Bijlage 1: Jaarstukken 2020

Jaarstukken 2020 Behandeling in de gemeenteraad op 8 juli 2021.

2

Inhoudsopgave JAARVERSLAG ........................................................................................................................5 Inleiding .......................................................................................................................................... 7 Financieel beeld in hoofdlijnen...................................................................................................... 12 Grafisch overzicht baten en lasten per programma ....................................................................... 15

PROGRAMMAVERANTWOORDING......................................................................................17 Programma 1 Krachtige dorpen..................................................................................................... 21 Programma 2 Participatie, ondersteuning en zorg ......................................................................... 27 Programma 3 Veilige dorpen ......................................................................................................... 35 Programma 4 Economie, natuur, toerisme en cultuur ................................................................... 41 Programma 5 Woonomgeving....................................................................................................... 50 Programma 6 Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen .......................................................... 56 Programma 7 Bestuur, organisatie en dienstverlening .................................................................. 61 Programma 8 Algemene middelen ................................................................................................ 70

PARAGRAFEN .......................................................................................................................75 Paragraaf over Corona .................................................................................................................. 77 Paragraaf Bedrijfsvoering .............................................................................................................. 81 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen........................................................................................ 84 Paragraaf Gemeentelijk grondbeleid ............................................................................................. 87 Paragraaf Lokale heffingen............................................................................................................ 90 Paragraaf Verbonden partijen ....................................................................................................... 96 Paragraaf Financiering ................................................................................................................ 117 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................. 123

JAARREKENING ..................................................................................................................133 Balans ......................................................................................................................................... 134 Overzicht van baten en lasten in de rekening .............................................................................. 137 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .................................................................... 139 Toelichting op de Balans ............................................................................................................. 142 Toelichting op de baten en lasten ............................................................................................... 159 Overzicht baten en lasten (taakvelden per programma) .............................................................. 163 Sisa verantwoording ................................................................................................................... 166

BIJLAGEN............................................................................................................................169

Jaarstukken 2020

3

4

JAARVERSLAG

Jaarstukken 2020

5

6

Inleiding Wij geloven in de kracht van mensen. Zij vormen de gemeenschap van Roerdalen. Een sterke gemeenschap is een antwoord op eenzaamheid. Steeds meer inwoners raken betrokken en nemen initiatief en verantwoordelijkheid. Initiatieven zijn talrijk. Er is een nieuwe beweging ontstaan. Wij willen deze beweging samen met onze inwoners versterken, zodat nog meer mensen enthousiast raken en een bijdrage leveren. Zij maken zèlf de samenleving. Wij maken het inwoners zo gemakkelijk mogelijk om hier aan mee te doen. We zijn op weg naar een andere overheid. Wij kiezen voor maatwerk in een dorpsgerichte aanpak, waarbij we aansluiten bij initiatieven van onze inwoners en de gemeenschap. Ontwikkelen van nieuw beleid en nieuwe maatregelen doen we samen met de inwoners waar dit beleid voor bedoeld is. De praktijk en de behoeften van de inwoners zijn leidend voor de koers en de keuzes die we maken. De manier waarop we dat doen is belangrijk, Samen Doen! We experimenteren en zoeken naar nieuwe slimme wegen en verbindingen. We verbeteren de dienstverlening en de communicatie. We leren van successen en van wat niet blijkt te werken. Regels dienen een hoger doel. We werken vanuit dit doel of ‘de bedoeling’: dit betekent voor ons dereguleren en experimenteren. Deze visie brachten we in 2020 in de praktijk. Het was een jaar dat gedomineerd werd door de gevolgen van de coronapandemie.

In deze jaarrekening kijken we terug op de resultaten. In de samenvatting (algemeen deel) nemen we u in vogelvlucht mee langs de belangrijkste resultaten uit het jaar 2020. In de programmaverantwoording gaan we per programma in op de doelen en activiteiten die in 2020 gepland waren. Hier verantwoorden we ook de financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Leeswijzer De “Jaarstukken 2020” bestaat uit de volgende onderdelen:  het jaarverslag Hierin beschrijven we de belangrijkste ontwikkelingen van het afgelopen jaar. Daarnaast schetsen we het financieel beeld op hoofdlijnen.  de programmaverantwoording De programmaverantwoording bestaat uit de 8 programma’s. De opbouw van de programma’s wordt hieronder verder uitgelegd.  de paragrafen Het betreft hier de verplichte paragrafen volgens de BBV. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de programma’s. Het gaat vooral om de beleidslijnen voor beheersmatige aspecten die grote financiële gevolgen hebben of kunnen hebben. Iedere paragraaf heeft zijn eigen karakter en opbouw. We gaan staat in een aparte paragraaf stil bij de gevolgen van de Coronapandemie voor onze gemeente.  de jaarrekening De jaarrekening is het financiële deel van de jaarstukken en bestaat uit het overzicht van baten en lasten en de balans.

Jaarstukken 2020

7

Zo is de programmaverantwoording opgebouwd Inleiding Hierin beschrijven we kort waar het programma over gaat en wat we wilden bereiken. Speerpunten Onder speerpunten hebben we de speerpunten uit de programmabegroting vermeld. We rapporteren over de inhoud, financiën en planning. Hiervoor gebruiken we de volgende tekens en kleuren:

  

het gaat goed, dus zoals we in de begroting hebben aangegeven het gaat minder goed dan gepland, uitvoering zoals begroot staat onder druk het gaat niet goed, we wijken af van de begroting

Reguliere werkzaamheden Naast de speerpunten voeren we ook nog veel andere werkzaamheden uit. Deze reguliere werkzaamheden zijn hier kort opgesomd. Indicatoren Bij de indicatoren maken we verschil in betekenisvolle indicatoren en verplichte indicatoren. De actualiteit van de gegevens is wisselend. We zijn afhankelijk van diverse bronnen. Sommige cijfers zijn al jaren oud. We hebben de meeste recent gegevens gebruikt. Betekenisvolle indicatoren We hebben een eerste aanzet gemaakt om te komen tot betekenisvolle indicatoren die de ontwikkeling van de strategische doelen van het desbetreffende programma weergeven. Hiervoor hebben we gebruik gemaakt van de gegevens van www.waarstaatjegemeente.nl. De indicatoren die we hebben opgenomen zijn grafisch weergegeven. Per indicator is een korte omschrijving weergegeven en in een enkel geval ook al een conclusie. Nog niet bij alle programma’s hebben we betekenisvolle indicatoren, dit moet naar de toekomst nog verder groeien even als de conclusies die hieruit kunnen worden getrokken. Verplichte indicatoren Door het Rijk, zijn in afstemming met de VNG, een aantal indicatoren verplicht gesteld. Deze zijn in een tabel opgenomen bij ieder programma. De gegevens zijn afkomstig van www.waarstaatjegemeente.nl. Per indicator is aangegeven wat de betekenis is, welke bron gebruikt is en op welke jaar het gegeven betrekking heeft.

Ter vergelijking zijn ook de gemiddelde waardes van de gemeenten in de provincie Limburg, van niet stedelijke gebieden en van gemeenten met minder dan 25.000 inwoners weergegeven. Financieel Bij de staatjes worden per programma aangegeven:  Wat de daadwerkelijke baten en lasten van vorig jaar waren (rekening 2019).  Wat de bedragen waren in de begroting zoals deze oorspronkelijk door de raad is vastgesteld (primitieve begroting).  Wat de baten en lasten van de aangepaste begroting zijn op basis van door de raad vastgestelde begrotingswijzigingen (actuele begroting).  Wat de daadwerkelijke baten en lasten van 2020 waren (rekening 2020).  Of er een voordelig (V) of nadelig (N) verschil is tussen de actuele begroting en de rekening 2020 (verschil). Naast de baten en lasten zijn de mutaties in de reserves op dezelfde manier weergegeven.

8

In de toelichting zijn de belangrijkste verschillen verder uitgewerkt. Kleinere verschillen zijn opgenomen als overige afwijkingen.

