Bijlage 1: Jaarstukken 2020

We leggen dit in 2021 voor aan de raad. Onderhoud In de raad van 24 september 2014 zijn de meerjarige onderhoudsplannen (MOP’s) voor het eerst vastgesteld. Voor al het gemeentelijke vastgoed zijn deze in 2018 geactualiseerd en opgenomen in de meerjarenbegroting. Met ingang van 2020 worden de gebouwen onderhouden conform de MOP’s en de daarin benoemde onderhoudsniveaus.

86

Paragraaf Gemeentelijk grondbeleid Beleidskaders Grondposities zijn belangrijk voor ons. Zij helpen ons om ruimtelijke doelen te realiseren. Deze ruimtelijke doelen zijn vastgelegd in de structuurvisie Roerdalen 2030 en in de bestemmingsplannen. Ook de regionale structuurvisie Wonen Midden-Limburg is een belangrijk kader voor het grondbeleid. Daarnaast is er de Kadernota grondbeleid 2016-2019 die momenteel nog van kracht is en de uitwerkingsnota grondbeleid, waarin de kaders worden gesteld waarbinnen het grondbeleid wordt uitgevoerd en grondzaken worden afgehandeld. De Kadernota en uitwerkingsnota worden in 2021 geactualiseerd.

Bouwgrondexploitatie Ontwikkelingen De woningmarkt trekt al enkele jaren flink aan. Er is in alle 6 de dorpen flink gebouwd. Ook zijn bestemmingsplannen gewijzigd of in voorbereiding om ook de komende jaren nog woningbouw mogelijk te maken. We zien dit ook terug in de oplopende legesopbrengsten voor omgevingsvergunningen bouw. De behoefte aan een transformatie van de bestaande woningmarkt (vaak particulier eigendom) wordt steeds belangrijker. Het huidige aanbod sluit niet meer aan op de toekomstige vraag. In de ontwikkelingen worden de regionale afspraken steeds belangrijker. Samen richten we onze aandacht de komende jaren vooral op het bewust maken van onze inwoners zodat ze langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Daarom communiceren en stimuleren we mogelijkheden om woningen duurzamer (levensloopbestendiger en energiezuiniger) te maken. De structurele inkomsten uit beleggingen lopen terug. We zoeken naar alternatieve inkomsten. In 2020 startte we met het onderzoek naar een actiever grondbeleid. Dit hebben we vertaald in de programmabegroting 2021 -2024 onder de programmalijn “Begroting in Balans”. We willen vanaf 2021/2022 structurele inkomsten voor de gemeente genereren en daarmee de gemeentelijke begroting in balans te krijgen. Hierbij denken we aan het realiseren van extra pachtgronden of eventueel het plaatsen van een reclamemast of zendmast.

Bouwgrondexploitatie We hebben nog drie grotere uitbreidings- of uitleggebieden in eigendom die bestemd zijn voor woningbouw. Dit zijn Wienkeskoel ll in Melick, Oortjensveld III in Herkenbosch en het potentiële ontwikkelgebied Holsterveld in Vlodrop. Aanvullende nieuwe uitbreidings- of uitleggebieden zijn niet gepland door de afnemende behoefte die vanuit de bevolkings- en huishoudensprognoses wordt voorspeld. Een focus ligt wel op inbreidingslocaties in de kernen en op de mogelijkheden tot de herontwikkeling van vrijkomende gronden en locaties waar verkrotting dreigt. Een en ander hebben we meegenomen in de (ontwerp) Omgevingsvisie Roerdalen 2050. We gebruiken het woningbehoefteonderzoek (2018), om op basis van de juiste gegevens op kernniveau een goede afweging te kunnen maken. Het voeren van een marktconform grondprijsbeleid is belangrijk. Overeenkomstig de wettelijke eisen moeten de bouwgrondprijzen op basis van een onafhankelijk onderzoek regelmatig worden geëvalueerd. In 2013 heeft een dergelijk onafhankelijk onderzoek plaatsgevonden (adviesrapport "Grondprijzen woningmarkt Roerdalen"). Dit rapport bevat een woningmarktanalyse en

