Agendabundel

Samen blijven doen Uiteindelijk zullen we het samen met elkaar gewoon moeten doen. Inwoners, verenigingen, ondernemers en stichtingen in Roerdalen. Maar ook raad, college en ambtenaren. Samen werken voor een betere toekomst. Met respect voor elkaar kunnen we er samen voor zorgen dat de gemeente een fijne plek is en blijft voor iedereen. Gewoon doen! De ingeslagen weg van verantwoordelijkheid geven en nemen wordt vervolgd. Voorziet u als college nog risico’s op dit vlak, aan de ene kant van draagkracht bij stichtingen en verenigingen en aan de andere kant financiële risico’s? De hogere energietarieven treffen direct en indirect ook alle verenigingen en ondernemers. Direct omdat ook zij te maken krijgen met een hogere rekening door de stijging in de energiekosten en indirect omdat inwoners van Roerdalen minder geld over hebben om te besteden. Willen we onze gemeente leefbaar houden, zullen we ook hier aandacht voor moeten hebben. De vraag is niet OF wij iets voor hen moeten doen, maar WAT wij voor hen gaan doen. Aandacht voor elkaar Het heeft bijna anderhalf jaar geduurd, en de eerste flexwoningen zijn geplaatst. Er is heel veel commotie geweest en er zijn veel zorgen geuit. Met die oplossing geven we aan dat we ook in Roerdalen plek maken voor statushouders en mensen uit Oekraïne. Hiermee laten we ons wel degelijk van onze sociale kant zien.

Met de realisatie van die huisvesting komen er ook mogelijkheden voor spoedzoekers en starters met een kleine beurs. Verzet en weerstand uit de samenleving was te verwachten, maar de wijze waarop ging soms écht te ver en was buiten alle proporties. Laten we hopen dat met de komst van de bewoners, de mensen ook een gezicht krijgen. Het zijn gewoon Olga, Peter en Bashar. We kennen Olga van school, Peter van de sportvereniging of Bashar die een ommetje maakt met zijn hond. Gewone mensen, net als wij allemaal. Mensen die onderdeel zijn van onze gemeenschap. De Omgevingswet Op 1 januari treedt na jarenlang discussie en uitstel dan toch de Omgevingswet in werking. Een gigantische stelselwijziging, die een grote impact zal hebben op de organisatie. 2

We weten nu al dat de start niet perfect zal zijn en dat het digitale stelsel nog niet naar behoren werkt. Achter de schermen wordt gewerkt aan tijdelijke alternatieve maatregelen, maar de consequenties zijn nog niet duidelijk. Als we weten dat de invoering niet perfect zal zijn, was het dan niet verstandig een reservering voor de extra kosten die gemoeid zijn met de invoering van de omgevingswet op te nemen in de begroting? Trots Via allerlei social media kanalen is er vaak veel kritiek vanuit de samenleving op de soms moeilijke keuzes die gemaakt worden door College en Gemeenteraad. Keuzes waarbij niet iedereen het over eens is en die niet naar ieders zin zijn Het voelt daardoor als kommer en kwel, terwijl we veel mooie initiatieven realiseren in Roerdalen. Dat mogen we best meer uitdragen en uiten via onze communicatiekanalen. Blijf uitleggen waar we mee bezig zijn en laat zien wat we doen. Bij de dienstverlening geldt hetzelfde. Bij elke dienst die geleverd wordt, bij zowel Roerdalen als de MER geldt; wees helder in wat kan en wat niet kan. Denk altijd goed na of de ander hetzelfde leest of hoort. Denk niet vanuit het huis, maar vanuit de ontvangende partij. Op welke manier krijgt dit de komende periode voldoende aandacht binnen onze gemeente? Sociaal domein Bij het sociaal domein blijft het meten van de effecten van de jeugdhulp lastig.

Het gaat over investeren aan de voorkant, en weten dat het pas jaren later zijn effect heeft. We blijven investeren in de jeugdhulp, om er zo voor te zorgen dat kinderen mee kunnen blijven doen en niet uitvallen of in een (duur) zorgtraject komen. We weten dat het een kostbare portefeuille is en blijft. De betaalbaarheid blijft ons zorgen baren. Niet voor niets zetten we in aan de voorkant, zoals met het voortzetten van o.a. de pilots gedragsdeskundigen en praktijkondersteuners bij de huisarts. Uit de verhalen van de betrokkenen blijkt dat we als gemeente onze inwoners zo goed mogelijk willen ondersteunen en daar regelmatig in slagen. Een aanpak waarbij vanuit één benadering wordt gewerkt om iemand te ondersteunen juichen wij toe. Samen doen en elkaar helpen is voor ons een basisprincipe, zodat iedereen in Roerdalen met zijn eigen draagkracht en draaglast zo zelfstandig mogelijk kan functioneren. Op dit moment verandert er veel in de zorgwereld. Het motto is: “Thuis waar het thuis kan en alleen naar een zorginstelling als dat echt moet”. Dat betekent natuurlijk ook wat voor de zorgvraag door onze inwoners. We vragen het college in deze actief op zoek te gaan naar deze veranderingen.

Wat betekent dat voor een gemeente en het sociaal domein? Hoe kunnen we de zorg (beter, eenvoudiger) organiseren binnen onze gemeente én in de regio? Wij denken dat er creatieve oplossingen te vinden zijn met de zorgwereld in combinatie met lokale/regionale samenwerkingen of via de bibliotheken als sociale ontmoetingsplaats. Energie De raadswerkgroep heeft dit jaar veel werk verzet en vele standpunten gewisseld op vlak van een aantal duurzaamheidsvraagstukken. In geval van windenergie is er in september duidelijkheid gekomen. Het college heeft op basis van de inzichten een besluit genomen. Hierbij heeft de raad ook voldoende gelegenheid gekregen haar standpunten te delen. We weten nu dat de haalbaarheid in de gemeente nihil is. In 2022 hebben we met een aantal andere fracties het college opgeroepen actie te ondernemen met andere gemeenten aan de slag te gaan binnen de RES. Er zijn alternatieven. Wij hebben ervoor gepleit dat voortvarend op te pakken en als Roerdalen te laten zien dat wij die kar willen meetrekken.

3

Beste wethouder, nu u weet wat u weet, welke acties heeft u hier in ondernomen? En hoe maken we als gemeente een keuze en zetten we door? Soms lijkt het wel of we koudwatervrees hebben en houden. Beste wethouder, wat is uw visie hierop? Daarnaast zijn we nog steeds blij met de plannen van de gemeente omtrent de ontwikkelingen voor wat betreft zon op land. Ze vormen een groot deel van onze doelstelling vanuit de RES voor 2030. Dat geeft ons als raad meer tijd en ruimte om goed na te denken over onze volgende stappen in de verduurzaming van de energievoorziening van Roerdalen. Vormt stikstof (berekeningen/depositie) nog een mogelijke bedreiging of vertraging waar we rekening mee moeten houden? Verkeer en wegen Over verkeersveiligheid, bereikbaarheid en wegen heeft iedereen een mening. Een mening die vaak niet of te weinig wordt gestaafd met de feiten. Het Mobiliteitsplan Roerdalen is wederom uitgesteld. Onze vraag aan de wethouder is waarom? Er moeten stevige keuzes door de gemeenteraad en het college worden gemaakt. Moeten we overal investeren of kunnen we prioriteren? Als het aan Roerstreek Lokaal! ligt dan maken we keuzes. Keuzes op basis van feiten. Het Rijk heeft het programma strategisch plan verkeersveiligheid in het leven geroepen om tot 2030 knelpunten op te lossen die voor verkeersonveilige situaties leiden. Hier zijn subsidiemogelijkheden aan verbonden.