SAMENVATTING In deze samenvatting beschrijven we de belangrijkste ontwikkelingen van het jaar 2020. Daarnaast schetsen we het financieel beeld op hoofdlijnen. We lichten de belangrijkste verschillen tussen de begroting en de realisatie toe. We staan in een aparte paragraaf stil bij de gevolgen van de Coronapandemie voor onze gemeente. Corona heeft op verschillende manieren invloed gehad op ons werk. In de programmaverantwoording lichten we dit toe. Daarnaast hebben we, op advies van het ministerie van Binnenlandse zaken, een aparte paragraaf over Corona opgenomen. Op weg naar een andere overheid Alle teams droegen bij aan de ontwikkeling naar een andere overheid. We investeerden in onze dienstverlening en communicatie. Bijvoorbeeld met de nieuwe opzet van RoerdalenBericht. We ondersteunden meerdere experimenten, waarin we samen met inwoners werkten aan vernieuwing. Zoals de vernieuwing van het sportpark Schepersheuvel tot dorpspark, de speeltuin aan de Rector van de Boornlaan in Posterholt of de start van het dorpsnetwerk ApolloVitaal. We evalueerden het proces van vier initiatieven samen met inwoners en de raad. Om samen te leren en te verankeren wat goed werkt. We startten met beeldvormende bijeenkomsten om meer inwoners te betrekken bij belangrijke onderwerpen. En om de voorbereiding op de besluitvorming in de gemeenteraad te verbeteren.

Maatschappelijke ontwikkeling De omvorming van het sociaal domein was één van de belangrijkste opgaven in 2020. Het gaat om dichtbij en het effectief organiseren van zorg en ondersteuning voor inwoners van Roerdalen. Afgestemd op de behoefte van onze inwoners en de ontwikkelingen in de dorpen. Kortom: méér passende hulp, minder verkokering, kostenbesparing en behoud van sociale samenhang. Het Sociaal Team speelt hierin een belangrijke rol. In 2020 werkte het sociaal team vanuit één opdracht gericht op basisondersteuning van onze inwoners met een hulpvraag. Het project de Orthopedagoog op de scholen kreeg een doorstart. Daarnaast coördineerden we gemeente samen met de scholen en de kinderdagverblijven de noodopvang. Veel activiteiten konden ondanks corona doorgaan, waaronder een deel van de smaak- en leefstijllessen. Sommige activiteiten of hulp konden niet doorgaan, maar vaak vonden we alternatieven (coronaproof). De consulenten participatie en Wmo kregen trainingen gericht op de werkwijze van positieve gezondheid. We ronden de doorontwikkeling van het nieuwe subsidiestelsel af en werkten aan de planvorming voor de omvorming van het sociaal domein. We startten met een eigen groenteam bij de buitendienst. Daarvoor zijn SW-medewerkers gedetacheerd vanuit de Westrom.

We bereidden daarnaast een project voor om mensen vanuit de Participatiewet werkervaring op te doen in het groenonderhoud. Met als doel om uit te stromen naar een reguliere baan. Dit project start in het voorjaar van 2021. Met de besluiten over de dorpshuizen in Posterholt en Herkenbosch naderen we de afronding van het accommodatiebeleid. We hebben de zichtbaarheid van onze handhavers vergroot. Dit leidt ook tot meer contact met inwoners. De handhaving van de coronamaatregelen was een bijzonder aandachtspunt. Net als de inzet van Boa’s tijdens de bestrijding van de brand op de Meinweg.

Jaarstukken 2020

9

De Meinwegbrand was een uitzonderlijke week, met de grootschalige inzet van onze organisatie en de hulpdiensten en de evacuatie van Herkenbosch in coronatijd. Ruimtelijke ontwikkeling en ondernemerschap De voorbereiding op de Omgevingswet was één van de belangrijkste aandachtspunten. Een eerste concept van de visie werd eind 2020 afgerond. De vaststelling volgt in 2021. In alle kernen werden woningen gebouwd. We zorgden voor extra capaciteit om de woningbouw waar mogelijk te versnellen en het toenemend aantal aanvragen af te handelen. We gingen in overleg met inwoners over de nieuwe systematiek voor afvalinzameling. De raad besloot over deze nieuwe wijze van inzamelen per 2022. We vertaalden de gebiedsvisie voor de Gouden driehoek naar Belevingspark de Meinweg. De afstemming met de Provincie Limburg over de ondersteuning bij de realisatie van de plannen leverde tot nu toe nog geen concrete resultaten op. We voltooiden de overdracht van het Elfenmeer naar Huttopia. Daarmee legden we de basis voor een kwaliteitsimpuls in onze recreatiesector. Als gevolg van deze overdacht hebben we een afwaardering gedaan in de kapitaalgoederen, die voor de duur van de erfpacht overgaan naar Huttopia. Er waren een paar grote projecten in de openbare ruimte. De herinrichting van Hoofdstraat in Posterholt werd voorbereid. Eind 2020 startten de werkzaamheden.

Daarnaast overlegden we met inwoners over de vernieuwing van de Leropperweg. De uitvoering van dit project gebeurt in 2021. Met de vernieuwing van een aantal fietspaden zorgden we ervoor dat onze gemeente voor fietsers nog aantrekkelijker is geworden. Met de nieuwe app voor meldingen over de openbare ruimte (Fixi) werd het voor inwoners makkelijker om hun melding te doen. Dit leidde tot een verdubbeling van het aantal meldingen. We startten met procesverbetering om de afhandeling van meldingen zo soepel mogelijk te laten verlopen. Samenwerking MER Het Servicecentrum MER wordt nog volop ‘verbouwd’. We zagen onder leiding van de nieuwe directeur de eerste verbeteringen zichtbaar worden. We hebben er vertrouwen in dat deze ontwikkeling doorzet. Dit leidt ook tot verlaging van de organisatiekosten.  Begroting in balans We werden afgelopen jaar geconfronteerd met een somber financieel meerjarenperspectief. Met ondersteuning van een klankbordgroep uit de raad werkten we aan een nieuwe begroting. Daarin zat een apart onderdeel, Begroting in balans. Daarmee zorgen we ervoor dat er uiterlijk in 2024 een duurzaam sluitende begroting hebben. We zullen de raad bij ieder planning en controlmoment gaan rapporteren over de voortgang, te beginnen bij de Kadernota 2022.

Conclusie We hebben in 2020, ondanks alle coronabeperkingen belangrijke stappen gezet om onze gemeente gezond, veilig, duurzaam en leefbaar te houden. De samenwerking met inwoners en ondernemers groeit. Meer mensen doen mee. Tegelijkertijd zijn er dilemma’s. Hoe houden we de zorgkosten in balans en hoe zorgen we voor een passend woningbestand, nu en op de langere termijn? Hoe geven we invulling aan de duurzaamheidsopgave voor onze gemeente? Dit zijn ook voor de komende periode belangrijke aandachtspunten. Daar werken we samen aan, met onze raad, inwoners, ondernemers en verenigingen. Samen Doen!

10

We sluiten 2020 af met een tekort van circa € 1.138.000. Bij de primitieve begroting gingen we nog uit van een klein negatief saldo van circa € 123.000. Het gaat om een verschil van afgerond - € 1.016.000. Dit tekort komt niet als een verrassing. We hebben de belangrijkste afwijkingen al gedeeltelijk verantwoord bij de halfjaarrapportage en in verschillende raadsinformatiebrieven. Dit zijn de grootste afwijkingen in 2020 ten opzichte van de primitieve begroting:

Grootste afwijkingen Gemeentefondsuitkering Lagere toeristenbelasting en OZB Sociaal domein inclusief storting reserve SD Participatie Overige mutaties inclusief reserve mutaties Recreatiepark Elfenmeer (incidenteel afboeken infrastructurele werken)*

892.000 -372.000 -710.000 593.000 177.000 -1.596.000 -1.016.000

* We verkopen de infrastructurele werken op Recreatiepark Elfenmeer aan de nieuwe exploitant voor € 10,-. Na afloop van de erfpacht kopen we ze weer terug (ook voor € 10,-). We moeten de waarde van de infrastructurele werken (€ 1.596.000) in onze boekhouding afwaarderen, voor de periode van de erfpacht. Na afloop van de erfpacht voegen we de waarde weer toe. Dit is dus een boekhoudkundige verwerking.

