Agendabundel

9 2.2 HOE STAAN WE ER NU VOOR .............................................................................................................................. 10 2.3 DRIE DEELPROJECTEN ....................................................................................................................................... 11 2.4 VAN EEN TEKORT IN 2022 NAAR EEN POSITIEF SALDO IN 2025................................................................................. 11 3. PROGRAMMAPLAN .................................................................................................................................... 13 PROGRAMMA 1: KRACHTIGE DORPEN ........................................................................................................................ 13 PROGRAMMA 2: PARTICIPATIE, ONDERSTEUNING EN ZORG ............................................................................................ 17 PROGRAMMA 3: VEILIGE DORPEN ............................................................................................................................. 24 PROGRAMMA 4: ECONOMIE, NATUUR, TOERISME, CULTUUR EN DUURZAAMHEID ............................................................. 28 PROGRAMMA 5: WOONOMGEVING ..........................................................................................................................

36 PROGRAMMA 6: MOBILITEIT, INFRASTRUCTUUR EN OPENBAAR GROEN ............................................................................ 41 PROGRAMMA 7: BESTUUR, ORGANISATIE EN DIENSTVERLENING...................................................................................... 48 PROGRAMMA 8: ALGEMENE MIDDELEN ..................................................................................................................... 56 4. PARAGRAFEN ............................................................................................................................................. 61 PARAGRAAF BEDRIJFSVOERING ................................................................................................................................. 61 PARAGRAAF ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN ........................................................................................................... 65 PARAGRAAF GEMEENTELIJK GRONDBELEID .................................................................................................................. 69 PARAGRAAF LOKALE HEFFINGEN................................................................................................................................ 72 PARAGRAAF VERBONDEN PARTIJEN ...........................................................................................................................

77 PARAGRAAF FINANCIERING ...................................................................................................................................... 99 PARAGRAAF WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ....................................................................................... 105 5. FINANCIËN IN HOOFDLIJNEN .................................................................................................................... 117 VERLOOP FINANCIËLE POSITIE ................................................................................................................................. 117 VERLOOP VAN HET SALDO. ..................................................................................................................................... 118 OVERZICHT BATEN EN LASTEN................................................................................................................................. 119 OVERZICHT BEGROTINGSEVENWICHT ....................................................................................................................... 121 FINANCIËLE POSITIE, PROGNOSE MEERJARENBALANS: .................................................................................................. 122 OVERZICHT RESERVES EN VOORZIENINGEN ................................................................................................................

123 INVESTERINGSSCHEMA .......................................................................................................................................... 128 BIJLAGEN ...................................................................................................................................................... 129 OVERZICHT BATEN EN LASTEN PER PROGRAMMA OP TAAKVELDNIVEAU (UITVOERINGSINFORMATIE)...................................... 129 OVERZICHT BATEN EN LASTEN 2021 PER (HOOFD)TAAKVELD ........................................................................................ 133 OVERZICHT BELEIDSINDICATOREN............................................................................................................................ 135 AFKORTINGEN ..................................................................................................................................................... 138

1

2

1. Inleiding Met deze begroting bouwen we verder aan ‘Roerdalen in balans’. Een meerjarige aanpak om onze begroting structureel sluitend te krijgen en tegelijkertijd te werken aan grote opgaven in het sociaal domein, duurzaamheid en de leefbaarheid van onze mooie gemeente. We houden vast aan onze missie om te werken aan een andere overheid en om bij te dragen aan het geluk van onze inwoners. We hebben te maken met onzekerheid over de koers van het rijk en de financiering van onze taken. Door de langdurige formatie van een nieuw kabinet is het perspectief voor de komende jaren nog onduidelijk. Het gaat bijvoorbeeld om de bekostiging van zorg en ondersteuning (Sociaal Domein), de energietransitie, de herverdeling van het gemeentefonds en de opschalingskorting. We spraken vorig jaar af dat de begroting uiterlijk in 2024 weer structureel in balans is. Daarom staat deze begroting in het teken van veranderen, aanpakken en doorpakken. Dat betekent ook dat we nu investeren en reserves inzetten om dit resultaat te bereiken. De eerste twee jaar levert dat een negatief begrotingsresultaat op, met het perspectief van een positief resultaat vanaf 2024. Onze totale reserve positie is ruim € 26 mln, waarvan circa € 10 mln algemene reserve is. De algemene reserve staat ruim boven de ondergrens van € 3.5 miljoen, die de raad heeft bepaald.

We beginnen deze begroting met de essentie van het project Roerdalen in Balans om de begroting uiterlijk in 2024 duurzaam sluitend te krijgen. We pakken door in het omvormen van het sociaal domein. We gaan investeringen doen die voor structurele nieuwe inkomsten zorgen. Dat combineren we waar mogelijk met duurzaamheidsmaatregelen. We verlagen de kosten van onze organisatie en bedrijfsvoering en willen dat ook de verbonden partijen hier aan bijdragen. Onze toezichthouder, de Provincie Limburg, heeft positief gereageerd op onze aanpak.

Missie en visie Wij geloven in de kracht van mensen. Zij vormen de gemeenschap van Roerdalen. Een sterke gemeenschap is ook een antwoord op eenzaamheid. Inwoners raken betrokken en nemen initiatief. Initiatieven zijn talrijk in onze gemeente. Er is een nieuwe beweging ontstaan. Wij willen deze beweging samen met onze inwoners versterken, zodat steeds meer mensen enthousiast raken en een bijdrage leveren. Zij maken zélf de samenleving. Wij maken het inwoners zo gemakkelijk mogelijk om hier aan mee te doen. Op weg naar een andere overheid. Wij kiezen voor maatwerk in een dorpsgerichte aanpak, waarbij we aansluiten bij initiatieven van onze inwoners en de gemeenschap. Ontwikkelen van nieuw beleid en nieuwe maatregelen doen we samen met de inwoners waar het voor bedoeld is. De praktijk en de behoeften van de inwoners zijn leidend voor de koers en de keuzes die we maken. We vinden de manier waarop we dat doen, het samendoen, erg belangrijk. We experimenteren en zoeken naar nieuwe slimme wegen en verbindingen. We verbeteren de dienstverlening en de communicatie. We leren van successen en van wat niet blijkt te werken. Regels dienen een hoger doel. Wij werken vanuit dit doel of ‘de bedoeling’: dit betekent voor ons dereguleren en experimenteren. Met deze programmabegroting 2022-2025 bepaalt de gemeenteraad het inhoudelijk en financieel kader voor de komende tijd.

Het plan van aanpak om onze begroting duurzaam in balans te brengen is een belangrijk onderdeel. Hiervoor nam de raad bij het vaststellen van de begroting 2021-2024 ingrijpende besluiten om onze uitgaven te verminderen en de inkomsten te vergroten. Daarbij houden we vast aan de koers zoals we die hierboven hebben verwoord.

3

1.1 Uitgangspunten         

Onze kernwaarden zijn respect en gelijkwaardigheid, vertrouwen en verantwoordelijkheid. Onze bestuurlijke speerpunten zijn: zorgen dat iedereen mee kan doen, vergroten van autonomie/ zelfsturing en vergroten van vertrouwen, zowel in gemeente als tussen inwoners onderling. We investeren in duurzaamheid en versterken de woonfunctie van onze gemeente. We werken dorpsgericht. We laten los en durven te experimenteren. We werken resultaatgericht. We werken aan een compacte slagvaardige en financieel gezonde organisatie. Wij werken aan een communicatieve organisatie. Wat lokaal kan, doen we lokaal en wat op een regionale schaal moet, doen we regionaal.

We investeren de komende jaren flink in duurzaamheid, het sociaal domein en onze organisatie. Dat doen we om concrete resultaten te bereiken met en voor onze inwoners. En om structureel geld te besparen. Met een actief grondbeleid en investeringen zorgen we voor nieuwe structurele inkomstenbronnen.