De actualiteit met betrekking tot de 30 km-wegen die tevens als ‘ontsluitingswegen’ dienen, willen we hier benoemen. Ja, verkeersveiligheid staat voorop. Maar er zijn meer gebruikers van deze wegen dan alleen de aanwonenden. Het zijn ook wegen met plaatselijk doorgaand verkeer dat ook weggebruiker is. Het zijn geen woonerven en de bewoners die hier zijn gaan wonen in de loop van de jaren, wisten dit van te voren. We willen hier nog eens kritisch naar kijken, weten wat de financiële consequenties zijn van reeds eerder gemaakte keuzes, maar ook of er alternatieven zijn, een weg op een andere verantwoorde manier in te richten en dienst te laten doen als ontsluitingsweg. Veiligheid staat hoog in het vaandel bij de gemeente Roerdalen. Kijkende naar onze financiële situatie is het van belang om de juiste keuzes te maken bij het aanpassen van onze wegen. Kijkende naar de lange lijst van projecten voor 2024, 2025 en verder vragen wij ons af of die niet op de een of andere manier te verbinden zijn met het door de werkgroep voorgestelde mobiliteitsplan. Is het mogelijk aan de voorgenomen projecten delen van dit plan te koppelen zodat het voor inwoners op diverse plaatsen nog veiliger gemaakt kan worden? Integrale veiligheid Terugkijkend over de afgelopen jaren kunnen we blij zijn dat we zijn aangesloten bij de veiligheidsregio.

Je weet nooit wanneer nieuwe crises om de hoek komen kijken. De Corona-aanpak hadden we als zelfstandige gemeente nooit voor elkaar kunnen boksen, en ook bij de Meinwegbrand stond de veiligheidsregio paraat. Anno 2023 rommelt het in de maatschappij op verschillende plekken. Mocht het nodig zijn dan is er een brede schouder om op te leunen. Een van de pijlers van de eerste versie van Roerdalen in Balans was ook een kostenbesparing bij de verbonden partijen ingeboekt. Het bleek moeilijk te beïnvloeden door een kleinere gemeente als Roerdalen, maar toch… Neemt niet weg dit toch weer onder de loep te nemen. De financiële bijdrage aan de veiligheidsregio is immers groot. De kas die klopt Een sluitende begroting is voor Roerstreek Lokaal! essentieel voor een toekomstbestendig Roerdalen. De meerjarenbegroting laat grote tekorten zien. 4

Het is echter onduidelijk wat de toekomst gaat brengen mede doordat we nu niet weten wat het Rijk na 2026 financieel gaat bijdragen aan de gemeentes. 2024 is begrotingstechnisch gedekt, maar het blijven roerige en onzekere tijden. Wendbaarheid en snelheid zijn des te belangrijker. Met de werkgroep Roerdalen in Balans werken we samen aan een toekomstig gezonde gemeente. Diezelfde werkgroep heeft de vorige raadsperiode ook samen met het college en ambtelijke organisatie gewerkt aan een aantal hoofdlijnen. Op gebied van duurzaamheid hebben we stappen gezet en de taakstelling op bedrijfsvoering is gehaald. Daarnaast zullen we ook zeker aandacht blijven houden voor het investeren om te renderen. Ook in de komende periode zullen we de mogelijkheden in de gaten houden en waar mogelijk tot actie over gaan. Dit zal wellicht ook betekenen dat we lastige keuzes moeten maken. Maar zonder een beetje risico te nemen bereiken we ook niets voor de langere termijn. Het zal niet altijd zonder slag of stoot gaan, maar als we dit goed doen kunnen alle inwoners van Roerdalen hiervan meeprofiteren. Afsluiting Roerdalen is een fijne plek om te wonen, werken en verblijven. Daar mogen, nee daar moeten we trots op zijn, ondanks de roerige tijden en onzekerheden. Het is niet altijd makkelijk, maar we moeten wel blijven doorpakken.

Gewoon doen, de tijd besteden in daden en niet in onnodig beleid of praattafels. Wij zijn zeer benieuwd naar de reactie van het college op onze inbreng. En via deze weg dank aan eenieder die heeft bijgedragen aan deze heldere begroting.

5

Programmabegroting 2024-2027, 1e termijn Voorzitter, De begroting ligt weer op tafel en het is aan de raad om hier invulling aan te geven. Een begroting met goed geformuleerde beleidslijnen. Een begroting waarvoor een compliment aan de ambtelijke organisatie op zijn plaats is. Maar – en dan komen we ons inziens tot de crux – we hebben in 2024 een fors tekort. Een verschil tussen lasten en baten van € 4,2 miljoen. Om dit te dekken worden de diverse reserves aangesproken waarbij € 2,1 miljoen wordt gehaald uit de reserve “afdekken tekorten”. Reserves die ook niet onuitputtelijk zijn. Wat ons bevreemdt is dat dit College verleden jaar nog een positieve begroting kon presenteren. In 2024 stevent onze gemeente echter af op een fors tekort. Hoe kan dat binnen een jaar zo drastisch omslaan? Naar onze mening wordt door het College voor het sluitend krijgen van de begroting te makkelijk gekozen voor het verhogen van de belastingen en het putten uit de reserves. De voorgestelde ombuigmaatregelen voor een bedrag van € 1,3 miljoen zijn te beperkt. De tering moet naar de nering worden gezet. Een kritische (her)prioritering van wat nodig en minder nodig is moet worden opgepakt. Wij denken overigens dat je ook moet kijken naar de inkomstenkant. Die blijft te vaak onderbelicht. De werkgroep Roerdalen in Balans heeft de opdracht om te komen met voorstellen voor een sluitende begroting.

We rekenen erop dat dit voorstellen zijn die deels al in 2024 kunnen worden geëffectueerd. Wonen CDA Roerdalen wil dat er meer gebouwd gaat worden, ook buiten de rode contouren. In elke kern is er behoefte aan meer woningen; levensloopbestendige woningen, starterswoningen, woningen voor alleenstaanden. In onze optiek moet de ambtelijke organisatie die bouwvergunningen e.d. regelt versterkt worden met minimaal 1 fte. De burger profiteert daar direct van doordat bouwplannen een kortere doorlooptijd krijgen, en achterstanden kunnen worden weggewerkt. Als bijkomend voordeel geldt ook nog dat nieuwe woningen meer inkomsten opleveren voor de gemeentekas. Verder zijn er te weinig concrete plannen voor de middel- en lange termijn; we zien alleen Wienkeskoel. Als je in de toekomst wil bouwen moet je nu gaan ontwikkelen en dat gebeurt niet of nauwelijks. Dat is geen daadkracht maar afwachten en op de winkel passen. We moeten proactief aan de slag gaan. Kunt u toezeggen minimaal 3 nieuwe projecten op te pakken in 2024? We zullen vaart moeten maken om de taakstelling uit de woondeal, jaarlijks 75-100 nieuwe woningen, te realiseren. In 2024 krijgen we een update van het regionaal woonbehoeftenonderzoek. Dat is relatief ver weg. Kunt u iets specifieker zijn? De uitkomsten van dit onderzoek zijn immers van belang voor toekomstig beleid.

Toerisme We willen het toerisme bevorderen en subsidie verlenen aan nieuwe initiatieven. De plannen en ideeën die ontwikkeld zijn stemmen ons positief. We zien dat het onderhoud aan voorzieningen steeds duurder wordt. Aangezien van deze voorzieningen niet alleen door onze eigen inwoners, maar ook door toeristen gebruik wordt gemaakt dienen zij ook een steentje bij te dragen en zal de toeristenbelasting moeten worden verhoogd. Een gedeelte van deze inkomsten willen wij weer terug laten vloeien in deze sector door initiatieven financieel te ondersteunen. Hierdoor ontstaat een toeristische boost en profiteren zij net zoals de burgers van Roerdalen van goed onderhouden voorzieningen. 1

Ondernemers Projecten als Samen doen en op bezoek gaan bij onze ondernemers zijn prima, maar we lezen niks over nieuwe bedrijventerreinen of mogelijkheden voor bedrijven om zich in onze gemeente te vestigen of uit te breiden. Daarvoor moeten ze dus naar Roermond of omliggende gemeentes. We hebben een paar bedrijven hun uitbreidingen daar al zien realiseren. Jammer toch. Laten we kijken dat we – net zoals we doen voor wonen – ook voor onze ondernemers op zoek gaan naar mogelijkheden om uit te breiden. Out-of-the box denken is daarbij de uitdaging. Voorzieningen Krachtige dorpen willen we allemaal. Goede voorzieningen zijn daarin belangrijk. Er komt een nieuw multifunctioneel gebouw in Vlodrop, een nieuwe basisschool in Posterholt, het plan Schepersheuvel in Sint Odiliënberg. Belangrijk! Wij ondersteunen dit van harte. En het kan ons allemaal niet snel genoeg gaan. Verenigingen en (vrijwilliger)organisaties vormen een pijler voor een levendig Roerdalen. In de begroting kunnen we echter weinig lezen over beleid ter ondersteuning van verenigingen en organisaties. Als er wel sprake is van ondersteunende maatregelen kunt u dit expliciet maken? Duurzaamheid Er komen geen windmolens op de Meinweg. Wij hadden het zaadje geplant, maar het blijkt niet levensvatbaar. Dan moet je er resoluut de stekker uit trekken en niet ellenlang doorgaan met allerlei onderzoeken. Neem een beslissing.