In het financieel beeld op hoofdlijnen lichten we de verschillen ten opzichte van de actuele begroting toe.

Jaarstukken 2020

11

Financieel beeld in hoofdlijnen De primitieve begroting 2020-2023 is vastgesteld op 7 november 2019 met een negatief saldo van € 123.000 in 2020. We hebben de begroting afgelopen jaar bijgesteld met aparte raadsvoorstellen en met de halfjaarrapportage. Met deze besluiten is het actuele begrotingssaldo € 1.411.000 negatief. In het tweede half jaar is het financieel resultaat verbeterd met afgerond € 272.000. We sluiten 2020 af met een negatief financieel resultaat van € 1.138.000. In deze jaarrekening verantwoorden we het verschil van € 272.000. Onderstaande tabel laat op programmaniveau het verloop en de verschillen zien van het resultaat van de primitieve en de actuele begroting, afgezet tegen het resultaat van de jaarrekening.

bedragen x € 1.000 Rekening Primitieve Actuele 2019 Begroting Begroting

Rekening 2020

Verschil

Saldo van baten en lasten Lasten 1. Krachtige dorpen 2. Participatie, ondersteuning en zorg 3. Veilige dorpen 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur 5. Woonomgeving 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening 8. Algemene middelen Totaal Lasten

- 4.035 - 21.673 - 2.902 - 3.125 - 3.795 - 5.554 - 10.479 - 811 - 52.373

- 3.937 - 20.779 - 2.878 - 1.578 - 3.743 - 5.637 - 10.726 - 43 - 49.321

- 4.678 - 25.384 - 3.092 - 3.271 - 4.149 - 6.406 - 10.805 - 302 - 58.087

- 4.467 - 23.826 - 3.063 - 3.969 - 3.565 - 5.974 - 10.406 - 313 - 55.584

210 V 1.558 V 29 V - 698 N 584 V 431 V 399 V - 11 N 2.503 V

Baten 1. Krachtige dorpen 2. Participatie, ondersteuning en zorg 3. Veilige dorpen 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur 5. Woonomgeving 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening 8. Algemene middelen Totaal Baten

341 4.581 114 534 3.838 2.277 514 35.673 47.872

221 4.698 91 446 3.666 2.278 388 36.148 47.936

242 7.513 91 1.271 4.140 2.362 283 37.444 53.344

261 6.841 119 719 3.739 2.493 274 37.568 52.014

20 V - 672 N 29 V - 552 N - 401 N 131 V -9N 124 V - 1.330 N

Saldo van baten en lasten

- 4.501

- 1.385

- 4.743

- 3.570

1.173 V

Mutatie reserves Toevoegingen

- 2.193

- 18.261

- 18.462

- 22.021

- 3.558 N

Onttrekkingen

3.074

19.523

21.794

24.452

2.658 V

Mutatie reserves

882

1.262

3.332

2.431

- 901 N

- 3.619

- 123

- 1.411

- 1.138

272 V

Overzicht programma's

Resultaat

In de programmaverantwoording en in de paragraaf bedrijfsvoering worden de verschillen gedetailleerder toegelicht. Ook voor de mutaties in de reserves worden per programma de verschillen toegelicht. Hieronder lichten we de belangrijkste verschillen kort tekstueel toe.

12

Sociaal domein Het grootste voordeel vanuit financieel oogpunt is ontstaan in het sociaal domein. Naast voordelen bij participatie en jeugd, is er ook een groot nadeel bij de WMO. De voordelen zijn vooral incidenteel, terwijl het nadeel bij WMO een structureel karakter heeft. Participatie De Westrom verwacht 2020 af te sluiten met een incidenteel positief resultaat. Dit komt gedeeltelijk door de extra middelen die Westrom van het Rijk ontving om tegenvallers vanuit de coronacrisis op te vangen. Daarnaast zijn de uitgaven aan uitkeringsgerechtigden lager dan begroot in 2020. Bijstellen was bij halfjaarrapportage niet aan de orde vanwege de coronacrisis en mogelijke niet te voorziene effecten hiervan op de uitkeringen. We blijven de effecten van de coronacrisis op de uitgaven aan uitkeringsgerechtigden in 2021 volgen. Het is niet te voorspellen hoeveel leningen er door ondernemers worden aangevraagd op grond van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz). In 2020 zijn er geen leningen aangevraagd, waardoor het geraamde budget te hoog is gebleken. Wel zijn er Bbz leningen omgezet naar ‘om niet verstrekkingen’. Hierover moesten we een eindheffing betalen (loonbelasting/premie volksverzekeringen). Tozo Voor de Tozo 1, 2 en 3 middelen is de begroting gebaseerd op ontvangen Rijks voorschotten. De daadwerkelijke uitgaven zijn lager geweest.

Dit veroorzaakt nu een voordelig resultaat. Dit bedrag moeten we in 2021 afrekenen met het Rijk (Het Rijk vergoedt alleen de gemaakte kosten). Wmo De aanzuigende werking op maatwerkvoorzieningen Wmo is het gevolg van de landelijke invoering van het abonnementstarief van € 19,- per maand. We zien dit vooral terug in de hulp bij het huishouden en vervoersvoorzieningen (voornamelijk scootmobielen). Dit is een landelijke trend. De categorie hulp bij het huishouden zorgt voor de grootste financiële tegenvaller. Jeugdzorg De kosten jeugdhulp worden ingeschat op verschillende typen zorg. Het is vooraf niet goed in te schatten welk type zorg ingezet gaat worden. De conclusie is dat dit jaar bepaalde typen zorg, onder andere Ambulante begeleiding en behandeling en dyslexie, minder zijn aangewend dan vooraf voorzien. Daarnaast is er nauwelijks expertise gevraagd aan van aanbieders aan van zorg van het Landelijk Transitie Arrangement. In 2020 hadden we te maken met een daling van het aantal kinderen in het leerlingenvervoer. Daarnaast zijn er door de schoolsluiting minder ritten gereden. Financiële noodmaatregel kunst en cultuur Uit de septembercirculaire is er als financiële noodmaatregel een bedrag op de begroting gebracht bedoeld ter ondersteuning van de lokale culturele infrastructuur.

In de raadsvergadering van 18 maart 2021 zijn deze middelen beschikbaar gesteld voor de ondersteuning van de lokale culturele infrastructuur (gedekt uit de algemene reserve). Voor de jaarrekening 2020 is dit een voordeel. Elfenmeer In 2020 is gezocht naar de een nieuwe exploitant voor het Elfenmeer. Eind 2020 sloten we een erfpachtovereenkomst af met een nieuwe exploitant. Een onderdeel hiervan is de verkoop van de infrastructurele werken op Recreatiepark Elfenmeer voor € 10,-. Na afloop van de erfpacht kopen we

Jaarstukken 2020

13

ze weer terug (ook voor € 10,-). We moeten de boekwaarde (€ 1.596.000) in onze boekhouding afwaarderen voor de periode van de erfpacht. Dit is een boekhoudkundige verwerking. Afval De werkelijke uitgaven voor afval zijn lager dan geraamd, doordat de kosten voor GFT, nascheiding en communicatie lager waren. Daarnaast zijn verschillende opbrengsten hoger geweest. Voor verdere toelichting verwijzen we naar programma 5. Groen Begin 2020 zijn we gestart met het sociaal groenbedrijf. De kosten hiervan zijn lager dan begroot, doordat het aantal noodzakelijke gedetacheerde medewerkers niet beschikbaar was. Daarnaast heeft een groot gedeelte van deze groep medewerkers (risico groep) vanwege de coronamaatregelen 4 maanden niet gewerkt. Daardoor hadden we lagere detacheringskosten. Obligaties In verband met het vrijvallen van obligaties in de loop van 2020 is een incidenteel voordeel ontstaan doordat de ontvangsten hoger waren dan onze boekwaarde.

