Bijlage 3 IHP Onderwijsaccommodaties.pdf

€-

INVULVELDEN (in grijs) Basis, vaste kosten Kosten onderwijsgebouw conform wettelijk minimum (conform eisen 01-01-2021)2 Marsh eisen Aanvullende kosten ENG school (BENG-2 = 0)3 Kwaliteitskader Huisvesting4 van toepassing (excl. additionele zaken) Totaal vaste kosten Overige vaste kosten Toeslag ambitieniveau voor onderwijskundige visie (leerpleinen) en/of esthetische kwaliteit e.d.: 0 = sober, 1 = laag, 2 = midden, 3 = hoog …5 Kosten overige vaste kosten

n j n

€ € € € €

2

€

100 2.408 113 2.521

€ € € € €

100

p.m. €

200 2.254 112 2.366

€ € € € €

200 169

€

169

p.m. €

155 155

€ € € € € € €

14 34 48

€ € € €

-

€ € € € € € €

77 22 70 10 179

€ € € € €

300 2.007 94 2.101

400 € € € € €

400

300 159

€

159

p.m. €

136 136

€ € € € € € €

12 32 44

€ € € €

-

€ € € € € € €

77 22 41 9 149

€ € € € €

1.955 93 2.048

164

€

160

164

p.m. €

160

129 129

€ € € € € € €

13 33 46

€ € € €

-

€ € € € € € €

77 22 29 10 138

€ € € € €

Ga verder met onderstaande invulvelden voor het toevoegen van aanvullende wensen/eisen Programma van Eisen Frisse Scholen6 Standaard Kwaliteitsadvies Frisse Scholen HEVO7 van toepassing Energie (indien ENG --> niet van toepassing) Lucht Temperatuur Licht Geluid Kosten Frisse Scholen

A/B/C j € € € € € € €

100

Exploitatiegericht bouwen Toepassing aluminium kozijnen (i.p.v. hout) Onderhoudsarme vloerafwerking (vinyl i.p.v. marmoleum) Onderhoudsarme wandafwerking (scanbehang met coating i.p.v. spuitwerk) Kosten exploitatiegericht bouwen

j/n j n j

100

Duurzaam bouwen Vergroten kierdichtheid gevel (qv;10 ≤ 0,25 dm³/s.m²) Vergroten isolatiewaarden gevel (Rc = 6,0 m²K/W) Triple beglazing (i.p.v. HR++ glas) Groen gevel Groen dak Vergroten isolatiewaarden dak (Rc = 8,0 m²K/W) Kosten duurzaam bouwen

j/n n n n n n n

Verhogen kwaliteitsniveau Flexibel gebouw (geen dragende binnenwanden) Vergroten zichtlijnen binnen (meer transparantie binnenwanden/-openingen, van 12% naar 18%) Verplaatsbare paneelwanden (50 m² in totaal) Elektrisch (centraal) bedienbare zonwering Kosten verhogen kwaliteitsniveau

j/n j j j j

€ € € €

200

200 -

100 € € € € € € €

-

-

12 33 45 400

300

200

125 125 400

300

200

100 € € € € €

400

300

400

300

1:

Voor prijsstijgingen zie http://bdb.nl/Indexcijfers/Kostenontwikkelingen/default.aspx. Betreft de kosten voor het wettelijk minimum bouwniveau, geldend op het peildatum (dus inclusief BENG). Berekeningen o.b.v. Uniec 3.0.3.0. ENG betekent EnergieNeutraal Gebouw. Gebaseerd op NTA 8800. 4 : Kwaliteitskader Huisvesting PO d.d. november 2016, zoals uitgegeven door Stichting Ruimte voor Onderwijs en Kinderopvang (Ruimte-OK). 5: Overige locatiegebonden kosten zoals gevelafscherming tegen fijnstof/geluid, hemelwaterberging, verdiept parkeren e.d. zijn niet voorzien en zeer locatieafhankelijk. 6: Het Programma van Eisen Frisse Scholen versie september 2015 is verwerkt. 7 : Standaard kwaliteitsadvies HEVO versie december 2020, te vinden op onze website https://www.hevo.nl/over-ons/bibliotheek/huisvestingstools. 2: 3:

De HEVO-kostenconfigurator is door ons met zorg samengesteld om een indicatie van stichtingskosten weer te geven, doch voor de juistheid en volledigheid (van het gebruik) daarvan kan niet worden ingestaan. HEVO aanvaardt op geen enkele wijze aansprakelijkheid voor gebruikmaking van de (via de website van HEVO opgevraagde) HEVO-kostenconfigurator. Voor nadere informatie over deze HEVO-kostenconfigurator, kunt u contact opnemen met Martijn van Gemert, martijn.gemert@hevo.nl of 06-10963715.