Gelukkig is die nu eindelijk genomen. We moeten met z’n allen op zoek naar alternatieven. Daar moeten we in investeren. En die kunnen op termijn weer renderen. We lezen dat er begin 2024 een koersbepaling komt waarin ook duidelijkheid staat m.b.t. de windenergie in onze gemeente. Wanneer komt dat precies? En zet u toch weer in op windenergie? We dachten dat dit een gepasseerd station was en dat we verder gaan met het onderzoeken van alternatieven? Het zonneveld van de gemeente moet 7MW gaan opleveren en in 2024 worden gerealiseerd. Hoe concreet is dit? We horen dit al een hele tijd maar er zit weinig vaart in. Qua zonnepanelen ligt er een uitdagende doelstelling; namelijk 300 daken over uiterlijk 2 jaar; in 2024 200 daken! Er waren tot nu toe 80 inschrijvingen. Hoe gaat u deze doelstelling realiseren? Zeker nu de publieke opinie niet meer onverdeeld positief is t.a.v. de aanschaf van zonnepanelen. Investeren om te renderen. Hier kunnen we kort over zijn. Dat moet sneller. Dat moet beter. Dat moet daadkrachtiger. Een reclamemast en op termijn een zonneveld zijn onvoldoende. In de begroting wordt ook gesproken over een haalbaarheidsonderzoek en een plan van aanpak voor reclameobjecten langs de wegen.

Gaat het hierbij om meer dan de genoemde reclamemast? Kunt u ons het plan van aanpak en het onderzoek doen toekomen? Communicatie We kunnen op pagina 52 lezen dat de communicatiekracht vergroot wordt. Maar volgens ons schort het aan effectieve communicatie van de gemeente richting inwoners. Veel bewoners klagen over de communicatie of voorlichting van onze Gemeente. Bij projecten zoals aanleg riolering en wegen, graven voor weer een nieuwe kabel, tijdelijke huisvestiging en zo kunnen we nog even doorgaan, schiet de communicatie te kort. Onze inwoners verwachten en verdienen adequate en juiste informatie. Verbeter die communicatie!

2

Armoedebeleid De Gemeente is goed bezig om het sociaal domein om te vormen. We zien de eerste resultaten door een mensgerichte aanpak. Daar zijn we blij mee. Verder is het zeker nu belangrijk de mensen te helpen die maar net of net niet rond kunnen komen door de gestegen kosten. Agrariërs Wij zijn een landelijke en groene gemeente. Daar dragen de agrarische ondernemingen een behoorlijk steentje aan bij. Toch komen zij niet of nauwelijks voor in de begroting. En met alle duurzaamheidsmaatregelen hebben de agrariërs het al moeilijk genoeg. Voor ons zou verdere natuurontwikkeling doorgang moeten vinden in Natura 2000 gebieden waarbij de vermogenspositie van de gemeente gegarandeerd is. Ook pleiten wij voor het zoveel mogelijk in stand houden van het huidige landbouwareaal. Gemeentelijke belastingen en heffingen Ondanks de stijging van de lastendruk van 11,8% voor een gemiddeld gezin in Roerdalen behoort onze gemeente (nog) tot een van de “goedkoopste” gemeenten in Limburg. Dat is op zich natuurlijk mooi, maar onze inwoners schieten daar niet veel mee op. Het College zet in op een beheerste ontwikkeling van de lastendruk. Hoe wordt de term “beheerste ontwikkeling” door het College gedefinieerd? Nogmaals; complimenten aan de ambtenaren die deze begroting gerealiseerd hebben. Maar voorzitter, met een mooi boekwerk zijn we er niet. De mouwen opstropen en werken.

Niet overal onderzoeken voor laten doen. Gewoon doen. Samen doen. Pak aan die problemen. Pak aan die uitdagingen. Dat moet gebeuren. Dank u, tot zover de eerste termijn. Frank Demarteau CDA Roerdalen.

3

1e instantie

Programmabegroting 2024 – 2027

Krachtige dorpen Beweging en versterking van de sociale basis. Er komt steeds meer aanbod voor beweging en in dat kader richten we ons in 2024 op gezamenlijke ontmoetingsplekken voor iedereen in onze gemeente, waaronder speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken met en voor onze inwoners. Per dorp is hier een budget van € 50.000 ter beschikking. Nog niet ieder dorp doet hieraan mee en we hopen dat hier verandering in komt. Er komt meer bewegen voor ouderen en men kan zich opgeven voor valpreventie. Anders inrichten collectieve vormen van basisondersteuning In 2023 bent u gestart met de doorontwikkeling van de Huiskamerplus. Dit wilt u in het eerste halfjaar van 2024 evalueren en besluiten over het eventueel centraliseren in het belang van de kwaliteit. Hier hebben we al vragen over gesteld. Het antwoord dat we kregen was: “In het eerste halfjaar van 2024 evalueren we de doorontwikkeling van de HK+ en op basis daarvan maken we een keuze. Een evt. centralisatie is een van de opties; een andere optie zou kunnen zijn het anders organiseren van de HK+ in meerdere dorpen.” Democraten Roerdalen hebben al aangegeven het geen goede zaak te vinden als de huiskameprojecten uit de dorpen verdwijnen, want de mensen willen in eigen dorp blijven. Door centraliseren zullen de nodige vrijwilligers afhaken en hoe komen de mensen op het centrale punt. Huiskamerplus per dorp is voor de mensen beter.

Er zullen waarschijnlijk ook mensen afhaken. Operationeel doel: Herijking accommodatiebeleid vanuit de nota maatschappelijk vastgoed. Hier hadden we vragen gesteld. Wat hebben onze accommodaties (dorpshuizen, voetbalparken, tennisvelden, jeugdhuizen, buitenbaden, aanleg Schepersheuvel) tot nu toe gekost? Zijn alle afspraken afgerond en gerealiseerd, of moeten er nog zaken afgehandeld worden? En welke zijn dat? Graag een financiële opgave per accommodatie. Het antwoord dat we kregen was: “Op 20 april 2023 heeft in uw motie opgeroepen een gedegen evaluatieproces op gang te brengen over het doorlopen proces aangaande de uitvoering van het raadsbesluit van 9 januari 2014 “ontwikkeling maatschappelijk vastgoed 2014-2025. Middels een tussenbericht hebben wij u geïnformeerd omtrent de problematieken waar we organisatorisch (onderbezetting) mee van doen hebben. Om een totaalbeeld te kunnen geven op de gedetailleerd van uw vragen, vraagt dit veel research werk in de financiële jaarstukken en de tussenliggende besluitvormingen die er lopende het traject doorheen lopen. Op dit moment kunnen wij u hierover nog geen kant en klaar antwoord geven. De volledige financiële impact (wat heeft het tot nu toe gekost) kunnen wij u helaas op dit moment nog niet geven.

Er wordt op dit moment met financiën hard aan gewerkt u hierover inzicht te verschaffen." We vinden het jammer dat we nog geen concrete antwoorden hierover kunnen krijgen, of zelfs geen gedeeltelijke antwoorden.

