Bijlage 1 Gemeentelijk rioleringsprogramma Roerdalen 2022 - 2026

38

jaar. Bij deze strategische vervangingsplanning gaan we uit van een diameterafhankelijke verhouding tussen vervangen en relinen. Grotere diameters kunnen we makkelijke relinen dan kleine. Kleinere diameters bevinden zich in de haarvaten van ons stelsel, er zijn veel aansluitingen van huizen en kolken op aangesloten en worden vaak vervangen om gelijk af te kunnen koppelen. Daarom zijn ze vaak minder geschikt om te relinen. De verhouding vervangen-relinen is aangegeven in Figuur 6-2. Over het gehele stelsel gezien, relinen we circa 1/3 van de riolering, 2/3 vervangen we.

Figuur 6-2 Verhouding vervangen/relinen in de strategische vervangingsplanning van de vrijvervalriolering

Gemalen Voor het vervangen van gemalen gaan we uit van vervanging van de mechanische en elektrische delen na 20 jaar en vervanging van de bouwkundige delen na 60 jaar. Voor de kosten van de vervangingsopgave zijn we uitgegaan van de kostenkengetallen van Stichting Rioned. De te renoveren gemalen zijn opgenomen in bijlage 3, tabel 1a Voor de planperiode is een budget van ongeveer € 740.000 gereserveerd voor het vervangen van gemalen. Pers- en drukleidingen Voor het vervangen van de pers- en drukleidingen gaan we uit van een technische levensduur van 60 jaar. In de planperiode is geen budget gereserveerd voor het vervangen voor pers- en drukleidingen. Drukrioleringunits We beheren de drukriolering als melding-gestuurd beheer. Dit houdt in dat we snel acteren als we meldingen krijgen van problemen met de drukrioleringunits of de drukleidingen

39

tussen de units. Dit is doelmatiger dan het preventief vervangen van goed functionerende onderdelen van de drukriolering. Voor het beheer van de drukrioleringsunits nemen we € 23.000 per jaar op. Dit is opgenomen in de exploitatie. 6.3 Klimaatadaptatie- en milieumaatregelen Het klimaat verandert, we krijgen te maken met zwaardere neerslag en langere periodes van droogte. Daar moeten we de invulling van onze gemeentelijke watertaken op aanpassen. We gaan door met de huidige klimaatadaptieve aanpak wie wijkgericht en steeds meer integraal wordt opgepakt. Er wordt anno 2021/2022 een uitvoeringsagenda klimaatadaptatie opgesteld met acties die we de komende periode gaan uitvoeren om wateroverlast en droogte tegen te gaan. We willen met landeigenaren en agrariers een pilot uitvoeren om te kijken hoe we op een goede manier klimaatadaptief kunnen werken. Limburgbreed wordt momenteel onde leiding van de Provincie in samenwerking met de waterketenregio's de 'afkoppeltabel' geactualiseerd. Dit kan gevolgen hebben voor de wijze waarop we waar met afkoppelen om willen gaan, met aandacht voor kwaliteit en kwantiteit. We gaan ook aan de gang met het het project ”Groen-Blauwe Schoolpleinen”. In de planperiode (2022-2026) is in totaal € 1.000.000 beschikbaar. Om aan de eisen van de Kaderrichtlijn Water te voldoen, gaan we in samenspraak met het Waterschap verder met onze maatregelen.

In deze planperiode voltooien we de maatregelen voor de Melicker Leigraaf. Naar verwachting realiseren we daar nog drie groene bergingen waarvoor in 2024 en 2025 een totaalbedrag van € 300.000 is opgenomen. De invloed van de riolering op de waterkwaliteit is dan geminimaliseerd. Ook uit het nog uit te voeren SSW-onderzoek (opvolger van het BRP) kunnen nog maatregelen komen. Die voeren we dan uit binnen het beschikbare budget. 6.4 Grondwatermaatregelen Er zijn weinig problemen met grondwater in onze gemeente. We vervullen onze loketfunctie en reageren daarom op alle meldingen die binnenkomen over grondwateroverlast. Samen met de melder bekijken we de informatie die we beschikbaar hebben en beoordelen welke partijen betrokken moeten worden. Als er geen duidelijke verantwoordelijke is voor de grondwateroverlast bekijken we of er sprake is van structurele overlast en doelmatige maatregelen (zoals beschreven in hoofdstuk 3). In 2022 wordt een regionaal grondwatermeetnet uitgerold, ook in Roerdalen, dit kost circa € 30.000. Daarmee krijgen we meer inzicht in werkelijke grondwaterstanden. Jaarlijks kosten voor het uitlezen van de data en onderhoud bedragen € 5.000 per jaar. 6.5 Samenwerken Binnen Waterpanel Noord hebben we het Waterketenplan 2021-2025 opgesteld. Daarin is een groot aantal onderzoeken opgenomen waar wij ook aan bijdragen.

