Bijlage 1 Jaarstukken 2021

Jaarstukken 2021 Behandeling in de gemeenteraad op 7 juli 2022.

2

Inhoudsopgave JAARVERSLAG ................................................................................................................... 5 Inleiding ................................................................................................................................................7 Financieel beeld in hoofdlijnen ......................................................................................................... 12 Grafisch overzicht baten en lasten per programma.......................................................................... 15

PROGRAMMAVERANTWOORDING.................................................................................. 17 Programma 1 Krachtige dorpen ........................................................................................................ 21 Programma 2 Participatie, ondersteuning en zorg ........................................................................... 27 Programma 3 Veilige dorpen............................................................................................................. 34 Programma 4 Economie, natuur, toerisme en cultuur ..................................................................... 39 Programma 5 Woonomgeving .......................................................................................................... 48 Programma 6 Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen ............................................................ 53 Programma 7 Bestuur, organisatie en dienstverlening..................................................................... 58 Programma 8 Algemene middelen.................................................................................................... 66

PARAGRAFEN ................................................................................................................. 71 Paragraaf over Corona....................................................................................................................... 73 Paragraaf Bedrijfsvoering .................................................................................................................. 77 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen........................................................................................... 81 Paragraaf Gemeentelijk grondbeleid ................................................................................................ 87 Paragraaf Lokale heffingen................................................................................................................ 90 Paragraaf Verbonden partijen ........................................................................................................... 98 Paragraaf Financiering..................................................................................................................... 121 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................... 127

JAARREKENING ..............................................................................................................140 Balans .............................................................................................................................................. 142 Overzicht van baten en lasten in de rekening ................................................................................. 145 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling....................................................................... 147 Toelichting op de Balans ................................................................................................................. 150 Toelichting op de baten en lasten ................................................................................................... 170 Overzicht baten en lasten (taakvelden per programma) ................................................................ 174 Sisa verantwoording ........................................................................................................................ 177

BIJLAGEN .......................................................................................................................181

Jaarstukken 2021

3

4

JAARVERSLAG

Jaarstukken 2021

5

6

Inleiding Wij geloven in de kracht van mensen. Zij vormen de gemeenschap van Roerdalen. Een sterke gemeenschap is een antwoord op eenzaamheid. Steeds meer inwoners raken betrokken en nemen initiatief en verantwoordelijkheid. Initiatieven zijn talrijk. Er is een nieuwe beweging ontstaan. Wij willen deze beweging samen met onze inwoners versterken, zodat nog meer mensen enthousiast raken en een bijdrage leveren. Zij maken zèlf de samenleving. We maken het inwoners zo gemakkelijk mogelijk om hier aan mee te doen. We zijn op weg naar een andere overheid. Wij kiezen voor maatwerk in een dorpsgerichte aanpak, waarbij we aansluiten bij initiatieven van onze inwoners en de gemeenschap. Ontwikkelen van nieuw beleid en nieuwe maatregelen doen we samen met de inwoners waar dit beleid voor bedoeld is. De praktijk en de behoeften van de inwoners zijn leidend voor de koers en de keuzes die we maken. De manier waarop we dat doen is belangrijk, Samen Doen! We experimenteren en zoeken naar nieuwe slimme wegen en verbindingen. We verbeteren de dienstverlening en de communicatie. We leren van successen en van wat niet blijkt te werken. Regels dienen een hoger doel. We werken vanuit dit doel of ‘de bedoeling’: dit betekent voor ons dereguleren en experimenteren. Deze visie brachten we in 2021 in de praktijk. Het was een jaar dat opnieuw beïnvloed werd door de gevolgen van de coronapandemie.

In deze jaarrekening kijken we terug op de resultaten. In de samenvatting (algemeen deel) nemen we u in vogelvlucht mee langs de belangrijkste resultaten uit het jaar 2021. In de programmaverantwoording gaan we per programma in op de doelen en activiteiten die in 2021 gepland waren. Hier verantwoorden we ook de financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Leeswijzer De “Jaarstukken 2021” bestaan uit de volgende onderdelen: − het jaarverslag Hierin beschrijven we de belangrijkste ontwikkelingen van het afgelopen jaar. Daarnaast schetsen we het financieel beeld op hoofdlijnen. − de programmaverantwoording De programmaverantwoording bestaat uit de 8 programma’s. De opbouw van de programma’s wordt hieronder verder uitgelegd. − de paragrafen Het betreft hier de verplichte paragrafen volgens de BBV. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de programma’s. Het gaat vooral om de beleidslijnen voor beheersmatige aspecten die grote financiële gevolgen hebben of kunnen hebben. Iedere paragraaf heeft zijn eigen karakter en opbouw. We gaan staat in een aparte paragraaf stil bij de gevolgen van de coronapandemie voor onze gemeente. − de jaarrekening De jaarrekening is het financiële deel van de jaarstukken en bestaat uit het overzicht van baten en lasten en de balans.

Jaarstukken 2021

7

Zo is de programmaverantwoording opgebouwd Inleiding Hierin beschrijven we kort waar het programma over gaat en wat we wilden bereiken. Speerpunten Onder speerpunten hebben we de speerpunten uit de programmabegroting vermeld. We rapporteren over de inhoud, financiën en planning. Hiervoor gebruiken we de volgende tekens en kleuren:

☺  

het gaat goed, dus zoals we in de begroting hebben aangegeven het gaat minder goed dan gepland, uitvoering zoals begroot staat onder druk het gaat niet goed, we wijken af van de begroting

Reguliere werkzaamheden Naast de speerpunten voeren we ook nog veel andere werkzaamheden uit. Deze reguliere werkzaamheden worden kort opgesomd. Indicatoren Bij de indicatoren maken we verschil in betekenisvolle indicatoren en verplichte indicatoren. De actualiteit van de gegevens is wisselend. We zijn afhankelijk van diverse bronnen. Sommige cijfers zijn al jaren oud. We hebben de meeste recent gegevens gebruikt. Betekenisvolle indicatoren We hebben een eerste aanzet gemaakt om te komen tot betekenisvolle indicatoren die de ontwikkeling van de strategische doelen van het desbetreffende programma weergeven. Hiervoor hebben we gebruik gemaakt van de gegevens van www.waarstaatjegemeente.nl. De indicatoren die we hebben opgenomen zijn grafisch weergegeven. Per indicator is een korte omschrijving weergegeven en in een enkel geval ook al een conclusie. Nog niet bij alle programma’s hebben we betekenisvolle indicatoren, dit moet naar de toekomst nog verder groeien even als de conclusies die hieruit kunnen worden getrokken. Verplichte indicatoren Door het Rijk, zijn in afstemming met de VNG, een aantal indicatoren verplicht gesteld. Deze zijn in een tabel opgenomen bij ieder programma. De gegevens zijn afkomstig van www.waarstaatjegemeente.nl. Per indicator is aangegeven wat de betekenis is, welke bron gebruikt is en op welke jaar het gegeven betrekking heeft.

Ter vergelijking zijn ook de gemiddelde waardes van de gemeenten in de provincie Limburg, van niet stedelijke gebieden en van gemeenten met minder dan 25.000 inwoners weergegeven. Financieel Bij de staatjes geven we per programma aan: − Wat de daadwerkelijke baten en lasten van vorig jaar waren (rekening 2020). − Wat de bedragen waren in de begroting zoals deze oorspronkelijk door de raad is vastgesteld (primitieve begroting). − Wat de baten en lasten van de aangepaste begroting zijn op basis van door de raad vastgestelde begrotingswijzigingen (actuele begroting). − Wat de daadwerkelijke baten en lasten van 2021 waren (rekening 2021). − Of er een voordelig (V) of nadelig (N) verschil is tussen de actuele begroting en de rekening 2021 (verschil). Naast de baten en lasten zijn de mutaties in de reserves op dezelfde manier weergegeven.

8

In de toelichting zijn de belangrijkste verschillen verder uitgewerkt. Kleinere verschillen zijn opgenomen als overige afwijkingen.