Jaarstukken 2020

87

grondprijsadvies. In 2021 bekijken we of actualisatie van de bouwgrondprijs nodig is. Dat is onderdeel van de voorbereiding van het nieuwe Grondbeleid. Braakliggende bouwkavels kunnen, totdat deze worden verkocht, verpacht worden aan agrariërs. De gemeente bespaart hierdoor op de onderhoudskosten van deze gronden. Voor de drie genoemde uitbreidingsgebieden zijn de volgende ontwikkelingen in deze jaarrekening verwerkt:  De exploitatie voor Holsterveld (Vlodrop) is al enkele jaren gesloten. In 2019 is gestart met het onderzoeken wat ter plaatse nog mogelijk is. In 2020 hebben we de plannen verder uitgewerkt met een stedenbouwkundige verkenning en is gekeken naar het woningbouwprogramma. In september 2020 heeft de raad een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld en een motie aangenomen voor een zwaarder woningbouwprogramma. Eind 2020 hebben we de eerste concept grondexploitatie opgesteld en is een intentieovereenkomst met Wonen Limburg gesloten voor de bouw van 10 sociale huurwoningen. Verder zijn in het plangebied 7 vrije kavels voorzien en 10 koopwoningen. Begin 2021 zal de gemeenteraad een voorstel krijgen voor het heropenen van de grondexploitatie.  In Oortjensveld III (Herkenbosch) is gestart met de verkoop van de toplocaties aan de Dukatenlaan. Begin 2020 is gestart met de verkoop van nog twee bouwkavels. Eén kavel is in december 2020 bij de notaris gepasseerd.

Van de andere kavel zal later dan gepland de akte passeren (in 2021). In januari 2021 is de laatste bouwkavel in verkoop gegaan. De grondprijs per m2 is voor deze toplocatie op basis van de Nota Grondbeleid hoger vastgesteld. Buiten de verkoop van de kavels aan de Dukatenlaan zijn ook de laatste percelen aan de Daalderdreef (3 stuks) en Muntsingel (4 stuks) verkocht aan een ontwikkelaar en inmiddels gebouwd. De laatste woning aan de Daalderdreef wordt momenteel gebouwd. Door de vertraagde oplevering van die woning is ook het woonrijp maken uitgesteld tot 2021. Deze kosten verantwoorden we in 2021. Zodra de laatste woning aan de Dukatenlaan is opgeleverd kunnen in 2022 de laatste werkzaamheden aan het openbaar gebied worden uitgevoerd en kan de exploitatie worden gesloten.  In Wienkeskoel II (Melick) dekken de gerealiseerde verkopen op dit moment ruimschoots alle reeds gemaakte kosten. Dit geldt ook voor de kosten die we nog zullen maken. In 2018 zijn de laatste 4 kavels in de verkoop gegaan en inmiddels zijn alle kavels overgedragen. Na de bouw van de woningen kunnen de laatste werkzaamheden aangaande het woonrijp maken in 2021 worden uitgevoerd. Als er behoefte aan is, kunnen we het plangebied nog uitbreiden. We hebben hier in de begroting nog geen rekening mee gehouden.

Verwachte resultaten bouwgronden in exploitatie Oortjensveld III - Herkenbosch Wienkeskoel II, fase 2 - Melick Saldo

Boekwaarde 31-12-2019

lasten

13 - 664 -651

50 0 51

baten Winstneming Boekwaarde 31-12-2020 -187 0 -187

101 28 130

- 23 - 636 -659

Verwacht resterend resultaat -173 -495 -669

De te nemen winst wordt bepaald aan de hand van de Percentage of Completion (POC) methode. In de poc methode wordt de tussentijdse winst berekend op basis van de kosten en opbrengsten die zijn gerealiseerd per individuele grondexploitatie. De totale winst wordt aan de reeds verkochte kavels van de individuele grondexploitatie toegerekend. Er kan geen sprake zijn van gerealiseerde winst als nog geen gronden verkocht zijn. De realisatie tot en met het lopende jaar ten opzichte van het totaal van de kosten en opbrengsten van de grondexploitatie is daarbij leidend. De totale winstneming was in 2020 € 129.608. De daadwerkelijke winstneming is lager dan begroot. Dit is voornamelijk het gevolg van het feit dat het project Wienkeskoel in 2020 nog niet afgerond kon worden. Het woonrijp maken van Wienkeskoel was voorzien voor 2020, maar is verschoven naar

88

2021 doordat de bouwwerkzaamheden van een van de particuliere eigenaren nog moeten worden afgerond.

De winstneming voor Oortjensveld is hoger dan begroot, maar weegt onvoldoende op tegen de veel lagere winstneming voor Wienkeskoel om op de begrote winstneming uit te komen. De verhoogde winstneming voor Oortjensveld is het gevolg van de hogere grondprijzen. Met het vaststellen van de Programmabegroting 2020 is besloten voor 2020 de winst uit de bouwgrondexploitatie ten gunste van het resultaat te laten komen. In de jaarrekening 2020 is de winstneming ter grootte van € 129.608 dan ook in het resultaat verwerkt.

Landbouwgrond De gemeente heeft ongeveer 470 ha landbouwgrond in eigendom. Deze gronden verpachten we grotendeels langjarig middels reguliere (langjarige) pachtcontracten. Daarnaast verpachten we nog ongeveer 33 ha voor periodes van 1, 3 of 6 jaar middels liberale pachtcontracten; deze grond kunnen we in principe inzetten voor gebiedsontwikkelingen.