De kosten die zijn opgenomen zijn totale kosten voor uitvoering en worden naar rato verdeeld over deelnemers. Roerdalen draagt 3,5% bij aan de uitgaven. De kosten zijn opgenomen in de

40

bijdrage voor Waterpanel Noord. 6.6 Meerjareninvesteringsprogramma De werkzaamheden die we gaan uitvoeren in de komende planperiode en de daaraan verbonden kosten zijn in de volgende tabel weergegeven. Tabel 6-3: Meerjareninvesteringsprogramma Kern 2022 Vlodrop St. Odilienberg Melick Montfort Montfort Posterholt Divers Divers

Budget riolering (€)

Maatregel

Locatie Markt Vlodrop Leropperweg Dorpstraat/Groenstraat Stationsweg binnen de kom Zandstraat ged. Middenweg/Heerbaan Uitrol meetnet

Divers

reconstructie onderhoud reconstructie onderhoud reconstructie onderhoud grondwater reparatie en relining klimaat

2023-2024 Melick Herkenbosch

reconstructie reconstructie

600.000 500.000

Montfort

reconstructie

Montfort Reutje Posterholt Posterholt Divers

reconstructie reconstructie reconstructie reconstructie reparatie en relining klimaat en KRW

Dorpstraat/Groenstraat wijk Reewoude Waarderweg binnen&buiten de kom Sportlaan e.o. (saneren overstorten) wegen Akerstraat Rector v/d Boornlaan e.o.

KRW: Melick

550.000

Vlodropperweg Bernhardlaan wijk Rothenbach Bosscherveldweg Europalaan Oost

500.000 200.000 300.000 150.000 500.000 400.000

KRW: Melick

550.000

Divers

2025-2026 Posterholt St. Odilienberg Vlodrop St. Odilienberg Herkenboschr Divers Divers

reconstructie reconstructie reconstructie reconstructie reconstructie reparatie en relining Klimaat en KRW

500.000 400.000 50.000 60.000 300.000 25.000 30.000 200.000 200.000

Totaal:

150.000 500.000 800.000 150.000 750.000 400.000

8.765.000

6.7 Risicobeheersing Bij het opstellen van dit GRP zijn we uitgegaan van aannames en verwachtingen. Het is mogelijk dat er gebeurtenissen plaatsvinden waar we geen rekening mee hebben gehouden, dit zijn risico’s. We noemen hier de belangrijkste risico’s die wij zien, leggen uit

41

waarom we er (nog) geen rekening mee houden en vertellen hoe we ermee omgaan als het risico werkelijkheid wordt. Risico: een sterk toename van hevige buien De laatste jaren is een stijgende lijn te zien in het aantal hevige buien (20 mm per uur en meer) dat over onze gemeente trekt. Die buien worden ook heviger. Het rioolstelsel is hier niet op ontworpen, waardoor de kans op wateroverlast toeneemt. Binnen Waterpanel Noord hebben we ingezet op klimaatadaptatie, inclusief lokale risicodialogen. Hiermee voorkomen we de kans op wateroverlast zo veel mogelijk. Als het aantal hevige buien sneller toeneemt, zal aanvullend budget worden gevraagd aan de gemeenteraad om op de plekken waar het nodig is sneller maatregelen te treffen. Risico: onvoldoende plek voor water in de openbare ruimte Tijdens de hevige buien van afgelopen jaren bleek dat er niet overal voldoende plek is voor water in de openbare ruimte. Water stroomt naar de laagste plaats. De wegligging, bochten en drempels blijken bepalend in de plek waar het water uiteindelijk ophoopt. Bij herinrichting van de openbare ruimte houden we rekening met het tijdelijk bergen van water op straat, of het wegleiden van het water naar een toepasselijke locatie. Bij alle wegen waar niet recent een herinrichting heeft plaatsgevonden, bestaat nog het risico dat er onvoldoende plek is voor water.

Bij uitbreidingsplannen maar ook inbridingsplannen kijken we goed hoe we het beste met het water om kunnen gaan om geen overlast te veroorzaken.

Hinder van water op straat accepteren we, maar schade niet. Bij hinder moet gedacht worden aan plassen op straat voor een korte periode van 1-2 uur, enkele centimeters diep. We proberen dit pas bij een bui die gemiddeld eenmaal in de twee jaar valt (de zogenaamde bui 08) te laten voorkomen. Figuur 6-3: Water op straat

Bij herinrichtingprojecten onderzoeken we de mogelijkheden om water op straat te bergen of water via het oppervlak af te voeren. Op lange termijn wordt zo door de gehele gemeente in de openbare ruimte meer plaats gecreëerd voor water, we moeten daarom vanaf het beginstadium bij planontwikkelingen betrokken zijn. Op korte termijn wordt na een melding van wateroverlast gekeken of een aanpassing van de openbare ruimte nodig is. Realisatie daarvan kan enige tijd vergen, en dus kunnen overlast en schade nog steeds voorkomen. Risico: een onverwachte verslechtering van de toestand van de riolering De toestand van de riolering is in beperkte mate te voorspellen. Het is mogelijk dat bij een nieuwe rioolinspectie plotseling een groot deel van de riolering een slechtere staat heeft dan

