doordat de gemeente Roermond eerder begonnen is gebruik van een energie zuinige (PLL) lamp waardoor de energieverbruik en de CO2 uitstoot is terug gebracht, maar de doelstelling om 40% van het areaal in LED verlichting te voorzien wordt niet gehaald. • De PLL lamp is ook dimbaar en energiezuiniger, dan conventionele verlichting. Het areaal was een aantal jaren geleden op orde, maar door onlangs aangenomen nieuwe Europese regelgeving mag deze PLL lamp vanaf 24 februari 2023 niet meer geproduceerd worden. Op 1 september 2021 werden twee EU-verordeningen aangescherpt: de SLR wetgeving en RoHS-richtlijn (zie bijlage 01) waaruit deze maatregel voortvloeit. In Roermond staan ca. 7.833 armaturen met PLL lampen welke gefaseerd vervangen worden. Daarnaast zijn nog ca. 2500 armaturen met een conventionele verlichting, welke ook vervangen dienen te worden door LED verlichting. Overigens leidt de reductie in het energieverbruik, tevens tot CO2 reductie, waardoor de bijdrage voor de doelstelling in het Klimaatakkoord van Parijs ook behaald wordt. Beide doelen worden dan gediend. 3.10.
Beleidspunt D: Duurzaamheid en milieu.
De gemeente maakt gebruik van duurzame groene energie en materialen. Waarbij het belangrijk is dat toegepaste materialen zoveel mogelijk circulair zijn. Het gebruik van duurzame energie en duurzame materialen welke circulair zijn, staat hoog in ’t vaandel bij de gemeente Roermond. Bij het installeren en onderhouden van installaties wordt onder andere rekening gehouden met: • Het toepassen van milieuvriendelijke geproduceerde materialen. • Het werken met duurzaam en energiezuinig materieel, bijv. door het inzetten van een elektrische hoogwerker. • De levensduur en recyclingmogelijkheden van het standaard pakket verlichtingsmiddelen. • Hergebruik van vrijkomende materialen (circulair) • Afvoer van defecte en oude gasontladingslampen naar een erkende verwerker 12
Beleidsaspecten.
• •
Duurzaam inkopen volgens de eisen en ambities van de gemeente Roermond Social return of investment: Binnen een duurzaam beleid past ook dat de gemeente Roermond zich maximaal wenst in te spannen om kansen te creëren voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt.
Op dit moment wordt en Social Return ingezet voor: • Controleren van de verlichting in de avonduren. Dat gebeurt conform afspraak een 2--tal keer, in het voorjaar en voor de feestdagen. • Armaturen bekabelen en schoonmaken van lichtmasten • Verder wordt gekeken of bij projecten er mogelijkheden zijn om Social Return ingezet kan worden. Met de steeds krappere arbeidsmarkt willen wilt aannemer Spie, monteurs ook zo efficiënt mogelijk inzetten. 3.10.1. Milieu. Bij het installeren en ‘t onderhouden van installaties voor de openbare verlichting wordt onder andere rekening gehouden met: • Het toepassen van milieuvriendelijke geproduceerde materialen • Circulaire materialen inkoop • De levensduur en recycling mogelijkheden van de standaard verlichtingsmiddelen. • Hergebruik van vrijkomende materialen • Afvoer van defecte gas ontbrandingslampen (SOX, SOXe, SON en PLL) naar een erkende verwerker. • Afvoer oud ijzer en koper voor circulair hergebruik • Inzet elektrisch aangedreven gondel voor onderhoud openbare verlichting • Eisen duurzaam inkopen en ambities van de gemeente Roermond 3.11.
Beleidspunt E: Duurzaam beheer en onderhoud
De openbare verlichting wordt goed beheerd en op een duurzame en maatschappelijke verantwoorde wijze onderhouden. Het beheer en onderhoud binnen de gemeente Roermond wordt op een duurzame wijze uitgevoerd. In bijlage 05 en 07 worden deze nader toegelicht. 3.12.
Beleidspunt F: Herinvestering versoberen onderhoudskosten
Besparing op onderhoud wordt ingezet voor extra vervangingen. Vanaf 2017 is het beleid vastgesteld om enkele versoberingsmaatregelen uit te voeren zoals: • Schilderen lichtmasten en uithouders om de 13 jaar in plaats van 8 jaar • Lampcontrole verminderen van 9 keer naar 2 keer per jaar De Roermondse binnenstad heeft 1 extra controle • Groepsremplace (het voortijdig vervangen van lampen, regulier onderhoud), wordt per wijken uitgevoerd, zo genaamde spot = groepsremplace. Dit is in het LAAS programma meegenomen. 3.13.
Beleidspunt G: Verlichting buitengebieden.
Duurzaam verlichten buitengebieden
13
Beleidsaspecten.