SAMENVATTING In deze samenvatting beschrijven we de belangrijkste ontwikkelingen van het jaar 2021. Daarnaast schetsen we het financieel beeld op hoofdlijnen. We lichten de belangrijkste verschillen tussen de begroting en de realisatie toe. We staan in een aparte paragraaf stil bij de gevolgen van de coronapandemie voor onze gemeente. Corona heeft op verschillende manieren invloed gehad op ons werk. In de programmaverantwoording lichten we dit toe. Daarnaast hebben we, op advies van het ministerie van Binnenlandse zaken, een aparte paragraaf over corona opgenomen. Op weg naar een andere overheid Alle teams droegen bij aan de ontwikkeling naar een andere overheid. We investeerden in onze dienstverlening en communicatie. Bijvoorbeeld met de nieuwe opzet van RoerdalenBericht. We ondersteunden meerdere experimenten, waarin we samen met inwoners werkten aan vernieuwing. Zoals de vernieuwing van het sportpark Schepersheuvel tot dorpspark, de speeltuin aan de Rector van de Boornlaan in Posterholt of de start van het dorpsnetwerk ApolloVitaal. De coronabeperkingen beperkten de mogelijkheden om meer ervaring op te doen met beeldvormende bijeenkomsten en daarmee meer inwoners te betrekken bij de voorbereiding van belangrijke raadsstukken. Maatschappelijke ontwikkeling De omvorming van het sociaal domein is dé belangrijkste opgave in 2021 geweest.

Deze opgave gaat over het dichtbij en het effectief organiseren van zorg en ondersteuning voor inwoners van Roerdalen. Afgestemd op de behoefte van onze inwoners en de ontwikkelingen in de dorpen. Anders gezegd: méér passende hulp, minder verkokering, versterking van de sociale samenhang èn kostenbesparing. Het Sociaal Team speelt hierin een sleutelrol. Wij hebben in 2021 uitvoeringsplannen gemaakt gericht op de volgende ambities: • • • •

Inzet van een praktijkondersteuner jeugd-GGZ bij de huisarts; Uitbreiding van de basisondersteuning van het Sociaal Team; Extra inzet op gezinnen met complexe problematiek; Extra inzet op armoede en schuldhulp.

We hebben in 2021 een aantal pilots voorbereid, die in 2022 worden uitgevoerd. Hiermee versterken wij de lokale basis van het sociaal domein. Tot die basis behoort ook de gedragsdeskundige op de scholen. Die adviseert en ondersteunt ouders, kinderen en leerkrachten. Gespecialiseerde hulp wordt daardoor steeds vaker overbodig. Via het project Outdoor campus Roerdalen kregen de eerste deelnemers een baan in het groen. Met besluiten over de buitenbaden en het raadsvoorstel over dorpshuis Vlodrop rondden we het accommodatiebeleid eind 2021 af. Begin 2022 werd dit voorstel over Vlodrop aangenomen in de gemeenteraad. We hebben de zichtbaarheid van onze handhavers vergroot. Dit leidt ook tot meer contact met inwoners. De handhaving van de coronamaatregelen was een bijzonder aandachtspunt. Het extreme hoog water in de Roer in juli 2021 zorgde voor een uitzonderlijke week, met de grootschalige inzet van onze organisatie en de hulpdiensten en de evacuatie van inwoners in het overstromingsgebied.

Jaarstukken 2021

9

Ruimtelijke ontwikkeling en ondernemerschap In alle kernen werden woningen gebouwd. We zorgden voor extra capaciteit om de woningbouw waar mogelijk te versnellen en het toenemend aantal aanvragen af te handelen. Waar nodig namen we zelf de regie, zoals met het centrumplan Herkenbosch. Daarmee zorgen we voor passende woningen in het hart van het dorp. De voorbereiding op de Omgevingswet was ook in 2021 een van de belangrijkst aandachtspunt. Een Omgevingsvisie werd vastgesteld. Daarnaast werkten we aan de voorbereiding van de uitvoering. De invoering van de omgevingswet werd opnieuw uitgesteld We bereiden de invoering van de nieuwe systematiek voor afvalinzameling voor. De nieuwe wijze van inzamelen start per 2022. De ondernemers in Roerdalen ondervonden ook in 2021 allemaal gevolgen van de coronabeperkingen. We hebben ze hierin waar mogelijk ondersteund. Er waren een paar grote projecten in de openbare ruimte. We maakten samen met inwoners het plan voor de reconstructie van de Markt in Vlodrop. De herinrichting van Hoofdstraat in Posterholt werd afgerond. De vernieuwing van de Leropperweg startte eind 2021. De uitvoering van dit project gebeurt vooral in 2022. De raad nam een besluit over de verbouwing van de gemeenteloods in Melick.

Na verbouw kunnen alle medewerkers, dus ook de via Westrom gedetacheerde medewerkers vanuit één locatie gaan werken In juli 2021 hadden we een aantal dagen uitzonderlijk hoogwater in de Roer. Een paar honderd inwoners kregen een evacuatieadvies. We hebben samen met het waterschap en de inzet van vele vrijwilligers alles gedaan om de overlast zoveel mogelijk te beperken. Het betekende ook extra inzet van een groot aantal medewerkers tijdens het incident. Daarna volgden de nazorg, evaluatie en herstelwerkzaamheden. Samenwerking MER Het Servicecentrum MER wordt nog volop ‘verbouwd’. We zagen onder leiding van de nieuwe directeur de eerste verbeteringen zichtbaar worden. We hebben er vertrouwen in dat deze ontwikkeling doorzet. Dit leidt ook tot verlaging van de organisatiekosten. Begroting in balans Met het project Roerdalen in Balans zorgen we ervoor dat onze begroting weer duurzaam in balans komt. We combineren in deze aanpak een financiële doelstelling met belangrijke inhoudelijke opgaven. Het gaat om een meerjarige aanpak waarin we tot 2024 de tijd nemen om dit te bereiken. We kregen incidenteel extra rijksgeld voor oa jeugdhulp. Hierdoor hoefden we geen gebruik te maken van de reserve afdekken tekorten. We realiseren zelfs een grotere kostenbeperking dan we in het oorspronkelijke plan voor het jaar 2021 hadden voorzien.

Continuïteit in deze aanpak is essentieel, ook als we extra geld krijgen van het Rijk. Het voorzetten van dit project is cruciaal omdat de meeste resultaten, zowel inhoudelijk als financieel, pas in de komende jaren gehaald zullen worden. In februari 2022 is de laatste voortgangsrapportage (over 2021) gedeeld met de klankbordgroep Roerdalen in balans, met uitgebreide informatie over de ontwikkeling per deelproject.

10

Conclusie We hebben in 2021, ondanks aanhoudende coronabeperkingen belangrijke stappen gezet om onze gemeente gezond, veilig, duurzaam en leefbaar te houden. De samenwerking met inwoners en ondernemers groeit. Meer mensen doen mee. Tegelijkertijd zijn onze uitdagingen groot. Hoe houden we de zorgkosten in balans en hoe zorgen we voor een passend woningbestand, nu en op de langere termijn? Hoe geven we invulling aan de duurzaamheidsopgave voor onze gemeente? Dit zijn ook voor de komende periode belangrijke aandachtspunten. Daar werken we samen aan, met onze raad, inwoners, ondernemers en verenigingen. Samen Doen! We sluiten 2021 af met een overschot van circa € 882.000, waardoor een onttrekking uit de reserve “afdekken tekorten”, niet meer nodig is. Bij de primitieve begroting gingen we nog uit van een saldo van € 0, waarbij er € 1.712.000 onttrokken werd uit de reserve “afdekken tekorten”. Het resultaat is daarom in totaal verbeterd met afgerond € 2.594.000. Dit overschot heeft een aantal redenen. We hebben de belangrijkste afwijkingen al gedeeltelijk verantwoord bij de halfjaarrapportage en in verschillende raadsinformatiebrieven. Dit zijn de grootste afwijkingen in 2021 ten opzichte van de primitieve begroting:

Grootste afwijkingen Gemeentefondsuitkering (circulaires, maart brief 2021) € 2.697.000 (V) Wachtgeldvoorziening en pensioenvoorziening (voormalig) wethouders € 507.000 (N) Terugdraaien onttrekking aan de reserve Afdekken tekorten € 1.712.000 (N) Overige mutaties inclusief reserve mutaties € 404.000 (V) € 882.000 (V)

In het financieel beeld op hoofdlijnen lichten we de verschillen ten opzichte van de actuele begroting toe.