42

verwacht. Ook kan een riool instorten door de belasting van voertuigen op de weg erboven. Indien dit gebeurt, zal er meer moeten worden geïnvesteerd in rioolrenovatie en – vervanging. Risico: tekort aan voldoende gekwalificeerd personeel Een landelijke ontwikkeling is dat door vergrijzing het tekort aan voldoende gekwalificeerd personeel toeneemt. Ervaren oudere medewerkers gaan met pensioen, vaak zonder dat er voldoende gekwalificeerde medewerkers voor terugkomen. Als er onvoldoende gekwalificeerd personeel beschikbaar is, zal werk blijven liggen of met mindere kwaliteit worden uitgevoerd. Risico: onvoldoende of incorrecte gegevens Bij het maken van plannen gaan we uit van de beschikbare gegevens. We beoordelen of dit voldoende en correcte gegevens zijn, indien nodig verzamelen we meer gegevens. Op basis van de verzamelde gegevens maken we keuzes en worden werkzaamheden uitgevoerd. Op verschillende plekken in het land is het al voorgekomen dat na uitvoering van het werk bleek dat gegevens toch onvoldoende of incorrect waren, waardoor beter een andere keuze kon worden gemaakt. Databeheer krijgt uitgebreide aandacht tijdens de normale werkprocessen. Als blijkt dat toch keuzes zijn gebaseerd op onvoldoende of incorrecte gegevens zal dit – afhankelijk van de kostenconsequenties – worden gemeld aan collega’s, managers, college van B&W en/of de gemeenteraad.

Figuur 6-4: Rioolreconstructie Posterholt

43

7

Organisatie en financiën

7.1 Personele capaciteit Om het geplande werk uit te voeren is voldoende gekwalificeerd personeel nodig. Met behulp van de Kennisbank Stedelijk Water is een globale inschatting gemaakt van de benodigde personele capaciteit voor de komende jaren. Op basis van landelijke kengetallen is berekend hoeveel medewerkers nodig zijn. 7.1.1 Benodigde bezetting, de theorie Voor de invulling van de dagelijkse gemeentelijke watertaken is de benodigde personele inzet in eerste instantie berekend op basis van de Kennisbank Stedelijk Water, onderdeel Personele Aspecten. Deze raming geldt voor de bezetting van de zogenaamde binnendienst en geeft een beeld van de bandbreedte waarbinnen de werkelijke bezetting volgens de kengetallen moet liggen. In Tabel 7-1 zijn de uitkomsten van de berekening weergegeven. Detailinformatie staat in de bijlagen. Tabel 7-1: Samenvatting benodigde personele capaciteit bij inschatting mate van uitbesteding

In de Kennisbank Stedelijk Water is bij de berekening van de benodigde fte’s nog geen rekening gehouden met nieuwe ontwikkelingen zoals klimaatadaptatie, participatie, subsidieregelingen, extra communicatie, samenwerking Waterpanel Noord, watertoetsprocessen en aanvullend databeheer. Adequate invulling hiervan zal circa 1 fte extra inzet vergen op Planvorming. Dat betekent dat een minimale bezetting van de binnendient van 4,8 fte nodig is bij de huidige uitbesteding van werkzaamheden. 7.1.2 Huidige bezetting, de praktijk We rekenen op dit moment ongeveer 5 fte toe aan riolering en water. Dit bestaat uit 3 fte binnendienst en 2 fte buitendienst. De ervaring is dat dit erg krap is. Er is net voldoende tijd voor het dagelijks beheer, maar soms te weinig voor beleidsontwikkeling en inspelen op actualiteiten, innovaties en nieuwe watertaken zoals klimaatadaptatie. Ook de bijdrage aan regionale samenwerkingsprojecten staat onder druk. Aandachtspunt is dat de groei van het aantal taken (ook buiten de rioleringszorg) steeds meer beslag legt op de beschikbare capaciteit. Samenwerking met andere partners kan dit slechts zeer gedeeltelijk oplossen. Het gevaar van te weinig personele capaciteit is dat er werkzaamheden blijven liggen en dat er mogelijk te snel en te weinig onderbouwde en dus suboptimale beslissingen worden genomen.

Ook kan de kwaliteit van de riolering op langere termijn achteruit gaan waardoor de kans op calamiteiten toeneemt.

44

Het is belangrijk dit de komende tijd goed te blijven volgen om zo in te kunnen blijven spelen op ontwikkelingen en de kans op calamiteiten minimaal te houden. 7.2 Kosten en kostendekking Voor de werkzaamheden benoemd in dit plan zijn financiële middelen nodig. Voor de komende 80 jaar hebben we op basis van de actuele situatie, ervaringen uit het verleden, landelijk en regionale kengetallen, het waterketenplan Waterpanel Noord en dit GRP de totale kosten geschat. De uitgangspunten van de kostendekkingberekening staan in bijlage 2.

Figuur 7-1: Aansluiten straatkolk

7.2.1 Kosten Om de verwachte kosten te dekken zijn financiële middelen nodig. Om een goed beeld te krijgen zijn voor de komende 80 jaar de verwachte uitgaven berekend. Dit is ook de langste technische afschrijvingstermijn en daarmee zijn alle uitgaven minstens één keer meegenomen. Alle bedragen zijn op prijspeil 2022. Ze moeten in de toekomst worden gecorrigeerd voor de dan optredende inflatie.