77 22 22 9 130

BIJLAGE V: KWALITEITSSTANDAARD

Referentie: 1308502-0040.3.0.

Pagina 43 van 44

Standaard kwaliteitsniveau onderwijshuisvesting Eisen bij nieuwbouw

Opdrachtgever Datum 1 december 2020 Project Kostenconfigurator Referentie 1609801-0011.5.0 Auteur(s) de heer ing. M.C.M. van Gemert

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Statenlaan 8

Postbus 70501

T +31 (0)73 6 409 409

www.hevo.nl

ISO 9001-gecertificeerd

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

5223 LA 's-Hertogenbosch

5201 CB 's-Hertogenbosch

info@hevo.nl

www.rpmbyhevo.nl

1. Inleiding Voor u ligt het HEVO-kwaliteitsadvies voor onderwijshuisvesting. Dit is ontwikkeld om vanuit onze rol als onafhankelijk adviseur, een advies te geven ten aanzien van een standaard kwaliteitsniveau van nieuw te bouwen onderwijshuisvesting. Daarbij is het uitgangspunt van dit advies een optimale balans in zicht heeft tussen prijs & kwaliteit. Dus een kostenbewust, functioneel gebouw, met een goed leerklimaat. Om hieraan te voldoen is gekozen voor het uitgangspunt dat het een fictief schoolgebouw betreft waar onze eigen kinderen les gaan krijgen en we zelf volledige zeggenschap hebben over de financiën.

Dit advies betreft de ruimtes waar les wordt gegeven; de primaire onderwijsruimtes. De ondersteunende/secundaire ruimtes van het onderwijsgebouw dienen separaat bekeken te worden. Verder dient dit advies als richtlijn te worden gezien en dient het per specifieke situatie te worden bekeken of dit passend is. Iedere situatie is immers uniek. Daarbij dient tevens de onderwijskundige visie separaat te worden bekeken. Uitgangspunt is de realisatie van permanente huisvesting, dus levensduur ≥ 40 jaar. Het advies is opgesteld aan de hand van bestaande regulier gebruikte instrumenten. Keuzes aan de hand van Frisse Scholen worden nader toegelicht in hoofdstuk 2. Hoofdstuk 3 behandeld GPR Gebouw. De eisen zijn vormgegeven aan de hand van de nieuwe BENG-regelgeving, op basis van de nieuwe rekenmethodiek NTA 8800. Het Programma van Eisen Frisse Scholen is hier echter op moment van schrijven nog niet op aangepast.

Referentie: 1609801-0011.5.0.

Pagina 3 van 8

2. Frisse Scholen

2.2. Lucht

Het Programma van Eisen Frisse Scholen is al sinds de invoering hét document waarmee in onderwijsland ambities worden vormgegeven. Daarmee is het in de markt ook een bekend instrument, waarmee men gewend is te werken. Veelal wordt Klasse B als standaard gehanteerd, aangezien het de middenklasse binnen Frisse Scholen betreft. Wij zijn echter van mening dat dit niet altijd de beste afweging tussen prijs & kwaliteit geeft. Daarom hebben we per Frisse Scholen thema een specifiek advies gegeven. De achtergrond van deze keuzes worden hieronder toegelicht.

Klasse B is van toepassing. Komt grofweg overeen met de eisen in het Bouwbesluit.

Bron voor onderstaande eisen is het Programma van Eisen Frisse Scholen 2015 van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (versie 2, september 2015).

2.2.1 Luchtverversing 2.2.2 Spuiventilatie Hier nemen we geen Frisse scholen eis over, maar gaan we uit van de Bouwbesluit-eis voor basisonderwijs voor alle onderwijsfuncties. De eisen in Frisse scholen zijn ons inziens namelijk te zwaar, te duur en tasten de ontwerpvrijheid te veel aan. De Bouwbesluit-eis voor basisonderwijs is voldoende om te kunnen spuien. Deze spui-eis is van toepassing op alle onderwijsvormen.