Jaarstukken 2021

11

Financieel beeld in hoofdlijnen De primitieve begroting 2021-2024 is vastgesteld op 5 november 2020 met een saldo van € 0 in 2020, dit is wel inclusief een onttrekking van €1.712.000 uit de reserve “afdekken tekorten”. Het saldo ten tijde van halfjaarrapportage is verbeterd naar € 240.000, waarbij er een onttrekking plaats zou vinden van € 1.816.000 uit de reserve “afdekken tekorten”. Bij het opmaken van het jaarrekeningverslag is in het tweede half jaar het financieel resultaat verbeterd met afgerond € 2.458.000 positief. We sluiten 2021 daarom af met een positief financieel resultaat van € 882.000, waarbij er geen onttrekking uit de reserve “afdekken tekorten” meer nodig is. In deze jaarrekening verantwoorden we het verschil van € 2.458.000. Onderstaande tabel laat op programmaniveau het verloop en de verschillen zien van het resultaat van de primitieve en de actuele begroting, afgezet tegen het resultaat van de jaarrekening. bedragen x € 1.000 Rekening Primitieve Actuele 2020 Begroting Begroting

Rekening 2021

Verschil

Saldo van baten en lasten Lasten 1. Krachtige dorpen 2. Participatie, ondersteuning en zorg 3. Veilige dorpen 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur 5. Woonomgeving 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening 8. Algemene middelen Totaal Lasten

- 4.467 - 23.826 - 3.063 - 3.969 - 3.565 - 5.974 - 10.406 - 313 - 55.584

- 4.238 - 21.253 - 2.177 - 1.763 - 4.784 - 6.659 - 10.613 - 290 - 51.778

- 4.589 - 22.913 - 2.328 - 3.010 - 4.982 - 6.859 - 11.123 - 311 - 56.115

- 4.937 - 21.782 - 2.568 - 1.708 - 5.556 - 6.705 - 11.038 - 215 - 54.508

- 348 N 1.131 V - 240 N 1.302 V - 574 N 154 V 85 V 96 V 1.606

Baten 1. Krachtige dorpen 2. Participatie, ondersteuning en zorg 3. Veilige dorpen 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur 5. Woonomgeving 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening 8. Algemene middelen Totaal Baten

261 6.841 119 719 3.739 2.493 274 37.568 52.014

227 4.598 91 340 4.526 2.385 467 36.663 49.297

271 5.446 185 985 4.629 2.439 462 38.736 53.153

692 5.316 428 451 4.431 2.706 592 39.329 53.945

420 V - 130 N 243 V - 534 N - 198 N 267 V 130 V 593 V 792 V

Saldo van baten en lasten

- 3.570

- 2.482

- 2.961

- 563

2.398

Mutatie reserves Toevoegingen

- 22.021

- 6.243

- 7.097

- 7.270

- 173 N

Onttrekkingen

24.452

8.725

10.683

8.715

- 1.968

Mutatie reserves

2.431

2.482

3.586

1.445

- 2.141 N

Resultaat

- 1.138

0

624

882

258 V

Overzicht programma's

In de programmaverantwoording en in de paragraaf bedrijfsvoering worden de verschillen gedetailleerder toegelicht. Ook voor de mutaties in de reserves worden per programma de verschillen toegelicht. Hieronder lichten we de belangrijkste verschillen kort tekstueel toe.

12

Sociaal domein De omvorming is gericht op het terugdringen van de kosten van gespecialiseerde hulpverlening. Het grootste financiële voordeel in 2021 is ontstaan in het sociaal domein. We zien dat de kosten van de zwaardere jeugdhulp zijn afgenomen. Het is nog te vroeg om hier definitieve conclusies aan te verbinden. Uitbreiding van nabije laagdrempelige hulp vanuit de omvorming moet leiden tot een verdere structurele kostendaling. Aandachtspunt is de kostenstijging bij de Wmo. Naast de vergrijzing speelt het voordelige abonnementstarief hierbij een rol. Afhankelijk van de nadere maatregelen van het rijk, treffen we nadere beheermaatregelen. Participatie Door genomen acties in de omvorming en de krappe arbeidsmarkt is er in 2021 een lichte daling te zien in het aantal uitkeringsgerechtigden. Daardoor zijn er minder uitgaven geweest. Bijstellen was bij de halfjaarrapportage niet aan de orde vanwege de coronacrisis en mogelijke niet te voorziene effecten hiervan op de uitkeringen. Jeugdzorg In de jeugdzorgplus begint de andere aanpak ook vruchten af te werpen, hoe duurzaam deze ontwikkeling is zal in de toekomst nog moeten blijken. Jeugdzorgplus is zeer gespecialiseerde zware jeugdhulp met gemiddeld hoge kosten (€150.000/jaar) per jongere. Dit jaar is een aantal jeugdzorgplustrajecten tot een einde gekomen.

Tonk Via gemeenten bood het Rijk tot 1 oktober 2021 tijdelijk extra hulp aan huishouders die te maken hebben met een plotselinge, onvoorzienbare en onvermijdelijke terugval in inkomens ten gevolge van covid-19, genaamd de TONK-regeling (Tijdelijke Opvang Noodzakelijke Kosten). Het doel was te ondersteunen bij noodzakelijke kosten zoals huur en energiekosten. Er zijn 13 aanvragen geweest. Landelijk bleken de uitgaven uiteindelijk beduidend lager dan verwacht. Dit effect was ook te zien in Roerdalen. Wmo De aanzuigende werking op maatwerkvoorzieningen Wmo door de landelijke invoering van het abonnementstarief van € 19,- per maand is nog steeds zichtbaar. Een andere ontwikkeling is de toenemende vergrijzing. Deze zorgt ook voor meer aanvragen. In de categorie hulp bij het huishouden zorgt dit voor een financiële tegenvaller. Bijdrage aan servicecentrum MER De bijdrage aan het servicecentrum MER is lager dan begroot. De laatste begrotingswijziging 2021-3 van het SC MER was nog niet verwerkt in onze begroting. Tevens is onder andere rekening gehouden met het voorlopig positieve rekeningresultaat van het SC MER. Pensioenverplichting (gepensioneerd) wethouders Ten aanzien van de pensioenverplichting jegens (gepensioneerde) wethouders en hun nabestaanden zijn actuariële berekeningen opgesteld.

Bij deze berekening is rekening gehouden met de rekenrente zoals geadviseerd door het ministerie van BZK en de meest recente sterftetabel. Dit leidt tot een extra storting in de voorziening van de wethouders pensioenen. Gemeentefondsuitkering De effecten van de decembercirculaire 2021, € 508.000 (V), zijn niet meer verwerkt in de begroting 2021.

Jaarstukken 2021

13

Reserve Afdekken tekorten Onttrekking aan de reserve afdekken tekorten heeft niet plaatsgevonden i.v.m. positief jaarrekening resultaat.

14

Grafisch overzicht baten en lasten per programma In onderstaande grafieken wordt in één oogopslag de verdeling van baten en lasten over de programma’s gepresenteerd. De bedragen kunt u terugvinden in de kolom Rekening 2021 van de vorige tabel. De grafiek hieronder staan de verdeling van de lasten en baten per programma gevisualiseerd. Lasten per programma - Rekening 2021 40,0% 0,4%

1. Krachtige dorpen (9,1%)

9,1%

20,3%

2. Participatie, ondersteuning en zorg (40,0%) 3. Veilige dorpen (4,7%) 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur (3,1%)

12,3%

5. Woonomgeving (10,2%) 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen (12,3%) 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening (20,3%)

10,2% 3,1%

4,7%

8. Algemene middelen (0,4%)

Baten per programma - Rekening 2021 0,8% 0,8%

1,3% 9,9%

8,2%

1. Krachtige dorpen (1,3%) 5,0% 1,1%

2. Participatie, ondersteuning en zorg (9,9%) 3. Veilige dorpen (0,8%) 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur (0,8%)

72,9%

5. Woonomgeving (8,2%) 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen (5,0%) 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening (1,1%) 8. Algemene middelen (72,9%)

Jaarstukken 2021

15

16

PROGRAMMAVERANTWOORDING

Jaarstukken 2021

17

18

Programmaplan Het programmaplan met acht programma’s is als volgt ingedeeld: Sociaal domein; de mens centraal 1. Krachtige dorpen. 2. Participatie, ondersteuning en zorg. 3. Veilige dorpen. Ruimtelijk domein; ruimtelijke ontwikkeling en (eu)regionaal ondernemerschap 4. Economie, toerisme en natuur. 5. Woonomgeving. 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen. Dienstverlening en Bedrijfsvoering; sturingskracht 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening. 8. Algemene middelen.