45

Vervangingswaarde De totale vervangingswaarde van ons rioolstelsel bedraagt ruim € 129 miljoen euro. Dit bedrag is als volgt opgebouwd:

• • • •

Vrijvervalriolering*

€ 116.000.000,-

Gemalen

€ 7.000.000,-

Drukriolering

€ 2.300.000,-

Pers- en drukleidingen

€ 3.800.000,-

* Uitgaande verhouding vervangen-relinen.

De riolering moet tijdig worden vervangen en/of gerenoveerd. De bedragen zijn opgenomen in de investeringen, net als die voor verbetermaatregelen en grondwatermaatregelen. Kapitaallasten uit het verleden De bestaande kapitaallasten zijn kapitaallasten die zijn ontstaan door investeringen in het verleden (tot en met 2021). Gedurende de planperiode van dit GRP bedragen de kapitaallasten jaarlijks circa € 0,5 miljoen.

Exploitatie Voor de exploitatie (het dagelijks beheer) is gedurende de planperiode een jaarlijks bedrag van circa € 1,4 miljoen nodig. Totaaloverzicht kosten De totale waarde van de riolering bedraagt dus € 129 miljoen. Om dit kapitaal te beheren, doen we de goede dingen goed. En dat kost geld. Tabel 7-2: Overzicht totale uitgaven planperiode (EURO x 1000)

46

Voor de komende 60 jaar is het volgende beeld in de uitgaven voorzien.

Figuur 7-2: Verloop uitgaven (raming 2021)

Van alle uitgaven gaat, over de gehele beschouwde periode gezien, het grootste deel op aan de exploitatie van ons stelsel (49%, gevolgd door de vervangings- en reliningsinvesteringen (46%), de kapitaallasten van investeringen t/m 2021 (4%). De klimaatmaatregelen vergen vooralsnog 1% van het totale budget.

Figuur 7-3: Verdeling kosten rioleringszorg

We schrijven nieuwe investeringen lineair over verschillende termijnen af.

47

7.2.2 Kostendekking Om alle kosten te kunnen dekken, wordt rioolheffing geheven volgens de “Verordening rioolheffing Roerdalen 2022”. We heffen van de gebruiker van een perceel naar het aantal kubieke meters afvalwater dat vanuit het perceel wordt afgevoerd. Daarbij maken we gebruik van de volgende staffeling: Tabel 7-3: Staffeling rioolheffing Staffel

Van-tot in m3

1 2 3 4 5 6

1-25 25-150 150-500 500-1.500 1.500-3000 3.000-4.000

Aantal aansluitingen 661 8.283 918 49 9 2

Tarief (€) 2022 98,00 214,00 267,00 758,90 2.325,10 4.982,10

Voorziening We maken gebruik van een financiële voorziening riolering. Per 1-1-2022 wordt de stand van deze voorziening geraamd op € 5.8 miljoen. Via de rioolheffing geïnd geld moet voor het rioleringsdoel worden aangewend en blijft daarom in een voorziening (artikel 44 lid 2 BBV). Deze voorziening wordt gebruikt als een tariefsegalisatievoorziening.

Figuur 7-4: Rioleringsgemaal

Benodigde inkomsten Voor de rioolheffingsberekening hebben we alle gebruikers omgerekend naar staffel 2. Er is voor 2022 gerekend met 10.327 referentieeenheden waarover heffing wordt ontvangen. Dat aantal neemt als gevolg van nieuwbouw tot en met 2026 toe met circa 90 eenheden per jaar. Als we per 1-1-2022 een rioolheffing zouden heffen die over de gehele levenscyclus

48

van de riolering van 80 jaar gelijk en kostendekkend is, zou die rioolheffing € 289 moeten bedragen voor de referentiestaffel van 25-150 m3 waterverbruik. Het is echter niet nodig om direct dat tarief te heffen. Er is geld in de voorziening dat kan worden ingezet én hoe verder in de toekomst, hoe groter de onzekerheden. Daarom stellen we ook elke vijf jaar een nieuw GRP op zodat we kunnen inspelen op nieuwe ontwikkelingen. Getrapte invoering kostendekkende heffing Er zijn vele manieren om naar een kostendekkend niveau toe te groeien. In onderstaand voorbeeld is een mogelijk stijgingscenario opgenomen waarbij rekening is gehouden met het verloop van de kosten en met de inzet van gelden uit de voorziening in vooral de eerste periode. De rioolheffing stijgt in de planperiode vanaf 2023 met € 6,00 tot 2043, dat is nodig om de voorziening niet negatief te laten worden. Na 2043 kan de rioolheffing dalen. Deze mogelijke ontwikkeling van de rioolheffing is aangegeven in Figuur 7-5. Zoals eerder aangegeven stellen we dit beeld elke vijf jaar bij aan de werkelijke ontwikkelingen.