14

Grafisch overzicht baten en lasten per programma In onderstaande grafieken wordt in één oogopslag de verdeling van baten en lasten over de programma’s gepresenteerd. De bedragen kunt u terugvinden in de kolom Rekening 2020 van de vorige tabel. De grafiek hieronder staan de verdeling van de lasten en baten per programma gevisualiseerd.

Jaarstukken 2020

15

16

PROGRAMMAVERANTWOORDING

Jaarstukken 2020

17

18

Programmaplan Het programmaplan met acht programma’s is als volgt ingedeeld: Sociaal domein; de mens centraal 1. Krachtige dorpen. 2. Participatie, ondersteuning en zorg. 3. Veilige dorpen. Ruimtelijk domein; ruimtelijke ontwikkeling en (eu)regionaal ondernemerschap 4. Economie, toerisme en natuur. 5. Woonomgeving. 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen. Dienstverlening en Bedrijfsvoering; sturingskracht 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening. 8. Algemene middelen.

Jaarstukken 2020

19

20

Programma 1 Krachtige dorpen

Inleiding Het programma Krachtige Dorpen geeft invulling aan de sociale samenhang en de leefbaarheid van de gemeenschap en de dorpskern en omvat de basisvoorzieningen zoals de school, de vereniging, het dorpshuis of het consultatiebureau. Het gaat om de mogelijkheden voor inwoners om elkaar te ontmoeten, zich te ontspannen en te ontplooien. En het gaat over (ondersteuning van) initiatieven van inwoners en Samen Doen. Sociale samenhang wordt door het CBS gedefinieerd in termen van sociale participatie of maatschappelijke deelname. Wij willen dat iedereen kan meedoen aan de samenleving en niemand wordt uitgesloten. Daarom investeren we in de veerkracht en de weerbaarheid van mensen. Afgelopen jaren is er een netwerk van burgerinitiatieven ontstaan en raken steeds meer inwoners betrokken en voelen zich verantwoordelijk. Er is een sterke relatie met wonen en leefomgeving. Programma 1 raakt het fundament van het sociaal domein. Programma 1 en programma 2 (Participatie) gaan vloeiend in elkaar over en hebben sterke samenhang, waarbij programma 1 overwegend gericht is op de gemeenschap en programma 2 op individuele ondersteuning. De corona-uitbraak heeft in 2020 een grote impact op het sociaal domein. Samen met zorgaanbieders, vrijwilligersorganisaties en partners hebben we ervoor gezorgd dat activiteiten en hulpverlening zo goed mogelijk konden doorgaan.

Wat willen we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan Krachtige dorpen met veel sociale samenhang, goede basisvoorzieningen en weerbare inwoners. Met de meeste inwoners gaat het goed. Zij voelen zich gezond en gelukkig en voeren zelf regie over hun eigen leven en zijn autonoom. Van de inwoners van Roerdalen voelt zich 93,1% gelukkig.1 Inwoners die initiatieven nemen die bijdragen aan de sociale samenhang, leefbaarheid en duurzaamheid, willen we blijven faciliteren. We hebben oog voor wat mensen nodig hebben en luisteren naar de wensen van onze inwoners. Vergroten van de weerbaarheid, de veerkracht en preventie Wij willen mensen in een (potentieel) kwetsbare situatie die een hulpvraag uiten of waarvan de veiligheid in het gedrang is, ondersteunen met maatwerk volgens het concept positieve gezondheid. Ons criterium is de mate van zelfredzaamheid en veerkracht. In de kadernota gaven we aan dat de sociale en economische ongelijkheid toeneemt. Mensen voelen zich buitengesloten en kunnen niet meedoen. Er is een groter wordende groep kwetsbaren met een toenemende kans op een samenspel van problemen op het gebied van gezondheid, werk en inkomen, opvoeden en laaggeletterdheid. Ook is er een kleine groep ouderen en alleenstaanden die niet zelfredzaam is. Wij ondersteunen de 1

Waarstaatjegemeente.nl/2019

Jaarstukken 2020

21

veerkracht en weerbaarheid van deze inwoners vanuit één visie op basis van het concept positieve gezondheid: we benaderen de problemen en leefdomeinen in onderlinge samenhang. Positieve gezondheid gaat ervan uit dat mensen zelf verantwoordelijk zijn, maar dat zij met hulp hun weerbaarheid in kwetsbare situaties kunnen versterken. Daarnaast vergroten wij de inzet op preventie en preventieve maatregelen en vroegtijdig signaleren. Positieve gezondheid gaat over de veerkracht op meerdere levensdomeinen:

Gezondheid is het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren in het licht van de sociale fysieke en emotionele uitdagingen van het leven.

Speerpunten Inwoners in een (potentieel) kwetsbare situatie worden weerbaarder, méér bewust van de eigen invloed op de gezondheid en ontwikkelen veerkracht en vaardigheden Onderwerp Inhoud Financiën Planning Actie 1: Coaching op het gebied van leefstijl, werk en inkomen en gezondheid Actie 2: Smaaklessen, leefstijllessen en fittesten op alle scholen Actie 3: Preventie en omvorming Actie 4: Statushouders

   

   

   

Toelichting de scholen in Herkenbosch, Posterholt, en Sint Odiliënberg deden, net als in 2019, opnieuw mee aan de smaaklessen. De basisschool in Melick deed in 2020 voor het eerst mee. De leefstijllessen vonden alleen plaats in Herkenbosch en Sint Odiliënberg. De leefstijllessen in Posterholt zijn vanwege corona (er mochten géén externe partijen de school in) verplaatst naar 2021. In Vlodrop en Montfort passen de smaak- en leefstijllessen op dit moment niet in het onderwijsprogramma. De fittesten zijn alleen in Sint Odiliënberg uitgevoerd, omdat we deze test en een keer per drie jaar doen. We hebben een opstartsubsidie gegeven aan het initiatief ‘Moestuintjes de Beuk’. Dit is een initiatief waarbij moestuintjes worden ingezet voor educatief gebruik voor de schoolkinderen. Het project orthopedagoog heeft een doorstart gemaakt op de vijf Swalm- en Roer scholen in Roerdalen. Dit gebeurt met cofinanciering door het schoolbestuur. Het project krijgt een nieuwe naam: ‘Samen deskundig, in en rondom school’. Met deze nieuwe naam ligt de nadruk niet meer op de professional in de school. Dat doet recht aan de kern van het project, de verbinding tussen leerkracht, zorgprofessionals, kind en ouder(s) en ieders deskundigheid. Wat betreft de evaluatie kijken we terug op een goede doorstart.

Ondanks de bijzondere tijd waar we nu in leven, zijn de betrokken partners beter met elkaar verbonden. Wij hebben samen met de scholen en de kinderdagverblijven de coördinatie over de noodopvang corona gevoerd. Dit heeft de samenwerking versterkt. De invoering van de nieuwe Wet inburgering stond gepland voor 1 januari 2021. De invoeringsdatum is door het Rijk opgeschoven naar 1 januari 2022 aangezien invoering per 1 januari 2021 vanwege de coronacrisis teveel risico’s met zich meebracht. De voorbereiding op de nieuwe wet verloopt volgens planning.

22

Inwoners nemen initiatieven die de gezondheid bevorderen Onderwerp Inhoud Actie 1: Bekendheid positieve gezondheid Actie 2: Stimuleren initiatieven op het gebied van positieve gezondheid

 

Financiën

Planning

 

 

Toelichting De consulenten Wmo en Participatiewet van de MER SD en de leden van het sociaal team hebben de training positieve gezondheid gevolgd van januari t/m april 2020. In september is er nog een terugkombijeenkomst geweest waarbij alle deelnemers van de training hun ervaringen met het werken van positieve gezondheid hebben kunnen delen en van elkaar hebben kunnen leren. Om ervoor te zorgen dat het ook daadwerkelijk de basale werkwijze blijft, vindt er ieder kwartaal intervisie plaats. Het afgelopen jaar hebben we de bijeenkomsten met de “denktank positieve gezondheid” en de themabijeenkomst dementie een aantal keer verplaatst i.v.m. corona. Helaas is het niet gelukt om de bijeenkomst nog te organiseren in 2020 omdat de coronamaatregelen het niet toelieten. Er is niet gekozen voor een onlinebijeenkomst omdat dit voor de meeste inwoners geen haalbare optie was.