1.2 Verbindende thema’s en opgavegericht werken We willen anders werken. Integraal en gebiedsgericht. Resultaatgericht, met autonomie en daadkracht van onze medewerkers. We beperken onnodige bureaucratie en de verkokering. In het gebied tussen Herkenbosch en Vlodrop liggen grote opgaven en kansen voor een samenhangende ontwikkeling van de lokale economie, natuur en de leefbaarheid. Lokale ondernemers ontwikkelden in afstemming met de gemeente en provincie een gebiedsvisie voor de Gouden driehoek. We geven daar samen met hen een vervolg aan met de ontwikkeling van Belevingspark de Meinweg. Daarnaast ondersteunen we stichting Veer zeen Vlorp, die het voortouw neemt in de aanpak van de leefbaarheid van dit dorp. In Melick werken we met Apollo Vitaal aan een netwerkorganisatie. Via Apollo Vitaal bundelen we de krachten van inwoners, gemeente, woningcorporatie, instellingen, ondernemers en maatschappelijke organisaties. De opgaven waar het dorp voor staat staan centraal. Belevingspark Meinweg, Vlodrop en Melick zijn gebieden waar we, samen met de inwoners en ondernemers, opgavegericht aan de slag gaan. We blijven experimenteren met nieuwe werkvormen en inzet van onze budgetten. Dit doen we om snellere en betere resultaten te bereiken. We kozen aan het begin van deze raadsperiode voor drie verbindende thema’s. Per programma verbeelden we deze thema’s met een icoontje.

Daarmee laten we zien in welke mate de programma’s hier aan bijdragen. Daarnaast bevat ieder programma een strategisch doel, dat vertaald wordt in operationele doelen en concrete acties.

4

De Mens Centraal Wij versterken de op de persoonlijke situatie gerichte ondersteuning van inwoners met een hulpvraag en vergroten de weerbaarheid en de veerkracht van mensen in een mogelijk kwetsbare situatie.

Duurzaamheid De aanpak op het gebied van duurzaamheid krijgt een behoorlijke impuls. We voeren ons actieplan duurzame energie uit en investeren in duurzame energiebronnen.

Wonen, werk en leefomgeving in sociale samenhang Dit thema bevordert de sociale samenhang en leefbaarheid in de brede zin: omgevingsgericht en zowel fysiek als sociaal.

1.3 Opbouw Programmabegroting Dit is de laatste begroting van deze raadsperiode. We stellen dan ook geen grote aanpassingen voor. In de Kadernota gaven we aan dat deze begroting in het teken staan van Roerdalen in Balans. We hebben hierover een apart hoofdstuk opgenomen, na deze inleiding.

5

De programmabegroting is grotendeels gelijk aan de begroting 2021. We hebben de doelen en acties geactualiseerd en vooral aandacht besteed aan het plan van aanpak om tot een duurzaam sluitende begroting te komen. Zowel het plan van aanpak als de paragraaf verbonden partijen hebben een eigen achtergrondkleur. In elk programma’s zijn de doelen en acties die een relatie hebben met het plan van aanpak “Begroting in balans” met dezelfde achtergrondkleur weergegeven. Daarnaast staat in ieder programma een kopje “Grip op samenwerking” in dezelfde kleur als de paragraaf verbonden partijen. Per programma hebben we met icoontjes in beeld gebracht in welke mate het programma bijdraagt aan een verbindend thema. Het strategisch programmadoel vertalen wij naar subdoelen en acties op tactisch of operationeel niveau, gevolgd door een financiële vertaling (zie bovenstaande verbeelde doelenboom). De verplichte indicatoren staan in de paragraaf “Bedrijfsvoering” en in een bijlage bij deze begroting.

1.4 Financiële uitgangspunten Voor het opstellen van de begroting 2022 en de meerjarenbegroting 2023-2025 besloot de gemeenteraad, met het vaststellen van de Kadernota 2022, de volgende uitgangspunten te hanteren:  We streven naar een structureel en reëel sluitende begroting, ook in meerjarig perspectief;  We gaan uit van 0% kostenstijging als algemeen inflatiepercentage (voor contractuele afspraken worden de kosten conform deze afspraken verhoogd);  Voor de ontwikkeling van de loonkosten gaan we uit van 1,5% conform CPB-raming prijs overheidsconsumptie beloning werknemers;  Voor de onroerende zaakbelasting gaan we uit van een opbrengstenstijging, zoals deze al in het meerjarig perspectief is opgenomen. De OZB-opbrengst wordt wel bijgesteld als gevolg van volume-aanpassing van woningen. De OZB wordt niet verder verhoogd;  We hanteren een rekenrente van 0% over het financieringstekort;  De algemene uitkering ramen we op basis van de meicirculaire 2021. We hebben deze begroting voorbereid op basis van de meest actuele financiële gegevens. We hebben de septembercirculaire 2021 nog niet kunnen verwerken. Daarover informeren we u in oktober 2021 met een apart raadsvoorstel, waarbij ook een begrotingswijziging is opgenomen. We stellen voor die te behandelen op 4 november 2021, zodat de begroting meteen geactualiseerd wordt met de nieuwste financiële gegevens.

1.5 Financieel beeld We zijn een financieel gezonde gemeente. Met het plan Roerdalen in Balans zorgen we ervoor dat we dat ook blijven. We hebben flinke reserves en onze algemene reserve staat ruim boven de ondergrens van € 3.5 miljoen, die de raad heeft bepaald. De omvang van onze bestemmingsreserves wordt de komende jaren wel kleiner. We zetten deze reserves in voor Roerdalen in Balans, voor investeringen die renderen en we investeren in de kwaliteit van onze gemeente, zoals met het centrumplan Herkenbosch. Daarmee zetten we onze reserves verantwoord in voor ontwikkelingen die onze inwoners ten goede komen. Een uitgebreid overzicht van het verloop van onze reserves en voorzieningen staat in het hoofdstuk “Financiën in hoofdlijnen”. In onderstaand overzicht staat een samenvatting van de financiële begroting voor de komende jaren. In de programma’s hebben we de financiële gegevens verder uitgewerkt bij het onderdeel “Wat mag het kosten?” Daar staat een korte toelichting op de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van het begrotingsjaar 2021.

6

Daarnaast zijn in het hoofdstuk “Financiën in hoofdlijnen” het verloop van het saldo vanaf de vaststelling van de begroting 2021, het overzicht reserves en voorzieningen, het investeringsschema en het overzicht begrotingsevenwicht opgenomen. Het overzicht van baten en lasten per programma verdeeld naar de verschillende taakvelden (de uitvoeringsinformatie) is als bijlage toegevoegd.

bedragen x € 1.000 Overzicht programma's

Rekening Begroting Begroting 2020 2021 2022

MJR 2023

MJR 2024

MJR 2025

Saldo van baten en lasten Lasten 1. Krachtige dorpen 2. Participatie, ondersteuning en zorg 3. Veilige dorpen 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur 5. Woonomgeving 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening 8. Algemene middelen Totaal Lasten

- 4.467 - 23.826 - 3.063 - 3.969 - 3.565 - 5.974 - 10.406 - 313 - 55.584

- 4.589 - 22.716 - 2.367 - 2.956 - 4.943 - 6.859 - 11.123 - 311 - 55.864

- 4.873 - 4.789 - 4.801 - 4.887 - 21.688 - 20.998 - 20.000 - 19.850 - 2.342 - 2.289 - 2.289 - 2.289 - 1.420 - 1.435 - 1.131 - 1.131 - 7.912 - 5.313 - 4.715 - 4.710 - 7.223 - 7.245 - 7.236 - 7.301 - 10.105 - 9.808 - 9.496 - 9.271 - 329 - 333 - 341 - 348 - 55.891 - 52.211 - 50.009 - 49.788

Baten 1. Krachtige dorpen 2. Participatie, ondersteuning en zorg 3. Veilige dorpen 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur 5. Woonomgeving 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening 8. Algemene middelen Totaal Baten