Figuur 7-5: Mogelijke ontwikkeling kosten-rioolheffing-voorziening

In dit scenario wordt het verloop in de overige staffels zoals hieronder weergegeven. Tabel 7-4: Voorgesteld verloop rioolheffing staffels

49

50

Bijlage 1

Woordenlijst

De woorden en verklaringen in deze lijst zijn (voor een groot deel) afkomstig uit de NEN 3300 Buitenriolering Termen en definities en de publicatie “Ontwatering in stedelijk gebied”. AFKORTINGEN AMvB BBB BBL BRP BBV GRP bob DWA HWA IBA KBSW NEN NPR RWA RWZI OW SSW WBL WL Wm WML WPN Wtw

Algemene Maatregel van Bestuur bergbezinkbassin bergbezinkleiding basisrioleringsplan Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten gemeentelijk rioleringsplan / gemeentelijk rioleringsprogramma binnenonderkant buis droogweerafvoer hemelwaterafvoer installatie voor individuele behandeling van afvalwater Kennisbank Stedelijk Water (Stichting RIONED) Nederlandse norm Nederlandse praktijkrichtlijn regenweerafvoer rioolwaterzuiveringinrichting Omgevingswet Systeemoverzicht Stedelijk Water Waterschapsbedrijf Limburg Waterschap Limburg Wet milieubeheer Waterleidingmaatschappij Limburg Waterpanel Noord Waterwet

TERMEN EN DEFINITIES stedelijk afvalwater en hemelwater aangroei

verzameling van organismen die zich op de buiswand hebben vastgehecht of in slierten aan de buiswand hangen

aansluitvergunning

vergunning op grond van de aansluitverordening en de Wvo die wordt afgegeven door het zuiveringsschap voor de aansluiting op de rioolwaterzuiveringsinrichting (RWZI)

aantasting

een wijziging van de structuur van de buiswand als gevolg van (bio)chemische of mechanische processen

afkoppelen

het niet meer inzamelen en naar de RWZI transporteren van hemelwater

afvalwater

alle water waarvan de houder zich met het oog op de verwijdering daarvan ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen (opmerking: hieronder wordt dus ook afvloeiend regenwater begrepen)

afvoerend oppervlak

het naar de riolering afwaterende oppervlak

afzetting

aankoeking van slib, vet en kalk op de buiswand; tevens afzetting van bodemmateriaal anders dan zand ter plaatse van een buisverbinding of scheur

basisinspanning

Term die de waterkwaliteitsbeheerders gebruiken voor het aanduiden van de inspanningen die elke gemeente moet uitvoeren of uitgevoerd hebben om de vuiluitworp uit de riolering tot een bepaald niveau te reduceren

basisrioleringsplan

document (tekening + toelichting en berekeningen) met de huidige situatie van de riolering en de uit te voeren verbeteringsmaatregelen

beheer

zie rioleringsbeheer

bemalingsgebied

een rioleringsgebied waaruit het afvalwater door een gemaal wordt verwijderd

beoordelen

het toetsen van een parameter aan de bijbehorende maatstaf en het geven van een oordeel over de uitkomsten van de toetsing

bergbezinkkelder

reservoir voor de tijdelijke opslag van afvalwater waarin tevens slibafzetting plaatsvindt met een voorziening om het slib te kunnen verwijderen en waaruit overstortingen kunnen plaatsvinden

berging

de inhoud van de riolering uitgedrukt in m3 of mm/ha

bergingsverlies

de vermindering van berging door permanente vulling in de riolering als gevolg van verzakkingen

beslisboom aan- en afkoppelen verhard oppervlak

hulpmiddel voor gemeenten en particulieren om verantwoorde beslissingen te nemen bij het aan- en afkoppelen van verhard oppervlak in West-Nederland op wijk- en straatniveau

classificatie

de indeling van toestandsaspecten in klassen

controleren

controle, toezicht houden op (bijvoorbeeld op de naleving van voorschriften, op het beheer van een zaak, op de werking van een machine

droogweerafvoer (dwa)

de hoeveelheid afvalwater die per tijdseenheid in een droogweersituatie via het rioolstelsel wordt afgevoerd

drukriolering

riolering waarbij het transport plaatsvindt door middel van pompjes en persleidingen

dwa-rioolstelsel

zie vuilwaterrioolstelsel

emissiespoor

onderdeel van het tweesporenbeleid van waterkwaliteitsbeheerders gericht op het tot een bepaald niveau terugbrengen van de emissies (vuiluitworp) uit een rioolstelsel, ongeacht de werkelijke waterkwaliteit

externe overstort

rioolput voorzien van een overstortdrempel die loost buiten het in beschouwing genomen rioolstelsel, meestal op oppervlaktewater

gemengd rioolstelsel

rioolstelsel, waarbij afvalwater inclusief ingezamelde neerslag door 1 leidingstelsel wordt getransporteerd

gescheiden rioolstelsel

rioolstelsel, waarbij afvalwater exclusief neerslag door een leidingstelsel wordt getransporteerd en neerslag door een afzonderlijk leidingstelsel rechtstreeks naar oppervlaktewater wordt afgevoerd