Buiten de bebouwde kom zijn andere overwegingen ten aanzien van het al dan niet toepassen van openbare verlichting. • Openbare verlichting buiten de bebouwde kom draagt nauwelijks bij aan de verbeterde leefbaarheid • De veiligheidsbeleving kan worden vergroot door aanwezigheid van verlichting • Flora & Fauna zijn gebaat bij zo min mogelijk nachtverlichting. Ambitie voor verlichting in buitengebieden: Voor het buitengebied gaan wij in principe uit van geen openbare verlichting. De zichtbaarheid en of overzichtelijkheid van complexe of gevaarlijke verkeerssituaties moet wel gewaarborgd worden. Verstoring van fauna wordt vermeden. Ook hier geldt:
“Licht waar het moet, donker waar het kan” Het gehele buitengebied te verlichten is onwenselijk en onhaalbaar gelet op de negatieve effecten en hoge kosten. Oriëntatie verlichting kan echter wel een positief effect hebben. Bij oriëntatie verlichting verbetert, ondanks de duisternis, het zicht op de omgeving doordat er geen verblinding is. Oriëntatie verlichting veroorzaakt ook weinig lichthinder. 3.14.
Beleidspunt H: Verantwoordelijkheden
Juridisch eigendom De openbare verlichting in de gemeente Roermond is juridisch eigendom van Ziut BV (Spie). Het juridisch eigendom komt als volgt tot uitdrukking. Als Ziut BV het om veiligheidsredenen niet langer verantwoord acht dat een lichtmast blijft staan, is zij gerechtigd tot verwijdering over gaan op kosten van de gemeente, na kennisgeving aan de gemeente. In spoedeisende gevallen kan Ziut BV zelfs meteen tot verwijdering overgaan, waarbij de schriftelijke melding aan de gemeente achteraf plaatsvindt. Zie ook bijlage 03, Wet- en Regelgeving. Installatieverantwoordelijke Een gemeente draagt (juridische) verantwoordelijkheid voor al haar elektrische installaties. Openbare verlichtingsinstallaties vallen hier ook onder. Het Bouwbesluit en NEN-normen 3140:2011 en NEN 1010, geven normen om de veiligheid van elektrische installatie te waarborgen. De wet verplicht niet deze normen toe te passen (delen van de NEN-1010 zijn wel verplicht gesteld in het bouwbesluit), maar ze beschrijven een werkwijze waarmee aan de wet kan worden voldaan. Wanneer de gemeente niet voldoet aan deze normen kan zij aansprakelijk worden gesteld in het kader van de zorgplicht voor haar inwoners op het gebied van welzijn en sociale zaken. In bijlage 9 wordt dit nader toegelicht.
Reclame verlichting Door het toestaan van (verlichte) reclameborden aan lichtmasten kunnen voor de gemeente inkomsten worden gegenereerd. Ten aanzien van deze plaatsing geldt, mede uit oogpunt van veiligheid, een aantal regels waaraan de aan te brengen objecten moeten voldoen; in een aantal situaties dient de lichtmast eerst vervangen te worden door een mast van zwaardere constructie. Bij verlichte objecten wordt de verlichting aangesloten op de installatie van de mast. De energiekosten worden via de maandnota’s voor de OV aan de gemeente doorberekend. Voor de aanvraag van een reclamebord zal er een aanvraag ingediend moeten worden bij de gemeente. De gemeente zal middels een welstandscommissie beoordelen of deze aanvraag gehonoreerd wordt. 14
Beleidsaspecten.
Masterplan. Voor de binnenstad en het centrum (gelegen binnen de Singelring) is in 2010 een Masterplan opgesteld waarin de eisen met betrekking tot gewenste lichtkwaliteiten en verlichtingsmiddelen voor alle voorkomende openbare gebieden zoals wegen, pleinen, winkelgebieden, enz. zijn vastgelegd om de zo gewenste eenduidigheid na te kunnen streven. Alle veranderingen en aanpassingen van openbare verlichting in het gebied dat ingekaderd is door de Singelring, zijn op basis van de in dit plan vastgestelde eisen gerealiseerd. Het Masterplan is dan ook voor dit deel van de gemeente leidend geweest en kan als speciale aanvulling van dit beheerplan gezien worden. Aanstraalverlichtingen. Aanstraalverlichting of illuminatie geeft een bijzonder effect en werkt sfeer verhogend in de openbare ruimte. Het benadrukken van architectonische belangrijke of prominente gebouwen door middel van licht geeft Roermond een romantisch karakter in de avonduren hetgeen van belang is voor de gebruikers van de openbare ruimte zoals bewoners en toeristen. De gebruikers zullen in een aangename omgeving langer vertoeven en dus meer consumeren. Bij het over gaan tot aanstraalverlichting zullen de kosten voor de levering van elektrische energie en onderhoud van aansluiting en achterliggende installatie, per object en per onderdeel vast gesteld en benoemd worden.