261 6.841 119 719 3.739 2.493 274 37.568 52.014

271 5.446 185 985 4.629 2.439 462 38.101 52.518

202 4.811 116 414 6.020 2.385 454 38.697 53.099

182 4.782 56 464 4.536 2.385 454 38.035 50.892

156 4.782 56 519 3.908 2.385 454 37.860 50.120

156 4.782 56 536 3.902 2.385 454 37.702 49.973

Saldo van baten en lasten

- 3.570

- 3.345

- 2.792

- 1.319

111

185

Mutatie reserves Toevoegingen

- 22.021

- 7.097

- 742

- 235

- 127

- 127

Onttrekkingen

24.452

10.683

3.534

1.553

773

523

Mutatie reserves

2.431

3.586

2.792

1.319

646

396

Resultaat

- 1.138

240

-0

0

757

581

7

8

2. Begroting in balans Ons doel is koersvast te blijven werken aan de ontwikkeling van onze gemeente. Dat doen we binnen de financiële mogelijkheden. We zorgen ervoor dat onze inkomsten en uitgaven structureel in balans zijn. Uiterlijk in 2024 moet onze begroting sluitend zijn. In de begroting 2021-2024 stond een uitgebreid plan van aanpak hoe we in de komende 4 jaar toewerken naar een duurzaam sluitende begroting. Een aanpak waarbij we snel kunnen inspelen op veranderingen van zowel buitenaf als ook intern. Dat vraagt om een slagvaardige en wendbare organisatie.

Bron afbeelding: BDO

We zorgen voor een nieuwe balans tussen onze ambities, de mensen, processen en systemen om ze te realiseren én een financieel gezond kader. Niet alleen nu, maar ook in de toekomst. Daarin staat de wendbare begroting centraal. Net als integraal denken. In 2020 hebben we met betrokkenheid van een raadsklankbordgroep een plan van aanpak voorbereid. Dat plan voeren we uit. We sturen waar nodig tussentijds bij om duurzaam financieel gezond te blijven. Daarnaast is ook de raad aan zet om over delen van het plan besluiten te nemen. Zo besloot de gemeenteraad in juli 2021 over de omvorming van het sociaal domein. We vatten de omvang van de financiële opgave hieronder nog een keer kort samen.

2.1 Een uitdaging van ca. € 3,4 miljoen We benoemden in 2021 de vier belangrijkste oorzaken van de onbalans van de Roerdalense begroting: 1. De toename van de kosten in het sociaal domein bedragen voor Roerdalen bijna € 2 miljoen structureel. Het grootste deel daarvan, bijna € 1,3 miljoen, wordt veroorzaakt door de hogere uitgaven aan jeugdzorg. Daarnaast zorgt de landelijke invoering van het abonnementstarief in de Wmo voor hogere uitgaven.

9

2. De herverdeling van de gemeentefondsuitkering is een landelijke koerswijziging in de verdeling van de rijksgelden over de gemeenten. We gingen ervan uit dat we een nadeelgemeente zouden zijn. Waarbij het tekort uiteindelijk zou oplopen naar € 40 per inwoner in 2025. De herverdeling van het gemeentefonds komt bovenop de opschalingskorting1. Deze, eveneens structurele, opschalingskorting neemt jaarlijks toe van € 60.000 in 2015 naar € 920.000 vanaf 2025 en is al verwerkt in de begroting voor de jaren 2022 en verder. 3. De meerkosten van het SC MER schatten we in op ca. € 800.000 per jaar2. Het SC MER heeft in 2021 een robuuste begroting opgesteld met integrale voorstellen voor alle domeinen. Hierbij zijn de kosten voor de verdere doorontwikkeling meegenomen. Daardoor worden we niet meer jaarlijks geconfronteerd met incidentele flinke extra bijdrage aan het SC MER. 4. De dalende dividendinkomsten van Enexis worden ingeschat op € 274.000 per jaar. We werken toe naar een structureel sluitende begroting, uiterlijk in 2024. De tekorten in de tussenliggende jaren vangen we op met onze reserves. Hiervoor is een aparte reserve “Afdekking tekorten” van € 4.350.000 ingesteld, ten laste van de algemene reserve.

2.2 Hoe staan we er nu voor Na de vaststelling van de begroting zijn er verschillende ontwikkelingen geweest die van invloed zijn om tot een sluitende begroting te komen in 2024. Zoals in de kadernota al is aangegeven laat de ontwikkeling van de gemeentefondsuitkering een positief beeld zien. Zoals hierboven al aangeven gingen we er bij de begroting 2021 van uit dat we een nadeelgemeente zouden zijn. Op basis van de laatste berichten zijn wij voordeelgemeente. De definitieve besluitvorming over de herverdeling moet nog plaats vinden, maar de kans dat we uiteindelijk een nadeelgemeente worden is nu wel heel klein geworden. We hebben besloten de opgenomen stelpost voor het verwachte nadeel te laten vervallen. Dat betekent dat het verwachte nadeel van € 822.000 voor 2025 nu niet meer in de begroting is opgenomen. Het rijk heeft voor 2022 incidenteel extra geld beschikbaar gesteld voor de hoge kosten van de Jeugdhulp. Dit is mede het gevolg van de uitspraak van de arbitragecommissie. Zij hebben een semibindend advies aan het kabinet gegeven over de vergoedingen voor de komende jaren. Voor onze gemeente betekent dit voor 2022 een extra incidentele inkomst van € 1,3 mln. Vanaf 2023 is het afhankelijk van de kabinetsformatie hoeveel extra middelen we krijgen voor de uitvoering van de jeugdzorg.

Hoewel er nog onzekerheid is over de bedragen die we vanaf 2023 voor Jeugdhulp van het rijk krijgen is landelijk afgesproken om een extra inkomst van 75% op te nemen van de bedragen die in het AEF rapport voor de uitvoering van de jeugdzorg zijn opgenomen minus de afspraken die zijn gemaakt om de kosten terug te dringen. Het terugdringen van de kosten doen wij met het project "Omvorming sociaal domein". Naast deze meevallers zijn er ook tegenvallers geweest. Zo hebben we moeten constateren dat het realiseren van de regionale zorginnovatie meer tijd kost. De verwachte besparing hebben we daarom nu stapsgewijs opgenomen. Dit betekent voor 2022 en 2023 een nadeel van respectievelijk € 350.000 en € 200.000. We gebruiken hiervoor deels de compensatie die we van het Rijk hebben ontvangen.

1

10

Jaren geleden wilde het rijk dat gemeenten minimaal 100.000 inwoners hebben. Dit plan is niet doorgegaan. Het rijk hanteert de aanname dat kleine gemeenten lagere organisatiekosten hebben en heeft wel een structurele opschalingskorting doorgevoerd. 2 In de gemeenteraad werden de begroting 2021 van het SC MER en daarbij behorende wijziging op respectievelijk 4 juni en 24 september 2020 behandeld.

Daarnaast zijn de kosten voor de Wmo voor hulp bij het huishouden nog verder gestegen. Dit maakt niet direct onderdeel uit van “Roerdalen in Balans”, maar zorgt ten opzichte van de begroting 2021 wel voor een structureel nadeel van € 550.000. Bij het vaststellen van de lening aan Enexis is het definitieve rentepercentage geen 2% geworden maar 1,4% geworden. De jaarlijkse opbrengst is hiermee € 13.000 lager. Tot slot heeft u in de raadsvergadering van 29 september 2021 besloten om het burgerinitiatief voor het openhouden van de buitenbaden financieel te ondersteunen. De jaarlijkse kosten hiervan bedragen € 54.000. Hoewel sprake is van een pilot van één jaar hebben we in de begroting wel rekening gehouden met de structurele kosten. We hebben met aanpassingen in het management per 2022 een besparing van € 50.000 gerealiseerd op de organisatiekosten en ook bij het SC MER zijn eerste besparingen gerealiseerd. Naast bovengenoemde grote bijstellingen of bijstellingen die gerelateerd zijn aan het project “Begroting in balans” zijn er ook nog meerdere kleinere bijstellingen. In het hoofdstuk “Financiën in hoofdlijnen” staat een uitgebreide toelichting op het verloop van het begrotingsresultaat.

