04 Programmabegroting 2025-2028

25

de Delta Rhine Corridor, verkenning aanlanding wind op zee (VKWOZ) en de ontwikkelingen in de RES-NML. We werken aan onze kerndoelen via vijf thema’s, hieronder benoemd als acties. Actie 1: Duurzame opwek In actieplan 2019-2022 hebben we de ambitie uitgesproken om tot 2030 grootschalige duurzame opwek (totaal 75MW) binnen onze gemeentegrenzen te realiseren. Op dit moment ontwikkelen we ons eigen zonneveld naast de stort in Montfort. Daarnaast faciliteren we drie commerciële zonnevelden. Voor wat betreft kleinschalige opwek loopt het zonnepanelenproject Roerdalen af in 2025. In verband met de onduidelijkheid over de afschaffing van de salderingsregeling en de teruglevertarieven die sommige energieleveranciers hanteren, merken we terughoudendheid van onze inwoners om deel te nemen. We zoeken daarom naar mogelijkheden om binnen de ruimte van het project onze inwoners te helpen. Resultaat: We realiseren in 2025 ons eigen zonnepark: zonnestation Montfort (mits rendabel). We ronden het zonnepanelenproject Roerdalen af met maximaal 300 daken. Actie 2: Warmtetransitie Het hoofddoel is dat onze inwoners steeds minder aardgas gebruiken en stappen richting aardgasvrije woningen zetten. We hebben onze inwoners de afgelopen jaren volop geïnformeerd en gestimuleerd om met hun eigen woonomgeving aan de slag te gaan.

De samenhang tussen de TransitieVisie Warmte (TVW) en ons isolatieprogramma is groot. We hebben aandacht voor koop- en huurwoningen, corporatief en commercieel bezit, gedrags- en technische maatregelen en de korteen middellange termijn. Daarnaast blijven we zoeken naar kansen om nieuwe innovatieprojecten op te starten en blijven we initiatieven op dit vlak volgen. Zo hebben we specifieke aandacht om inwoners in energiearmoede te ondersteunen. Resultaat: De energiecoaches maken van 100 woningen een woningscan. Het sociaal klusteam bezoekt 50 huishoudens om kleine verduurzamingsmaatregelen aan te brengen. We voeren de verduurzaming van de eerste woningen in Vlodrop-Oost uit. In 2025 hebben we concrete plannen om tot de uitvoering van de verduurzaming van 50 woningen over te gaan. We leveren een Soorten Management Plan (SMP) op om de beschermde dieren in beeld te hebben en te weten waarmee bij het isoleren rekening gehouden moet worden. We bieden 500 eigenaren van woningen met slechtere energielabels aan, om gebruik te maken van het Nationaal Isolatie Programma (NIP). We hebben de eerste tranche van de Gemeentelijke VerduurzamingsRegeling (GVR) afgerond en vervolgstappen bepaald. We starten met een plan om, naast woningeigenaren, ook de huurders (particulier en sociaal) verder te helpen met het bereiken van de duurzaamheidsdoelstellingen van 2030.

Actie 3: Duurzame natuur en biodiversiteit Net als onze inwoners en partners beschouwen we natuur en biodiversiteit als onderdeel van duurzaamheid en klimaat. We gaan samen met onze inwoners en partners verder invulling geven aan het thema duurzame natuur en biodiversiteit. Deze ambities leggen we vast in het

26

Groenstructuurplan. Het gaat hier om al het groen in onze gemeente; zowel in de openbare ruimte als bij onze inwoners, ondernemers en partners. Dit zal verder in programma 6. worden toegelicht. Resultaat: De ambities met duurzame natuur en biodiversiteit opnemen in het Groenstructuurplan. We faciliteren onze inwoners in een pilot om groen en biodiversiteit te stimuleren in gebiedsgerichte aanpakken. Een gerealiseerde groene parkeerplaats bij de MFA Vlodrop. We starten met de omvorming van een aantal van onze lanen met klimaatbestendige soorten. Actie 4: Duurzame waterhuishouding Voor water geldt hetzelfde als voor natuur en biodiversiteit. We werken al lange tijd aan een gezonde waterhuishouding. We ontwikkelen dat continu door. De verbinding met natuur en energie kunnen we verbeteren. We streven ernaar dat veel meer samen met onze inwoners op te pakken. We staan samen aan de lat en kunnen elkaar helpen. Het afkoppelen en opvangen van water in tuinen en in de openbare ruimte in de buurten, waar raakvlakken met ons thema zijn, staat in programma 6. Resultaat: We hebben eind 2025 de ambities over duurzame waterhuishouding bepaald. Actie 5: Maatschappelijk vastgoed en openbare ruimte We hebben beleid voor ons vastgoed nodig, waarin verduurzaming een belangrijke rol speelt.