Het verzoek tot aanstraalverlichting wordt per geval bekeken en wordt voorgelegd aan het college van B&W. In het kader van burgerparticipatie kan ook een en ander verwacht worden van burgers en/of ondernemers.
15
Kwaliteit (eisen) gemeente Roermond.
4. Kwaliteit (eisen) gemeente Roermond. Gezien de opbouw van het OVL-areaal is het interessant om te kijken naar de huidige kwaliteit van het OVL-areaal d.d. 31 december 2021 van de gemeente Roermond. Deze is vastgesteld op basis van bestandsonderzoek en ervaringen uit de praktijk. Hieruit is het volgende gebleken: • Van de 14.656 lichtmasten hebben 1.071 stuks (7 %) een technische levensduur van 40 jaar of ouder. In de beleidsperiode 2017 t/m 2025 zullen 1.603 masten (18 %) hun technische levensduur bereiken peildatum 31 december 2021. • Van de 15.616 armaturen hebben 2.482 stuks (15,5 %) een technische levensduur van 20 jaar of ouder, in de beleidsperiode 2017 t/m 2025 zullen 5.254 armaturen (34,2%) hun technische levensduur bereiken. Toelichting technische levensduur: Met technische levensduur wordt bedoeld de periode dat een product waarvoor het ontworpen is en naar behoren en veilig functioneert. Aan het einde van de technische levensduur kan het product versleten of kapot zijn. Gebruiksduur van een product kan langer zijn als de technische levensduur. 4.1. Huidige toestand areaal openbare verlichting. Het huidige areaal is onderverdelen in lichtmasten, armaturen en lampen. 4.1.1.Lichtmasten areaal, met aanduiding bouwjaar. Peildatum 31-12-2021. Er staan momenteel 1.071 st. lichtmasten ouder dan 40 jaar (rood omcirkeld in onderstaande diagram).
Dit is een toename van 443 st. ten opzichte van 2017. Aantal lichtmasten met leeftijd in de gemeente Roermond:
16
Kwaliteit (eisen) gemeente Roermond.
Bouwjaar lichtmast
Totaal
t/m 1975
362
1976 t/m 1980
709
1981 t/m 1985
532
1986 t/m 1990
584
1991 1/m 1995
1.001
1996 t/m 2000
1.304
2001 t/m 2005
2.717
2006 t/m 2010
4.194
2011 t/m 2015
1.740
2016 t/m 2021
1.513
Totaal
14.656
Aantal lichtmasten met leeftijd in de gemeente Roermond.
4.1.2.Armaturen. In de periode 2017 tot en met 2021 zijn 4.136 stuks niet- energiezuinige armaturen van het type HPLN, SON, SOX e, en SOX vervangen door energiezuinige LED verlichting. Aantal armaturen met leeftijd in de gemeente Roermond.
6.000 5.266 5.000 4.108 4.000 3.000
2.624
2.452
2.000 1.000 0
543
623
tm 1995
1996 tm 2000
2001 tm 2005
2006 tm 2010
17
2011 tm 2015
2016 tm 2021
Kwaliteit (eisen) gemeente Roermond.
Plaatsingsjaar armatuur
Totaal
tm 1995
543
1996 t/m 2000
623
2001 t/m 2005
2.624
2006 t/m 2010
5.266
2011 t/m 2015
2.452
2016 t/m 2021
4.108
Totaal
15.616
4.1.3.Lampsoorten, peildatum 31 december 2021. Zie ook bijlage 06.
18
Kwaliteit (eisen) gemeente Roermond.
Lamptypes HC/HP LED PL/TL (= PLL) CD/CP HPLN SON SOX Totaal
aantal 172 4.783 7.833 1.844 55 855 74 15.616
% 1,1 30,6 50,2 11,8 0,4 5,5 0,5 100,0
Zie bijlage 06, voor nadere toelichting van de lamptypes. 4.1.3.1.
Bijplaatsen lichtmasten en armaturen.