2.3 Drie Deelprojecten We werken in drie deelprojecten: 1. Omvormen sociaal domein. 2. Investeren in duurzaamheid en om te renderen. 3. In control De doelen en acties waaraan we werken zijn onderdeel van de programmabegroting. We hebben deze doelen en acties met dezelfde achtergrondkleur weergegeven in de programma’s. We rapporteren bij ieder planning en controlmoment over de voortgang en resultaten. In overleg met de klankbordgroep van de raad bepalen we op welke momenten afstemming met de klankbordgroep zinvol is.

2.4 Van een tekort in 2022 naar een positief saldo in 2025 De financiële begroting 2022 – 2025 heeft op dit moment een tekort van € 881.000 in 2022. Dit loopt op naar een positief saldo van € 581.000 in 2025. Dit is het saldo zonder een onttrekking uit de reserve “afdekking tekorten” voor de jaren 2022 en 2023. Bij de behandeling van de begroting 2021 – 2024 (inclusief de effecten van de septembercirculaire 2020) hadden we voor de jaarschijf 2022 en 2023 begrote tekorten van respectievelijk € - 1.585.000 en € - 938.000. Het tekort is dus kleiner geworden.

11

In onderstaand overzicht is weergegeven hoe het begrotingssaldo zich vanaf de vaststelling van de begroting 2021 heeft ontwikkeld. 2022

2023

2024

-1.455 -130 -1.585 1.585

-818 -130 -938 938

266 14 280

-881 881

-551 551

757

2025

Begroting 2021 – 2024 Saldo primitieve begroting Wijziging obv septembercirculaire 2020

Saldo begroting 2021-2024 vastgesteld in november 2020 Onttrekking reserve afdekking tekorten

Begroting 2022 – 2025 Saldo concept begroting 2022-2025 Onttrekking reserve afdekking tekorten

581

We onttrekken de komende jaren minder uit de reserve “Afdekking tekorten” dan we bij het opstellen van de begroting vorig jaar hadden gedacht. Het verloop is in onderstaand staatje weer gegeven.

Stand per 1-1 Storting - bij opstellen begroting - extra storting effecten septembercirculaire Totaal storting Onttrekking - onttrekking tekorten in begroting 2021 - lagere onttrekking door lagere tekorten bij begroting 2022 Totaal onttrekking Stand per 31-12

2021

2022

2023

2024

2025

0

2.534

1.653

1.102

1.102

4.000 350 4.350

-

-

-

-

1.816

1.585 -704 881

948 -397 551

1 -1 -

-

2.534

1.653

1.102

1.102

1.102

1.816

Gelet op de onzekerheid in het meerjarig perspectief over de extra middelen jeugdhulp willen we deze reserve gedurende de looptijd van het project wel in stand houden. In 2024 storten we het restant terug in de algemene reserve.

12

3. Programmaplan Programma 1: Krachtige dorpen

Inleiding Het programma Krachtige Dorpen gaat over sociale samenhang en leefbaarheid in Roerdalen. Het programma omvat de basisvoorzieningen zoals de school, de vereniging, het dorpshuis, het sociaal team of het consultatiebureau. Het gaat om de mogelijkheden voor inwoners om elkaar te ontmoeten, zich te ontspannen en te ontplooien. Sociale samenhang wordt door het CBS gedefinieerd in termen van sociale participatie of maatschappelijke deelname. Wij willen dat iedereen kan meedoen aan de samenleving en niemand wordt uitgesloten. Programma 1 gaat ook over het preventief versterken van de veerkracht en de weerbaarheid van mensen. Afgelopen jaren is er een netwerk van burgerinitiatieven ontstaan. Steeds meer inwoners raken betrokken en nemen verantwoordelijkheid. Er is een sterke relatie met wonen en leefomgeving. Programma 1 raakt het fundament van het sociaal domein. Programma 1 en programma 2 (Participatie) gaan vloeiend in elkaar over en versterken elkaar, waarbij programma 1 vooral over de gemeenschap gaat en programma 2 over individuele ondersteuning.

Omvormen sociaal domein We werken aan de omvorming van het sociaal domein omvormen. We kiezen voor een andere manier van werken om het tij te keren. Want de kosten blijven oplopen en het financieel tekort is ongekend hoog. Onze overtuiging is dat we de ingewikkelde hulp kunnen terugbrengen naar de menselijke maat. Terug naar wat de inwoner ècht nodig heeft. Vanuit zijn situatie. En hulp niet veraf, maar dichtbij georganiseerd. Daarom breiden we het sociaal team uit. We willen investeren in een sterke sociale basis, met een sterke gemeenschap met mensen die naar elkaar omkijken. Een gemeenschap waarin er gerichte aandacht is voor een gezonde leefstijl, positieve gezondheid en preventie. Daar kan iedereen een rol in spelen, ook een sportvereniging, een naaste of een buur. Deze basis staat in programma 1 centraal. Dat doen we vanuit de visie van de omvorming. Denk aan de doorontwikkeling van het subsidiestelsel samen met gebruikers. In Programma 2 benoemen we zes gerichte ambities van de omvorming gericht op basisondersteuning en meer individuele hulp. Het resultaat van de omvorming is een gezonde begroting sociaal domein (programma’s 1 en 2) en nieuwe passende (lokale) vormen van makkelijk toegankelijke hulp voor de inwoner.

13

Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: krachtige dorpen met veel sociale samenhang, goede basisvoorzieningen en weerbare inwoners. Met de meeste inwoners in Roerdalen gaat het goed. Zij voelen zich gezond en gelukkig en voeren zelf regie over hun eigen leven en zijn autonoom. Inwoners die initiatieven nemen die bijdragen aan de sociale samenhang, leefbaarheid en duurzaamheid, willen we blijven faciliteren. We hebben oog voor wat mensen nodig hebben en luisteren naar de wensen van onze inwoners. Vergroten van de weerbaarheid, de veerkracht en preventie Er is een groter wordende groep kwetsbaren in de maatschappij. Door stapeling van problemen op het gebied van gezondheid, werk en inkomen, opvoeden en laaggeletterdheid kan de kwetsbaarheid en de ongelijkheid toenemen en kan de groep kwetsbaren toenemen. Ook is er een kleine groep ouderen en alleenstaanden die niet zelfredzaam is. Wij ondersteunen de veerkracht en weerbaarheid van deze inwoners vanuit de visie van positieve gezondheid. Positieve gezondheid gaat ervan uit dat mensen zelf verantwoordelijk zijn, maar dat zij met hulp hun weerbaarheid in kwetsbare situaties kunnen versterken. Positieve gezondheid gaat over de veerkracht op meerdere levensdomeinen: lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren.

Daarnaast vergroten wij de inzet op preventie en preventieve maatregelen en vroegtijdig signaleren.

Gezondheid is het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven.

Tactisch doel 1: Inwoners in een kwetsbare situatie worden weerbaarder, méér bewust van de eigen invloed op gezondheid en ontwikkelen veerkracht en vaardigheden. Actie 1: Vroegtijdig signaleren en samenwerken met de eerstelijn en de huisarts. Door vroeg te signaleren en samen te werken met de 1e lijn (hulp zonder verwijzing) kan er tijdig ondersteuning worden geboden en wordt voorkómen dat problemen onnodig groter worden. In een vroeg stadium is er aandacht voor geldzorgen, armoede en gezonde leefstijl . Dit vraagt, onder regie van de gemeente, om samenwerking tussen de GGD, de jeugd – en gezinswerkers, het Sociaal Team, de praktijkondersteuners en de huisartsen en de intern begeleiders van de basisscholen. Daarnaast is er samenhang met initiatieven als ‘Buurtgezinnen’ waarmee we de basisondersteuning dichtbij brengen.