hydraulisch

waarbij van de leer van de praktische toepassing van waterbeweging gebruik wordt gemaakt

hydraulische berekening

het door rekenen bepalen van het hydraulisch functioneren van een rioolstelsel

ingrijpmaatstaf

grenstoestand waarbij ingrijpen in de actuele toestand noodzakelijk is en waarbij maatregelen moeten worden opgesteld

inhangend voegmateriaal

voegmateriaal (kit, bitumineuze profielstrip) dat uit de voeg in het doorstroomprofiel is gezakt of gedrukt

inhangende rubberring

een niet gescheurde rubberring die zichtbaar is of een gescheurde rubberring waarvan een gedeelte in het doorstroomprofiel hangt

inspectie

het waarnemen, herkennen en beschrijven van de toestand

lekkage

het intreden of uittreden van water via voegen, scheuren, langs inlaten of door de buiswand

maatstaf

grenswaarde (getalsmatig) op basis waarvan geconcludeerd wordt of aan een functionele eis wordt voldaan

obstakels

voorwerpen in het riool die geen functie in rioleringstechnische zin hebben en geen deel uitmaken van een normale afvalwaterstroom

onderhoud

herstel van het oorspronkelijke functioneren, waarbij de toestand van objecten ongewijzigd gehandhaafd wordt

onderzoek

het verzamelen, ordenen, analyseren en verwerken van gegevens, zodanig dat informatie kan worden afgeleid over de toestand en het functioneren van de buitenriolering

overstorting

de lozing van afvalwater via een overstortdrempel naar oppervlaktewater

overstortput

rioolput voorzien van een overstortdrempel

pompovercapaciteit

(poc) het deel van de pompcapaciteit dat beschikbaar is voor de regenwaterafvoer. Het andere deel van de capaciteit is beschikbaar voor de afvalwaterafvoer tijdens droog weer

randvoorziening

vloeistofdichte voorziening als onderdeel van het rioolstelsel die als doel heeft de lozing van vuil uit het rioolstelsel op oppervlaktewater te verminderen

regenwaterriool

riool alleen bestemd voor de inzameling en het transport van neerslag

regenwaterrioolstelsel

rioolstelsel alleen bestemd voor de inzameling en het transport van neerslag

renovatie

herstel van het oorspronkelijke functioneren, waarbij een ingrijpende toestandswijziging wordt doorgevoerd; evenaren technische staat van nieuwaanleg

reparatie

herstel van het oorspronkelijke functioneren, waarbij een beperkte toestandswijziging wordt doorgevoerd

riolering

het samenstel van riolen, rioolputten en bijbehorende voorzieningen voor de inzameling en het transport van afvalwater

rioleringsbeheer

zorg voor het functioneren van de buitenriolering

riool

samenstel van buizen tussen twee putten bestemd voor de inzameling en/of het transport van afvalwater

rioolput

constructie toegang gevend tot het rioolstelsel (te herkennen aan gietijzeren deksels in de weg)

rioolwaterzuiveringsinrichting

het totaal van de grond, gebouwen en apparatuur voor de zuivering van afvalwater (RWZI)

rwariool

zie regenwaterriool

rwarioolstelsel

zie regenwaterrioolstelsel

scheuren

het geheel van scheuren, barsten en breuken

verbeterd gescheiden rioolstelsel

gescheiden rioolstelsel met voorzieningen waardoor de neerslag slechts bij wat grotere regenbuien naar oppervlaktewater wordt afgevoerd. Het meest vervuilde deel van de neerslag wordt 'geborgen' in de riolering en naar de zuivering afgevoerd.

verbeteren

het aanpassen van het oorspronkelijke functioneren

vervangen

herstel van het oorspronkelijke functioneren, waarbij het bestaande object wordt verwijderd en een nieuw gelijkwaardig object wordt teruggeplaatst

visuele inspectie

het op directe wijze dan wel op indirecte wijze via optische hulpmiddelen inspecteren van de toestand

vrijvervalriool

riool waardoor afvalwater door middel van de zwaartekracht wordt getransporteerd

vuilemissie

zie vuiluitworp

vuiluitworp

het totaal aan stoffen (niet zijnde water) geloosd uit een rioolstelsel op het oppervlaktewater via overstorten . Hierbij kan gedacht worden aan biologisch afbreekbare stoffen die bij afbraak in het water zuurstof verbruiken (BZV), aan stikstof en fosfaten en aan zware metalen

vuilwaterriool

riool alleen bestemd voor de inzameling en het transport van huishoudelijk en bedrijfsafvalwater, niet zijnde neerslag

vuilwaterrioolstelsel

rioolstelsel voor de inzameling en het transport van huishoudelijk en bedrijfsafvalwater, niet zijnde neerslag

Waarschuwingsmaatstaf

grenstoestand waarbij de actuele toestand discutabel is en nader onderzoek nodig is

wadi

systeem voor hemelwater afvoer door drainage en infiltratie

waterkwaliteitsdoelstelling

doelstelling voor de kwaliteit van een oppervlaktewater nodig om dat water een bepaalde functie te kunnen laten vervullen

water op straat

het optreden van waterstanden boven maaiveldniveau

wateroverlast

het optreden van waterstanden boven maaiveldniveau waarbij hinder of schade wordt ondervonden

wortelingroei

de wortels van bomen of planten, die door voegen, scheuren of via gebouw of kolkaansluitingen het riool zijn ingegroeid

zandinloop

het intreden van zand via buisverbindingen of scheuren

zand en vuilophoping

opgehoopt materiaal met een losse structuur

TERMEN EN DEFINITIES grondwater Afsluitende laag:

Laag in de bodem die zo wordt genoemd vanwege zijn eigenschap dat hij grondwater slecht doorlaat.