1

En op onze vraag. Zijn alle afspraken afgerond en gerealiseerd, of moeten er nog zaken afgehandeld worden? En welke zijn dat? Hierop hebben we ook geen antwoord gekregen, Misschien dat hier wel al meer over te vertellen is. Participatie, ondersteuning en zorg In 2024 richten we ons op de thema’s jeugd en bestaanszekerheid In de programmabegroting staat: “Bestaanszekerheid is het kunnen vinden van rust en ruimte om je als mens te ontwikkelen en mee te doen in de samenleving. Voorwaarden voor bestaanszekerheid zijn: voldoende en voorspelbaar inkomen, betaalbaar wonen, toegang tot betaalbare zorg en de mogelijkheid om een financiële buffer op te bouwen voor onverwachte uitgaven.” Ook hier hadden we vragen over gesteld. Het antwoord was: “Wij stellen een aanpak voor over twee sporen. Het eerste spoor bestaat uit een concrete aanpak rondom inwoners met een financiële hulpvraag: de kansrijke richting van ontzorgen, begeleiden en nazorg als vertrekpunt. Vanuit één gezamenlijke benadering en aanbod (o.a. gemeentelijke regelingen). Daarnaast benaderen we het onderwerp bestaanszekerheid als een maatschappelijke opgave. Een opgave van de samenleving, van onze dorpen. Niet alleen de gemeente en maatschappelijke organisaties hebben een rol als het gaat om het elkaar helpen, het nemen van brede maatschappelijke initiatieven en het op de kaart zetten van bestaanszekerheid met elkaar.

We werken dit de komende periode samen met inwoners uit in een procesplan. Een maatschappelijke opgave is doelgericht, maar met onbekende uitkomst. Het is geen lineair proces, maar een beweging die groter wordt en van waaruit de deelnemers met initiatieven komen. Via een breed opgezet gesprek met de samenleving willen we de krachten bundelen en tot nieuwe aanpakken komen." Het eerste spoor lijkt ons zeker haalbaar en te realiseren. Bij het tweede spoor komt echter meer kijken omdat de deelnemers zelf met initiatieven moeten komen. We hopen dat de ambtenaren hier ook de juiste snaren kunnen raken. Ondanks alle goede bedoelingen moeten we toch weer onze zorgen uitspreken over de jeugdzorg. Al vanaf 2015 zijn we hiermee bezig en nu in 2023 hebben we er nog steeds onvoldoende grip op. De kosten blijven continue stijgen en er moet toch op enig moment gezegd worden dat het zo niet langer kan. Reguliere werkzaamheden. De verwachting is dat de kosten hulp bij het huishouden opnieuw zullen stijgen met € 300.000. Het totale bedrag dat we dan uitgeven aan hulp bij het huishouden is dan € 2.500.000,00. Het lijkt ons toch zinvol om hier als gemeenteraad nog eens over te praten en wellicht om te overwegen om de mensen toch inkomensafhankelijk te laten betalen. Dit onderwerp kan bij Roerdalen in Balans meegenomen worden. Nu betaalt iedereen € 19,00 per maand.

Veilige dorpen Het educatiecentrum Risk Factory ontwikkelt zich verder. Zij focust op de beleving van gezondheid en veiligheid voor jongeren en senioren Zij zijn nu ook al bezig met het onderwerp eenzaamheid, dat doen ze via een uitzending op de zender MAX. Verder gaan ze ook al de middelbare scholen, groep 2 bezoeken om informatie te verstrekken

2

over o.a. drugsgebruik en -handel en sexting, Daar staan wij positief tegenover. Voorkomen is beter dan achteraf bestrijden. We zullen een pilot spreekuur opzetten waarbij onze BOA's (Buitengewoon Opsporingsambtenaren) één keer per week fysiek aanwezig zijn op een nog nader te bepalen locatie. Dit vinden wij een uitstekende zaak want zo kunnen mensen direct problemen aankaarten. Het zou mooi zijn als u dit via RoerdalenNu kunt publiceren. Economie, Natuur, Toerisme, Cultuur en Duurzaamheid “Het doel is om nieuwe, duurzame mogelijkheden op het gebied van recreatie, toerisme, natuur, cultuur en wonen te creëren. Deze onderwerpen vormen de economische motor van onze gemeente.” De Omgevingswet is al enkele jaren vooruit geschoven maar zoals het nu uitziet gaat hij per 1 januari 2024 in werking. Uiteindelijk moet het hele systeem vereenvoudigen en komt alle informatie op een punt terecht. Voor de mensen die een vergunning aanvragen zal het zeker even wennen zijn en waarschijnlijk komen er ook meer kosten bij kijken omdat men externe bureaus moet inschakelen. Transitie Nationaal Park de Meinweg Het Rijk wil dat de nationale parken groeien naar parken van een grotere omvang zodat een Nationaal Park niet alleen bestaat uit zeer waardevolle natuurgebieden (Natura2000), maar ook de omliggende gebieden omvat.

Het vernieuwde park verbindt de huidige Meinweg, het Swalmdal, het Roerdal, Vlootbeek en het tussenliggende landschap. Hierover zijn de meningen verdeeld, want er zijn zorgen dat de Meinweg dan beschouwd gaat worden als recreatiegebied waar veel mensen naartoe komen. Zo kan de rust op de Meinweg verstoord worden en dat lijkt ons niet goed voor mens en dier. Het zal zomaar kunnen dat op termijn in het vernieuwde park geen verdere uitbreiding van bouw en uitbreidingsactiviteiten meer mogelijk zijn, we zetten door deze uitbreiding de deur op een kier, we liggen als gemeente dan immers in een nationaal park. En in een park horen dan ook geen zonnevelden. Limburgs Programma Landelijk Gebied De Provincie is aan zet om een tiental landelijke doelen te behalen en voegt hier nog een viertal Provinciale doelen aan toe. Samen vormt dit het Limburgs Programma Landelijk Gebied (LPLG). De gemeente vertegenwoordigd Roerdalen in de Plattelandscoalitie, het overlegorgaan van de LPLG, om onze belangen in te brengen. Kunt u ons aangeven welke de landelijke en provinciale doelen zijn? Het grootschalig opwekken van duurzame energie Recent is besloten dat er geen windturbines op de Meinweg komen en ook nergens in Roerdalen. Er is ook aangegeven dat er gezocht moet worden naar alternatieve energiebronnen.

De techniek veranderd met de dag en we zullen verstandig moeten omgaan met het budget dat we hebben voor het onderzoek.

3

Dachten we eerst dat de zonnepanelen een gouden greep waren, zo zien we nu dat mensen in de toekomst moeten betalen als ze energie terug willen leveren. Maar dat houdt niet in dat we stil zitten. Op dit moment werken we aan het faciliteren van 25MW (megawatt) zonneveld verdeeld over 2 projecten en het ontwikkelen van een eigen zonneveld van 7MW naast de stort in Montfort. Hiervoor zijn al budgetten opgenomen in de begroting en deze budgetten willen we ook doorzetten voor 2024. Voor ons eigen zonneveld zal er in 2024 een eenmalige investering gevraagd worden voor de realisatie hiervan. Voor ons is het wel van belang om te zijner tijd te controleren of dit project nog haalbaar is. Mocht de business case niet (meer) kloppen dan moeten we alsnog van dit project afzien. Heeft u er al zicht op hoe hoog die investering zal zijn? (Mede)bewind en programmatisch werken Het Rijk schuift steeds meer taken naar de gemeenten. Punt is echter dat we mee moeten doen aan het ontwikkelproces om onze Roerdalense belangen te kunnen waarborgen. “De ontwikkeling van een grote ondergrondse leidingenstrook door onze gemeente (Delta Rhine Corridor) is nog onzeker maar is zo’n situatie. Deze leidingenstrook doorkruist de Meinweg, het Roerdal en Munnichsbos.

Hoewel wij begrijpen dat deze ontwikkeling kansen biedt voor de verduurzaming van Limburg heeft het realiseren van de corridor een grote impact op onze gemeente. De corridor doorkruist onze bebouwde omgeving, ons buitengebied, twee Natura 2000 gebieden, waaronder het Nationaal Park de Meinweg, en diverse plekken met hoge gebieds- en natuurwaarden.” Laten we hopen dat er een alternatieve route gekozen wordt voor de aanleg van de Delta Rhine Corridor, zodat onze natuur intact kan blijven. Woonomgeving Het Rijk trekt steeds meer de regie naar zich toe. We zien grote opgaven op ons afkomen vanuit het Rijk. Het bouwen naar de landelijke behoefte krijgt prioriteit boven de lokale c.q. de regionale woonbehoefte. Bouwen wordt lastig, denk aan de gestegen kosten voor materialen, de gestegen hypotheekrente, en een tekort aan bouwvakkers, dat is ontstaan door in het verleden zo goed als niet te bouwen. Hoe krijgen we de woningcorporaties weer zover dat zij sociale woningbouw gaan plegen? De grond wordt vaak aangekocht voor een lage prijs en daarna stokt het. Kunnen we hier ook maatregelen nemen, dat wanneer er binnen een x-tijd niet gestart wordt met de bouw de corporatie de grond weer tegen dezelfde prijs terug moet leveren aan de gemeente? Deze bouwgrond dan particulier verkopen, hier een constructie (bijv.

erfpacht) voor bedenken, dan kunnen mensen met een kleinere beurs toch een eigen huis bouwen. In 2023 wordt regionaal gestart met het uitvoeren van een woonzorganalyse om de behoefte en het aanbod van zorgwonen in de breedste zin van het woord in beeld te brengen. In 2024 worden de resultaten opgeleverd en geanalyseerd.