Actie 2: bevorderen van een gezonde leefstijl en een gezonde leefomgeving. Leefstijlcoaching kan mensen helpen naar een gezonde leefstijl en mentaal welbevinden. Dit geldt voor alle leeftijden, te beginnen bij de basisschool. We verkennen de mogelijkheden voor structurele vormen van leefstijlcoaching. We bouwen voort op wat we al hebben opgezet, zoals Happy Fit. Geluk en gezondheid versterken elkaar. Wij koppelen het geluksconcept aan positieve gezondheid. Dit kan betrekking hebben op gezonde activiteiten, natuurbeleving en het stimuleren van ontmoetingsmogelijkheden. De operationele doelen worden per project nog nader uitgewerkt.

14

Tactisch doel 2: Burgers nemen initiatieven op het gebied van leefomgeving en sociale samenhang. Actie 1: Doorontwikkeling subsidiestelsel vrijwilligersorganisaties: educatief pakket. De doorontwikkeling van het subsidiestelsel is nagenoeg afgerond. Op het laatste onderdeel, het educatief pakket na. We hebben als doel om de verbinding tussen basisscholen, vrijwilligersorganisaties en cultuur- en beweegaanbieders te versterken. Dit proces doen we samen met aanbieders en gebruikers.

Actie 2: Opgavegericht werken en het faciliteren van burgerinitiatieven. We faciliteren en stimuleren burgerinitiatieven en verkennen de vraag en behoeften van inwoners. Dit gebeurt in de vorm van samenwerken, verbinden, netwerken, participeren en subsidie verlenen. Vanuit de gedachte van ‘Een andere overheid’ zetten we een stap verder en verkennen de mogelijkheden voor opgavegericht werken. Hierbij staat een maatschappelijke opgave centraal die door gemeente, inwoners, ondernemers en professionals gezamenlijk wordt bepaald. We gaan verkennen hoe we samen gaan werken met het burgerinitiatief Apollo Vitaal. Opgavegericht werken past goed bij de omvorming van het sociaal domein maar kan breder worden ingezet. Het is een manier van samenwerken vanuit een domeinoverstijgend vraagstuk. Het heeft betrekking op meerdere programma’s. Hiermee zetten we ook een stap in de verdere organisatieontwikkeling, met name de verbinding tussen gemeentelijke teams. Opgavegericht werken gebeurt volgens de volgende stappen: 1. Verkennen & inventariseren van mogelijke maatschappelijke opgaven; 2. Keuze voor een of meerdere geschikte opgaven 3. Formuleren van voorwaarden; 4. Starten met de uitvoering. Grip op samenwerking Servicecentrum MER-Sociaal domein Deze verbonden partij ondersteunt inwoners op het gebied van participatie, werk, inkomen en zorg.

Zij heeft een belangrijke rol in de persoonsgerichte benadering en maatwerk. Medewerkers van de MER SD werken 30 uur per week vanuit het Sociaal Team. Veiligheidsregio Limburg Noord – GGD Deze organisatie heeft een sleutelrol op het gebied van gezondheid. Brengt de gezondheidssituatie in kaart en heeft een rol in het preventief beleid. We willen de gegevens van de GGD koppelen aan onze eigen gegevens, zodat we een completer beeld krijgen van de cijfers die over onze gemeente bekend zijn. Reguliere werkzaamheden  Onderwijs (Voor- en vroegschoolse educatie, leerplicht, leerlingenvervoer). Ondanks dat de basisscholen geen gebruik hebben gemaakt van de provinciale subsidie voor Grensoverschrijdend leren en werken houden we aandacht voor euregionaal onderwijs.  Jeugdbeleid (in de brede zin van preventie tot inkoop specialistische jeugdhulp).  Subsidiebeleid.  Accommodatiebeleid.  Gezondheidsbeleid (regie en aansturing GGD).  Kinderopvang.  Wmo.  Huisvesting en begeleiding van statushouders.

15

Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 1. Krachtige dorpen Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

Rekening Begroting Begroting 2020 2021 2022

MJR 2023

MJR 2024

MJR 2025

- 4.467 261 - 4.206

- 4.589 271 - 4.318

- 4.873 202 - 4.670

- 4.789 182 - 4.607

- 4.801 156 - 4.645

- 4.887 156 - 4.731

477 477

465 465

520 520

395 395

395 395

395 395

- 3.729

- 3.853

- 4.151

- 4.212

- 4.250

- 4.336

Toelichting verschillen tussen begroting 2021 en begroting 2022 De grootste mutaties in begroting 2022 ten opzichte van de begroting 2021 worden veroorzaakt door: Lasten  In 2021 zijn de sloopkosten van het sportpark Sint Odiliënberg € 37.000 en de kosten van het onderzoek naar de buitenbaden ad € 50.000, gedekt uit de reserve accommodatiebeleid. In 2022 is € 125.000 nodig uit de reserve accommodatiebeleid voor de inhuur van externen om het accommodatiebeleid te kunnen afronden. Per saldo zijn de lasten hierdoor in 2022 € 38.000 hoger dan in 2021.  Vanaf 2022 zijn de jaarlijkse kosten voor ondersteuning van de buitenbaden en het planmatig onderhoud (voorziening storting) van respectievelijk € 25.000 en € 29.000 opgenomen.  Na temporisering in de voorgaande jaren wordt er vanaf 2022 weer jaarlijks € 283.000 (exclusief buitenbaden) gestort in de onderhoudsvoorziening gebouwen waardoor de lasten € 194.000 hoger zijn.  In 2022 starten de afschrijvingen van de investering in de Martinusschool in Vlodrop (€ 30.000) en de investering in Dorpshuis de Harch in Herkenbosch (€ 17.000). Onderstaande wijzigingen hebben per saldo geen effect op het resultaat omdat deze betrekking hebben op zowel de lasten als de baten.  De uitgaven voor het Beweegakkoord waren conform de rijksvergoeding in 2021 incidenteel € 20.000 hoger.

 De energielasten van sporthal de Wieë in Posterholt worden in 2021 nog betaald door de gemeente, aangezien wij nog een lopend contract hadden. Deze kosten worden in rekening gebracht bij de beheersstichting. (€ 30.000). Mutaties reserves  In 2022 wordt, inzake onderzoekskosten, € 38.000 meer onttrokken aan de reserve accommodatiebeleid dan in 2021.  De kapitaallasten van het dorpshuis Herkenbosch van € 17.000 worden onttrokken aan de reserve dekking investeringen met maatschappelijk nut.

16

Programma 2: Participatie, ondersteuning en zorg

Inleiding Programma 2 gaat over de ondersteuning van inwoners met een hulpvraag. Wij gaan daarbij uit van nabijheid, maatwerk en empathie. We sturen op dorpsgericht en integraal samenwerken van professionals en vrijwilligers. In programma 1 gaven we al aan dat we steeds meer uitgaan van een totaalaanpak voor het sociaal domein op basis van maatwerk en het concept positieve gezondheid. Dit wordt de insteek van alle professionals in het sociaal domein in Roerdalen. De komende jaren staan in het teken van de omvorming van het sociaal domein. Omvormen sociaal domein We werken aan het omvormen van het sociaal domein. We kiezen voor een andere manier van werken om het tij te keren. Want de kosten blijven oplopen en het financieel tekort is ongekend hoog. Onze overtuiging is dat we de ingewikkelde hulp kunnen terugbrengen naar de menselijke maat. Terug naar wat de inwoner ècht nodig heeft. Vanuit zijn situatie. En hulp niet veraf, maar dichtbij georganiseerd. We denken door onder andere het versterken van de basisondersteuning onze inwoners beter en meer passend te kunnen helpen. We zien dat we te afhankelijk zijn van het regionaal ingekochte zorgaanbod. Daarom kiezen we voor het vergroten van onze autonomie en het versterken van de ondersteuning en hulp die we in Roerdalen zelf kunnen bieden. Die breiden we uit. Uw raad heeft ingestemd met een ambitieus pakket van maatregelen.