DINO

Digitale Informatie Nederlandse Ondergrond, een direct benaderbare databank voor grondwatergegevens in beheer bij TNO Grondwater en Geo-Energie in Delft

Doorlatendheid

Het vermogen van de grond om water en/of lucht door te laten

Drainage

De afvoer van water over en door de grond en door het waterlopenstelsel

Drooglegging

De afstand tussen het oppervlaktewaterpeil en het maaiveld

Freatisch grondwater

Het grondwater in de bovenste bodemlaag, dat (indirect) in contact staat met de atmosfeer. De freatische grondwaterstand is een andere term voor grondwaterspiegel

Geohydrologie

De leer van de grondwaterstroming en de -dynamiek in samenhang met de structuur en de opbouw van de ondergrond.

GHG

Gemiddeld hoogste grondwaterstand. Dit is het gemiddelde van de drie hoogste grondwaterstanden van de afgelopen 8 jaren, gebaseerd op maandelijkse metingen.

Grondwater

Water beneden het grondoppervlak, meestal beperkt tot het water beneden de Grondwaterspiegel

Grondwaterisohypse

Hoogtelijn voor de grondwaterstand of voor de stijghoogte van het grondwater. Een grondwaterisohypsenkaart geeft met lijnen (isohypsen) punten aan met gelijke stijghoogte. De kaart geeft onder andere informatie over de stromingsrichting van het grondwater

Grondwateronderlast

Problemen die zich voordoen als gevolg van lage grondwaterstanden. Bijvoorbeeld aantasting van houten funderingen als gevolg van droogstand

Grondwateroverlast

Wateroverlast door hoge grondwaterstanden. Bijvoorbeeld plasvorming op binnenterreinen of vocht in kruipruimten

Infiltratie

Intreding van water in de bodem

Kruipruimte

Ruimte onder de beganegrondvloer in gebruik voor het bereiken van leidingen voor inspectie, onderhoud of reparatie, en voor ventilatie van de vloer en eventuele houten constructiedelen onder de woning

Kwel

Het uittreden van grondwater

Ontwatering

De afvoer van water uit percelen over en door de grond en eventueel door drains, kleine sloten en greppels naar een stelsel van grote waterlopen, met als functie afwatering

Ontwateringsdiepte

De afstand tussen de hoogste grondwaterstand tussen twee ontwateringsmiddelen (sloot, drain) en het maaiveld.

Onverzadigde zone

Deel van de grond boven de grondwaterspiegel, waarin de bodemporiën zowel water als lucht bevatten. De verzadigde zone is het deel waar de poriën geheel gevuld zijn met water.

Opbolling

Het maximale hoogteverschil tussen de grondwaterspiegel en de waterstand in de drainagebuizen en/of watergangen

Peilbuis

Algemene term voor een buis of soortgelijke constructie met een kleine diameter waarin een grondwaterstand c.q. stijghoogte kan worden gemeten

REGIS

Regionaal Geohydrologisch Informatiesysteem, een interactief informatiesysteem dat beschikt over voor het waterbeheer relevante en actuele gegevens. REGIS wordt beheerd door TNO.

Stijghoogte

Hoogte boven een referentievlak tot waar het water in een peilbuis stijgt. Deze stijghoogte is afhankelijk van de druk van het grondwater ter plaatse van de opening onder in de peilbuis

Wadi

Voorziening voor de opvang, berging en afvoer van neerslag. In een komvormige greppel kan het regenwater infiltreren. Vervolgens kan infiltratie naar het grondwater plaatsvinden of afvoer via een drain.

Zetting

Bodemdaling als gevolg van inklinking, van krimp, door de bouw van kunstwerken, het ophogen van de grond of het aanbrengen van andere materialen