Natuurnetwerk Nederland (NNN, voorheen Ecologische hoofdstructuur) We hebben ook ruim 400 ha bos- en natuurgebieden in eigendom. Deze gebieden liggen grotendeels in het Nationaal Park de Meinweg en in het Roerdal. We beheren de gronden op een duurzame wijze volgens de beheervisie voor de gemeentelijke bossen, natuurterreinen en landschapselementen. Dit doen we aan de hand van jaarlijkse werkplannen. Landelijk en Europees natuurbeleid spelen een belangrijke rol bij onze grondpositie. Dankzij een actieve grondpolitiek kunnen we de provincie ondersteunen bij het realiseren van prioritaire Rijksdoelen zoals Natura 2000, het Natuurnetwerk Nederland (voorheen EHS) en de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). Ook kunnen we onze agrariërs zo helpen aan een betere (concurrentie)positie bij het uitvoeren van hun kerntaak als voedselproducent. Dit doen we door gemeentegronden in te zetten voor structuurverbetering van de toekomstgerichte agrarische bedrijven. Gezien de verplichtingen naar Europa moeten we de prioritaire gebieden (Natura 2000) met voorrang realiseren. Dankzij de inzet van gemeentelijke gronden ontstaan er meer kavelruilmogelijkheden waardoor de gewenste doelen sneller worden gerealiseerd. We willen het liefst dat dit budgettair neutraal gebeurt. In 2020 is een start gemaakt met de kavelruil ‘Schil van Montfort’.

Hier neemt de gemeente Roerdalen aan deel met ongeveer 150 hectare landbouwgrond. Dit project zal naar verwachting eind 2021 worden afgerond.

Jaarstukken 2020

89

Paragraaf Lokale heffingen Inleiding De lokale heffingen zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Ze raken de burgers, bedrijven en instellingen heel direct. De gemeenteraad bepaalt welke belastingen een gemeente heft, welke heffingsmaatstaven worden gehanteerd en welke tarieven daarbij gelden. De mogelijke belastingen die een gemeente kan heffen zijn bij wet bepaald. Er zijn drie soorten belastingen. Met de ‘algemene belastingen’ (onroerendezaakbelasting, hondenbelasting en toeristenbelasting) worden algemene uitgaven gedekt. Dat betekent dat er geen direct aanwijsbare tegenprestatie tegenover de heffing van deze belastingen staat. Er is wettelijk geen maximum bedrag of opbrengst voorgeschreven. De jaarlijks door het Rijk vastgestelde macronorm, die was ingesteld om de stijging van de OZB-inkomsten van alle gemeenten samen te beperken, is per 2020 komen te vervallen. De afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn zogenaamde ‘bestemmingsheffingen’. De overheid verstrekt een dienst vanuit wettelijk verplichte zorgtaken, waarbij niet alleen de individuele dienst, maar vooral het collectieve belang een rol speelt. Iedereen in de gemeente is er bijvoorbeeld bij gebaat dat het afval wordt ingezameld en verwerkt. De begrote opbrengst van de heffingen mag bij bestemmingsheffingen niet hoger zijn dan de begrote kosten voor de zorgtaken.

Leges en begraafrechten zijn andere betalingen voor overheidsdiensten waar een direct aanwijsbare tegenprestatie tegenover staat, maar deze tegenprestatie is strikt individueel. Deze worden ‘retributies’ of ‘rechten’ genoemd. Het gaat dan bijvoorbeeld om het aanvragen van een paspoort of een omgevingsvergunning of begraven worden. Ook hiervoor is bepaald dat er geen winst mag worden gemaakt. De opbrengst van de heffing mag dan in totaliteit niet hoger zijn dan de kosten die de gemeente moet maken om de diensten te verlenen. De opbrengsten mogen, evenals bij bestemmingsheffingen, wel lager zijn. Tezamen met de bestemmingsheffingen zullen in deze paragraaf de rechten ‘kostendekkende heffingen’ worden genoemd.

Beleid De doelen voor het opleggen van de gemeentelijke heffingen zijn:  Inkomsten verwerven als aanvulling op de middelen uit het gemeentefonds om zo uitgaven te dekken;  De kosten doorberekenen die betrekking hebben op specifieke dienstverlening. De uitgangspunten die wij hanteren bij het opleggen van lokale heffingen zijn:  Een beheerste lastendruk ontwikkeling realiseren door samenhang tussen de OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffingen;  Voor de kostendekkende heffingen die we als gemeenten heffen wordt zoveel mogelijk met kostendekkende tarieven gewerkt. In de kadernota 2020 zijn geen nieuwe verhogingen van belastingen voorgesteld. De verhogingen die in het meerjarig perspectief van de begroting 2019 waren opgenomen zijn gehandhaafd. Echter, ten tijde van het opstellen van de begroting 2020 waren nog niet alle kosten in de afvalstoffenheffing verwerkt. Een bedrag van € 266.000 drukte nog op de gemeentelijke begroting.