Naast vervangingen van lichtmasten en armaturen, zijn er ook lichtmasten bijgeplaatst op cruciale punten. Dit om het lichtniveau op straat in verband met gelijkmatigheid (voorkomen van zogenaamde zwarte gaten, op verzoek van bewoners en naar aanleiding van de buurschouwen) aan te vullen. Ook ten gevolge van uitbreidingen door nieuwbouwplannen, reconstructies wegen, verbeteringen/onderhoud aan kunstwerken, noodzakelijke verbeteringen bij de uitvoering van de jaarlijkse vervangingsplannen en klachten zijn er masten en armaturen bijgeplaatst. In de periode van 2017 tot en met 2021 is het openbaar verlichtingsareaal uitgebreid met 660 st. lichtmasten en 641 st. armaturen. 4.2. Energie-, onderhoud en exploitatie 4.2.1.Energie Het energie jaarverbruik van de openbare verlichting is afhankelijk van het aantal branduren en ’t energieverbruik van de armaturen. Het energieverbruik wisselt naar gelang lichtomstandigheden, zonsopkomst en zonsondergang. 4.2.2.Energieverbruik 2021. Het elektriciteitsverbruik van de OVL van onze gemeente bedroeg 2.637.546 kWh in 2021 ten opzichte van 2.774.233 kWh in 2020. Dit is ten opzichte van 2020 een daling van een 4,93 % en ten opzichte van 2013 een daling van ruim 27,84%. Energieverbruik 2013 Energieverbruik 2017 Energieverbruik 2020 Energieverbruik 2021
3.619.442 kWh 2.931.342 kWh 2.774.233 kWh 2.637.546 kWh
19
Kwaliteit (eisen) gemeente Roermond.
In onderstaande grafiek is te zien wat de historische ontwikkeling van het energieverbruik van de OVL in de gemeente Roermond is.
De belangrijkste parameters om het verbruik te beïnvloeden zijn: • Branduren van de openbare verlichting • Verlichtingsmiddelen De branduren van de openbare verlichting is vanwege de ruimtelijke kwaliteit (sociale- en verkeersveiligheid en goede leefomgeving) niet of nauwelijks te optimaliseren. De verlichtingsmiddelen daarentegen kunnen wel worden beïnvloed. Door de oude conventionele verlichtingsmiddelen te vervangen door energiezuinige LED verlichting slaagt de gemeente Roermond erin het energieverbruik te reduceren. De voortgang in het vervangen van de verlichtingsmiddelen komt onmiddellijk tot uitdrukking in het opgestelde vermogen en vervolgens in het energieverbruik. In 2013 is in het Energieakkoord afgesproken dat gemeenten in 2020, 20% energie zouden besparen op de OVL. Deze doestelling heeft de gemeente Roermond ruim gehaald 27,84%. Door het huidige beleid is de uitstoot van broeikasgas, CO2 (kooldioxide), is in de periode 2017 - 2021 met 164.526 kg gedaald. Het terugdringen van broeikasgassen is ook een doelstelling in het Klimaatakkoord van Parijs. Uit bovenstaande gegevens blijkt dat, in 2020 – 2021, ondanks de uitbreiding van 443 stuks armaturen het gemiddelde energieverbruik per armatuur in totaal 8,75 kWh is gedaald. Door de toepassing van LED verlichting zal het energieverbruik, ondanks de toename van armaturen, verder afnemen.
4.2.3.Opgestelde vermogen 2021 In onderstaande grafiek is de ontwikkeling van het opgestelde vermogen van de openbare verlichting opgenomen vanaf 2013. In deze grafiek is zichtbaar dat het opgestelde vermogen per armatuur een dalende tendens laat zien. Het actuele opgestelde vermogen 2021 van de openbare verlichting is 693 kW/armatuur. Dit is ten opzichte 2020 een daling van 28 kW/armatuur hetgeen 3,94% minder vermogen verbruik. De daling wordt o.a. veroorzaakt door het projectmatig vervangen van verlichting door LED verlichting. Deze daling zal verder doorzetten door de jaarlijkse vervanging van armaturen 20
Kwaliteit (eisen) gemeente Roermond.
die aan vervanging toe zijn en energie inefficiënt zijn. Dit betreft armaturen ouder dan 20 jaar. Deze armaturen worden vervangen door de op dat moment betrouwbaarste en bedrijfseconomische gunstigste die op de markt verkrijgbaar zijn. Bovendien wordt gelijktijdig de verlichting beoordeeld op het lichtniveau dat volgens de normaanwezig zou moeten zijn. Een versnelde daling van het energie verbruik kan door versneld vervangen van conventionele verlichting gehaald worden. Momenteel wordt onderzocht of een versnelde verledding mogelijk is.
4.2.4.Opgestelde vermogen per aansluiting / lichtbron Een ander zinvol kengetal laat zien dat het inzetten van efficiënte armaturen en lichtbronnen het opgestelde vermogen per aansluiting (lichtmast) en lichtbron terugdringt. Het actuele opgestelde vermogen per 2021 is per lichtmast 47 Watt en per lichtbron 44 Watt (er kunnen meerdere lichtbronnen aanwezig zijn per armatuur). Door het toepassen van efficiëntere verlichtingsmiddelen is het opgestelde vermogen per aansluiting en lichtbron sinds 2013 met 16% per aansluiting en ruim 7% per lichtbron afgenomen. In onderstaande grafiek is het verloop te zien.
21
Kwaliteit (eisen) gemeente Roermond.