Dit moet leiden tot passende hulp en een forse kostenbesparing die tegemoet komt aan de taakstelling uit de begroting 2021-2024: meer dan 1,7 miljoen euro vanaf 2024. We doen dit met een meerjarenaanpak die gebaseerd op samenhangende ambities. Samen met de professionals uit het sociaal domein hebben we de mogelijkheden voor de omvorming verkend. Die gesprekken en verder onderzoek naar wat er landelijk aantoonbaar werkt hebben tot de aanpak van de omvorming geleid. Er is draagvlak bij de professionals uit het sociaal domein en bij huisartsen. We vragen meer aandacht voor de plaats van participatie, armoede en de aanpak van schulden. Hier zetten we meer dan ooit gericht op in. Want geldzorgen in een gezin werken als een katalysator naar andere problemen. Afgelopen jaar zien we steeds meer tekenen van een toenemende sociale ongelijkheid. Niet alleen op de woning- en de arbeidsmarkt. Ook bij het onderwijs zien we op landelijk niveau dat kansen van kinderen van laagopgeleiden afnemen en ongelijk verdeeld zijn. Het komt voor dat kinderen beneden hun niveau naar het vervolgonderwijs worden doorverwezen. Om die reden kiezen we in de omvorming voor een gerichte aanpak armoede, participatie en schulden. We verschuiven financiële middelen van de gespecialiseerde hulp naar de basisondersteuning in Roerdalen. Meer specifiek voor de volgende ambities:

17

1. Inzet GGZ-expertise in de basisondersteuning bij de huisarts. In de vorm van een praktijkondersteuner jeugd GGZ. 2. (Uitbreiding van) De individuele basisondersteuning van het Sociaal Team 3. Extra gezinsondersteuning voor complexe problematiek 4. Gerichte inzet armoede en schuldhulpverlening 5. Uitbreiden van collectieve vormen van basisondersteuning naar het voorbeeld van huiskamerplus 6. Beter passend specialistisch aanbod jeugd en Wmo. Voor het organiseren van ambitie 2 en 4 zetten we in 2022 voor 2023 een subsidietender3 uit. Voor ambitie 1 en 3 wordt nog verkend of dit via de gemeentelijke toegang gerealiseerd kan worden of gedeeltelijk via de tender mee wordt genomen. Per ambitie geldt een concrete doelstelling die in fasen per 2024 volledig moet worden behaald. Wij monitoren onze doelstellingen continue met de arrangementenmonitor en het financieel dashboard. Onze overtuigingen voor de omvorming:  Ondersteuning is mensgericht en niet productgericht.  Hulp moet terug naar de menselijke maat: dichtbij de inwoner.  We gaan hierbij uit van positieve gezondheid en eigen verantwoordelijkheid.  Hulp is laagdrempelig, passend en duidelijk.  We proberen zoveel mogelijk te normaliseren i.p.v. problematiseren.

 We doorbreken de verkokering en werken integraal (intern en extern) Nieuwe wettelijke taken In 2022 is de nieuwe inburgeringswet van kracht en is de decentralisatie van het beschermd wonen een feit. Zoveel mogelijk in de vorm van ondersteuning van de thuisomgeving (‘beschermd thuis’), in lijn met de omvorming en in regionale samenwerking rondom de centrumgemeente.

Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: zelfredzame inwoners die kunnen deelnemen in de samenleving. Tactisch doel: Mensen met een hulpvraag kunnen makkelijk terecht, worden sneller en beter geholpen en voelen zich gehoord. Er starten in 2022 diverse pilots. Dit betekent dat we ruimte geven aan innovatie, transformeren en experimenteren. Samen met professionals leren we wat werkt voor onze inwoners en wat niet. De uitkomsten en resultaten zijn doorslaggevend voor de keuze of een pilot uiteindelijk een structureel aanbod wordt in Roerdalen. De hieronder opgesomde ambities blijven centraal staan, maar mogelijk dat de wijze waarop deze ambities gerealiseerd worden verandert.

3

Een subsidietender is een procedure waar meerdere organisaties een subsidieaanvraag kunnen indienen. De aanvragen leiden tot een rangschikking. De aanvraag die het beste past bij de gestelde criteria en doelen komt met voorrang in aanmerking voor subsidie. 18

Actie 1: Inzet praktijkondersteuner en GGZ-expertise jeugd in de basisondersteuning bij de huisarts. De praktijkondersteuner biedt zelf kortdurende begeleiding aan. Inwoners van Roerdalen voelen zich vertrouwd bij de huisarts als het gaat over psychische klachten. In 2022 starten we met een pilot. Afhankelijk van de resultaten zetten we de praktijkondersteuning structureel in vanaf 2023. Operationeel doel Aantal jeugdigen dat passend en snel is geholpen in de eigen huisartsenpraktijk neemt met 50% toe (het gaat hier om psychosociale hulpvragen). We gaan daarbij uit van 150 casussen in 2022. Hierdoor bereiken we dat het aantal doorverwijzingen van jeugdigen via de huisarts naar gespecialiseerde jeugdhulp afneemt.

Actie 2: Verstevigen en uitbreiden van de basisondersteuning van het Sociaal Team. Het Sociaal Team biedt basisondersteuning voor inwoners met een hulpvraag op alle leefdomeinen. In 2022 starten we met een pilot voor 2 fte. De pilots richten zich op complexe gezinsondersteuning enerzijds en een gerichte aanpak voor armoede en hulp bij schulden anderzijds (zie ambitie 3 en 4). We introduceren een nieuwe methodiek: de doorbraakmethode (onorthodoxe oplossingsgerichte methode voor complexe problematiek). In samenhang met ambitie 1 introduceren we bovendien Welzijn op recept via de huisarts, om te beginnen als pilot in 2022. In plaats van medicatie verwijst de huisarts mensen met lichte psychische klachten door naar een welzijnscoach. Die gaat samen met de inwoner op zoek naar een activiteit die aansluit bij zijn/haar behoefte(n), met als doel het verhogen van het welbevinden. Uitgangspunten  Meer tijd en aandacht voor de inwoner hebben, meer inlevingsvermogen bij de hulpvraag.  Pragmatisch zijn en oplossingen bieden die impact hebben.  Aandacht hebben voor en afstemmen met de leefomgeving van de inwoner (gezinssituatie, werk, school, huisarts) en dit betrekken bij de oplossing.  Problemen bij de bron aanpakken. Denk hierbij aan thema’s als eenzaamheid, armoede en schulden.  Lef om buiten de gebaande paden naar nieuwe oplossingen te zoeken.

Gezinshulp is daarbij gericht op het samenspel van levensvragen en problemen in het gezin.

Operationele doelen Jaarlijks worden met ingang van 2023 tenminste 100 jeugdigen op een andere manier, die meer aansluit bij de jeugdige, door de basisondersteuning geholpen. We starten met deze andere manier in 2022 (Dit betekent anders gezegd dat het aantal (‘onnodige’) doorverwijzingen naar gespecialiseerde hulpverlening afneemt); Jaarlijks worden tenminste 20 huishoudens op een andere manier die meer passend is door basisondersteuning geholpen (Dit betekent anders gezegd dat het aantal maatwerkvoorzieningen Wmo en participatie afneemt);

Actie 3: Gerichte extra inzet op gezinnen met complexe problematiek. Wij zetten 1 fte gezinsondersteuning in voor complexe problematiek. We gaan werken aan een doorbraak in een beperkt aantal complexe dossiers. We experimenteren op vernieuwende manieren om inwoners uit armoede en schulden te halen. In lijn met de hierboven beschreven pilot koppelen we deze fte aan de nieuwe doorbraakmethode.

19

Operationeel doel Jaarlijks worden tenminste 10 casussen opgepakt via de doorbraakmethode. Het resultaat is dat door deze onorthodoxe aanpak patronen worden doorbroken. Gezinnen maken zich nieuwe vaardigheden eigen waardoor ze in staat zijn om grip te houden op hun financiële situatie.