4

Kunt u aangeven wat u exact verstaat onder zorgwonen? De bejaardenhuizen zijn van rijkswege afgeschaft, gaat het toch weer die kant op, of zijn er andere mogelijkheden? We nemen aan dat de mensen die gaan zorgwonen wel nog de regie over hun eigen manier van wonen hebben? Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen Het digitale meldsysteem FIXI is helaas nog niet bij iedereen bekend. Het is goed om dit systeem te gebruiken als iets niet in orde is, bijvoorbeeld kapotte straatlampen o.i.d. Ontwikkeling groenbedrijf De Westrom-mensen die sinds 1 januari 2020 gedetacheerd zijn bij Roerdalen kunnen zodra de nieuwe gemeenteloods klaar is daarheen verhuizen. Door de instroom van deze mensen kan het werk flexibeler uitgevoerd worden. Waarbij ook de efficiency niet uit het oog verloren mag worden. Om de bezetting van de groen-onderhoudsdienst op peil te brengen en te houden is er dringend behoefte aan (blijvende) nieuwe instroom van medewerkers. Hiervoor zorgt de Outdoor Campus Roerdalen en is samenwerking gezocht met het Praktijk- en Speciaal onderwijs in Roermond. Kunt u ons aangeven hoeveel mensen hierdoor al bij ons in dienst gekomen zijn? Samen met voetbalverenigingen verledden van de veldverlichting Met de verenigingen (SNA, FC Roerdalen en OranjeBlauw ’15) werkt u nog aan het verledden van velden.

Kunt u aangeven wanneer die verenigingen aan de beurt komen? Is daar al een planning voor? In het programma staat dat in 2024 het fietspad Rothenbacherweg aangelegd gaat worden. Hier vragen wij al jaren om en het verheugt ons dat u nu zover bent dat het fietspad ook daadwerkelijk aangelegd kan worden. Bestuur, organisatie en dienstverlening Vanaf 2024 werken we vanuit een nieuwe organisatiestructuur met minder teams, 4. Communicatieve organisatie en toegankelijke dienstverlening waardoor inwoners zich gehoord, geholpen en betrokken voelen. Ondanks dat al de nodige stappen genomen zijn, moeten er nog veel stappen volgen, denk bijvoorbeeld aan het schrijven in heldere taal. Duidelijk en eenvoudig zodat we de brieven goed kunnen lezen en het helder is wat er staat. Er wordt onderzoek gedaan naar de digitale toegankelijkheid, maar alleen met digitale dienstverlening zijn we er niet. Voor de jongeren zijn de digitale systemen geen probleem, maar we hebben een steeds groter wordend aantal ouderen die er niet handig in zijn. We pleiten dus voor deze doelgroep om toegankelijkheid op het gemeentehuis, spreekuur, en toesturen van informatie via papier. Algemene middelen U schrijft in het programma. “Wij willen een sluitende begroting met een gezond meerjarenperspectief.

5

Helaas heeft de tijd ons ingehaald. Door de hoge inflatie zijn de kosten fors toegenomen. Tevens worden door de plannen van het Rijk de inkomsten vanaf 2026 ook nog eens fors verlaagd. Hierdoor verwachten we vanaf 2024 en verder forse tekorten.” Bovenstaande constateringen zijn de nu voorliggende feiten. We moeten zorgen dat we anders en misschien wel selectiever met ons geld omgaan. Moet alles tegelijkertijd of kan bij een project eerst bekeken worden wat het gaat kosten, wat het gaat opbrengen en wat het eindresultaat moet worden. Kijk dan pas naar het volgende project, want het kan zondermeer zijn dat niet alle ambities waargemaakt kunnen worden. Het ontbreken van geld of menskracht kan daarvoor een oorzaak zijn.

6

Programmabegroting 2024-2027 Inleiding Van deze begroting voor 2024 worden wij niet echt gelukkig. Nee, wij maken ons ernstige zorgen over de financiële situatie van de gemeente. Na de overschrijding in 2023 (bij de halfjaarcijfers) met 1,2 miljoen, lukt het ons ook in deze begroting niet om de uitgaven in overeenstemming te brengen met de inkomsten. Het moge duidelijk zijn dat we niet op deze manier door kunnen gaan. Kritisch naar de uitgaven kijken en inkomsten genereren, is de opdracht aan de Raadswerkgroep Roerdalen in Balans. Op de begrotingsbijeenkomst van 5 oktober jl. voor raads-en commissieleden, werd ons heel voorzichtig verteld, dat de septembercirculaire nog niet in de cijfers was verwerkt. Een eerste korte bestudering leek op een positief effect, waardoor de cijfers er minder rood uitzagen en het misschien toch mee zou vallen. We wachten op de toegezegde informatie van de wethouder. Bestaanszekerheid is het woord van het jaar 2023. Twaalf jaar met vier kabinetten Rutte hebben de bestaanszekerheid ondermijnd. Het wantrouwen richting de burgers en een soms ongekend harde aanpak van zgn. fraudeurs hebben het vertrouwen van de burgers in de overheid ernstig geschaad. Ook wij als gemeente hebben hiermee te maken.

En hoewel we er alles aan doen om iedereen mee te laten doen, is het moeilijk om tegen wantrouwen en vooringenomen standpunten onze goede bedoelingen uit te leggen. Communicatie is hier de sleutel, maar ook op tijd communiceren is een veel gehoorde klacht. Dat blijkt in de praktijk moeilijk en de geluiden “We voelen ons niet gehoord” blijven bij ons binnenkomen. Vanuit de gemeente wordt er veel gedaan aan heldere taal. We vragen het college in het komende jaar nog meer aandacht te geven aan tijdige communicatie met burgers. Gaat het college dit ook doen? Armoede Voldoende financiële middelen zijn nodig om in het dagelijks leven mee te kunnen doen, zo nodig met ondersteuning van de gemeente. Vereenvoudigingen van de regelingen en voldoende ondersteuning is geboden. Maar ook hier is duidelijke taal geboden, zodat mensen geen risico lopen en het geld niet terug hoeven te betalen. Wij hebben bij het Sociaal Domein gevraagd om hoeveel aantallen inwoners op wat voor manier dan ook, aangewezen zijn op ondersteuning. Het college heeft ons geantwoord met percentages, maar dat zegt ons niet zoveel. Is het mogelijk, om alsnog de aantallen aan ons door te geven? Natuur en water In het afgelopen jaar hebben diverse onderzoeken naar de staat van onze natuur uitgewezen dat vooral de staat van de natuur op de Meinweg zeer slecht is.