Burgers nemen initiatieven op het gebied van leefomgeving en sociale samenhang Onderwerp Inhoud Financiën Actie 1: Nieuw subsidiestelsel Actie 2: Faciliteren burgerinitiatieven Actie 3: Afronden accommodatiebeleid Actie 4: Herstructurering van het marktgebied Vlodrop

   

   

Planning

   

Toelichting Nieuw subsidiestelsel In 2020 is de doorontwikkeling van ons subsidiestelsel samen met inwoners en vrijwilligersorganisaties afgerond. Het doel was om meer inwoners mee te laten doen in de maatschappij, het geld eerlijker te verdelen en de regels simpeler te maken. Het resultaat is een herijking van de Algemene subsidieverordening Roerdalen (Asv 2020) en een nieuw subsidiekader voor vrijwilligersorganisaties. De verordening en de nieuwe kaders zijn ingegaan per 1 juli 2020. Burgerinitiatief: Beweegakkoord In juni 2020 is in navolging van het Nationale Sportakkoord het Beweegakkoord Roerdalen vastgesteld. Het beweegakkoord is tot stand gekomen vanuit het initiatief van een aantal vrijwilligersorganisaties en inwoners. We hebben dit samen uitgewerkt. Voor de uitvoering van het beweegakkoord is 3 jaar lang €60.000,- beschikbaar vanuit de rijksoverheid. Dit uitvoeringsbudget wordt volledig beheerd door het Kernteam, dat bestaat uit lokale vrijwilligersorganisaties en inwoners. Zij zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het beweegakkoord. Hiervoor gaan we aan de slag met een kernteam en werkgroepen.

Jaarstukken 2020

23

Afronding accommodatiebeleid: We hebben met de besluiten over de dorpshuizen in Posterholt en Herkenbosch grote stappen gezet in de afronding van het accommodatiebeleid. We blijven de ontwikkeling in de dorpen volgen. Daarmee willen we meer inzicht krijgen in de effecten op maatschappelijk gebied. Het burgerinitiatief in Vlodrop heeft hard gewerkt aan vormgeving van het plan voor een multifunctionele dorpsaccommodatie. De afronding daarvan volgt in 2021. We verkenden de mogelijkheden om de buitenbaden over te dragen aan vrijwilligers. De gebiedsgerichte aanpak rondom de markt in Vlodrop wordt pas in 2021 gestart. Eind 2020 is een start gemaakt met het Integraal Huisvestingsplan onderwijs. Dit wordt medio 2021 afgerond.

Reguliere werkzaamheden       

Onderwijs (Voor- en vroegschoolse educatie, leerplicht, leerlingenvervoer) Jeugdbeleid (in de brede zin van preventie tot inkoop specialistische jeugdhulp) Subsidiebeleid en accommodatiebeleid Gezondheidsbeleid (regie en aansturing GGD) Kinderopvang Wmo Huisvesting en begeleiding van statushouders

Indicatoren Betekenisvolle indicatoren Percentages weerbare en kwetsbare inwoners (2019)

Weerbaren: Weerbare personen zijn mensen (18+) waarbij de betekenisvolle participatie én individueel welzijn relatief hoog zijn. Buitenstaanders: Buitenstaanders zijn mensen (18+) waarbij de betekenisvolle participatie relatief laag is en het individueel welzijn relatief hoog. Compenseerders: Compenseerders zijn mensen (18+) waarbij de betekenisvolle participatie relatief hoog is en het individueel welzijn relatief laag.

24

Kwetsbaren: Kwetsbare personen zijn mensen (18+) waarbij de betekenisvolle participatie én individueel welzijn relatief laag zijn. Conclusie: Het percentage weerbare personen in de gemeente Roerdalen is tussen 2015 en 2017 gestegen, maar in de periode 2017-2020 afgenomen. Bijna de helft van de inwoners was weerbaar in 2017; in 2020 minder dan de helft. Het percentage kwetsbare inwoners en compenseerders is afgenomen tussen 2015 en 2017, lager dan het landelijk gemiddelde. De ontwikkeling van 2017 naar 2020 toont een gelijkblijvend percentage kwetsbaren en licht toenemend percentage compenseerders.

Verplichte indicatoren Indicator

Toelichting

Bron

Jaar

Niet sporters

Het percentage inwoners dat nietwekelijks sport ten opzichte van het totaal aantal inwoners.

Gezondheids enquête (CBS, RIVM)

Roerdalen

<25.0000 niet Limburg inwoners stedelijk

2016

53,3%

48,8%

53,5%

52,9%

Financieel bedragen x € 1.000 1. Krachtige dorpen Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Toevoegingen Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

Jaarstukken 2020

Rekening Primitieve Actuele 2019 Begroting Begroting

Rekening 2020

Verschil

- 4.035 341 - 3.694

- 3.937 221 - 3.715

- 4.678 242 - 4.436

- 4.467 261 - 4.206

210 V 20 V 230 V

398 398

415 415

- 43 527 485

477 477

43 V - 50 N -8N

- 3.296

- 3.300

- 3.951

- 3.729

222 V

25

Toelichting bedragen x € 1.000 1. Krachtige dorpen - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Lasten Uit de septembercirculaire is er als financiële noodmaatregel een bedrag op de begroting gebracht voor ondersteuning van de lokale culturele infrastructuur. De uitgaven doen we in 2021 (We stellen voor dit budget over te hevelen naar 2021.)

132 V

De voortgang van het proces rondom de afronding van het accommodatiebeleid, heeft tot meer kosten geleid dan begroot. Ook is de overdracht van de sporthal te Posterholt afgerond.

- 58 N

Het extra budget voor onderzoek naar de toekomst buitenbaden is nog niet ingezet. Afronding volgt in 2021.

50 V

Bij de begrote exploitatiebijdragen m.b.t. overgedragen sportaccommodaties, was rekening gehouden met extra kosten (btw).

34 V

De Rijksvergoeding voor de voorschoolse opvang en vergoeding noodopvang van kinderen van ouders met een cruciaal beroep in Coronatijd is hoger dan de daadwerkelijke kosten.

Totaal lasten Baten Rijksuitkering compensatie btw sportaccommodaties (SPUK), inclusief afrekening 2019. Lagere verhuurinkomsten sporthallen Vlodrop en Posterholt t.g.v. coronamaatregelen. Totaal baten Mutatie reserves

192 V 59 V - 21 N 38 V

Nog geen storting in de Algemene reserve kunnen doen m.b.t. project Herkenboscher Broek, omdat de Provinciale middelen hiervoor nog niet zijn ontvangen. De begrote reservemutatie is abusievelijk bij programma 1 opgenomen i.p.v. programma 4.

43 V

Onderzoekskosten voor overdacht buitenbaden worden m.n. in 2021 gemaakt, waardoor nog geen aanspraak is gemaakt op Reserve accommodatiebeleid.

- 50 N

Totaal mutatie reserves

-8N

Overige afwijkingen

-0N

Totaal afwijkingen

26

34 V

222 V

Programma 2 Participatie, ondersteuning en zorg

Inleiding Programma 2 gaat over de ondersteuning van inwoners met een hulpvraag. Wij gaan daarbij uit van nabijheid, maatwerk en empathie. Er is sprake van dorpsgericht samenwerken van professionals en vrijwilligers in het sociaal domein. Komende jaren staan in het teken van verdere ontschotting van het sociaal domein. Het Rijk heeft de deelbudgetten tot één geldstroom samengevoegd. In programma 1 gaven we al aan dat we steeds meer uitgaan van een totaalaanpak voor het sociaal domein op basis van maatwerk en het concept positieve gezondheid. Zoals in programma 1 al aangegeven heeft de coronacrisis een grote impact op het sociaal domein. Landelijk zijn er signalen van toenemende sociaal-emotionele problematiek en eenzaamheid. Ook bij kinderen en jongeren. Talloze huishoudens worden financieel getroffen. Dit heeft nog onbekende gevolgen voor de langere termijn.