Actie 4: Gerichte inzet armoede en schuldhulpverlening. We hebben extra aandacht voor armoede en schuldhulpverlening (in lijn met ambitie 2 en 3). Problemen op dit gebied werken vaak als katalysator naar andere deelgebieden (jeugdhulp, Wmo). Er is veel onderzoek gedaan naar wat de gevolgen zijn voor iemand als hij of zij leeft in armoede. Leven, opvoeden en opgroeien in armoede heeft gevolgen die verder gaan dan alleen leven met financiële schaarste. Het heeft gevolgen voor het psychisch welbevinden en verhoogt de stress. Door de continue vorm van stress in het dagelijkse leven nemen vaardigheden af. Het wordt lastiger om te plannen, om overzicht te houden, weloverwogen besluiten te nemen en eigen emoties en gedrag bij te sturen. Dit leidt vervolgens weer tot een grotere neiging tot denkfouten, minder gevoel van grip en controle, een lager zelfbeeld en verhoogde stress. Zo raken mensen in schaarste ingesloten in de vicieuze cirkel van oorzaken en gevolgen van armoede. Het probleemoplossend vermogen om uit die cirkel te komen is beperkt door schaarste en stress, waardoor beslissingen en gedrag negatief worden beïnvloed. Om die cirkel te doorbreken is er gerichte inzet nodig. De gemeentelijke dienstverlening continue verbeteren en de hulpverlening zo uitvoeren dat inwoners snel en goed geholpen worden is een continu streven.

Dit doen we door communicatie te versimpelen, bureaucratische en complexe procedures terug te brengen, drempels tot voorzieningen te slechten en samenhang tussen verschillende organisaties en diensten beter te benutten. Dit vraagt wel continu reflectie en verbetering. We willen met de dienstverlening en de hulp naar inwoners vooral het zelfvertrouwen van de inwoners versterken. We willen dat onze dienstverlening een positief gevoel van eigenwaarde zoveel mogelijk bekrachtigt. Dit vraagt om professionals die met inwoners een gesprek aan gaan met oprechte interesse en nieuwsgierigheid. Operationeel doel Jaarlijks worden tenminste 15 casussen, waar armoede of problematische schulden een rol spelen, op deze vernieuwende manier opgepakt. Waarbij ook rekening wordt gehouden met stress en de invloed daarvan op het gedrag. Het resultaat is dat door deze vernieuwende manier mensen zich beter gehoord en geholpen voelen. Hierbij vormt gelijkwaardigheid de basis.

Actie 5: Uitbreiden collectieve vormen van basisondersteuning. We hebben goede ervaringen met de huiskamerplus. Dit is een collectieve basisvoorziening: toegankelijk voor een groep mensen. Afgelopen jaren zijn er in vrijwel alle kernen dorpshuizen tot stand gekomen gericht op de functies ontmoeten, ontplooien en ontspannen. In de dorpshuizen kunnen disciplines en financieringsvormen gekoppeld worden onder één dak. Het gaat dan om activiteiten van zowel inwoners, ondernemers, gemeente als professionele organisaties. Eerste gedachtegang daarbij:   

Buddy’s voor ouderen en statushouders. Laagdrempelige taallessen. Formulierenbrigade: vrijwilligers helpen inwoners bij het invullen van formulieren of onlinezaken.

In 2022 verkennen we de mogelijkheden. Vervolgens werken we deze vormen van basisondersteuning verder uit. Wij verwachten dat hierdoor de begeleiding vanuit de Wmo afneemt. Door in voorzieningen zaken te bundelen kunnen we op de kosten besparen.

20

Operationeel doel Ieder jaar worden 25 inwoners op een alternatieve manier geholpen door een collectieve vorm van basisondersteuning (Dit betekent anders gezegd dat het beroep op Wmomaatwerkvoorziening waaronder Wmo-begeleiding afneemt).

Actie 6: Beter passend specialistisch aanbod jeugd en Wmo. Aanvullend op de omvorming vindt inkoop van gespecialiseerde hulp plaats op de schaal van Midden-Limburg-Oost. Wij willen dat ook de gespecialiseerde hulp beter aansluit op de leefwereld van onze inwoners en onze basisondersteuning en de lijn van de omvorming. Samen met de regiogemeenten werken wij aan een regiovisie en nieuwe vorm van inkoop. We zijn er op gericht om meer regie lokaal in handen te krijgen. Onze invloed hierop is gezien de regionale dynamiek minder groot dan bij de vorige ambities. Het rijk stelt extra middelen beschikbaar voor de jeugdhulp. Het rijk legt op termijn een niet-verplichte vorm van regionale samenwerking op in de vorming van een gemeenschappelijke regeling. Inkoop van zeer gespecialiseerde vormen van jeugdhulp vindt op bovenregionale of landelijke schaal plaats. Operationele doelen Gespecialiseerde hulp wordt meer ‘nabij’ georganiseerd; Meer sturingsmogelijkheden gespecialiseerde aanbieders; Zorginnovatie efficiency. Het rijk erkent dat de gemeente over te weinig middelen beschikt voor een goede uitvoering van de jeugdwet en stelt extra middelen beschikbaar via het gemeentefonds. Er is zorg over het behalen van de financiële regionale taakstelling van € 500.000,- op de jeugdhulp.

We intensiveren de inspanningen om in de regionale samenwerking meer regie te voeren naar de taakstelling bij de zorgaanbieders. Omdat we het inhoudelijk belang van de taakstelling wel degelijk onderkennen, nemen we het initiatief door vanuit Roerdalen een concreet plan te maken over hoe de subregio hierin actief regie kan nemen. We missen dit momenteel. Tenslotte verkennen we vanuit onze lokale autonomie de mogelijkheden voor een extra subsidietender voor de lichtere vormen van behandeling jeugd.

Grip op samenwerking Servicecentrum MER-Sociaal domein: deze verbonden partij ondersteunt inwoners op het gebied van participatie, werk, inkomen en zorg. MER heeft een belangrijke rol in de persoonsgerichte benadering en maatwerk. Medewerkers van de MER SD werken 30 uur vanuit het Sociaal Team. Gemeenschappelijke regeling Westrom: deze partij helpt bij de ondersteuning van kwetsbare doelgroepen in de gemeente; Regionale samenwerking Sociaal Domein Midden-Limburg-Oost: op het gebied van beleid, inkoop en business control. Gemeenschappelijke regeling Omnibuzz: Omnibuzz verzorgt het doelgroepenvervoer in onze gemeente.

Reguliere werkzaamheden  Beleid Werk & Inkomen/arbeidsmarktbeleid;  Aanpak armoede;  Begeleiding statushouders en migranten  Aanpak Bemoeizorg.

21

   

Ondersteuning Mantelzorg. Aansturing Algemeen Maatschappelijk Werk & MEE. Aansturing MER Sociaal Domein. Beleid Jeugdhulp & Wmo.

Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Toevoegingen Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

Rekening Begroting Begroting 2020 2021 2022 - 23.826 6.841 - 16.985

- 22.716 5.446 - 17.270

- 298 848 550

- 302 478 176

- 16.435

- 17.094

MJR 2023

MJR 2024

MJR 2025

- 21.688 - 20.998 - 20.000 - 19.850 4.811 4.782 4.782 4.782 - 16.877 - 16.217 - 15.218 - 15.068

-

-

-

-

- 16.877 - 16.217 - 15.218 - 15.068

Toelichting verschillen tussen begroting 2021 en begroting 2022 De grootste mutaties in begroting 2022 ten opzichte van de begroting 2021 worden veroorzaakt door: Lasten  Vanuit de decembercirculaire 2020 is in 2021 incidenteel € 40.000 ontvangen inzake flankerend beleid, re-integratie bijstandsgerechtigden ter dekking van de extra lasten in 2021.  De gemeentelijke bijdrage (exclusief projecten) aan het servicecentrum MER stijgt met € 289.000 op basis van hun begroting. Deze stijging wordt veroorzaakt door de herverdeling van de bijdragen als gevolg van de nieuwe verdeelsleutel bedrijfsvoering. Zie paragraaf Verbonden Partijen.  De kosten inzake sociale werkvoorziening dalen o.b.v. de begroting 2022 van Westrom met € 141.000.  De doorbetaling van de rijksbijdrage 2022 Wet sociale werkvoorziening (WSW) aan Westrom, daalt met €87.000 op basis van de meicirculaire 2021.  Vanuit de decembercirculaire 2020 is in 2021 incidenteel € 23.000 ontvangen inzake flankerend beleid, gemeentelijk schuldenbeleid. Deze inkomsten zijn opgenomen in programma 8.  Bij het vaststellen van de begroting 2020 is besloten om het budget voor armoedebestrijding voor een periode van 2 jaar te verlagen. We hebben de laatste jaren ingezet om met betrokken partners een netwerk te creëren om armoede te bestrijden. Vanaf 2022 is het budget structureel € 73.000, dit is € 25.000 hoger dan in 2021.