Jaarstukken 2021

19

20

Programma 1 Krachtige dorpen

Inleiding Het programma Krachtige Dorpen geeft invulling aan de sociale samenhang en de leefbaarheid van de gemeenschap en de dorpskernen. Het programma omvat de basisvoorzieningen zoals de school, de vereniging, het dorpshuis of het consultatiebureau. Het gaat om de mogelijkheden voor inwoners om elkaar te ontmoeten, zich te ontspannen en te ontplooien. En het gaat over (ondersteuning van) initiatieven van inwoners en Samen Doen. Sociale samenhang wordt door het CBS gedefinieerd in termen van sociale participatie of maatschappelijke deelname. Wij willen dat iedereen kan meedoen aan de samenleving en niemand wordt uitgesloten. Daarom investeren we in de veerkracht en de weerbaarheid van mensen. Afgelopen jaren is er een netwerk van burgerinitiatieven ontstaan. Steeds meer inwoners raken betrokken en voelen zich verantwoordelijk. Er is een sterke relatie met wonen en leefomgeving. Programma 1 raakt het fundament van het sociaal domein. Programma 1 en programma 2 (Participatie) gaan vloeiend in elkaar over. Ze hebben een sterke samenhang, waarbij programma 1 overwegend gericht is op de gemeenschap en programma 2 op individuele ondersteuning. De corona-uitbraak heeft ook in 2021 een grote impact op het sociaal domein. Samen met zorgaanbieders, vrijwilligersorganisaties en partners hebben we ervoor gezorgd dat activiteiten en hulpverlening zo goed mogelijk konden doorgaan.

Wat willen we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan Krachtige dorpen met veel sociale samenhang, goede basisvoorzieningen en weerbare inwoners. Met de meeste inwoners gaat het goed. Zij voelen zich gezond en gelukkig en voeren zelf regie over hun eigen leven en zijn autonoom. Van de inwoners van Roerdalen voelt zich 93,1% gelukkig.1 Inwoners die initiatieven nemen die bijdragen aan de sociale samenhang, leefbaarheid en duurzaamheid, blijven we faciliteren. We hebben oog voor wat mensen nodig hebben en luisteren naar de wensen van onze inwoners. Vergroten van de weerbaarheid, de veerkracht en preventie Inwoners in een (potentieel) kwetsbare situatie die een hulpvraag uiten of waarvan de veiligheid in het gedrang is, ondersteunen we met maatwerk volgens het concept positieve gezondheid. Positieve gezondheid gaat ervan uit dat mensen zelf verantwoordelijk zijn, maar dat zij met hulp hun weerbaarheid in kwetsbare situaties kunnen versterken. Daarnaast vergroten wij de inzet op preventie en preventieve maatregelen en vroegtijdig signaleren. Positieve gezondheid gaat over de veerkracht op meerdere levensdomeinen.

1

Waarstaatjegemeente.nl/2020

Jaarstukken 2021

21

In de kadernota gaven we aan dat de sociale en economische ongelijkheid toeneemt. Mensen voelen zich buitengesloten en kunnen niet meedoen. Er is een groter wordende groep kwetsbaren met een toenemende kans op een samenspel van problemen op het gebied van gezondheid, werk en inkomen, opvoeden en laaggeletterdheid. Ook is er een kleine groep ouderen en alleenstaanden die niet zelfredzaam is. Wij ondersteunen de veerkracht en weerbaarheid van deze inwoners vanuit één visie op basis van het concept positieve gezondheid: we benaderen de problemen en leefdomeinen in onderlinge samenhang.

Gezondheid is het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren in het licht van de sociale fysieke en emotionele uitdagingen van het leven.

Speerpunten Inwoners in een (potentieel) kwetsbare situatie worden weerbaarder, méér bewust van de eigen invloed op gezondheid en ontwikkelen veerkracht en vaardigheden Onderwerp Inhoud Financiën Planning Actie 1: Coaching en lifeskills op het gebied van leefstijl, werk en inkomen en gezondheid

☺

☺

☺

Actie 2: Smaaklessen, leefstijllessen en fittesten op alle scholen

☺

☺

☺

Actie 3: Preventie en omvorming

☺ ☺

☺ ☺

☺ ☺

Actie 4: Statushouders

Coaching en lifeskills op het gebied van leefstijl, werk en inkomen en gezondheid Professionals van het Servicecentrum MER en ST zijn in 2020 getraind in positieve gezondheid. De toepassing ervan verdient nog aandacht. Smaaklessen, leefstijllessen en fittesten op alle scholen Tijdens de evaluatie van het educatief pakket (subsidie) hebben de basisscholen aangegeven dat er behoefte is aan (een vorm van) leefstijl- en/of voedingslessen en fittesten. We hebben afgesproken dat deze lessen in de nieuwe regeling via de reguliere weg kunnen worden meegenomen in de subsidieaanvraag. Preventie en omvorming We zijn steeds beter in staat om preventief te werken in het sociaal domein. Het sociaal team verzamelt signalen en start waar passend met groepswerk. Zo komt er nu bijvoorbeeld een groep gescheiden ouders samen om te praten en elkaar te steunen. Ook de gedragsdeskundige op de vijf Swalm en Roer scholen in Roerdalen heeft in 2021 laten zien preventief te werken. Er zijn meerdere voorbeelden van ouders die geen inzet vanuit de jeugdhulpverlening wensen maar wel toestemming geven voor inzet vanuit de gedragsdeskundige. Soms wordt inzet vanuit jeugdhulpverlening hiermee voorkomen, soms zijn ouders na deze inzet wel bereid de stap richting jeugdhulpverlening te maken.

Ook hiermee wordt de problematiek kleiner gehouden omdat er anders waarschijnlijk voor langere tijd geen inzet vanuit hulp geweest zou zijn.

22

Statushouders Vanaf 2022 is de nieuwe wet inburgering van kracht. We hebben de invoering van deze wet intensief voorbereid. Het SC MER krijgt namens de gemeente de regie op de uitvoering van inburgeringstrajecten. Dit gebeurt in de vorm van een persoonlijk inburgerings- en participatieplan van de statushouder. Hierin is er de keuze voor drie aanbestede leerroutes met verschillende niveaus. De gemeente wordt naast de begeleiding van statushouders eindverantwoordelijk voor het aanbieden van de leerroutes.

Inwoners nemen initiatieven die de gezondheid bevorderen Onderwerp Inhoud Actie 1: Bekendheid positieve gezondheid Actie 2: Stimuleren initiatieven op het gebied van positieve gezondheid

☺ 

Financiën

Planning

☺ ☺

☺ 

Positieve gezondheid Het afgelopen jaar hebben we helaas weer de bijeenkomsten rondom positieve gezondheid moeten annuleren in verband met de coronamaatregelen op dat moment. Er is niet gekozen voor een onlinebijeenkomst omdat dit voor de meeste inwoners geen haalbare optie was en je dan niet de informele momenten krijgt waarin inwoners ervaringen kunnen delen.