Uit de beantwoording van onze vraag aangaande natuur hebben wij begrepen dat de gemeente zelf geen natuur ontwikkelt, maar meewerkt aan de plannen van de Provincie. Maar hebben ook wij geen (morele) plicht om de natuur te beschermen en te behoeden voor verdere achteruitgang? We hebben gezien dat de Provincie volop aan het meten is in het Flinke Ven. Is er al meer bekend over de concrete inrichting van het gebied? 1

Hoe lang mogen particulieren nog gebruik blijven maken van de grond? De waterhuishouding is ook hier van groot belang, vernatting van dit gebied heeft positieve gevolgen voor het achterliggende land. Is hier al meer over bekend? Water is hoe dan ook een belangrijk beleidsterrein voor onze gemeente. Afkoppelen van het hemelwater van het riool en het aanleggen van waterbuffers vinden wij zo belangrijk dat we vinden dat we hier de burgers veel meer bij moeten betrekken. Gaan wij het echt vóór 2027 redden om de waterhuishouding op orde te hebben? Burgerbiebs Wij hebben al bij verschillende gelegenheden aandacht gevraagd voor de Burgerbiebs. De vestiging van één centrale bibliotheek, die ook ondersteuning geeft aan de biebs in de andere dorpen, wordt door onze vrijwilligers met argusogen bekeken. Zij hebben in de afgelopen jaren, nadat Bibliorura uit onze gemeente verdween, met hart en ziel gewerkt om toch in al onze dorpen een gelegenheid te bieden waar onze inwoners boeken kunnen lenen en lezen. Dit nu weer veranderen roept wantrouwen op. Niet weten hoe het er allemaal uit komt te zien, maakt mensen onzeker. Ook dit raakt aan Bestaanszekerheid. Wethouder, blijf in gesprek en haal de zorgen weg. De school in Vlodrop Een ander onderwerp is de school in Vlodrop. Afgelopen weken, nadat bekend werd dat ook Posterholt een nieuwe school krijgt, werden de geluiden steeds sterker.

Hoe kan dat nou? Wij waren toch eerder? Hier staat de school op instorten? De gemeente kan dat toch niet allemaal betalen? Ook wij maken ons over de school in Vlodrop ernstige zorgen. Nu het slopen van de Roerhal tot na de carnaval 2024 is uitgesteld en het heel moeilijk is om voldoende personeel te krijgen om de MFA te bouwen, lijkt een start in het schooljaar 2025 voor de nieuwe school een bijna onhaalbare zaak. Des te belangrijker dus dat in de tussentijd het huidige schoolgebouw veilig en geschikt voor onderwijs is. Dat je kind naar een veilige school kan, is ook Bestaanszekerheid. Arbeidsmarkt De arbeidsmarkt of liever gezegd de krapte op de arbeidsmarkt blijft ons als gemeente parten spelen. Goed personeel vinden is een heidense klus. Stel daarom ook prioriteiten, want niet alles kan. Toch is een compliment aan onze ambtenaren op zijn plek, want wij ervaren dat iedereen er alles aan doet om het gemeentelijk beleid toch zo goed mogelijk uit te voeren. Voor de mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt vragen wij om toch vooral in te zetten op een individuele benadering met meer maatwerk. Wonen Het is de bedoeling dat nog dit jaar het woningbehoefteonderzoek wordt uitgevoerd. Kan het college aangeven wanneer precies? Wij nemen aan dat op grond van het onderzoek beleid wordt geformuleerd. Hierin willen wij speciale aandacht vragen voor jongeren en éénpersoonshuishoudens.

De verwachting is dat de laatste categorie in de komende jaren nog verder zal stijgen. Kan er onderzocht worden of de bouw van meer flexwoningen mogelijk is, om het tekort aan woningen te helpen oplossen?

2

Hondenbelasting In de Kadernota 2024 wordt op bladzijde 21 onder één van de bullets het volgende vermeld: “We doen bij de begroting een voorstel over de hondenbelasting.” In de begroting op bladzijde 78 lezen we: “Onze intentie is om in 2025 de hondenbelasting af te schaffen” Vorig jaar bij de behandeling van de begroting heeft een meerderheid van de raad de motie van het CDA om de hondenbelasting af te schaffen, niet gesteund. Onze motivatie om dit niet unaniem te steunen was dat het college voor 2024 met een eigen voorstel zou komen. Nu dit voor 2024 niet gebeurt, vragen wij ons af hoe zeker het is dat het echt in 2025 gaat gebeuren? Wij willen dit graag zeker weten. Als hier geen zekerheid over kan worden gegeven, beraden wij ons erop om toch met een motie te komen. Tot slot hopen wij dat ook de gemeente Roerdalen het Schone Lucht Akkoord wil ondertekenen. Wij komen daar bij de tweede termijn op terug. Fractie PvdA-GroenLinks

3

Eerste termijn begroting 2024-2027 Algemeen Gelet op de inleiding heeft Ons Roerdalen gekozen om te stellen dat het menens is om de begroting sluitend te krijgen. Structurele uitgaven dekken met structurele inkomsten. Een structureel tekort van 2,1 miljoen en de noodzaak om dit te dekken uit onze reserves , is een regelrecht gevaar voor het zelfstandig voortbestaan van de gemeente Roerdalen. De jeugdzorg. Ons Roerdalen geeft al lang aan dat de jeugdzorg, de voornaamste veroorzaker van het tekort, terug moet naar die rijksoverheid immers de jeugdzorg is een dermate complex dossier en vraagt zoveel, onvoorspelbare financiën dat dit de spankracht van gemeentes te boven gaat zeker als er onvoldoende wordt bijgeplust door het rijk. Het “Samen Doen” vergt ook de nodige aandacht, dit zeker na de perikelen rondom de plaatsbepaling van de tijdelijke woningen, vooral in de kernen Montfort, Posterholt en Herkenbosch. De wijze van inrichten van de klankbordgroep(en) zorgde er eerder voor dat buurten in dorpen tegen elkaar werden opgezet dan dat men kwam tot samen de problematiek oplossen. De stelling dat we qua financieel beleid voor een stevige uitdaging staan om inkomsten en uitgaven weer in evenwicht te brengen is een waarheid als een koe maar opvallend dat een groot aantal “mee eters” uit de gemeentelijke ruif ,de gemeenschappelijke regelingen niet genoemd worden in deze paragraaf.

Voor Ons Roerdalen zijn zij zeker ook in beeld om hun bijdrage te leveren aan het herstel van evenwicht tussen inkomsten en uitgaven. Wat niet in de inleiding staat, maar wat volgens Ons Roerdalen er ook voor zorgt dat de begroting niet in evenwicht is, is de stroperigheid van uitvoering. Een voorbeeld in de programmabegroting 2021-2024 staat: voorbereidingen treffen reconstructie van de wegen in Reutje. In de begroting 2024-2027 komen we tegen “Voorbereiding reconstructie Reutje. Er staat niet bij wanneer een en ander is afgerond derhalve kunnen we concluderen dat een dergelijk project zich maar voortsleept en in die tijd, lopen de kosten van menskracht en materiaal ook maar op. Dus een snellere en doortastende manier van werken in dit huis kan ons ook aanzienlijk geld besparen. Vanuit deze constateringen hebben wij de volgende op- en aanmerkingen op deze begroting. Programma 1 Krachtige Dorpen Versterken sociale basis actie 2 welzijn op recept. Het operationeel doel is o.a. tegengaan van de onnodige inzet van gespecialiseerde hulp. Naar aanleiding van die omschrijving het volgende: Wie bepaalt onnodige gespecialiseerde hulp als inzet? Als de huisarts het niet verantwoord vindt om door te verwijzen naar de welzijnscoach dan doet die dat niet. Wij hebben deze medische kennis niet en daardoor terecht dat de huisarts de keuze maakt.

Daarnaast kan men zich afvragen of een welzijnscoach, vanuit de gemeente betaald, zoveel goedkoper is dan het “pilletje” dat onder de zorgverzekering valt. Aan het zelfbeschikkingsrecht van de arts kan volgens Ons Roerdalen niet getornd worden.