De toekomstige behoefte aan het vastgoed en het gebruik ervan, wegen net als de bredere investeringen in het vastgoed mee. Het accommodatiebeleid hoort in programma 1, en heeft raakvlakken met dit thema. Resultaten: Na vaststelling van het accommodatiebeleid maken we het meerjarenplan verduurzaming vastgoed. Geplaatste zonnepanelen bij één van onze gebouwen. Bij 3 sportverenigingen wordt de vervanging van traditionele verlichting naar LED-verlichting gerealiseerd.

Tactisch doel 6: Afronden lopende projecten investeren om te renderen Een onderdeel van de aanpak Roerdalen in Balans is het vergroten van inkomsten door te investeren in projecten die structureel geld opleveren. We combineren dit met het realiseren van inhoudelijke doelen op het gebied van duurzaamheid en wonen. Al deze ontwikkelingen dragen bij aan een kwalitatief goed woon- en leefklimaat en zijn daardoor op verschillende niveaus verbonden met bijvoorbeeld programma 3 (Veilige dorpen), programma 5 (Wonen) en programma 6 (Groenbeheer). Actie 1: Plan van aanpak investeringen Voor het project investeren om te renderen is in 2022 een onderzoek opgestart naar de realisatie van een reclamemast langs de A73. Dit haalbaarheidsonderzoek is in 2024 afgerond. In hetzelfde jaar hebben we het aanbestedingstraject gestart om een partij te vinden die de reclamemast gaat plaatsen en exploiteren. Uitgangspunt van de aanbesteding is dat de uiteindelijke opdrachtnemer het recht krijgt om gedurende een bepaalde periode de reclamemast te exploiteren en uit de verkoop van advertentieteksten inkomsten te genereren ter dekking van zijn eigen kosten. In ruil daarvoor wordt

27

er aan de gemeente een vergoeding betaald voor dit recht. Naar verwachting wordt de reclamemast in 2026 geplaatst en verwachten wij in dat zelfde jaar de eerste inkomsten. We verwachten in 2025 de eerste inkomsten uit de reclame via de reclameborden binnen onze kerngrenzen. Ook onderdeel van het plan van aanpak investeringen is het realiseren van extra pachtgronden door een actiever grondbeleid. Eén van de doelstellingen was om 9 hectare landbouwgrond aan te kopen. In totaal zijn er zowel in 2023 en 2024 ongeveer 7,5 hectare landbouwgrond aangekocht, waardoor er nog ruimte is om 1,5 hectare landbouwgrond aan te kopen binnen dit krediet. Dit willen we in 2025 afronden. Resultaat: Een afgerond aanbestedingstraject voor de reclamemast langs de A73. Eerste gegenereerde inkomsten uit de reclameobjecten langs de wegen. Anderhalve hectare landbouwgrond aankopen. Samenwerkingspartners • Servicecentrum MER-Omgevingsdienst (Gemeenschappelijke Regeling) • Grenspark Maas-Swalm-Nette (gemeenschappelijke regeling) • Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg (OML, vennootschap) • Stichting Ons WCL (stichting) • Regionale uitvoeringsdienst Limburg-Noord (gemeenschappelijke regeling) • Euregio Rijn-Maas-Noord (overige verbonden partij) • SML • Keyport Reguliere werkzaamheden • Afronden ontwikkeling LOG Montfort. • Economie. • Recreatie en toerisme. • Cultureel erfgoed/cultuur.

• Ruimtelijk beleid. • Deelname aan diverse regionale samenwerkingsverbanden. • Gebiedsontwikkelingen t.b.v. natuurontwikkeling). • Samenwerking Nationaal Park. • Deelname Samenwerking Midden-Limburg Ruimte. • Inzet expertise andere collega’s voor de doelen van de Nationale Opgaven.