Burgers nemen initiatieven op het gebied van leefomgeving en sociale samenhang Onderwerp Inhoud Financiën Actie 1: Doorontwikkeling subsidiestelsel vrijwilligersorganisaties: fase 2 Actie 2: Faciliteren burgerinitiatieven Actie 3: Afronden accommodatiebeleid Actie 4: Herstructurering van het marktgebied Vlodrop

Planning

☺

☺

☺

☺ ☺ ☺

☺ ☺ ☺

☺ ☺ ☺

Doorontwikkeling subsidiestelsel vrijwilligersorganisaties: fase 2 In 2021 is er samen met scholen en vrijwilligersorganisaties verder gewerkt aan een gedragen subsidieregeling voor het educatief pakket. Het educatief pakket is een onderdeel van het subsidiestelsel vrijwilligersorganisaties. Het college heeft deze regeling vastgesteld in januari 2022. Faciliteren burgerinitiatieven De coronabeperkingen in het afgelopen jaar hebben inwoners er niet van weerhouden om toch een aantal stappen te zetten in en voor hun dorp of zelfs daarbuiten. We beschrijven onderstaand enkele dorps-brede of dorps-overstijgende initiatieven. Meer voorbeelden treft u aan in Programma 7 onder het kopje ‘hoe experimenteel was 2021’. Dorpspark Schepersheuvel Sint Odiliënberg De omvorming van het voormalige sportpark in een dorpspark begon eind november 2018. Sindsdien zijn tal van inwoners, ondernemers en verenigingen uit Sint Odiliënberg actief met de invulling daarvan. Het afgelopen jaar werd de uitbreiding van de buitenruimte van JongNL Berg afgerond. Met het verdwijnen van het oude (voetbal)clubgebouw en de omheining heeft het terrein nu een open karakter. Wilde kruiden, planten en bloemen dragen bij aan biodiversiteit. Het Yuverta college

Jaarstukken 2021

23

(voorheen Cita Verde) maakt deel uit van de werkgroep ‘park’. Leerlingen en stagiaires onderhouden het groen in het gebied en doen zo waardevolle praktijkervaring op. Het afgelopen jaar zijn leerlingen gestart met het herstel van de oude verbindingsroute die door het park liep. De plannen voor het kind-centrum en de kinderboerderij zijn vergevorderd en in voorbereiding. De besluitvorming vindt begin 2022 plaats. De werkgroepen voor het hondenspeelveld en de sport- en beweegzone, zitten in de ontwerpfase. Samenspel Montfort De stichting Samenspel Montfort gaat alle bestaande speelplekken in het dorp aanpakken en er mogelijk een skatebaan als nieuwe plek aan toevoegen. Dat is de uitkomst van de knappe communicatiecampagne en intensieve dorpsraadpleging van afgelopen zomer. In Montfort is letterlijk en figuurlijk meer samenspel en dynamiek ontstaan. Betrokkenheid en draagvlak hebben tal van bijvangsten opgeleverd (jeu de boules-banen en -competities, verbinding van speel- en ontmoetingsplekken via beweegroutes en zitbankjes). Samenspel heeft geleid tot meer contact tussen initiatiefnemers in het dorp, inwoners en medewerkers in het gemeentehuis. Dat gaf beter inzicht in elkaars (on)mogelijkheden en zorgde voor meer onderlinge betrokkenheid en wederzijds respect en waardering. Het voorlopig ontwerp van projectplan zat eind 2021 in de afrondende fase.

Communicatieplatform RoerdalenNU In december 2019 werd met alle dorps- en parochieweekbladen het draagvlak verkend om de gemeentelijke berichtgeving te combineren met het dorpsnieuws. Zowel op papier, als digitaal. Doel was om meer inwoners (ook jongeren) lokaal te bereiken via de best mogelijke kanalen. Met als mogelijk neveneffect een impuls voor de dorpsbladen. Na een aantal proefedities en de positieve reacties daarop in oktober 2021, besloten we om per 2022 te starten met een proefjaar. Dat zal uitwijzen of en hoe de samenwerking structureel kan worden. Afronden accommodatiebeleid Eind 2021 vonden de laatste voorbereidingen voor besluitvorming over het dorpshuis Vlodrop plaats. Daarmee kon begin 2022 de laatste grote stap in het accommodatiebeleid worden gezet. In 2021 zijn ook keuzes gemaakt over de toekomst van de buitenbaden. Dit krijgt nog een vervolg in 2022. Besluitvorming rondom jeugdhuizen is nog niet geheel afgerond, omdat we eerst de keuzes rondom onder meer scholen en dorpshuizen hebben gemaakt. Het Integraal huisvestingsplan onderwijs is in 2021 vastgesteld en is de basis voor de uitwerking van onderwijshuisvesting in Posterholt en Vlodrop. Herstructurering van het marktgebied Vlodrop Samen met inwoners, ondernemers en overige stakeholders hebben wij voor de Markt in Vlodrop een breed gedragen herinrichtingsontwerp gemaakt.

Dit ontwerp wordt in 2022 bestek gereed gemaakt en aanbesteed. Uitvoering staat door onderhoudswerk aan de Roerbrug gepland voor januari 2023.

Reguliere werkzaamheden − − − − − − −

24

Onderwijs (Voor- en vroegschoolse educatie, leerplicht, leerlingenvervoer). Jeugdbeleid (in de brede zin van preventie tot inkoop specialistische jeugdhulp). Subsidiebeleid en accommodatiebeleid. Gezondheidsbeleid (regie en aansturing GGD). Kinderopvang. Wmo. Huisvesting en begeleiding van statushouders.

Financieel bedragen x € 1.000 1. Krachtige dorpen Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

Rekening Primitieve 2020 Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2021

Verschil

- 4.467 261 - 4.206

- 4.238 227 - 4.012

- 4.589 271 - 4.318

- 4.937 692 - 4.246

- 348 N 420 V 72 V

477 477

378 378

465 465

421 421

- 44 N - 44 N

- 3.729

- 3.634

- 3.853

- 3.825

28 V

Toelichting

bedragen x € 1.000 1. Krachtige dorpen - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Lasten Apollobad Melick: SPUKIJZ is ontvangen van het Rijk en doorbetaald aan Laco (zie baten)

- 239 N

Exploitatie buitenbaden: Hogere uitgaven voor inhuur tijdelijk personeel en inkoop materialen. Door versoepelingen zijn de baden eerder open gegaan dan verwacht waardoor eerder en meer personeel is ingezet dan geraamd.

- 48 N

Het extra budget voor het onderzoek naar de toekomst van de buitenbaden is niet geheel ingezet. Dit budget voor onderzoek is door de raad beschikbaar gesteld om in 2021 de buitenbaden open te stellen en te onderhouden waar en indien nodig. (zie ook mutaties reserves)

44 V

Kosten ten behoeve van functioneel overdragen van sporthal de Wieë. Door diverse afkeuringen van toestellen kwam de veiligheid van de gebruikers in het geding. De maximale jaarlijkse bijdrage voor de sporthallen is hiervoor ingezet. Toekomstig onderhoud en keuringen komen voor rekening van de stichting.

- 28 N

Sportpark Herkenbosch: Bij het functioneel overdragen van het sportpark is er een nieuwe beregeninginstallatie incl. toebehoren aangelegd, de oude was defect. Deze extra kosten waren onvoorzien maar noodzakelijk om het veld te kunnen blijven gebruiken.

- 27 N

De Provinciale subsidie voor dorpshuis De Beuk hebben wij ontvangen (als eigenaar/aanvrager volgens nieuwe regels voor deze subsidie) en is doorbetaald aan de stichting.

- 90 N

De GGD heeft minder inspecties uitgevoerd bij de kinderopvanglocaties. Dit komt omdat de GGD voornamelijk druk is geweest met corona en daardoor minder personeel heeft gehad om inspecties uit te voeren.