1

Actie 6 Roerdalen zijn we samen We hebben al geconstateerd dat de klankbordgroepen niet optimaal uit de verf kwamen, ook niet verwonderlijk als je de antwoorden leest op de art 33-vragen die ons Roerdalen heeft ingebracht n.a.v. de tijdelijke huisvesting. Een vraag hield verband met de opzet van een dergelijk fenomeen, zoals taak- en functieomschrijving mandaat communicatieplan en met name of het college dit had vastgesteld. Uit het antwoord blijkt dat er verschillende beelden bestaan waaraan die klankbordgroep moet voldoen ,maar er zijn geen criteria opgesteld en er is niets besloten. Wel werd beoogd draagvlak te creëren. Ons Roerdalen constateert dat het nodig is overleggen e.d. te voorzien van een gedegen organisatie, bewoners verwachten als ze met de overheid spreken over zaken die hun welzijn en welbevinden raakt, men moet kunnen terugvallen op vastgelegde verantwoordelijkheden en werkwijzen. Dat heeft voor ons prioriteit bij dit onderdeel, gezellig met elkaar verhalen delen kan ook buiten gemeentelijke organisatie en bemoeienis om. Daarom de vraag gaat het college er zorg voor dragen dat klankbordgroepen beter georganiseerd worden en zo ja hoe? Programma 2 Beterpassend aanbod jeugd en WMO Voorzitter over de jeugdzorg. Het is teleurstellend dat het college doorgaat met de zoveelste aanpassing die geen hout snijdt i.p.v.

radicaal te kiezen om te bewerkstelligen dat de jeugdzorg teug gaat naar het rijk. Programma 3 Veilige dorpen Versterken brandpreventie Doordat de regelingen rond zonnepanelen snel veranderen en de thuisbatterij fors gepromoot wordt is het opvallend dat aan het onderwerp thuisbatterij geen aandacht wordt besteed. Wetende dat veel thuisbaterijen, omgebouwde oude autobatterijen zijn en de brandgevaarlijkheid van batterijauto’s groot is. Het gevaar van brand bij een grote hoeveelheid van die thuisbatterijen zal fors toenemen. Vraag: Is de brandweer hier op voorbereid en is hier in de begroting van de veiligheidsregio rekening mee gehouden. Aanpak meervoudige problematieken Prima voorzitter dat we onderkennen dat er problemen zijn met de wet Wams (wet aanpak meervoudige problematiek Sociaal Domein) maar de problemen met verwarde personen blijven toenemen. Denk aan de voorvallen die recent in Rotterdam plaatsvonden. Daarom los van alle problemen rond de wet Wam de vraag: Kan de regio deze problemen aan? Programma 4 Economie Tactisch doel 1 Omgevingsplan uitgangsnotitie Voorzitter de kruimelgevallen hebben tot veel commotie geleid en in de omgevingswet vervalt de kruimelregeling. De procedure voor de omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit is standaard de reguliere procedure.

Maar beleid over de wijze van beoordeling van aanvragen voor kruimelgevallen en dat in beleidsnota’s door de raad wordt vastgesteld kan onder de omgevingswet nog steeds worden gebruikt.

2

Ons Roerdalen heeft al vaker verwezen naar de diverse gemeenten. Meierijstad die in het omgevingsplan de reikwijdte vooral op het gebied van individueel belang van de aanvrager versus het algemeen belang van de gemeenschap is vastgelegd en daarmee ook de handelingsbevoegdheid van het college. Gaat het college ook een dergelijke regeling ontwerpen en aan de raad voorleggen zodat we die kunnen implementeren met ingang van de omgevingswet? Tactisch doel 2 transitie Nationaal park. Voorzitter, Ons Roerdalen heeft al vaker aangehaald deze transitie niet te zien zitten. Tegelijkertijd lezen we dat Vlaanderen ook het fenomeen Landschapspark hanteert. Bij nationaal park ligt de nadruk op natuur biodiversiteit en internationale uitstraling. Bij landschapsparken is dat wat minder op natuur en biodiversiteit maar speelt erfgoed een belangrijke rol, zelfs Nederlandse landsdelen maken deel uit van Vlaamse landschapsparken. Verder moet worden opgemerkt dat in Vlaanderen veel gemeenten hebben afgehaakt voor een dergelijke status omdat boeren ondernemers en gemeenten besturen over de (negatieve) economische impact door een erkenning als nationaal park/landschap. Daarom de vraag waarom wordt zo stug vastgehouden aan de term Nationaal Park en is geen discussie gestart of een Nationaal landschap zeker gelet op ons mooie cultuurlandschap niet beter bij het na te streven beeld past.

Ook het verdwijnen van de naam De Meinweg is het weggeven van “erfgoed”. En ook direct maar een waarschuwing. De truc om te zeggen u hebt de begroting goedgekeurd dus ook het nationaal park. Dat laten we niet gebeuren als u op dit punt niet met een gedegen antwoord komt wat duidelijk stelt dat we als raad ons niet vastleggen op realiseren van een nationaal park nieuwe stijl, dan stemt Ons Roerdalen tegen deze begroting. Tactisch doel 3 Positioneren toerisme Voorzitter het rommelt in toeristisch ondernemersland over de toeristenbelasting. Voor Ons Roerdalen wel te begrijpen. We verhogen de belasting zonder dat we weten waar we de nadruk op toeristisch gebied willen leggen. Ook waren er nog wat onduidelijkheden over afspraken die ooit zijn vastgelegd. Het vaststellen en tijdig melden van een verhoging van deze belasting in verband met het vervaardigen van brochures en verder drukwerk Het lijkt Ons Roerdalen verstandig eerst eens een gedegen overleg met de ondernemers op te starten alvorens de belasting te verhogen en de raadswerkgroep die zich bezig houdt met toerisme eens met deze ondernemers in gesprek te gaan om op dit vlak tot informatieuitwisseling te komen.

Kan het college zich vinden in deze suggestie? Tactisch doel 5 Duurzame energie Voorzitter, om de RES onder een centru regeling, die valt onder de wet gemeenschappelijke regelingen, te hangen is voor Ons Roerdalen verboden gebied We zien mede gelet op de uitwerking koersbepaling 2050 hier totaal geen noodzaak toe.

3

Zeker omdat we de taakstelling die we moeten realiseren voor 2030 met gemak halen . Dus we kunnen ons gaan voorbereiden op de taakstelling van 2050. Er is voldoende kennis en talent aanwezig bij de commissies en de raad maar vooral onder geïnteresseerde inwoners om deze voorbereiding ter hand te nemen. Mocht deze Centrumregeling er toch komen, zijn de kosten hiervan opgenomen in de begroting? En betekent dit als de centrumregeling er komt dat onze personeelsformatie terug gebracht wordt? Tactisch doel 7 Medebewind. Aanleg Delta corridor Voorzitter, de manier waarop de compensatie door het rijk zou/kan worden verstrekt heeft nogal wat mitsen en maren. Wat gaat u doen om de eventuele schade te compenseren, want ook hier gaat weer landbouwgrond verloren voor onze landbouwers en voor de gemeente structurele inkomsten. De toekomst van de gemeentefinanciën, zijn door toedoen van het rijk zorgelijk, daar kun je nog niet een portie extra lasten bij hebben. Daarom de vraag wat gaat het College doen om zo weinig mogelijk schade hiervan te ondervinden? Programma 5 Woonomgeving.

Tactisch doel 1 bouwen naar behoefte We krijgen in 2024 het zoveelste woonbehoefte onderzoek opgeleverd, wat zijn de uitgangspunten? Bouwen in iedere kern een straatje erbij, zoals de laatste weken gepromoot is? Of willen we ter versteviging van de kernen zodat er meer zekerheid is op het voortbestaan van basisscholen huisartsenpraktijken en winkelvoorzieningen een hoeveelheid woningen bouwen b.v. om een overloop vanuit Z.O. Brabant op te vangen. Voorzitter, zo’n onderzoek kost geld en het moet wel wat opleveren b.v. antwoorden op deze suggesties, de staatjes van het vorige onderzoek hoeven niet gereproduceerd te worden, dus College welke richtinggevende gedachte zit achter dit nieuwe onderzoek? Tactisch doel 3 de woonwagenlocaties. De terugkoppeling die Ons Roerdalen krijgt over de voortgang ter realisatie en zeker die van Herkenbosch en Montfort verlopen niet hoopgevend dat een en ander op korte termijn geregeld is. Schijnbaar stelt de woningstichting nogal wat (onvervulbare) eisen. Kan het college ons garanderen dat zeker voor die 2 locaties voor maand 9 van 2024 de bestemmings-/omgevingsplannen zo ver zijn dat er per 1/1/2025 gebouwd kan worden? De Prijsstijgingen per jaar zijn zo groot dat langer uitstel voor degene die willen bouwen onverteerbaar is. Kunt u ons dat toezeggen? Over het fiasco van de tijdelijke woningen zeker in bepaalde kernen.