De stippellijn laat zien wat de ontwikkeling van het opgestelde vermogen in de toekomst gaat doen door het voorzetten van het huidige beleid. 4.2.5.Onderhoud en exploitatie De beheer- en onderhoudskosten zijn de afgelopen 5 jaar gestegen met € 4.607,17 ten opzichte van januari 2017 (gemiddeld 1,7%/jaar). Dit wordt enerzijds veroorzaakt door de jaarlijkse indexatie en anderzijds door de autonome groei van het areaal van de openbare verlichting. Dit betreft het verrichten van werkzaamheden gemoeid met exploitatie en beheer van het verlichtingsareaal, uitvoeren van periodiek onderhoud, lampvervanging, opheffen van storingen, reparaties, schades verhalen en herstellen. Verder voert Spie het beheer van de database / portal van de openbare verlichting uit. 4.3. Samenvatting huidige toestand areaal openbare verlichting. • •
• •
•
Het aantal lichtmasten is eind 2021 ten opzichte van 2017 toegenomen met 774 stuks. In de periode 2017 tot en met 2021 zijn geen lichtmasten structureel vervangen met plaatsingsdatum ouder dan 1985. De kwaliteit van deze lichtmasten wordt jaarlijks gecontroleerd. In de periode 2017 tot en met 2021 zijn 4.136 stuks niet- energiezuinige armaturen van het type HPLN, SON, SOX e, en SOX vervangen door energiezuinige LED verlichting. Vanaf 24 februari 2023 mogen PLL lichtbronnen niet meer geproduceerd worden (Europese regelgeving) en dienen gefaseerd vervangen te worden door LED. Dit betreft circa 7.833 st. PLL lichtbronnen. Het energieverbruik is in de periode 2017 – 2021, afgenomen met 63,86 kWh per armatuur. De afname van het energieverbruik is ondanks de toename van armaturen, met 443 armaturen, in de aangegeven periode behaald.
22
Benodigd budget uitgewerkt per scenario.
5. Benodigd budget uitgewerkt per scenario. 5.1. Onderbouwing Nul-kwaliteit (de minimale kwaliteit) Huidige beschikbare financiële middelen in de beleidsperiode. De huidige beschikbare middelen bedragen € 200.000,-- (excl. BTW) per jaar voor projectmatig vervangen van masten en armaturen. Dit is het zogenaamde LAAS programma. Deze middelen voor het LAAS programma zijn buiten het reguliere onderhoud aan de openbare verlichting. Voor het onderhoud is door indexeringen meer middelen noodzakelijk. 5.2. Huidige nieuwwaarde lichtmasten en armaturen. De totale vervangingswaarde van de lichtmasten en armaturen bedraagt in 2016 circa € 12,5 miljoen en op 31 december 2021 circa € 16,11 miljoen. Dit bedrag is onder te verdelen in: Armaturen € 7,98 miljoen Lichtmasten € 8,13 miljoen In punt 5.1.2 worden de lichtbronsoorten nader toegelicht. 5.3. Huidig contract en de nieuwe Europese aanbesteding na 31 december 2025. Het huidige beheerplan “Helder licht op Roermond” geeft zicht op het onderhoud, aanleg, kwaliteit en kosten van de openbare verlichting in Roermond. Dit contract tussen gemeente Roermond en Spie loopt dit op 31 december 2025 af. Vanaf 1 januari 2026 zal er dus een nieuwe aannemer bekend zijn. Naar verwachting zal deze aanbesteding in december 2024 afgerond zijn via een Europese aanbesteding.
De aannemer heeft dan een jaar de tijd om zich te kunnen voorbereiden op ’t nieuwe contract, dat per 1 januari 2026 in werking treed. 5.4. Maatregelen voortvloeiende uit Beleidspunt. De Beleidspunt zoals beschreven in hoofdstuk 3 zijn vertaald naar de volgende 4 belangrijkste maatregelen. Achter iedere maatregel staat met een “x” aangegeven aan welke Beleidspunt de maatregelen invulling geven.
23
Benodigd budget uitgewerkt per scenario.
B: Installatiekwaliteit
C: Energiebesparing
D: Duurzaamheid
1: Vervangen armaturen en de versnelde uitvoer naar LED verlichting. Alle armaturen welke ouder zijn dan 20 jaar worden binnen de beleidsperiode vervangen voor duurzame LED verlichting met dimmogelijkheid. Buiten het vervangen van armaturen een programma opstellen voor een versnelde uitvoer naar LED verlichting 2: Vervangen van masten Alle masten welke ouder zijn dan 40 jaar worden geïnspecteerd. Als de gebruikslevensduur van de masten bereikt is, worden deze masten binnen de beleidsperiode geïnspecteerd en eventueel, zo nodig, vervangen. 3: Aanpassen aan richtlijnen in de Nieuwe Praktijk Richtlijn 13201-1. Verlichting aanpassen aan de nieuwe richtlijn 2018 openbare verlichtingsnorm van NSVV. 4: Herinvesteren versoberen onderhoudskosten, door LAAS Beheerskosten versoberen en inzetten voor extra vervangingen.