90

Besloten is om toch 100% van de kosten te verhalen op de vervuiler en dit bedrag op te nemen in de kosten- en opbrengstenraming van de afvalstoffenheffing. De lasten voor de inwoner zijn hierdoor verder opgelopen. Deze maatregel is middels een wijziging verwerkt in de begroting 2020. In Roerdalen worden de volgende belastingen en kostendekkende heffingen geheven: Belastingen

Kostendekkende heffingen

Onroerendezaakbelasting

Rioolheffing

Toeristenbelasting / Logiesverblijf

Afvalstoffenheffing

Hondenbelasting

Begraafrechten Leges

Kwijtscheldingsbeleid Als inwoners niet in staat zijn om de belastingaanslag te betalen, kunnen zij onder bepaalde voorwaarden hiervoor kwijtschelding aanvragen. Om voor kwijtschelding in aanmerking te komen wordt gekeken naar de financiële situatie van de aanvraag. De kwijtscheldingsnorm die hiervoor wordt gehanteerd is 100% van de bijstandsnorm. Alleen particulieren, die geen zelfstandig beroep uitoefenen en geen ondernemer zijn komen in aanmerking voor kwijtschelding. Kwijtschelding is alleen mogelijk voor het basisbedrag van de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de hondenbelasting (alleen 1ste hond). De BsGW voert het kwijtscheldingsbeleid uit. Zij maken hierbij gebruik van het Inlichtingenbureau4. Deze toetst de gegevens van de aanvrager die nodig zijn om voor kwijtschelding in aanmerking te komen. bedragen x € 1.000 Kwijtscheldingen Aantal verzoekschriften Percentage afgewezen verzoeken Percentage toegekende verzoeken Bedrag toegekende verzoeken (volgens BsGW)

2020

2019

2018

2017

2016

696 28,8% 71,2% € 116.341

481 37,4% 62,6% € 112.037

508 41,4% 58,6% € 104.356

582 44,7% 55,3% € 97.161

680 47,4% 52,6% € 94.936

4

Het inlichtingenbureau is een landelijke stichting die actief is in de informatiedistributie voor gemeenten. Zij doen dit door het verzamelen van gegevens uit verschillende bronnen. Door slim combineren van de verzamelde gegevens maken zij de informatie makkelijk toepasbaar. Dit helpt bij het beslissen of inwoners recht hebben op bepaalde voorzieningen, in dit geval kwijtschelding van lokale belastingen.

Jaarstukken 2020

91

Overzicht van diverse heffingen Voor het belastingjaar 2020 waren de volgende tarieven en heffingen met de daarbij behorende opbrengsten van toepassing: Tarieven lokale heffingen

2020

Onroerende zaakbelasting • Eigenaar woning, percentage van de WOZ-waarde

0,12%

• Eigenaar niet-woning, percentage van de WOZ-waarde

0,16%

• Gebruiker niet-woning, percentage van de WOZ-waarde

0,13%

Toeristenbelasting • Tarief per overnachting toeristen

€ 1,70

Tarief per overnachting logies

€ 1,00

Hondenbelasting • 1e hond

€ 46,00

• 2e hond

€ 59,00

• Elke volgende hond

€ 69,00

• Kennel

€ 234,00

Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten • Vastrecht afvalstoffenheffing

€ 151,70

• Vastrecht reinigingsrechten

€ 142,80

• Container restafval 240 liter

€ 103,20

• Container restafval 140 liter

€ 60,20

• Container restafval 80 liter

€ 34,40

• Container restafval 60 liter

€ 25,80

• Container restafval 40 liter

€ 17,30

• Container GFT-afval 140 liter

€ 15,80

• Container GFT-afval 80 liter

€ 9,00

• Container GFT-afval 60 liter

€ 6,80

• Container GFT-afval 40 liter

€ 4,50

Rioolheffing

92

• vastrecht 1 - 25 m3 afvalwater

€ 97,10

• vastrecht 25 - 150 m3 afvalwater

€ 212,00

• vastrecht 150 - 500 m3 afvalwater

€ 264,50

• vastrecht 500 - 1500 m3 afvalwater

€ 751,80

• vastrecht 1500 - 3000 m3 afvalwater

€ 2.303,40

• vastrecht 3000 - meer m3 afvalwater

€ 4.935,50

Financiële gegevens gemeentelijke heffingen Hieronder volgt een overzicht van de totale inkomsten uit gemeentelijke heffingen: bedragen x € 1.000 Lokale heffingen

Rekening Primitieve Actuele 2019 Begroting Begroting

Rekening 2020

Verschil

Belastingen Onroerende zaakbelasting woningen Onroerende zaakbelasting niet-woningen Toeristenbelasting Hondenbelasting Baatbelasting Totaal Belastingen

2.506 632 328 117 0 3.583

2.624 667 333 117 0 3.742

2.530 667 210 117 0 3.525

2.579 656 227 114 3.576

49 V - 11 N 17 V -4N -0N 51 V

Heffingen Reinigingsrechten en afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal Heffingen