2.2.3 Ruimtevolume Klasse B is van toepassing.

2.1. Energie

2.2.4 Kwaliteit van de toevoerlucht

2.1.1 EPG

Klasse B is van toepassing. Daarbij wel de filterklasse-eis van Klasse A toepassen: F7.

Gezien de klimaatdoelstellingen, zijn we van mening dat de huidige EPG-eisen & de toekomstige BENG-eisen onvoldoende zijn om aan de CO2-doelstellingen te kunnen voldoen. Daarom adviseren we om een energieneutraal gebouw (ENG) te realiseren. Ofwel, een scherpere eis dan Klasse A.

2.2.5 Emissies van materialen Klasse B (= A) is van toepassing.

2.2.6 Emissies van apparatuur 2.1.2 Duurzame energie De toekomstige regelgeving van BENG gaat verder dan Klasse A in Frisse Scholen. We gaan echter uit van ENG, waarmee we de eis verder aanscherpen.

Klasse A is van toepassing, voor zover er nog verontreinigende apparatuur aanwezig is.

2.2.7 Schoonmaakbaarheid 2.1.3 Beheer Klasse A is van toepassing. Daarnaast dient het real-time energieverbruik en opgewekte energie op schermen zichtbaar te worden gemaakt in de school op centrale plaatsen zoals entree, aula en/of docentenkamer.

Klasse C (= B & A) is van toepassing. Zie daarbij ook de bevindingen en aanbevelingen in rapport 'Naar een schone school' van VSR&OSB.

2.2.8 Tabaksrook Klasse A is van toepassing, in lijn met huidig beleid.

2.1.4 Kwaliteitsborging Klasse C (= B & A) is van toepassing. Daarbij dient na een volledig gebruiksjaar opnieuw te worden aangetoond dat aan de eisen wordt voldaan.

Referentie: 1609801-0011.5.0.

2.2.9 Toiletten Klasse A is van toepassing. Uit de praktijk blijkt stank in toiletten een veel voorkomend probleem.

Pagina 4 van 8

2.2.10 Legionella Klasse C (=B & A) is van toepassing.

2.4.3 Helderheidswering Klasse B is van toepassing.

2.2.11 Kwaliteitsborging Klasse A is van toepassing. Gezonde lucht is essentieel voor een goed leerklimaat. Een periodieke kwaliteitstoets is daarbij onmisbaar.

2.4.4 Individuele beïnvloeding

2.3. Temperatuur

2.4.5 Kwaliteitsborging

2.3.1 Operatieve temperatuur winter

Klasse B is van toepassing.

Klasse C is van toepassing. Daarbij tevens de schakelingen zoals bij Kunstlicht omschreven.

Klasse B is van toepassing.

2.3.2 Operatieve temperatuur zomer

2.5. Geluid

Klasse B is van toepassing.

2.5.1 Geluidwering van de gevel Klasse C (= B) is van toepassing.

2.3.3 Individuele beïnvloeding Klasse C is van toepassing. Dit geeft voldoende mogelijkheid van beïnvloeding van temperatuur. Wel dient zonwering elektrisch te worden bediend.

2.5.2 Installatiegeluid Klasse C is van toepassing. Dit is een zeer acceptabel niveau, wat zonder meerkosten realiseerbaar is.

2.3.4 Lokaal thermisch discomfort Klasse C is van toepassing. Dit is voldoende in een onderwijsgebouw en biedt vrijheid voor de keuze van een verwarmingssysteem.

2.5.3 Ruimteakoestiek Klasse C is van toepassing op een niet-ingerichte ruimte. In de praktijk betekent dit veelal dat een ingericht lokaal voldoet aan klasse B.

2.3.5 Kwaliteitsborging Klasse B (= A) is van toepassing.

2.5.4 Luchtgeluidisolatie Klasse C is van toepassing. Bij lokalen onderling is klasse A van toepassing.

2.4. Licht

2.5.5 Contactgeluidisolatie

2.4.1 Kunstlicht

Klasse C (= B & A) is van toepassing.

Klasse C is van toepassing, maar dan met 400 lux. Daarbij geldt dat schakeling op basis van aanwezigheid plaatsvindt en dat daglichtregeling aanwezig is.