24 V

Totaal lasten Baten Apollobad Melick: SPUKIJZ is ontvangen van het Rijk en doorbetaald aan Laco (zie lasten) Rijksuitkering compensatie btw sportaccommodaties (SPUK), inclusief afrekening 2020. Provinciale subsidie dorpshuis de Beuk

Jaarstukken 2021

- 364 N 239 V 87 V 90 V

25

bedragen x € 1.000 1. Krachtige dorpen - Belangrijkste afwijkingen

26

Verschil

416 V

Totaal baten Mutatie reserves Onderzoek eventuele sluiting buitenbaden (zie ook lasten)

- 44 N

Totaal mutatie reserves Overige afwijkingen

- 44 N 20 V

Totaal afwijkingen

28 V

Programma 2 Participatie, ondersteuning en zorg

Inleiding Programma 2 gaat over de ondersteuning van inwoners met een hulpvraag. Wij gaan daarbij uit van nabijheid, maatwerk en empathie. Er is sprake van dorpsgericht samenwerken van professionals en vrijwilligers in het sociaal domein. Komende jaren staan in het teken van verdere ontschotting van het sociaal domein. Het Rijk heeft de deelbudgetten tot één geldstroom samengevoegd. In programma 1 gaven we al aan dat we steeds meer uitgaan van een totaalaanpak voor het sociaal domein op basis van maatwerk en het concept positieve gezondheid. Zoals in programma 1 al aangegeven heeft de coronacrisis een grote impact op het sociaal domein. Landelijk zijn er signalen van toenemende sociaal-emotionele problematiek en eenzaamheid. Ook bij kinderen en jongeren. Talloze huishoudens worden financieel getroffen. Dit heeft nog onbekende gevolgen voor de langere termijn. Omvorming Sociaal Domein We willen uiterlijk in 2024 € 1,75 miljoen besparen, ten opzichte van 2019. In 2021 zien we de eerste resultaten van onze inspanningen. Ondanks dat we bij de halfjaarrapportage onze financiële doelstelling in 2021 moesten bijstellen, zijn we positiever geëindigd dan verwacht. Omvormen betekent het toewerken naar het dichtbij en effectief organiseren van de zorg en ondersteuning van inwoners van Roerdalen. Dit gebeurt gebiedsgericht, vanuit de situatie en de behoeften van de hulpvrager.

Kort gezegd: méér passende hulp, minder verkokering, kostenbesparing en behoud van sociale samenhang. De gemeenteraad heeft op 15 juli 2021 het Plan Omvorming Sociaal Domein vastgesteld met daarin de volgende ambities: − Inzet praktijkondersteuner GGZ-jeugd bij de huisarts. − Uitbreiding van de basisondersteuning door het Sociaal Team. − Extra ondersteuning van gezinnen met complexe problematiek. − Gerichte inzet armoede en schuldhulp. − Uitbreiden van ‘collectieve’ vormen van basisondersteuning, zoals Huiskamerplus. In 2021 hebben we deze ambities vertaald naar uitvoeringsplannen.

Wat willen we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan Zelfredzame inwoners die kunnen deelnemen in de samenleving Met ingang van 2020 is een nieuw beleidskader van kracht voor het sociaal domein -aangevuld met een lokale visie en een lokale aanpak sociaal domein- specifiek voor Roerdalen en onze inwoners. Vanuit de integrale aanpak van het sociaal domein, hebben sommige doelgroepen of thema’s aparte aandacht gekregen. Wij belichten er een aantal:

Jaarstukken 2021

27

Jeugd In 2021 zien we een afname van kosten in de jeugdhulp. De omslag naar meer nabije hulp wordt gemaakt. Op het gebied van preventie zijn we goed op weg. Vanuit het sociaal team is bijvoorbeeld de koppeling gemaakt tussen een aantal gescheiden ouders die elkaar ondersteunen. We zien ook dat de gedragsdeskundige op de scholen steeds beter in staat is om vroegtijdig problemen te signaleren of te normaliseren. Hiermee voorkomen we inzet van gespecialiseerde jeugdhulp. Tegelijk zien we in 2021 dat de personele capaciteit van professionele organisaties onder druk staat. Zowel bij het CJG als bij jeugdhulpaanbieders. Dit door een combinatie van een hoge werkdruk, ziekteverzuim (zeker in deze coronatijd) en hoog personeelsverloop in de jeugdhulpsector. Hierdoor staat de continuïteit van zorg onder druk en lopen wachttijden op. Door de wachtlijsten verloopt de doorstroom naar het CJG of een gespecialiseerd aanbieder niet goed. Wanneer een gezin na aanmelding bij het CJG op een wachtlijst terecht komt, wordt de kans ook groter dat men afhaakt. Waar in 2020 52% van de gezinnen na aanmelding bij het CJG geholpen werd binnen 14 dagen, is dit in 2021 nog maar 25%. In 2021 moet 75% van de gezinnen langer dan 3 weken (17% zelfs 7 weken of meer) wachten voordat ze in een hulpverleningstraject bij het CJG terecht kunnen ten opzichte van 48% in 2020.

Participatie In Roerdalen hebben we de ambitie dat iedereen mee doet en niemand aan de kant staat. De toepassing van het principe van de omgekeerde toets is hierbij het uitgangspunt van ons handelen (mens boven de regels). Daarnaast wordt ook het principe van positieve gezondheid zo veel mogelijk toegepast. Ontwikkelingen participatie In 2021 werd nog uitgegaan van een stijging van de werkloosheid en daarmee ook een stijging van het aantal bijstandsgerechtigden. Dit is niet uitgekomen. Per januari 2021 ontvingen 255 huishoudens een uitkering participatiewet. Gedurende het jaar 2021 is het aantal huishoudens met een bijstandsuitkering langzaam gedaald naar 237 in november 2021. Deze daling heeft zich voortgezet, ondanks de diverse lockdowns. Dit beeld zien we ook landelijk. De economie groeit, en er is een groeiend tekort aan arbeidskrachten. Dat biedt ook kansen voor onze inwoners. Corona heeft tegelijkertijd ook effect gehad op het contact met inwoners: Fysieke contacten waren vaak niet mogelijk, en contact via telefoon of digitale media was niet ideaal. In 2021 heeft de gemeente Roerdalen ook de nieuwe regelingen zoals de TOZO en TONKregeling uitgevoerd voor ondernemers en ZZP-ers.

Speerpunten Mensen met een hulpvraag kunnen makkelijk terecht, worden sneller en beter geholpen en voelen zich gehoord Onderwerp Inhoud Financiën Planning Actie 1: Verbeteren dienstverlening SC MER sociaal domein Actie 2: Doorontwikkeling Sociaal Team Roerdalen Actie 3: Positieve gezondheid implementeren Actie 4: Algemene voorzieningen

28

☺ ☺  ☺

☺ ☺ ☺ ☺

☺ ☺  ☺

Mensen met een hulpvraag kunnen makkelijk terecht, worden sneller en beter geholpen en voelen zich gehoord Onderwerp Inhoud Financiën Planning Actie 5: Beter passend specialistisch aanbod Jeugd en Wmo Actie 6: Slim omgaan met gegevens Actie 7: Armoedebeleid Actie 8: Statushouders en arbeidsmigranten Actie 9: Arbeidsmarktbeleid

☺ ☺ ☺ ☺ ☺

☺ ☺ ☺ ☺ ☺

☺ ☺ ☺ ☺ ☺

Verbeteren dienstverlening Servicecentrum MER afdeling Sociaal Domein Binnen het SC MER-SD zijn de klantmanagers getraind in de werkwijze omgekeerde toets, waarbij de vraag en de inwoner centraal staat. Daarmee kijken we integraler naar de mogelijkheden en toepassing van wet en regelgeving. Doorontwikkelen Sociaal Team Roerdalen In 2021 hebben we een uitvoeringsplan opgesteld voor de uitbreiding van de basisondersteuning van het Sociaal Team. In 2021 is gestart met het invulling geven aan de subsidietender. Hiermee willen we duurzaam, toekomstbestendig, invulling geven aan de basisondersteuning binnen onze dorpen. In 2022 zal de subsidietender worden uitgezet, waarmee aan de dienstverlening vanaf 2023 verder invulling en vorm wordt gegeven. Positieve gezondheid implementeren Nieuwe sociaal teamleden en klantmanagers van het SC MER-SD, hebben in 2021 de training positieve gezondheid gevolgd en deelgenomen aan een reflectiebijeenkomst. Daarnaast vinden casusbesprekingen plaats aan de hand van het concept positieve gezondheid. Dit betekent dat er aandacht is voor alle leefdomeinen. Positieve gezondheid is met voorgenoemde acties nog niet helemaal geïmplementeerd binnen het SC MER-SD. Dit vraagt om meer oefening en bewustwording. Algemene voorzieningen Het project onafhankelijke cliëntondersteuner heeft in 2021 zeven ‘meedenkers’ opgeleverd.