A: Verlichtingskwaliteit
Te nemen maatregelen.
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Per subhoofdstukken worden vervolgens de bovenstaande maatregelen verder uitgewerkt. 5.4.1.Vervangen van armaturen en de versnelde uitvoer naar LED verlichting. Wij gaan de PLL armaturen die 20 jaar of ouder zijn vervangen door LED met dimmogelijkheid. De prioriteit ligt hierbij op de oudste PLL verlichting. Doordat PLL lampen niet meer verkrijgbaar zijn (op zich energie efficiënte lichtbron) door Europese regelgeving is vervanging door LED verlichting noodzakelijk. Daarnaast wordt voorgesteld om een versnelde uitvoer/programma van de verledding in Roermond. 5.4.2.Vervangen van lichtmasten/achterstallig onderhoud Alle masten welke ouder zijn dan 40 jaar worden jaarlijks geïnspecteerd. Als de gebruikslevensduur van de masten bereikt is worden deze masten binnen de beleidsperiode vervangen. 5.4.3.Inspectie overspanverlichting In de Roermondse binnenstad zijn circa 143 st. overspanverlichting welke extra zorg verdient in verband met het veiligheidsaspect voor het elektrotechnisch gedeelte, anderzijds bouwkundig deel. De overspanverlichting wordt jaarlijks visueel geïnspecteerd op afwijkingen. Deze visuele controle door Spie kost circa € 3.000,-- per jaar. Ook worden 5-jaarlijks, door een specialistisch bedrijf, de muurankers gecontroleerd. Kosten per jaar voor deze specialistische keuring zijn € 9.000,--/jaar, totaal € 45.000,-- in 5 jaar.
Deze kosten voor controles van de overspanverlichting voor het bouwkundig deel worden separaat aangeboden en zijn niet in het beheer opgenomen van Spie.
24
Benodigd budget uitgewerkt per scenario. 5.4.4.Aanpassen aan de Nieuwe Praktijk Richtlijn 13201-1. Vanaf 2018 is voor nieuwe verlichtingsinstallaties ontworpen volgens de Nederlandse praktijkrichtlijn, de NPR 13201-1, de vervanger voor de Nederlandse Richtlijn Openbare Verlichting 2011 (ROVL2011). In deze nieuwe richtlijn worden verlichtingsklassen voor de wegverlichting gedefinieerd in relatie tot de visuele behoeften van de weggebruikers. Ze worden in verband gebracht met de technische aspecten van weggebruik en verkeersgedrag in verschillende verkeerssituatie. Op basis van de functies en kenmerken van de openbare ruimte worden de kwaliteitscriteria van de openbare verlichting en de verlichtingsniveaus bepaald. Deze hebben betrekking op de verlichtingssterkte en de gelijkmatigheid van de verlichting, de verblindingshinder en de voor de sociale veiligheid noodzakelijke gezichtsherkenning. 5.4.5.Milieukundige onderzoeken conform CROW publicatie 400. Voordat werkzaamheden mogen uitgevoerd worden in de openbare ruimte dient bekend te zijn wat de milieukundige kwaliteit is van de locatie waar de werkzaamheden uitgevoerd moeten worden. Middels een bodemonderzoek wordt deze milieukundige kwaliteit onderzocht. 5.5.
Light as a Service (L.A.A.S.) Door middelen binnen het bestaande onderhoudspakket anders aan te wenden is de gemeente Roermond in staat om rendement te behalen zonder extra investeringen (Budgetneutraal) zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit van de ogenbare verlichting. 5.6. Energiebesparing in relatie tot het Energieakkoord. Voor de openbare verlichting wordt in het Energieakkoord 2013 en 2020 gestreefd naar een versnelde renovatie van het huidige, grotendeels verouderde OVL-areaal in Nederland. Het Energieakkoord 2020 heeft daarnaast de volgende doelstelling: • Ten opzichte van 2013, 20% besparing leveren in 2020 • Ten opzichte van 2013, 50% besparing leveren in 2030 • In 2020 is minimaal 40% van het bestaande OVL-areaal in voorzien van slim energiemanagement en energiezuinige (LED-) verlichting Jaarverbruik Roermond OVL 2013 = 3.619.442 kWh Jaarverbruik Roermond OVL 2017 = 2.931.342 kWh (ingang beheerplan “Helder licht op Roermond” Jaarverbruik Roermond OVL 2021 = 2.637.546. kWh Doelstelling:
20% Energiebesparing in 2020 ten opzichte van 2013 = 487.151 kWh
In 2013 is in het Energieakkoord afgesproken dat gemeente in 2020, 20% energie zouden besparen op de openbare verlichting. Deze doelstelling heeft de gemeente op dit onderdeel ruim gehaald met 27,84%.