1.879 2.111 3.990

1.967 2.169 4.136

2.233 2.169 4.402

2.263 2.258 4.520

29 V 89 V 118 V

Leges en rechten Leges bouwvergunningen Leges burgerzaken Begraafplaatsrechten Overige leges en rechten Totaal Leges en rechten

477 180 33 95 785

300 225 40 67 632

435 155 40 73 703

347 149 35 66 596

- 88 N -6N -5N -8N - 107 N

Kwijtscheldingen Kwijtscheldingen Totaal Kwijtscheldingen

- 112 - 112

- 100 - 100

- 100 - 100

- 124 - 124

- 24 N - 24 N

Totaal lokale heffingen

8.247

8.410

8.531

8.569

38 V

Toelichting De werkelijke belastinginkomsten hebben betrekking op het lopende jaar (dus 2020), maar ook op later opgelegde heffingen van voorgaande jaren. Dit kan tot vijf jaar terug. Zo wordt de diftarcomponent van de afvalstoffenheffing pas opgelegd na afloop van het jaar, omdat dan pas duidelijk is of mensen meer dan 14 keer hun restafvalcontainer hebben aangeboden. Daarnaast kunnen nog tot vijf jaar terug navorderingsaanslagen worden opgelegd, als blijkt dat door toedoen van de belastingplichtige te weinig belasting is geheven. Onroerendezaakbelasting (OZB) De begrote OZB inkomsten (€ 3.291.000) gaan over het belastingjaar 2020. De werkelijke OZB inkomsten over 2020 waren € 3.236.818. Het verschil wordt veroorzaakt door meer (toegekende) bezwaren. Het percentage belastingdebiteuren is gegroeid van 1,73% in 2019 tot 2,66% in 2020. Voor de OZB geldt dat er in de eerste helft van het jaar als gevolg van de coronacrisis is besloten om geen dwanginvordering bij bedrijven toe te passen. Later is besloten om coulant om te gaan met betalingsregelingen.

Jaarstukken 2020

93

Bezwaren WOZ-objecten

2020

2019

2018

2017

2016

Aantal WOZ-objecten onder bezwaar Voortgang afhandeling Percentage afgewezen verzoeken Percentage toegekende verzoeken

668 97,6% 44,1% 55,9%

331 98,3% 56,5% 43,5%

532 97,1% 44,1% 55,9%

864 100,0% 19,6% 80,4%

430 100,0% 39,8% 60,2%

Toeristenbelasting Onder de naam ‘toeristenbelasting’ wordt een belasting geheven voor het houden van verblijf met overnachting binnen de gemeente, tegen een vergoeding, door personen die niet in de gemeentelijke basisregistratie personen zijn ingeschreven. Dit geldt vanaf 1 januari 2020 niet alleen voor toeristisch verblijf, maar ook voor logiesverblijf. Logiesverblijf heeft betrekking op woningen en andere verblijven, of gedeelten daarvan, die gedurende een bepaalde periode voor andere doeleinden dan vakantie en recreatie worden verhuurd dan wel te huur worden aangeboden. Hiermee is de ‘toeristenbelasting’ met ingang van 2020 ook van toepassing op het verblijf van arbeidsmigranten en andere vormen van niet-recreatief verblijf. Voor de toeristenbelasting worden sinds het jaar 2020 geen voorlopige belastingaanslagen meer opgelegd. Aanslagoplegging vindt na afloop van ieder kwartaal plaats, nadat de verblijfsaanbieder het aantal overnachtingen heeft opgegeven. De gegevens over het vierde kwartaal van 2020 zijn nog niet beschikbaar. Die worden pas opgelegd aan het einde van het eerste kwartaal van 2021. Die realisatie komt daarom terug in de jaarrekening 2021. In deze jaarrekening ontstaat daardoor een eenmalig cosmetisch tekort. Er is voor een bedrag van € 199.476 aan toeristenbelasting opgelegd (exclusief Q4).

Dat bedrag is iets lager dan in de begroting is opgenomen, € 210.000. De oorspronkelijke begroting voor de toeristenbelasting bedroeg € 333.000, maar is als gevolg van de coronacrisis neerwaarts bijgesteld. Het rijk compenseert de inkomstenderving voor een bedrag van € 124.000. Hondenbelasting De tarieven van de hondenbelasting zijn in 2020 ten opzichte van 2019 gelijk gebleven. De opbrengst wijkt met -€ 3.000 marginaal af van de begroting. Rioolheffing Op basis van het Verlengde Gemeentelijk Rioleringsplan is het tarief voor 2020 verhoogd met € 2,00 per aansluiting. We gaan uit van een kostendekkendheid van 100%. De incidentele meeropbrengst van € 36.000 wordt toegevoegd aan de voorziening. Voor een toelichting op de verschillen verwijzen we naar programma 6. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing vindt plaats op basis van het vastrecht en een bedrag per container, gebaseerd op de grootte (grijs en groen). De groene container wordt hiervoor iedere twee weken geledigd. De grijze container, voor restafval, wordt voor dit bedrag 14 keer per jaar geledigd. Voor iedere lediging extra wordt een bedrag per lediging in rekening gebracht. De berekening van de afvalstoffenheffing is gebaseerd op 100% kostendekking. De werkelijke kostendekking voor 2020 kwam uit op 100,1%. De totale opbrengst 2020 bedroeg € 2.235.000.