2.5.6 Kwaliteitsborging Klasse C (= B & A) is van toepassing.

2.4.2 Daglicht Klasse C is van toepassing. Meer daglicht is kostbaar en past niet binnen de strenge energetische uitgangspunten.

Referentie: 1609801-0011.5.0.

Pagina 5 van 8

3. GPR Gebouw Duurzaamheid is een belangrijk thema, met name binnen onderwijshuisvesting. We willen immers een duurzamere wereld meegeven aan onze kinderen. In GPR Gebouw worden duurzaamheidsprincipes als People-Planet-Profit, Trias Energetica, Circulariteit, CO2-footprint en dergelijke praktisch weergegeven in een rekenmodel. Daarnaast past GPR Gebouw prima bij maatschappelijk vastgoed; beter dan instrumenten als BREEAM, LEED of WELL, gezien de zwaarte van deze instrumenten.

3.2.3 Water Ambitie 8,0. Geen toepassing van sprinklerinstallatie en hergebruik hemelwater. Verder waterbesparende kranen en toiletten toepassen. Optioneel groendak toepassen.

3.3. Gezondheid 3.3.1 Geluid Ambitie 7,5. Passend bij keuzes Frisse scholen en gemiddelde locatie.

De ambities worden hieronder per thema toegelicht. Proceskwaliteit wordt niet beschouwd.

3.3.2 Luchtkwaliteit

Bron voor onderstaande eisen is GPR Gebouw versie 4.3.

3.3.3 Thermisch comfort

Ambitie 9,0. Passend bij keuzes Frisse scholen en gemiddelde locatie.

Ambitie 7,5. Passend bij keuzes Frisse scholen.

3.1. Energie

3.3.4 Licht en visueel comfort

3.1.1 Energieprestatie

Ambitie 7,0. Passend bij keuzes Frisse scholen.

Ambitie 10,0. Passend bij de ambitie ENG (zie Frisse scholen Energie – EPG).

3.1.2 Energieprestatie, aanvullend.

3.4. Gebruikskwaliteit

Ambitie 10,0. Passend bij de ambitie ENG.

3.4.1 Toegankelijkheid Ambitie 7,5. Door zorgvuldige toepassing Handboek toegankelijkheid is hogere ambitie veelal mogelijk.

3.2. Milieu 3.2.1 Milieuprestatie gebouw (MPG)

3.4.2 Functionaliteit

Ambitie 7,5. Dit is een passende ambitie bij een duurzaam gebouw met in basis weinig schadelijke materialen én de ambitie ENG.

Ambitie 7,5. Passend bij keuzes Frisse scholen en gemiddelde locatie.

3.4.3 Technische kwaliteit 3.2.2 Circulair materiaalgebruik

Ambitie 10,0. Standaard bij nieuwbouw.

Ambitie 7,5. Voldoende aandacht voor toepassing van duurzaam hout, circulaire materialen en eventueel hergebruik.

3.4.4 Sociale veiligheid Ambitie 9,0. Aandacht voor veilig gebouw is prima mogelijk zonder meerkosten.

Referentie: 1609801-0011.5.0.

Pagina 6 van 8

3.5. Toekomstwaarde 3.5.1 Toekomstgerichte voorzieningen Ambitie 7,5. Zorgt voor een degelijk en toekomstbestendig gebouw.

3.5.2 Flexibiliteit Ambitie 8,0. Zorgt voor een voldoende (her)indeelbaarheid van het gebouw binnen de onderwijsfunctie.

3.5.3 Belevingswaarde Ambitie 8,0. Dit gaat uit van een representatief onderwijsgebouw passend binnen zijn omgeving. Uitgangspunt gemiddelde locatie.

Referentie: 1609801-0011.5.0.

Pagina 7 van 8

Colofon Uitgave: Datum:

HEVO B.V. 30 april 2021

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Contact Statenlaan 8 5223 LA 's-Hertogenbosch

Postbus 70501 5201 CB 's-Hertogenbosch

T +31 (0)73 6 409 409 info@hevo.nl www.hevo.nl

www.rpmbyhevo.nl

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Niets uit deze uitgave mag zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van HEVO B.V. worden gekopieerd, noch aan derden ter inzage worden gegeven

Referentie: 1308502-0040.3.0.

Pagina 44 van 44