De doelstelling om 20% energie te besparen is wel behaald. Afname Energieverbruik openbare verlichting in kWh, zie 5.2.2
25
Benodigd budget uitgewerkt per scenario. 5.7. Besparing Energiekosten Door toepassing van Ledverlichting nemen de energiekosten af. Cumulatieve besparing Energiekosten
Absolute en cumulatieve besparing energie, zie 6.4.1 Jaarverbruik Roermond OVL 2017 = 2.931.342 kWh (ingang beheerplan “Helder licht op Roermond” Jaarverbruik Roermond OVL 2021 = 2.637.546. kWh Het energie verbruik is in de periode 2017 en 2021 met 293.796 kWh verminderd. Rekening is gehouden met een gemiddeld prijsniveau in de periode van 2017 tot ten met 2021. Totaal is in de periode 2017 tot en met 2021, € 33.077,43 aan energiekosten bespaard
26
Organisatie beheer (globaal inzicht)
6. Organisatie beheer (globaal inzicht) 6.1. Wat in eigendienst Door de gemeentelijke eigendienst worden de volgende zaken uitgevoerd: • Beoordeling offertes • Beoordeling lichtplannen • Meldingen doorgeven • Toezicht houden op contract Spie • Directievoering op contract Spie. 6.2. Wat is weggezet in contracten. Spie voert in het kader van de overeenkomst “Addendum op de voorwaarden voor de levering van diensten ten behoeve van de openbare verlichting” d.d. 7 maart 2017, werkzaamheden en diensten uit ten behoeve van de openbare verlichting. Deze werkzaamheden bestaan uit het beheer en onderhoud van het gemeentelijke openbare verlichtingsareaal met inbegrip van preventief en correctief onderhoud, aanleg en modernisering van het areaal, enginering nieuwe aanleg en het adviseren van de gemeente ten aanzien van het te voeren beleid en het doen van voorstellen in dat verband. 6.3. Inspecties- en controle areaal.
Inspecties- en controles worden volgens het huidige beheerplan als volgt opgepakt: - Eigen waarnemingen/schouwen door Spie en gemeente (inspectie en controle in de avonduren) - Opleveringen projecten zoals LAAS en civieltechnische projecten (controle, gemeente en Spie) - 2 maal per jaar een lampcontrole in avonduren door Spie - Schilderen lichtmasten en uithouders om de 13 jaar waarbij de toestand van de lichtmast ook wordt bekeken - Kwaliteit beoordeling lichtmasten, door Spie - Meldingen burgers via gemeente, zogenaamde MOR meldingen. Deze meldingen worden door gezet naar de portal van Spie 6.4. Keuzes in areaalbeheergegevens. De gemeente beschikt over een beheersysteem (portal van Spie) hetgeen een internetapplicatie is waarmee het volledige storingen/schade proces door de gemeente kan worden aangestuurd en worden gevolgd. In het beheersysteem vindt men onder andere de volgende elementen terug: - Lichtmastnummer - Locatie, zoals gemeente, huisnummer - Materiaal, specificatie - Fabricaat, zoals type, plaatsingsdatum - Schilderdatum lichtmast - Brandrooster - Datum melding storing - Hersteldatum storing De onderstaande werkzaamheden kunnen met behulp van het beheersysteem worden uitgevoerd: - Het registreren en bijhouden van het digitale OV bestand van de openbare verlichting. 27
Organisatie beheer (globaal inzicht)
-
Het muteren van geplaatste, verwijderde masten en armaturen en/of lampen in het OV bestand. Het verzorgen van statische gegevens uit het statistiekbestand. Het bijhouden van de “bolletjestekening” (locatie aanduiding lichtmasten) Het melden van storingen welke door Spie opgepakt worden en of doorgegeven naar de netwerkbeheerder Enexis. Zie bijlage 04. Doorgeven opgestelde vermogens/verbruik naar Enexis voor verrekening energiekosten
28
Behaalde resultaten van ‘t huidig beheer en onderhoudscontract.
7. Behaalde resultaten van ‘t huidig beheer en onderhoudscontract. De behaalde resultaten zijn: 7.1. LAAS programma: Budget-neutraal masten en armaturen vervangen Hierin is het volgende gerealiseerd: ➢ 611 lichtmasten vervangen ➢ 4783 armaturen vervangen door een dimbaar LED-armatuur (ca. 30% van de armaturen is vervangen door LED) ➢ Besparing op onderhoudskosten na 10 jaar, zie bijlage 2 ➢ Absolute besparing onderhoudskosten € 69.000,-➢ Cumulatieve besparing onderhoudskosten € 379.500,-7.2. Besparing op energiekosten na 10 jaar (direct voordeel gemeente). ➢ ➢
Absolute besparing onderhoudskosten Cumulatieve besparing onderhoudskosten
€ 27.600,-€ 379.500,--
7.3. Forse besparing op exploitatiekosten (Energie & Onderhoud) na 10 jaar. ➢
Absolute besparing Energie- en onderhoudskosten
€ 96.600,--
7.4. Besparing op energieverbruik en energiekosten in de periode 2017 t/m 2021. ➢
Energiebesparing in 2021 = 487.151 kWh hetgeen resulteert in € 33.077,43 besparing aan energiekosten. 7.5. Reductie CO2 periode 2013 t/m 2021.