94

Leges en rechten Bij de leges burgerzaken is een licht negatief saldo (-€11.000) te zien dat met name wordt veroorzaakt doordat er vanwege corona minder huwelijken hebben plaatsgevonden. Bij de leges voor omgevingsvergunningen is het tekort wat forser (-€88.000). Deze leges waren omhoog bijgesteld vanwege een aantal grotere aanvragen voor het wijzigen van het bestemmingsplan. Die worden opgevolgd door een vergunning aanvraag. De bestemmingsplannen zijn nog niet allemaal afgerond. Vandaar dat de verwachte leges niet gehaald zijn.

Lastendruk De lastendruk voor een gemiddeld gezin van vier personen is in 2020 gestegen ten opzichte van 2019. Deze stijging is per saldo 7,2%.

Lokale lastendruk gemiddeld gezin Eigenaar en gebruiker OZB eigenaar *1) Afvalstoffenheffing *2) Rioolheffing *3) Lokale lastendruk eigenaar en gebruiker woning

2019

€ € € €

264,40 227,60 210,00 702,00

€ € € €

2020

Lastenstijging (%)

269,66 270,70 212,00 752,36

2,0% 18,9% 1,0% 7,2%

*1) Uitgegaan is van de waarde van een gemiddelde woning in eigendom. *2) Standaardcombinatie: basisheffing met een 240 liter restcontainer en een 140 liter GFT-container. *3) Uitgaande van 101 - 150 m3 waterverbruik.

Jaarstukken 2020

95

Paragraaf Verbonden partijen Verbonden partijen zijn organisaties waaraan we ons bestuurlijk en financieel verbonden hebben. Als de gemeente stemrecht heeft of een zetel heeft in het bestuur, is er sprake van een bestuurlijk belang. Ook als de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die we kwijt zijn bij een faillissement of als financiële problemen verhaald kunnen worden op de gemeente, is er sprake van een financieel belang. We willen meer grip krijgen op de verbonden partijen. In de raadsvergadering van 4 juni 2020 heeft u een motie aangenomen waarin u het college oproept in overleg te gaan de besturen van gemeenschappelijke regelingen en samenwerkingsverbanden. Dit overleg moest gericht zijn op: 1. duidelijker inzichtelijk te krijgen waardoor de verschillende stijgingen veroorzaakt worden; 2. welke acties er gericht zijn op het voorkomen van nieuwe stijgingen; 3. welke taken als kerntaken worden beschouwd en welke 'overige taken' er worden uitgevoerd, zodat de verschillende gemeenten hier keuzes kunnen maken. Op 14 juli 2020 hebben wij aan alle gemeenschappelijke regelingen een brief gestuurd met bovenstaande vragen met het verzoek deze brief te agenderen voor de eerst volgende bestuursvergadering.

Van een aantal GR’s en samenwerkingsverbanden hebben we een brief terugontvangen dat het inderdaad is behandeld in de bestuursvergadering, met daarin een reactie op de drie vragen. In het kader van het project begroting in balans wordt de motie in 2021 verder opgepakt. De gemeenteraad heeft de informatie die zij over verbonden partijen wil ontvangen bepaald. In deze paragraaf wordt deze informatie zo veel mogelijk verstrekt. Bij behandeling van de begrotingen van de verbonden partijen in de gemeenteraad komt de informatie verder aan de orde.

Beleidskaders In 2015 is de nota ‘Governance bij verbonden partijen’ vastgesteld. Hierin zijn algemene kaders gesteld met betrekking tot het aangaan van verbonden partijen5, tijdens de uitvoeringsfase en het beëindigen van een verbonden partij. Tevens is een kader afgesproken op basis waarvan een risicoanalyse van de verbonden partijen wordt uitgevoerd. De uitkomst van deze risicoanalyse bepaalt het van toepassing zijnde toezichtarrangement. Er is sprake van ‘Good Governance’ als de te onderscheiden pijlers van het Governance model juist en evenwichtig worden toegepast. De belangen zijn groot omdat verbonden partijen:  (publieke) doelen voor ons realiseren;  financiële, bestuurlijke en organisatorische risico’s voor ons kunnen impliceren. Met de beleidskaders krijgen we meer grip op de verbonden partijen en de ontwikkeling van sommige samenwerkingsverbanden naar WGR (Wet gemeenschappelijke regeling). Ter ondersteuning van de toezichthoudende taak van de gemeenteraad maken we de medebewindstaken inzichtelijker.