Het later “invaren” van klankbordgroepen en het loslaten omdat dat beter uitkomt van de uitgangspunten werkt niet bevorderend om draagvlak onder de bevolking te krijgen. De burgers hebben dit niet ervaren als “samen doen”. Wat gaat er na deze les veranderen in de werkwijze van het college op dit gebied? Voorzitter over de lijst van uit te voeren werkzaamheden hebben we het al gehad. De kaderrichtlijn water de groene bergingen zijn o.i. niet goed uitgevoerd en het gevolg daarvan is dat het diep grondwater in de ogen van Ons Roerdalen niet goed beschermd wordt en we zijn verbaasd over de halsstarrigheid waarmee volgehouden wordt door het college dat dat wel zo is. 4

Maar nog erger het afkoppelen van straten zodat regenwater niet meer in het riool terecht komt, loopt o.i. hopeloos achter daarom de vraag wanneer is dit project zeker aangaande de vlootbeek afgerond? In 2022 werd onze gemeente al genoemd bij het verlenen van subsidie voor inwoners voor het koppelen van regenwater. Dat was niet het geval en in 2023 zou het mogelijk zijn. Het is bijna 2024 en nog kunnen onze inwoners geen gebruik maken van subsidies. Voorzitter Ons Roerdalen heeft in februari al vragen gesteld over het actieprogramma Nitraatlijn (73APN) die met ingang van 2024 ingaat. In februari was het voor u nog te vroeg om een inhoudelijke reactie te geven. Vooral omdat het nog onbekend was of het Rijk met een compensatieregeling zou komen. Is er inmiddels meer bekend want het is zo 2024 en is er in de begroting hiermee rekening gehouden? Paragraaf verbonden partijen Voorzitter Ons Roerdalen is van mening dat als het met de gemeentefinanciën niet goed gaat ook de verbonden partijen moeten bijdragen aan het oplossen van de penibele financiële positie. Verschillende van de verbonden partijen draaien op dit moment in de min. Als we deze nog moeten oplossen dan gaat ons begrotingstekort nog verder omhoog. Hebben we in de begroting hier rekening mee gehouden?

5

Programmabegroting 2024-2027 gemeente Roerdalen Reactie van het college van B&W in eerste termijn “Er zijn risico's en kosten aan een actieprogramma verbonden. Maar zij zijn veel minder dan de langlopende risico's en kosten van comfortabel niets doen”. Deze uitspraak van John F. Kennedy past uitstekend in de huidige werkwijze van ons college. De begroting kent de nodige ambities en dat in een tijd waar de financiën een uiterst onzekere factor vormen. Daar waar een fractie (Roerstreek Lokaal!) op onderdelen de vraag stelt of ambities te realiseren zijn stelt een andere fractie (CDA) dat we pro-actiever en daadkrachtiger moeten zijn. We moeten de mouwen opstropen en werken. Als college staan we voor de begroting zoals die voorligt en vertrouwen we erop dat, met de wetenschap van nu, de ambities worden uitgevoerd en gerealiseerd.

Reactie wethouder Loes Vestjens Het sociaal domein is in veel gemeenten het zorgenkindje tijdens begrotingsbehandelingen. Niet alleen vanwege de hoge tekorten, maar ook vanwege het moeilijk meetbaar maken van resultaten. Zeker in vergelijking met andere domeinen. Immers: wanneer we aan de slag gaan met een wegreconstructie of de bouw of herinrichting van een wijk, dan worden veranderingen zichtbaar en tastbaar. Je kunt zien hoeveel extra woningen er gebouwd worden en hoe een andere verkeerskundige inrichting van een straat leidt tot minder hard rijden of tot de oplossing van parkeerproblematiek. Je kunt deze resultaten in ‘harde’ cijfers uitdrukken. De werkzaamheden in het sociaal domein zijn echter niet altijd zo makkelijk te becijferen. Dat komt omdat het sociaal domein alles is wat onze inwoners, onze mensen, maakt en raakt. We hebben het over een kansrijke start voor onze kinderen, goed en passend onderwijs en de mogelijkheid voor jongeren om zich te ontplooien en de kans voor (jong) volwassenen om vanuit hun eigen talent mee te doen in de gemeenschap en op de arbeidsmarkt. Ook hebben we het over vitaal ouder worden in Roerdalen door bijvoorbeeld deel te nemen aan projecten als valpreventie en ‘Langer Thoes’. Dit alles is het sociaal domein, maar het sociaal domein is nog veel meer dan dat. Veel meer dan we hier kunnen benoemen.

Het is dan ook logisch dat dit domein zo nu en dan een zorgenkindje is. Want als je je bedenkt dat elk mens uniek is, dan besef je je pas hoe complex het is om elk mens op zijn of haar eigen manier gelukkig en gezond oud te laten worden en daar waar nodig als overheid een rol in te nemen. Hiermee is een ogenschijnlijk ‘simpele’ vraag van de fractie PvdA/Groenlinks Hoeveel aantallen inwoners, op wat voor manier dan ook, aangewezen zijn op ondersteuning van de gemeente? dan ook niet zomaar te beantwoorden. We bieden als gemeente een helpende hand aan mensen die onder het minimum leven, mensen met een uitkering, werkende mensen die het moeilijk hebben. Zoals gezegd, allemaal mensen die uniek zijn, met een redelijk uniek rugzakje. Ons doel: ze helpen de rust en ruimte te geven om zich te ontwikkelen en mee te doen in de samenleving. Werken aan bestaanszekerheid. Het sociaal domein is dus uitermate complex en we onderkennen ook dat problemen met verwarde personen in ons land blijven toenemen. Ons Roerdalen maakt zich zorgen om de uitvoering van de Wet Aanpak Meervoudige problematiek Sociaal domein (WAMS), gezien deze toename van het aantal verwarde personen. Ondanks het feit dat de Wams controversieel is verklaard zijn we op MER1

niveau onze gecoördineerde aanpak bij meervoudige problematiek samen aan het door ontwikkelen. Dit doen we o.a. door het inzetten van de “Doorbraakmethode”. Regionaal zijn we de samenwerking tussen partners in het zorg- en veiligheidsdomein aan het verbeteren, zodat we beter kunnen inspelen op complexe vraagstukken. Dit doen we o.a. door lerende netwerken op te zetten en bijvoorbeeld te werken met ervaringsdeskundigen. We stropen in het sociaal domein de mouwen op en we pakken aan. We durven, zoals de fractie Roerstreek Lokaal! oproept, risico’s te nemen om op basis van inschattingen en ervaringsverhalen een koers in en voort te zetten. Kortom: We doen het gewoon en wat ons betreft nog belangrijker we doen het samen! Investeren in een sterke sociale basis om te renderen in veerkrachtige inwoners en vitale dorpen We werken dagelijks met een scala aan betrokken maatschappelijke zorg- en welzijnsorganisaties, maar ook met onze inwoners, verenigingen en ondernemers aan een sterke sociale basis in onze dorpen. Vóór de zomer hebben we de raads- en commissieleden én de leden van de adviesraad sociaal domein meegenomen in het Roerdalense verhaal van deze sterke sociale basis. En op die avond en in de begrotingsbijdragen van de diverse fracties ervaren we het vertrouwen dat onze aanpak de juiste is.

Dan kunnen we ons net als de fractie Ons Roerdalen de vraag stellen of het wel eerlijk is dat wij de taken die ooit van het rijk waren nu (met minder geld) moeten uitvoeren. Maar daar waar deze fractie oproept tijd en energie te steken in het bewerkstelligen dat de taken teruggaan naar het rijk, steken wij liever tijd en energie in datgene waar we als lokale overheid en lokale gemeenschap wél het verschil kunnen maken. Wij steken tijd en energie in onze inwoners in het belang van hun toekomst, hun gezondheid, welzijn en geluk. Onze werkwijze binnen het sociaal domein heeft overigens niets te maken met het tornen aan het zelfbeschikkingsrecht van de huisarts waar Ons Roerdalen aan refereert. Het gaat over het bieden van passende hulp aan de inwoner. De huisarts maakt een inschatting op basis van kennis, ervaring en in gesprek met de betreffende inwoner. Indien de inschatting is dat welzijn op recept een oplossing kan bieden, dan is het aan de huisarts om door te verwijzen. Hiermee verbinden we het medisch domein met het sociaal domein. Dat sluit naadloos aan op de ontwikkeling die we ook landelijk zien binnen het Integraal Zorg Akkoord (IZA).