➢
Milieu wordt met 981.876 kg CO2 minder belast. Dit is gelijk aan een reductie van ca. 584 woningen. De reductie van CO2 is onderdeel van ‘t Klimaatakkoord van Parijs. 7.6. Doelstelling Energieakkoord.
➢ ➢
Doelstelling: 20% Energiebesparing in 2020 ten opzichte van 2013 = 487.151 kWh In 2013 is in het Energieakkoord afgesproken dat gemeente in 2020, 20% energie zouden besparen op de openbare verlichting. Deze doelstelling is ruim gehaald met 27,84%. 7.7. Moderniseren OVL-areaal.
➢
Dit wordt behaald door het toepassen van LED verlichting. Daarnaast wordt momenteel onderzocht of een versnelde verledding mogelijk en wenselijk is. Hierdoor kan een grotere energiebesparing worden gehaald met bijkomstig ook de CO2 besparing welke hierdoor bepaald wordt. 7.8. Minder klachten en of storingen.
➢
Door het toepassen van LED verlichting wordt deze doelstelling behaald. Als indicatie zijn er 1900 storingen geweest in 2016. In 2021 zijn deze teruggedrongen tot 1379 storingen.
29
Evaluatie, verschillen en aanbevelingen beheerplan.
8. Evaluatie, verschillen en aanbevelingen beheerplan. In 2017 is het beheerplan “Helder licht op Roermond” in uitvoering gekomen. Dit was de opvolger van het in 2008 vastgestelde Beheerplan Openbare Verlichting. Vanaf 2017 is er gestart met de gestructureerde aanpassing van de openbare verlichting. Per straat is de mast en of armatuurvervanging onderzocht. Door de juiste keuze van de vervangende verlichting op het vereiste niveau conform de toenmalige richtlijn van de Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde (NSVV). Vanaf 2018 zijn richtlijnen omschreven in de Nieuwe Praktijk Richtlijn 13201-1 aangepast die zijn opgesteld om de verlichtingskwaliteit aan te geven. Nieuwe armaturen worden voorzien van energiezuinige lichtbronnen (LED en dimbaar), terwijl de te gebruiken masten en armaturen passen binnen het gemeentelijk overeengekomen standaardpakket. 8.1. Beleidspunt beheerplan 2023 tot 2032. Het beheerplan “Helder licht op Roermond” en dit nieuwe beheerplan “Zicht op helder licht” geeft een beeld op het onderhoud, aanleg, kwaliteit en kosten van de openbare verlichting in Roermond. Overeenkomsten in deze beheersplannen is dat de openbare verlichting sober en doelmatig ingericht wordt. Versobering van onder meer grondspots en de vraag voor de vervanging van PLL en conventionele verlichtingen zijn van groot belang om ook vanuit energiebesparing wordt opgepakt en uitgevoerd.
In dit beheerplan “Helder licht op Roermond” wordt extra ingezet naar een versnelde uitvoer naar LED. 8.2. Aanbevelingen Vervangen PLL lampen. Vanaf 24 februari 2023 mogen geen conventionele PLL verlichtingen meer geproduceerd worden. Op 1 september 2021 werden twee EU-verordeningen aangescherpt: de SLR wetgeving en RoHS-richtlijn waaruit deze maatregel voortvloeit. Zie bijlage 1. Het vervangen PLL verlichtingen, wordt door Europese regelgeving, een zaak waaraan de gemeente Roermond ook aan gaat werken. Het betreft voor Roermond 7833 armaturen met PLL lampen. Vervangen van conventionele verlichting. Daarnaast zijn nog ca. 2500 armaturen met een conventionele verlichting, welke ook gefaseerd vervangen dienen te worden door LED verlichting. Gefaseerde uitvoering heeft als voordeel dat er geen restlevensduur van armaturen wordt verspild door het vroeger dan de technische levensduur vervangen van het armatuur. Dit in kader van duurzaamheid, verspillen grondstoffen en kosten. Voordeel is dat men bij een z.s.m. vervanging meteen profiteert van de besparingen en toekomstige indexacties. Momenteel wordt onderzocht of een versnelde verledding mogelijk is. Energiebesparing. Vanuit energiebesparingen voor conventionele en PLL verlichtingen (circa 10.000 armaturen) is het wenselijk om deze door LED verlichting te vervangen.