5

De kaders zijn toepasbaar op alle soorten van samenwerkingsverbanden omdat ze betrekking hebben op risicobeheersing bij het uitbesteden van taken.

96

Overzicht verbonden partijen Hieronder staan de partijen waaraan we ons verbonden hebben. Het zijn vooral gemeenschappelijke regelingen. Daarnaast hebben we aandelen in een aantal NV’s en BV’s (deelnemingen). Het merendeel van deze deelnemingen is voor het bereiken van onze doelstellingen niet direct van belang. Deze verbintenissen zijn gebaseerd op wettelijke kaders, waarbij de Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg (OML) BV een uitzondering vormt. Voor de overige deelnemingen is aan het einde van de paragraaf een totaaloverzicht opgenomen met het aantal en percentage aandelen, de waarde van de bezitting, de dividenduitkering en de waarde van het eigen vermogen en vreemd vermogen. Als in onderstaande overzichten een bronverwijzing is opgenomen, wordt hiermee verwezen naar de documenten van de desbetreffende verbonden partij.

-

Gemeenschappelijke regelingen

1 Veiligheidsregio Noord Limburg (VRLN) 2 Westrom 3 Reinigingsdienst Maasland 4 Servicecentrum MER 5 Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) 6 Grenspark Maas-Swalm-Nette (MSN) 7 Omnibuzz 8 Regionale uitvoeringsdienst Limburg-Noord - Vennootschappen en corporaties 1 Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg (OML) 2 NV BNG 3 Enexis Holding BV 4 CSV Amsterdam BV 5 PBE BV 6 NV WML 7 Nazorg Limburg BV (Bodemzorg Limburg) - Stichtingen en verenigingen 1 Ons WCL - Overige verbonden partijen 1 Euregio Rijn-Maas-Noord (RMN)

Jaarstukken 2020

97

Risicomatrix Verbonden partijen

Gemiddeld

Laag

Gemiddeld

Vennotschappen en corporaties (exclusief OML BV)

Grenspark MSN Ons WCL Euregio Rijn Maas Noord RUD

Hoog

Veiligheidsregio RD Maasland Omnibuzz OML BV

Hoog

Financieel Risico

Laag

Bestuurlijk Risico

Toezichtsarrangement (Bron : Nota Governance bij verbonden partijen 2015)

Westrom Servicecenturm MER

Basis Plus PlusPlus

In de nota verbonden partijen is het volgende toezichtsarrangement opgenomen: 1. Basis: De gemeenteraad wordt over verbonden partijen geïnformeerd bij de gemeentelijke begroting en jaarrekening. Dit gebeurt in de paragraaf verbonden partijen; 2. Pluspakket: Aanvullend op het Basis pakket wordt de gemeenteraad ook bij de gemeentelijke halfjaarrapportage geïnformeerd over deze verbonden partijen. Daarnaast zal de bestuurlijke en ambtelijke overleg frequentie met deze verbonden partijen hoger zijn dan bij de partijen in het basispakket. Tot slot worden deze verbonden partijen ook periodiek geagendeerd in het college; 3. Plusplus pakket: Verbonden partijen waarbij de gemeente een hoog bestuurlijk en financieel risico loopt worden ingedeeld in het Plusplus pakket. Aanvullend op het Plus pakket wordt de bestuurlijke en ambtelijke overleg frequentie met deze verbonden partijen verder opgevoerd.

98

Naam Veiligheidsregio Limburg-Noord Openbaar belang De Veiligheidsregio Limburg-Noord heeft tot doel: De behartiging van de belangen van de gemeente en hun ingezetenen op het gebied van:  brandweerzorg;  geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen;  rampenbestrijding en crisisbeheersing;  het bevorderen van de multidisciplinaire uitvoering van de rampenbestrijding, de crisisbeheersing en de bestrijding van zware ongevallen;  het bevorderen van een samenhangend integraal veiligheidsbeleid in de regio;  de publieke gezondheidzorg als bedoeld in de Wet publieke gezondheid (Wpg). Deelnemers

Aantal gemeenten op 1 januari 2019: 15 Beesel, Bergen, Echt-Susteren, Gennep, Horst aan de Maas, Leudal, Maasgouw, Mook en Middelaar, Nederweert, Peel en Maas, Roerdalen, Roermond, Venlo, Venray, Weert.

Bestuursstructuur

Openbaar lichaam, ingesteld bij gemeenschappelijke regeling. Het algemeen bestuur bestaat uit de burgemeesters van de aan de gemeenschappelijke regeling deelnemende gemeenten. Daarnaast kent de gemeenschappelijke regeling twee bestuurscommissies: GGD en Veiligheid. Daarin vindt periodiek overleg plaats met de betreffende portefeuillehouders uit de aangesloten gemeenten.