Dit zijn vrijwilligers die inwoners op weg helpen in het ingewikkelde veld van jeugdhulp, Wmo, werk en inkomen. Deze meedenkers kunnen worden ingezet op het moment dat de training is afgerond (begin 2022). Beter passend specialistisch aanbod Jeugd en Wmo We voeren contractgesprekken met zorgaanbieders over passende hulp en kostenbeheersing. In 2021 hebben we een strategie uitgewerkt gericht op een betere regionale samenwerking en een andere inkoop van zorg. Wij willen dat ook de gespecialiseerde hulp nabij wordt georganiseerd. En goed aansluit op onze basisondersteuning. Deze aanpak vraagt om commitment in de regionale samenwerking. Meer duidelijkheid verwachten we in 2022. In 2021 hebben we gewerkt aan de doordecentralisatie Beschermd wonen en Maatschappelijke Opvang voor inwoners met complexe problematiek. Inwoners met complexe problematiek, of het nu om dreigende dakloosheid of ambulante begeleiding gaat, zijn er mee geholpen als ondersteuning dicht bij huis in het eigen netwerk of familie mogelijk is. Binnen de overeenkomst modulaire gemeenschappelijke regeling Limburg-Noord (MGR) zijn afspraken gemaakt om die hulp en toegang tot de zorg laagdrempeliger te maken. Die toegang loopt vanaf 2022 via het Sociaal Team, en niet meer via Roermond of Venlo. Jaarstukken 2021

29

Tegelijkertijd is elke gemeente beleidsmatig ook aan zet om preventie te organiseren. Deze ontwikkeling sluit naadloos aan op de Omvorming in Roerdalen. Slim omgaan met gegevens De arrangementenmonitor is in 2021 in gebruik genomen. Met de organisaties die onderdeel uitmaken van het Sociaal Team zijn de eerste stappen gezet om gegevens voor de arrangementenmonitor aan te leveren. Armoedebeleid In 2021 hebben we uitvoering gegeven aan het Actieplan armoede. Er zijn mooie initiatieven uit voortgekomen. Zo is in september 2021 de kinderwijkraad gestart en is de voorzieningenwijzer ingevoerd, wat nog opvolging krijgt met het verder trainen van nieuwe professionals. Het doel is dat de voorzieningenwijzer tot de standaard toolkit van professionals gaat behoren. In november 2021 heeft uw raad een amendement aangenomen gericht op het vergroten van het bereik van inwoners die in (stille) armoede leven. Wij geven hier volgens onderstaande uitwerking invulling aan in 2022. Sinds 1 januari 2021 kunnen gemeenten inwoners eerder helpen die door schulden in de problemen dreigen te komen. Dat is mogelijk door een wijziging in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. We hebben in 2021 gewerkt aan het vroegtijdig signaleren van financiële problemen en schulden van inwoners. Dit doen we in samenwerking met de woningcoöperatie, de zorgverzekeraars, de wateren energieleveranciers en de BSGW.

Het verder ontwikkelen van een gezamenlijk aanpak krijgt naar landelijk voorbeeld een vervolg in 2022. De Rekenkamercommissie heeft een rapport uitgebracht over schuldhulpverlening. Inwoners helpen met schulden brengt rust en overzicht, zodat er bij deze inwoners ruimte komt om het eigen leven weer op te pakken en aan een perspectief te werken. Zoals ook landelijk het geval is, bereiken we nog niet alle mensen met problematische schulden, zo blijkt uit het rapport. Ook dit wordt meegenomen in de uitwerking van het armoedebeleid 2022. Statushouders en arbeidsmigranten De taakstelling (plaatsing 38 personen) voor de huisvesting statushouders is in 2021 niet gehaald (12 personen geplaatst). Dit komt door de situatie op de woningmarkt. De consequentie is een extra inhaalslag in 2022. In 2021 hebben we, zoals we in programma 1 al aangaven, gewerkt aan de nieuwe wet inburgering. Deze wet geeft de Inburgeraar en de gemeente meer regie op het inburgeringstraject. Daartoe wordt een persoonlijk inburgerings- en participatieplan opgesteld en zijn drie leerroutes ingekocht. Op deze manier kunnen we meer maatwerk leveren dan in de huidige wet. Arbeidsmarktbeleid Het aantal inwoners met een uitkering is in 2021 gedaald. Die daling geldt voor de gehele regio. Vanaf september 2021 is in onze arbeidsmarktregio een regionaal mobiliteitsteam (RMT) actief.

Mensen die sinds de coronacrisis hun baan zijn verloren of dreigen kwijt te raken, en moeite hebben om zelf nieuw werk te vinden, kunnen terecht bij een regionaal mobiliteitsteam (RMT). Daarnaast is (binnen de corona-aanpak) aan ondernemers de mogelijkheid geboden om adviesgesprekken te voeren over de bedrijfssituatie. Voor inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt is het Plan Doorontwikkeling Participatie uitgewerkt in samenwerking met Maasgouw en Roermond en de Westrom. Dit ronden we naar verwachting in het voorjaar 2022 af. In Roerdalen is de pilot Outdoor Campus Roerdalen van start gegaan als project om inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt in Roerdalen in te zetten. Dat heeft tot nu toe geleid tot 4 succesvolle plaatsingen.

30

Reguliere werkzaamheden − − − − − −

Beleid, werk & inkomen. Aanpak bemoeizorg. Opdrachtgeverschap Sociaal Team. Accounthouderschap SC MER-SD. Aansturing CJG. Beleid jeugdhulp & Wmo.

Financieel bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

Rekening Primitieve 2020 Begroting

Rekening 2021

Verschil

- 23.826 6.841 - 16.985

- 21.253 4.598 - 16.654

- 22.913 5.446 - 17.467

- 21.782 5.316 - 16.466

1.131 V - 130 N 1.001 V

- 298 848 550

- 302 478 176

- 302 478 176

176 176

302 V - 302 N -

- 16.435

- 16.479

- 17.291

- 16.290

1.001 V

Mutatie reserves Toevoegingen Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

Actuele Begroting

Toelichting

bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Lasten Participatie Het Rijk heeft in de decembercirculaire 2021 middelen ter beschikking gesteld voor het opvangen van exploitatietekorten in de Sociale Werkbedrijven i.v.m. covid-19. De doorbetaling van deze middelen zorgt voor deze afwijking. De baten zijn verantwoord in programma 8.

- 65 N

118 V Door de coronamaatregelen zijn er minder trajecten re-integratie ingezet dan was voorzien. Daardoor is minder uitgegeven dan geraamd. Tevens heeft er naar aanleiding van een uitspraak van de Hoge Raad terugvordering van BTW plaatsgevonden over voorgaande dienstjaren. Voor de Tozo middelen is de begroting gebaseerd op ontvangen Rijks voorschotten. Ten opzichte van de begroting zijn de uitgaven, inclusief de terugbetalingsverplichting aan het Rijk, hoger dan begroot. Dit bedrag wordt afgerekend met het Rijk. Dit lichten we toe bij Tozo-resultaten onder het kopje 'baten'.

Jaarstukken 2021

- 41 N

31

bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg - Belangrijkste afwijkingen In 2021 is er een lichte daling te zien in het aantal uitkeringsgerechtigden, van 250 naar 236. Daardoor zijn er minder uitgaven geweest. Bijstellen was bij de halfjaarrapportage niet aan de orde vanwege de corona crisis en mogelijke niet te voorziene effecten hiervan op de uitkeringen.

Verschil 361 V

97 V Het is niet te voorspellen hoeveel leningen er door ondernemers worden aangevraagd op grond van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz). In 2021 zijn er nauwelijks leningen aangevraagd, waardoor het geraamde budget te hoog is gebleken. 51 V In 2021 is het aantal mensen met een IOAW en/of IOAZ uitkering licht gedaald . Dat heeft tot effect gehad dat er minder is uitgegeven dan geraamd.

Net zoals in 2020 is er door minder inwoners een beroep gedaan op het Fonds sociale nood. Ze kwamen in aanmerking voor andere regelingen. Het sociaal team stuurt op de inzet van dit budget in relatie tot de hulpvraag. TONK (Tijdelijke Opvang Noodzakelijke Kosten). Via gemeenten bood het Rijk tot 1 oktober 2021 tijdelijk extra hulp aan huishouders die te maken hebben met een plotselinge, onvoorzienbare en onvermijdelijke terugval in inkomens ten gevolge van covid-19, TONKregeling. Het doel was te ondersteunen bij noodzakelijke kosten zoals huur en energiekosten. Er zijn 13 aanvragen geweest. Landelijk bleken de uitgaven beduidend lager te zijn dan verwacht. Dit geldt ook in Roerdalen.