Wat willen we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan Zelfredzame inwoners die kunnen deelnemen in de samenleving Met ingang van 2020 is een nieuw beleidskader van kracht voor het sociaal domein -aangevuld met een lokale visie en een lokale aanpak sociaal domein- specifiek voor Roerdalen en onze inwoners. Vanuit de integrale aanpak van het sociaal domein, hebben sommige doelgroepen of thema’s aparte aandacht gekregen. Wij belichten er een aantal: Jeugd In 2020 was de druk op het CJG in Roerdalen onverminderd hoog. Wij hebben in Roerdalen 8% van de formatie van het CJG op schaal van Midden-Limburg, terwijl de instroom al jaren hoger ligt dan deze 8%. In 2020 was dit 9.15%. Ook het percentage zware casuïstiek waar sprake is van gedwongen jeugdhulp is in Roerdalen structureel hoger dan in de regio Midden-Limburg. Wij staan op nummer 2, achter Roermond, met het hoogste percentage met heftige problematiek. Ook in 2020 hebben we de capaciteit van het CJG versterkt door 1 fte toe te voegen aan het sociaal team. Met deze inzet is de verbinding tussen gespecialiseerde jeugdhulp en lokale mogelijkheden in Roerdalen verbeterd. Er is extra aandacht voor het zo snel en passend mogelijk beëindigen van hulptrajecten bij het CJG. Bij het afschalen van gespecialiseerde jeugdhulp wordt steeds beter gebruik gemaakt van algemeen toegankelijke voorzieningen.

Denk hierbij aan Buurtgezinnen, Happy Fit, de jongerenwerker en de gedragswetenschapper op de basisschool. Het aantal verwijzingen naar gespecialiseerde jeugdhulp is in 2020 ongeveer gelijk gebleven aan 2019. We zien nog steeds veel verwijzingen richting GGZ behandeling. We zien wel een verschuiving van verblijf met behandeling naar verblijf met begeleiding, een lichtere vorm van jeugdhulp met lagere kosten. Daar wordt regionaal op gekoerst en aanbieders schalen hierin sneller af.

Jaarstukken 2020

27

Participatie In Roerdalen is de ambitie dat iedereen mee doet en niemand aan de kant staat. De toepassing van het principe van de omgekeerde toets is hierbij het uitgangspunt van ons handelen (mens boven de regels). Daarnaast wordt ook het principe van positieve gezondheid zo veel mogelijk toegepast. Ontwikkelingen participatie In de maanden maart en april 2020 hebben we landelijk een forse stijging gezien van het aantal bijstandsgerechtigden, als gevolg van de eerste coronagolf. Vanaf mei daalde dit weer. De dalende trend heeft zich enigszins voortgezet. In die zin dat het aantal bijstandsuitkeringen in augustus 2020 bijna gelijk was aan het niveau van februari 2020. In het 3e kwartaal steeg de werkloosheid landelijk nog steeds. De instroom in de bijstand nam weer iets af en de uitstroom begon weer toe te nemen. Deze trend heeft zich in het 4e kwartaal voortgezet. De omvang van het aantal uitkeringsgerechtigden is in december 2020 nagenoeg gelijk aan die in december 2019. De prognose dat we nog te maken gaan krijgen met een bestandstoename zien we tot op heden niet terug in de cijfers.

Speerpunten Mensen met een hulpvraag kunnen makkelijk terecht, worden sneller en beter geholpen en voelen zich gehoord Onderwerp Inhoud Financiën Planning Actie 1: Verbeteren dienstverlening MER sociaal domein Actie 2: Omvormen Sociaal Team (ST) Actie 3: Positieve gezondheid implementeren Actie 4: Algemene voorzieningen Actie 5: Beter passend specialistisch aanbod Jeugd en Wmo Actie 6: Slim omgaan met gegevens Actie 7: Armoedebeleid Actie 8: Statushouders en arbeidsmigranten Actie 9: Arbeidsmarktbeleid

        

        

        

Toelichting Verbeteren dienstverlening MER sociaal domein Het Servicecentrum MER heeft de werkprocessen en doorlooptijden aanzienlijk verkort tot de wettelijke termijn. Het streven om de doorlooptijden verder te verkorten bleek nog niet haalbaar. Verbeterteams binnen het SC MER werken aan verdere optimalisatie van de dienstverlening. Omvormen Sociaal Team (ST) In 2020 hebben we samen met onze partnerorganisaties verder gewerkt aan het bouwen van een integrale toegang via het Sociaal Team Roerdalen, waarbij we kijken naar de algehele situatie van een persoon en diens behoeften. De professionals werken éénduidig vanuit de afspraken in het

28

sociaal team. Daarmee gaan we een versnipperde inzet van de moederorganisaties tegen. Zij zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de basisondersteuning aan onze inwoners. Het afgelopen jaar hebben we samen met onze partnerorganisaties gewerkt aan één gezamenlijke opdracht en één gezamenlijke financiering voor de basisondersteuning binnen het sociaal domein vanaf 2021. De kaders hiervoor zijn vastgelegd in de gezamenlijke Opgave Basisondersteuning 2021 en de subsidieregeling Basisondersteuning sociaal domein. De onderlinge afspraken zijn door de partnerorganisaties vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst. Positieve gezondheid implementeren Het streven was dat mimimaal één huisartsenpraktijk, het Sociaal wijkteam, de MER SD en de gesubsidieerde partners werken volgens de visie positieve gezondheid. Dit is overal in de basis gelukt, met uitzondering van de huisartsenpraktijk. De in 2020 geplande afspraken met de huisartsen zijn door de coronadrukte doorgeschoven naar januari 2021. Algemene voorzieningen Naast de bestaande Huiskamerplus projecten in Melick, Herkenbosch en Posterholt zijn we in maart 2020 gestart met de Huiskamerplus in Montfort. Ondanks een moeilijke start en het sluiten van de deuren na twee weken open te zijn geweest door de lockdown, loopt de Huiskamer Plus in Montfort goed en worden de dagen goed bezocht.

Beter passend specialistisch aanbod Jeugd en Wmo In 2020 hebben de samenwerkende gemeenten Midden-Limburg-Oost verkend welke nieuwe vormen van inkoop leiden tot transformatie, kostenbesparing en meer passende hulp. Gebiedsgerichte zorginkoop, dus ingezet in de omgeving van de inwoner is daarvoor een geschikte vorm. We moeten dit nog verder verkennen en regionaal tot overeenstemming komen. Dat is nodig om op deze manier te kunnen inkopen: gemeenten hebben namelijk een verschillend tempo voor ogen. Gezien de benodigde lange voorbereidingstijd van het inkooptraject, kan dit pas in 2022-2023. In de omvorming verkennen wij net als Roermond de optie om zelf lichte vormen van hulp te werven. Slim omgaan met gegevens Afgelopen jaar hebben we van elk dorp een dorpsprofiel opgesteld met behulp van algemeen beschikbare informatie en data die we als gemeente zelf hebben. Deze data hebben we aangevuld met “kwalitatieve” informatie door in elk dorp gesprekken te voeren met de inwoners en deze informatie aan de dorpsprofielen toe te voegen. De resultaten hiervan hebben we in oktober met de Raad gedeeld tijdens een informatiesessie over de “omvorming”. Daarnaast hebben we sinds begin derde kwartaal 2020 toegang tot de Arrangementenmonitor. Hierdoor hebben we op kwartaalbasis en meerjarig op dorps- en gemeenteniveau inzicht in de ontwikkelingen binnen het Sociaal Domein.