Financiën Per 1 januari 2020 31 december 2020 verbonden partij Eigen vermogen € 3.711.000 € 7.540.000 Vreemd vermogen € 49.836.000 € 46.067.000 Verwacht resultaat 2020: € 3.072.000 Bijdrage De bijdrage van de gemeente Roerdalen over 2020 bedraagt € 2.115.714 (2019: € 1.982.918) en vindt plaats vanuit programma 1 en 3. Risico  Als gevolg van de uitspraak van het Europees gerechtshof moet er een stelselwijziging plaatsvinden. Bij gelijke taakverdeling moeten medewerkers van de vrijwillige brandweer op dezelfde wijze betaald worden als de beroepsbrandweer. Of er moet een verschuiving van taken dient plaatsvinden. Vooralsnog is de verwachting dat de hiermee gemoeide extra kosten door het rijk worden gecompenseerd. Mocht dit niet zo zijn, dan moeten we onderzoeken of het realistisch is te bezuinigen op de brandweerorganisatie, dan wel de bijdrage van de gemeente te verhogen.  De deelnemende gemeenten kunnen bij het niet nakomen van financiële verplichtingen, als gevolg van aangetrokken geldleningen, verstrekte garanties of claims van derden, hoofdelijk worden aangesproken (art 32)  Bij uittreding uit de gemeenschappelijke regeling regelt het Algemeen Bestuur de gevolgen hiervan. Bij opheffing wordt een liquidatieplan opgesteld met daarin de gevolgen voor de deelnemende gemeenten.

Jaarstukken 2020

99

Naam Ontwikkelingen

Veiligheidsregio Limburg-Noord Meerjarenstrategie De meer-jarenstrategie van de VRLN kent 3 speerpunten:  risicogericht: door sturing op risico’s en continue omgevingsanalyse kunnen we onze inspanningen beter richten (effectiviteit);  vraaggericht: elke vraag gaat eigenlijk over een risico. We helpen de klant het liefst voordat hij een vraag stelt;  informatie gestuurd: we maken op een slimme manier informatie levend en versterken hiermee de betrouwbare en deskundige informatiepositie. Verdeelsystematiek algemene bijdrage gemeenten (harmonisatie) Met ingang van de begroting 2017 is de besluitvorming over de verdeling van de kosten en opbrengsten naar de deelnemende gemeenten geharmoniseerd. Er zijn verdeelsleutels vastgesteld die bepalend zijn voor de toewijzing van de kosten en opbrengsten van de diverse programma’s over de deelnemende gemeenten. Bij de vaststelling van de nieuwe verdeelsystematiek is met de gemeenten een ingroeiregeling afgesproken van 4 jaar, de verschillen worden telkens in stappen van 25% vereffend. Dat betekent dat het verschil tussen de gemeentelijk aandeel volgens de oude systematiek en de nieuwe systematiek in het vierde jaar conform de gewenste situatie is. 2020 was het vierde jaar van het ingroeimodel, waarbij er dus een verrekening plaatsvindt op basis van 100%. Paraatheid incidentbestrijding & Vrijwilligers.

De brand op de Meinweg heeft bewezen dat we een robuuste en slanke brandweerorganisatie hebben. Dankzij een goede slagkracht in combinatie met interregionale en internationale bijstand is de brand met succes bestreden. Een slagkracht die net toereikend was met een organisatie die niet groter is dan strikt noodzakelijk. In 2020 is gewerkt aan een nieuwe toekomstvisie, “Brandweer Limburg-Noord in 2030”. Centraal in deze visie staat een repressieve brandweerorganisatie die flexibel, rationeel en robuust is ingericht om snel en adequaat incidenten te kunnen bestrijden. Snel en adequaat betekent georganiseerd vanuit lokale brandweerposten aangevuld met een beroepsmatige schil van gegarandeerde paraatheid. Dit gebeurt door vrijwilligers in combinatie met de beroepskrachten en met ruimte voor burgerhulpverlening. Bijzonder aandacht is besteed aan het 2e loopbaanbeleid gericht op het ondersteunen en faciliteren van trajecten voor beroepsmedewerkers. 5 ambtenaren project Eind 2020 zijn op het niveau van de 4 MER-organisatie afspraken gemaakt over de ‘5 ambtenaren’ aanpak waartoe de burgemeesters in het AB van de Veiligheidsregio hebben besloten. De titel ‘5 ambtenaren’ slaat op het gemiddeld aantal ambtenaren per gemeente in de dag situatie oproepbaar zou kunnen zijn als vrijwilliger. Daarmee kan in een vroeg stadium een toekomstige vrijwilligersproblematiek aangepakt worden.

Deelname door ambtenaren is op vrijwillige basis maar wel onder gunstige voorwaarden uitgewerkt i.o.m. de Veiligheidsregio. Daadwerkelijke start van het project is uitgesteld dat 2e kwartaal 2021.

100