32 V

164 V

Wmo-voorzieningen Ook in 2021 heeft covid-19 een stempel gedrukt op het doelgroepenvervoer. Het aantal ritten is nog steeds minder dan het begrotings-referentiejaar 2019. De aanzuigende werking op maatwerkvoorzieningen Wmo door de landelijke invoering van het abonnementstarief van € 19,- per maand is nog steeds zichtbaar. Tevens zorgt ook de toenemende vergrijzing voor meer aanvragen. Dit zorgt met name in de categorie hulp bij het huishouden voor een financiële tegenvaller.

39 V

- 175 N

51 V De huiskamerplus in Herkenbosch is (deels) dicht geweest in verband met coronamaatregelen en deels vanwege het feit dat er weinig deelnemers waren. Hierdoor zijn er minder professionals ingezet, hetgeen leidt tot lagere kosten. Dak- en thuisloosheid/maatschappelijke opvang is in 2021 regionaal georganiseerd via de centrum gemeente Venlo. Daarom is gekozen dit budget niet gericht in te zetten. In 2022 wordt de toegang verlegd naar de gemeente binnen de Wmo. Daarvoor ontvangt de gemeente middelen vanuit de Regio.

32 V

Jeugd Jeugdzorgplus is zeer gespecialiseerde zware jeugdhulp met gemiddeld hoge kosten (150.000) per jongere. Dit jaar zijn een aantal jeugdzorgplustrajecten tot een einde gekomen.

228 V

De kosten jeugdzorg worden ingeschat op verschillende typen zorg. Het is vooraf niet goed in te schatten welk type zorg ingezet gaat worden.

23 V

Onderwijs

32

bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Net als in 2020 is er in 2021 wederom sprake van een afname van het aantal leerlingen in het leerlingenvervoer. Daarnaast is ook in 2021 sprake geweest van schoolsluitingen waardoor minder ritten gereden zijn.

27 V

De kosten in het kader van onderwijsachterstandenbeleid zijn ten opzichte van 2020 toegenomen omdat er meer kinderen deelnemen aan de voorschoolse educatie. Door de nieuwe berekeningssystematiek ontvangen we als gemeente echter een veel hogere specifieke uitkering. Het overschot wordt gereserveerd.

114 V

Diversen Begrotingswijziging 2021-3 van het SC MER is niet verwerkt. Tevens is rekening gehouden met het voorlopig positieve rekeningresultaat van het SC MER. Totaal lasten Baten Participatie De definitieve gebundelde uitkering Pw, IOAW, IOAZ, Bbz 2004 ontvangen van het Rijk voor het bekostigen van de Participatiewet en overige uitkeringen is lager dan verwacht bij de halfjaarrapportage.

78 V

1.134 V

- 45 N

Omdat er nauwelijks Bbz leningen zijn verstrekt zijn er geen vorderingen ontstaan. (zie lastenkant) Tevens is de terugbetalingsverplichting aan het Rijk in omvang gedaald.

- 56 N

Voor de baten Tozo geldt dat de begroting is gebaseerd op de ontvangen Rijks voorschotten, voor zover bekend bij het opstellen van de halfjaarrapportage 2021. De totale kosten zijn lager dan de ontvangen voorschotten en het teveel ontvangen voorschot wordt afgerekend met het Rijk. Zie ook lasten.

52 V

Wmo-voorzieningen Gemeenten zijn in 2021 gecompenseerd voor toename van de lokale kosten begeleiding individueel als gevolg van de transformatie beschermd wonen.

46 V

Onderwijs Door de nieuwe berekeningssystematiek onderwijsachterstandenbeleid ontvangen we als gemeente een hogere specifieke uitkering. Dit overschot wordt gereserveerd.

- 114 N

Totaal baten Mutatie reserves

- 117 N

Geen afwijkingen

-

Totaal mutatie reserves Overige afwijkingen

- 16 N

Totaal afwijkingen

1.001 V

Jaarstukken 2021

33

Programma 3 Veilige dorpen

Inleiding Dit programma gaat over de veiligheid. Veiligheid is een gezamenlijke zorg van gemeente, Politie en inwoners. Onze inwoners nemen waar mogelijk zelf maatregelen om te voorkomen dat ze in onveilige situaties terecht komen. Of deze onbedoeld in de hand werken. Waar nodig ondersteunen de partners in het veiligheidsdomein (Politie, Veiligheidsregio, woningcorporaties en zorgpartners) onze inwoners.

Wat willen we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan 2021 was wederom een ander jaar dan we samen op gehoopt en op gerekend hadden. De zomer stond in het teken van de aanpak van de hoogwatercrisis. Een crisis waarin we ons samen staande hielden. Ook de nasleep van het hoogwater was voelbaar: evalueren met collega’s, inwoners en waterschap. Dit alles gaat leiden tot een geactualiseerd draaiboek Hoog Water Roer. Inwoners en bedrijven hebben schade opgelopen. We begeleidden en coördineerden het aanvragen van giften bij het Nationaal rampenfonds. Ook de coronacrisis bleef als een rode draad door 2021 lopen. We waren intensief bezig met het beantwoorden van vragen en het meedenken met bezorgde en creatieve ondernemers, inwoners en verenigingen over wat wel en niet mogelijk was. De Politie en onze BOA’s hebben wederom de handen vol gehad aan het handhaven van de coronaregels.

Speerpunten Inwoners treffen zelf preventieve maatregelen om te voorkómen dat ze slachtoffer worden van een misdrijf of situatie van overlast. Onderwerp Inhoud Financiën Planning Actie 1: Inwoners faciliteren op het gebied van veiligheid Actie 2: Zichtbaarheid van de BOA’s en wijkagenten Actie 3: Optimaliseren van de communicatie Actie 4: Brandpreventie Actie 5: Verkeersveiligheid

☺ ☺ ☺ ☺ 

☺ ☺ ☺ ☺ ☺

☺ ☺ ☺ ☺ ☺

Inwoners faciliteren op het gebied van veiligheid We willen voorkomen dat inwoners slachtoffer zijn van criminaliteit. In 2021 deden we dit onder meer door veiligheidsthema’s in onze communicatiemiddelen onder de aandacht te brengen. Zo gaven we inwoners regelmatig tips over inbraak- en brandpreventie. Ook organiseerden we samen

34

met de Politie en het Openbaar Ministerie een inleveractie van (verboden) wapens. Er zijn 30 wapens ingeleverd op het politiebureau. De gemeente Roerdalen heeft een goed werkend Reanimatie Oproep Netwerk (RON). In de gemeente Roerdalen zijn 37 AED’s aangemeld bij HartslagNu. Allemaal 24/7 bereikbaar en inzetbaar. In 2021 zijn er in de gemeente Roerdalen 22 oproepen vanuit HartslagNu geweest. Hierbij werd in totaal 1.404 keer een burgerhulpverlener opgeroepen. Bij 22 van de 22 oproepen is het zeker dat er burgerhulpverleners aanwezig zijn geweest om te helpen. Door de Covid-19 pandemie zijn informatieavonden voor burgerhulpverleners helaas niet door gegaan. Zichtbaarheid van de BOA’s en wijkagenten Prioriteiten van de BOA’s en wijkagenten zijn in 2021 regelmatig verlegd naar het opvullen van roosters door ziekte en quarantaines. Maar ook door handhaving van de coronaregels. Denk onder meer aan de illegale feesten die plaats vonden. Ook de inzet van de Politie voor de ME bij demonstraties, was voelbaar bij ons eigen politie-basisteam. Onze wijkagenten zijn door de onderbezetting vaak ingezet voor noodhulpdiensten, in plaats van wijkdiensten. De politiecapaciteit en de herverdeling daarvan was in 2021 een belangrijk speerpunt. We dringen (blijvend) aan op meer politiecapaciteit voor Midden-Limburg, maar ook om structureel meer geld voor de eenheid Limburg.