Armoedebeleid A) Vroeg signalering van schulden De wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening per 01-01-2021 schrijft voor dat vroeg signalering een wettelijke taak is. De wet geeft mogelijkheden om gegevens uit te wisselen om deze vroeg signalering en aanpak mogelijk te maken. We hebben dit in 2020 voorbereid. De uitvoering start per 1-1-2021. In een lokaal convenant zijn afspraken vastgelegd tussen de deelnemende gemeenten (MERgemeenten en Leudal), de woningcorporaties, zorgverzekeraars en de watermaatschappij. Bij vroeg signalering van schulden komen inwoners die betalingsachterstanden hebben zo vroeg mogelijk in

Jaarstukken 2020

29

beeld door gebruik te maken van signalen van schuldeisers. Er wordt outreachend (d.w.z. ”eropaf”) hulp aangeboden om ergere problemen te voorkomen. B) Voorzieningenwijzer In 2020 heeft de implementatie van de Voorzieningenwijzer plaatsgevonden. Consulenten van het Sociaal Team en onze schuldhulpverlener zijn gecertificeerd om te werken met de applicatie Voorzieningenwijzer. Met inzet van de Voorzieningenwijzer proberen wij de financiële basispositie van onze inwoners te verbeteren door hen te helpen om toeslagen en financiële steunregelingen beter te benutten. Daarnaast adviseren wij hen ook om een goede keuze te voor een zorgverzekering. Door de coronamaatregelen is er slechts een gering aantal gesprekken gevoerd. De verwachting is dat dit aantal zal toenemen in 2021. C) Kinderwijkraad De voorbereidingen voor de kinderwijkraad is in 2020 gestart maar door de coronamaatregelen heeft dit helaas nog geen doorgang kunnen vinden. Er is nog steeds draagvlak voor het initiatief. De implementatie zal grotendeels in 2021 plaatsvinden. D) Huiswerkbegeleiding door Studiekern Om de negatieve gevolgen van opgroeien in armoede tegen te gaan bekostigen we de studiebegeleiding voor kinderen waarvan de ouders een minimuminkomen hebben. Dit is een goed instrument om de kansen van deze kinderen op een startkwalificatie te verbeteren en daarmee ok hun toekomstperspectief.

Studiekern biedt studiebegeleiding aan kinderen van gezinnen met een minimuminkomen. We zetten dit in 2021 voort. Statushouders en arbeidsmigranten De enigszins gefragmenteerde aanpak wijzigen wij in een op maat gerichte integrale aanpak van statushouders op het gebied van huisvesting, inburgering en integratie, samen met het opbouwwerk en het SC MER. Naast de statushouders betrekken wij andere inwoners: integratie is een wederkerig proces. Per statushouder wordt zoals in programma 1 aangegeven, een persoonlijk plan opgesteld. Door corona hebben we de taakstelling voor het huisvesten van statushouders niet gehaald. De taakstelling bedroeg 15, er is sprake van een achterstand van 11. Er is gestart met het opstellen van een plan van aanpak om de achterstand in te halen; gericht op een betere doorstroom van statushouders naar begeleiding en huisvesting. Arbeidsmarktbeleid Doorontwikkeling Participatiewet Afgelopen jaar is er een voornemen ontstaan in de regio om één doorlopende lijn van uitkering naar arbeidsmarkt op te zetten. Dit programma is inhoudelijk ontwikkeld met de regio Midden-LimburgOost. Door deze programma-aanpak wordt deskundigheid gebundeld waardoor de kwaliteit van dienstverlening voor inwoners toeneemt. Daarbij zetten we sterker in op een doorlopende werkgeversdienstverlening en job coaching. Hierdoor neemt de kans op duurzame arbeidsparticipatie toe.

In 2021 vindt de besluitvorming plaats.

Reguliere werkzaamheden       

30

Beleid, werk & inkomen. Aanpak bemoeizorg. Ondersteuning mantelzorg. Aansturing Sociaal Team Maatschappelijk Werk & MEE. Aansturing SC MER Sociaal Domein. Aansturing CJG. Beleid jeugdhulp & Wmo.

Indicatoren Betekenisvolle indicatoren Het percentage kwetsbare inwoners zoals weergegeven in programma 1 geldt hier ook. Verplichte indicatoren Indicator

Toelichting

Absoluut verzuim

Het aantal leerplichtigen DUO/Ingrado dat niet staat ingeschriven op een school, per 1000 inwoners (5-18 jaar)

2016 2017

3,4 5,8

1,5 1,5

1,2 1,1

1,5 1,3

Relatief verzuim

Het aantal leerplichtigen DUO/Ingrado dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is, per 1000 inwoners (5-18 jaar)

2018 2019

12 39

20 25

18 20

17 19

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsvers)

Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12-23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat.

2018 2019

1,5% 1,3%

2% 2%

1,2% 1,5%

1,4% 1,5%

Kinderen in uitkeringsgezin

Het percentage kinderen CBS-jeugd tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen

2018 2019

4% 4%

7% 7%

4% 4%

4% 4%

Werkloze jongeren

Het percentage werkloze jongeren (1622 jaar)

CBS-jeugd

2018 2019

2% 2%

2% 2%

2% 1%

1% 1%

Personen met een bijstandsuitkering

Het aantal personen met CBS een bijdstandsuitkering, Participatie per 10.000 inwoners wet

2019 2020

207,4 276,1

352,2 397,4

206,7 276,3

194 262,7

Lopende reintegratievoorzieningen

Het aantal CBS reintegratievoorziening Participatie en, per 10.000 inwoners wet in de leeftijd van 15-64 jaar Het percentage jongeren CBS-jeugd tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar Jongeren tot 18 jaar die CBS-jeugd

2019

142,8

191,8

178,5

148,1

2020

176,4

165,6

174,3

148,6

2018 2019

15,1% 15,2%

13,7% 14,6%

10,8% 11,5%

10,4% 10,9%

2018 2019

1,3% 1,4%

1,6% 1,6%

1,2% 1,2%

1% 1,1%

Jongeren met jeugdhulp

Jongeren met jeugdbescherming

Jaarstukken 2020

op enig moment een maatregel door de richter dwingend opgelegd hebben gekregen

Bron

DUO/Ingrado

Jaar

Roerdalen

Limburg

niet <25.0000 stedelijk inwoners

31

Indicator

Toelichting

Jongeren met jeugdreclassering

Het percentage jongeren CBS-jeugd (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel tov alle jongeren (12-23 Aantal jaar) maatwerkCBS -

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

arrangementen WMO per 10.000 inwoners.

Bron

Jaar

Monitor Sociaal Domein

Roerdalen

Limburg

niet <25.0000 stedelijk inwoners

2018 2019

0,4%

0,4% 0,4%

0,3% 0,3%

0,5% 0,4%

2019 2020

380 690

767 726

586 577

573 548

Financieel bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

Rekening Primitieve Actuele 2019 Begroting Begroting

Rekening 2020

Verschil

- 21.673 4.581 - 17.092

- 20.779 4.698 - 16.081

- 25.384 7.513 - 17.871

- 23.826 6.841 - 16.985

1.558 V - 672 N 885 V

135 135

- 298 210 - 88

- 298 858 560

- 298 848 550

- 10 N - 10 N

- 16.957

- 16.169

- 17.310

- 16.435

875 V

Mutatie reserves Toevoegingen Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

Toelichting bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg - Belangrijkste afwijkingen Lasten Participatie Incidenteel (voorlopig) positief resultaat Westrom 2020. Overschot op re-integratie wordt vooral veroorzaakt door lagere projectkosten van het SC MER dan aanvankelijk gedacht. Minder betaald aan uitkeringsgerechtigden dan begroot in 2020 (wel € 125.000 meer uitgegeven dan in 2019). Bijstellen was bij halfjaarrapportage niet aan de orde vanwege de corona crisis en mogelijke niet te voorziene effecten hiervan op de uitkeringen. Het is niet te voorspellen hoeveel leningen er door ondernemers worden aangevraagd op grond van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz).In 2020 zijn er geen leningen aangevraagd, waardoor het geraamde budget te hoog is gebleken. Wel zijn er Bbz leningen omgezet naar 'om niet verstrekkingen'. Hierover moesten we een eindheffing betalen (loonbelasting/premie volksverzekeringen). Voor de Tozo 1, 2 en 3 middelen is de begroting gebaseerd op ontvangen Rijks voorschotten. De daadwerkelijke uitgaven zijn lager geweest. Dit veroorzaakt een voordelig resultaat. Dit bedrag moet worden afgerekend met het Rijk. Dit lichten we toe bij TOZO-resultaten onder het kopje 'baten'. Inwoners deden minder een beroep op het Fonds sociale nood. Ze kwamen in aanmerking voor andere regelingen.