 Voor de uitvoering van de TONK-regeling in 2021 zijn incidenteel € 48.000 lasten geraamd . Hier staan ook incidentele inkomsten vanuit de meicirculaire 2021 tegenover. Deze zijn verantwoord in programma 8.

22

     





 

Vanuit programma 2 wordt € 23.000 ingezet ten behoeve van het project Noord Limburgs Groen in programma 6. Het project onafhankelijke cliëntondersteuning loopt af, dat zorgt voor daling van de kosten met € 41.000 vanaf 2022. De gemeentelijke bijdrage aan Omnibuzz stijgt met € 29.000 o.b.v. hun begroting 2022. De verwachting is dat de kosten huishoudelijke hulp blijven stijgen. We rekenen op € 150.000 extra lasten. De kosten stijgen met € 25.000 inzake de doorontwikkeling van het Expertteam voor complexe jeugdproblematiek in Midden-Limburg. In de septembercirculaire 2020 heeft het Rijk € 32.000 ter beschikking gesteld voor een brede aanpak van dak- en thuisloosheid in 2021. Deze inkomsten zijn opgenomen in programma 8. De inzet van stichting Buurtgezinnen is verdubbeld en met de Veiligheidsregio LimburgNoord is een dienstverleningsovereenkomst gesloten voor “Nu niet zwanger”. Hierdoor stijgen de kosten vanaf 2022 met € 35.000. Met ingang van 2022 wordt het woonplaatsbeginsel in de jeugdzorg ingevoerd. De gemeente Roerdalen wordt vanwege dit feit gekort op de algemene uitkering met € 193.000, zie programma 8. Wij verwachten dat de lasten evenredig zullen dalen. Door intensivering van de inzet van het Centrum voor Jeugd en Gezin in het sociaal team is de subsidie vanaf 2022 € 27.000 hoger. Het plan omvorming sociaal domein is in de begroting verwerkt.

Dit zorgt voor € 290.000 minder lasten in 2022. In 2021 werden deze kosten deels gedekt uit de Algemene reserve.

Onderstaande wijzigingen hebben per saldo geen effect op het resultaat omdat deze betrekking hebben op zowel de lasten als de baten.  Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers (TOZO); deze steunmaatregel stopt per 1 oktober 2021. In de begroting 2021 is € 758.000 opgenomen.  Beschermd Thuis wordt m.i.v. 2022 vanuit de centrumgemeente Venlo doorgedecentraliseerd naar de lokale gemeenten. Voor Roerdalen betekent dit € 125.000 extra lasten in 2022. Hier staat een vergoeding van de centrumgemeente van eenzelfde bedrag tegenover. Mutaties reserves Onttrekkingen  In 2021 werd € 135.000 onttrokken aan de Algemene reserve ten behoeve van de omvorming sociaal domein.  In 2021 werd € 41.000 onttrokken aan de Algemene reserve ten behoeve van het project Cliëntondersteuning Roerdalen.

23

Programma 3: Veilige dorpen

Inleiding Dit programma gaat over veiligheid. Veiligheid is een gezamenlijke zorg van gemeente, politie en inwoners. Onze inwoners treffen waar mogelijk maatregelen om te voorkomen dat ze in onveilige situaties terecht komen. Waar nodig worden zij hierbij ondersteund door de partners in het veiligheidsdomein (onder meer gemeente, politie, Veiligheidsregio, zorgpartners).

Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: veilige dorpen. Doel 1: Inwoners treffen zelf preventieve maatregelen om te voorkómen dat ze slachtoffer worden van een misdrijf of situatie van overlast. Actie 1: Inwoners faciliteren op het gebied van veiligheid. We willen dat inwoners van Roerdalen minder en het liefst helemaal geen slachtoffer worden van criminaliteit of onveilige situaties. Dit gaan we doen via voorlichtingsacties gericht op preventie, met onderwerpen zoals cybercriminaliteit en het inleveren van (verboden) wapens. Zo kunnen inwoners zelf voorzorgsmaatregelen treffen. We informeren inwoners over hulpmiddelen zoals WhatsApp buurtpreventie-groepen en buurtbemiddeling.

Actie 2: Zichtbaarheid van de BOA’s en wijkagenten. De BOA’s zijn voor onze inwoners zichtbaar door hun wijkdiensten. Zij wandelen letterlijk door de wijken heen. Daardoor zijn ze laagdrempelig aanspreekbaar, vangen in een vroeger stadium signalen op en pakken pro-actiever zaken op. Waar het kan bemiddelen ze en waar nodig handhaven ze. De krapte bij de politie zorgt ervoor dat de politie soms keuzes moet maken. Deze krapte heeft onze aandacht. Er wordt landelijk aangedrongen op meer structureel geld voor de politie. In het bijzonder op meer geld voor de basiseenheid Limburg, mede vanwege de grensregioproblematiek. Ook zijn we bezig met een herverdeling van de politiecapaciteit binnen Limburg.

Actie 3: Optimaliseren van de communicatie. We willen de beleving van “blauw op straat” vergroten. De politie, maar ook de gemeente, deelt actief resultaten en preventieve tips op het gebied van criminaliteit. Dit doen we via verschillende communicatiekanalen. De politie gebruikt steeds meer laagdrempelige kanalen zoals Facebook en Instagram. Veel van de criminaliteit is overigens niet meer in de zichtbare vorm zoals berovingen en inbraken. Maar juist in cybercriminaliteit en de vermenging van de onder- en bovenwereld. Dit vraagt om een andere (niet-traditionele) aanpak van de politie en de gemeente.

24

Actie 4: Brandpreventie. We willen de kans op (natuur)brand verkleinen door het treffen van preventieve maatregelen en het voortzetten van het voorlichtingsproject Brandveilig Leven. Naast preventie heeft de gemeente een wettelijke taak met betrekking tot de beschikbaarheid en bereikbaarheid van bluswatervoorzieningen. Medio 2021 is vanuit de Veiligheidsregio Limburg-Noord het project ‘bluswatervoorzieningen bestaande situaties’ afgerond. Samen met de VRLN en het SC MER Omgevingsdienst voeren we een onderzoek uit bij locaties die extra aandacht nodig hebben. Daarbij hebben we nadrukkelijk aandacht voor de aanwezigheid van bluswatervoorzieningen bij bedrijven en bedrijventerreinen. Het SC MER Omgevingsdienst gaat een schouw op bedrijventerreinen uitvoeren. Dit om de veiligheid op en rondom deze locaties in beeld te brengen. Hierbij houden we rekening met een tijdsinvestering die past binnen de reguliere uren van het Uitvoeringsprogramma 2022. Op basis van de uitwerking van het project vanuit de VRLN en de uitkomsten uit de schouw op bedrijventerreinen, gaan we er vanuit dat op 3 plekken binnen onze gemeente een aanvullende bluswatervoorziening gerealiseerd moet worden. Verwachting is dat dit een extra investering van €15.000,- betekent, die wordt opgenomen in het investeringsprogramma.