Bijlage 2

Uitgangspunten kostendekkingsberekening

Uitgangspunten die gehanteerd zijn bij de berekening van de rioolheffing: 1. Berekeningsmethode Het totaal aan uitgaven en inkomsten over de beschouwde periode is met elkaar in evenwicht. Het streven is dat de rioolheffing over de beschouwde periode 100 procent kostendekkend blijft. 2. Planningshorizon Bij de berekening van de rioolheffing is uitgegaan van een planningshorizon van 80 jaar: 2022 t/m 2101. Binnen een periode van 80 jaar zijn alle objecten minimaal éénmaal vervangen. 3. Indexering rioolheffing Het in het GRP berekende tarief moet jaarlijks met de optredende inflatie worden geïndexeerd. Dit wordt jaarlijks bij de vaststelling van de begroting afgehandeld. 4. Inflatie en prijspeil Alle bedragen in het GRP zijn gegeven op prijspeil 2022. De prijsindex is gebaseerd op de prijsontwikkeling van de lonen, materiaal en materieel die nodig zijn voor het aanleggen van riolering binnen de bebouwde kom. Dit is terug te vinden in de CBScijfers voor de categorie 4221 Civieltechnische werken en bouw. Voor de kostendekkingsberekening bij het GRP is op aangeven van de gemeente uitgegaan van een langjarige inflatie van 1,5%. 5. Rentevoet Eind 2021 is de gehanteerde rente in Roerdalen 0. Omdat dat voor de lange termijn een onrealistisch scenario is, is er in de rioolheffingsberekening uitgegaan van 0,5% rente over de boekwaarden.

Over de tegoeden in de tariefegalisatievoorziening wordt geen rente berekend. 6. Eenheidsprijzen Sinds het vorige GRP (prijspeil 2015), zijn de prijzen gestegen. De eenheidsprijzen voor vervangingen en renovaties zijn geïndexeerd naar prijspeil 2022 op basis van de cijfers van het CBS-categorie “4221 Civieltechnische werken en bouw”, waar riolering ook onder valt (+18,4%). 7. Staartkosten Voor de staartkosten zijn conform de Kennisbank Stedelijk Water de volgende waarden gehanteerd: uitvoeringskosten 10% (inrichting werkterrein, uitzetwerkzaamheden), algemene kosten, winst en risico 12%, voorbereiding, honorarium en toezicht 15%. Er is geen rekening gehouden met de post ‘onvoorzien’. Totaal (1,10 * 1.12 * 1,15 - 1) = 42%.

8. Afschrijvingsmethode Investeringen worden lineair afgeschreven, zoals dit voor het financieel beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie van onze gemeente wordt gehanteerd. 9. Afschrijvingstermijnen Onderscheid wordt gemaakt in de technische en de economische afschrijvingstermijn. De technische afschrijvingstermijn (levensduur) heeft grote invloed op de hoogte van de rioolheffing, die bepaalt immers in welk jaar een object op de vervangingsplanning verschijnt. Het is derhalve van belang de technische levensduur van de rioleringsobjecten zo goed mogelijk in te schatten. In de praktijk wordt hierbij gebruik gemaakt van inspectiegegevens. De economische afschrijvingstermijn is van invloed op het verloop van de lasten in de tijd. De technische en economische afschrijvingstermijnen mogen afwijken. Volgens de richtlijnen uit de BBV, moeten de afschrijving en de afschrijvingstermijn zo goed mogelijk aansluiten op de feitelijke waardedaling van de vrijvervalriolering. Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat, indien de economische levensduur korter is dan de technische levensduur, afgeschreven moet worden op basis van de economische levensduur. De in de berekening gehanteerde afschrijvingstermijnen zijn weergegeven in tabel B3.1.

Tabel B3.1 Overzicht gehanteerde afschrijvingstermijnen (jaar) Object Afschrijvingstermijn Technisch Economisch Vrijvervalriolen 60/80 40 Bergbezinkvoorzieningen 60 40 gemalen – bouwkundig 60 40 gemalen – mechanisch / elektrisch 20 15 Pers- en drukleidingen 60 40 drukriolering – bouwkundig 60 40 drukriolering – mechanisch / elektrisch 20 15 Grondwatermaatregelen 60 40

10. Tariefegalisatievoorziening In overeenstemming met de BBV wordt gebruik gemaakt van een tariefegalisatievoorziening, om ongewenste schommelingen in de rioolheffing te voorkomen (art. 44, lid 2). Artikel 45 van het BBV bepaalt dat rentetoevoegingen aan voorzieningen niet zijn toegestaan. In onze gemeenten rekenen we geen rente toe aan de tariefegalisatievoorziening. 11. Rioolheffing en btw De geraamde btw op zowel goederen als diensten en investeringen mogen in het riooltarief worden meegenomen. Het product riolering is btw-compensabel, btw kan volledig worden gecompenseerd. In dit GRP zijn alle bedragen exclusief btw

weergegeven. Het uiteindelijke rioolheffingstarief is inclusief alle compensabele btw. De BTW over investeringen is meegenomen in het jaar van de investering. 12. Straatvegen De kosten van straatvegen worden voor 1/3 toegerekend aan de rioleringszorg. 13. Watergangen De kosten voor het onderhoud van de watergangen worden volledig toegerekend aan de rioleringszorg.

Bijlage 3

Inventarisatie en financiële tabellen

Bijlage 4

Overzicht overstorten

Bijlage 5

Informatie berekening personele middelen

In deze bijlage is de informatie opgenomen over de berekening van de personele middelen. Hierbij is gebruik gemaakt van het hulpmiddel uit de Kennisbank Stedelijk Water (Stichting RIONED).

Planvorming, onderzoek en facilitair

Onderhoud:

Investeringen