Vanaf 2021 stuurt het sociaal team op de inzet van dit budget in relatie tot de hulpvraag.

32

Verschil

105 V 33 V 138 V

64 V

742 V

46 V

bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg - Belangrijkste afwijkingen In de afgelopen jaren is beleid ontwikkeld voor armoedebestrijding. In 2020 is hier uitvoering aan gegeven, hetgeen resulteert in meer (initiële) kosten. De voorzieningenwijzer en Kinderdorpsnetwerk zijn voorbeelden hiervan. Wmo-voorzieningen Het sociaal team heeft geen registratiesysteem aangeschaft. Registratie gebeurt voorlopig nog via de deelnemende organisaties. Daarnaast zijn er door corona minder activiteiten ontwikkeld. Denk hierbij aan teamontwikkeling en communicatie zoals website. Door corona is er veel minder gebruik gemaakt van de vervoersvoorziening Omnibuzz. De aanzuigende werking op maatwerkvoorzieningen Wmo door de landelijke invoering van het abonnementstarief van € 19,- per maand is nog steeds zichtbaar. Voornamelijk als het gaat om hulp bij het huishouden en vervoersvoorzieningen (voornamelijk scootmobielen). Dit is nog steeds een landelijke trend. De categorie hulp bij het huishouden zorgt voor de grootste financiële tegenvaller. Financiële noodmaatregelen door corona, Wmo-gerelateerd. In de halfjaarrapportage 2020 is er een bedrag op de begroting gezet ter dekking van de kosten die de gemeente zou maken in het kader van financiële ondersteuning (garantie-omzet van niet geleverde zorg door corona) aan zorgaanbieders. Dit bedrag is toen te laag ingeschat.

Daarnaast werd destijds aangenomen dat de gemeente gecompenseerd zou worden voor deze kosten. Wat betreft de garantie-omzet is dat niet het geval. Deze kosten komen ten laste van de reguliere budgetten van de gemeenten. Door de aanzuigende werking op de maatwerkvoorzieningen Wmo lukt dat voor Wmo niet, voor jeugd lukt het wel om deze kosten op te vangen binnen de reguliere budgetten. Zie de toelichting op de jeugdbudgetten. Op programma 8 staat in dit kader een niet gerealiseerde inkomstenpost, groot € 225.000 voor Wmo en jeugd samen. Alle huiskamerplus projecten zijn tijdens de eerste coronagolf dicht geweest. Hierdoor zijn minder professionals ingezet en waren er minder onkosten. Het beleid voor dak- en thuislozen is nog in ontwikkeling. Er zijn geen uitgaven gedaan Jeugd We zien een verschuiving van verblijf met behandeling naar verblijf met begeleiding. Contractmanagement in de regio stuurt hier bewust op binnen het kader van de transformatie. Aanbieders schalen de zorg bewust af van behandeling naar begeleiding waar mogelijk. LTA zorg (Landelijk Transitie Arrangement) is een uitzonderlijk type jeugdhulpverlening waarbij de aantallen sterk kunnen wisselen. Dit jaar is er nauwelijks expertise gevraagd van aanbieders binnen dit type zorg.

Jouw ingebrachte mentor (JIM) is in 2020 een nieuw product en wordt ingezet ter preventie van een onder toezichtstelling (OTS) of een uithuisplaatsing. Beschermd wonen is een uitzonderlijk type jeugdhulpverlening, met sterk wisselende aantallen. Gemeenten zijn in 2020 eenmalig gecompenseerd voor de oplopende kosten van Veilig Thuis door de gemeente Venlo. Venlo wordt als centrumgemeente vanaf 2020 structureel gecompenseerd voor de extra kosten voor Veilig Thuis en crisissituaties. Dit geld werd in 2020 echter pas in december uitgekeerd aan de gemeente Venlo. Er konden geen bestedingsvoorstellen meer worden gedaan. Daarom is de keuze gemaakt om het totaalbedrag eenmalig te verdelen over de 14 gemeenten. De kosten jeugdhulp worden ingeschat op verschillende typen zorg. Het is vooraf niet goed in te schatten welk type zorg ingezet gaat worden. De conclusie is dat dit jaar bepaalde typen zorg, onder andere Ambulante begeleiding en behandeling en dyslexie, minder zijn aangewend dan vooraf voorzien. Onderwijs In 2020 hadden we te maken met een daling van het aantal kinderen in het leerlingenvervoer. Daarnaast zijn er door de schoolsluiting minder ritten gereden. Door een nieuwe berekeningssystematiek van het lokaal onderwijsbeleid ontvangen we een hogere specifieke uitkering.

Door een wetswijziging zijn de kosten toegenomen, maar dit is niet in verhouding met de stijging van de specifieke uitkering. Het overschot wordt gereserveerd. Zie ook de baten.

Jaarstukken 2020

Verschil - 42 N

21 V

29 V - 247 N

- 50 N

35 V 18 V

37 V

150 V

- 37 N 41 V 37 V

108 V

75 V 164 V

33

bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg - Belangrijkste afwijkingen

Diversen Er is minder uitgegeven voor de combinatiefuncties/gezonde leefstijl in 2020. Dit heeft deels te maken met de beperkingen rondom Corona. De combinatiefuncties zijn onderdeel van de evaluatie van de subsidieregeling educatief pakket die in 2021 wordt geëvalueerd. Totaal lasten Baten Participatie De definitieve gebundelde uitkering van het Rijk voor het bekostigen van de Participatiewet en overige uitkeringen is hoger dan verwacht bij de halfjaarcijfers. Omdat er geen Bbz leningen zijn verstrekt zijn er geen vorderingen ontstaan. (zie lastenkant) Daarnaast zijn er inkomsten uit voorgaande jaren verantwoord. Ook voor de baten van Tozo 1, 2 en 3 geldt dat de begroting is gebaseerd op de ontvangen Rijks voorschotten, voor zover bekend bij het opstellen van de halfjaarrapportage 2020. De totale kosten zijn lager dan de ontvangen voorschotten en het teveel ontvangen voorschot wordt afgerekend met het Rijk. Zie ook lasten. Onderwijs De ontvangen rijksuitkering voor lokaal onderwijsbeleid is niet volledig besteed. Dit gedeelte wordt gereserveerd voor 2021. Zie ook lasten.

28 V

1.495 V

141 V - 47 N - 587 N

- 164 N

Totaal baten Mutatie reserves Minder inzet Reserve decentralisaties a.g.v. lagere realisatie kosten junior concerncontroller SD.

- 657 N

Totaal mutatie reserves

- 11 N

Overige afwijkingen

48 V

Totaal afwijkingen

34

Verschil

- 11 N

875 V

Programma 3 Veilige dorpen

Inleiding Dit programma gaat over de veiligheid. Veiligheid is een gezamenlijke zorg van gemeente, politie en inwoners. Onze inwoners treffen waar mogelijk maatregelen om te voorkomen dat ze in onveilige situaties terecht komen of deze onbedoeld in de hand werken. Waar nodig worden zij hierbij ondersteund door de partners in het veiligheidsdomein (Gemeente, Politie, Veiligheidsregio zorgpartners) In geval deze situaties zich toch voordoen draagt de gemeente in samenwerking met haar veiligheidspartners (Openbaar Ministerie, de Politie, zorgpartners, verzekeraars) zorg voor het opsporen en berechten van daders en de zorg voor de slachtoffers. Inwoners die als dader of slachtoffer betrokken zijn worden, waar nodig, ondersteund bij het oppakken van het dagelijkse leven. Aanpak bij daders is gericht op voorkomen van herhaling.