28

Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

Rekening Begroting Begroting 2023 2024 2025

MJR 2026

MJR 2027

MJR 2028

- 2.024 904 - 1.120

- 3.346 1.199 - 2.147

- 2.870 1.520 - 1.350

- 2.543 1.430 - 1.113

- 2.139 1.034 - 1.105

- 2.042 1.034 - 1.008

Mutatie reserves Toevoegingen Onttrekkingen Mutatie reserves

275 275

- 860 1.670 810

289 289

139 139

119 119

39 39

Resultaat

- 845

- 1.337

- 1.061

- 974

- 987

- 969

Toelichting verschillen tussen begroting 2025 en begroting 2024. De grootste wijzigingen in begroting 2025 ten opzichte van de begroting 2024 worden veroorzaakt door:

• • •

De grondruil Flinke Ven met de Provincie Limburg is in 2024 afgerond. In verband met deze grondruil waren in de begroting 2024 te betalen pachtontbindingen door de gemeente geraamd voor een bedrag van € 361.000. Deze kosten zijn in 2025 niet meer aan de orde. Hogere pachtopbrengsten van ad € 90.000. De hogere pachtopbrengsten zijn voor een belangrijk deel het gevolg van een bijstelling van de geraamde pachtopbrengsten op grond van de pachtnormen 2024. In 2025 is rekening gehouden met zowel de baten en lasten van de SPUK Lokale aanpak isolatie van € 200.000.

29

Programma 5: Woonomgeving Inleiding Zes dorpen en verschillende buurtschappen met een eigen identiteit, ingebed in een landelijke- en groene omgeving, maken dat het uitstekend wonen is in Roerdalen. Door allerlei (landelijke) ontwikkelingen staat dit wel onder druk. Het Rijk neemt ook op het gebied van wonen steeds meer de regie. Nieuwe wetgeving rondom wonen en woningbouw is op komst en vooruitlopend hierop worden diverse lokale en regionale visies opgesteld. De nieuwe wetgeving legt steeds meer taken bij de gemeenten. In het voortraject zetten we ons in om ook binnen dit programma op regionaal en provinciaal niveau invloed uit te oefenen op de concretisering van de nieuwe wetgeving. Dit doen we door aandacht te vragen voor de kritische succesfactoren voor woningbouwplannen (subsidiemiddelen, capaciteit etc.) die belangrijke zijn voor de resultaten die wij als gemeente willen behalen. Deze ontwikkelingen kosten veel tijd en staan op gespannen voet met de inzet voor onze eigen begrotingsdoelen. Het vraagt om continue afwegen van de inzet van onze medewerkers voor het realiseren van concrete resultaten in Roerdalen en het beïnvloeden van de ontwikkeling van nieuwe plannen wetgeving van hogere overheden. Bij het ‘bouwen naar behoefte’ gaat het niet alleen om het aantal woningen, maar ook om woningen die passen bij de behoefte van onze inwoners.

Daarmee dragen we bij aan bestaanszekerheid. Het verduurzamen van de bestaande, veelal particuliere woningvoorraad sluit aan bij onze duurzaamheidsopgave. We geven prioriteit aan woningbouw en willen de komende vier jaar 500 nieuwe woningen bouwen. Daarmee dragen we bij aan het uitvoeren van de Woondeal. De landelijke subsidiemogelijkheden zijn te beperkt. We blijven regionaal samenwerken aan betere ondersteuning door het Rijk. Dat doen we ook via het traject ‘Elke Regio Telt’. Komend jaar zorgen we voor actuele beleidskaders voor wonen, zoals een lokale woon-zorgvisie en zetten we stappen richting een lokaal huisvestingsprogramma. Wonen voor iedereen Door de krapte op de woningmarkt is een passende woning niet voor iedereen vanzelfsprekend. In onze woningbouwplannen houden we daar rekening mee. Zo werken we onder andere verder aan de uitbreiding van onze woonwagenlocaties. Daarnaast is het mogelijk dat we (nieuwe) opgaven krijgen wat betreft de huisvesting van ontheemden (vluchtelingen en statushouders). Daar bereiden we ons op voor. Ook blijven we investeren in de samenwerking met de woningcorporatie(s) en de huurdersbelangenvereniging. We maken concrete prestatieafspraken op alle thema’s van ons woonbeleid. Nieuwe woonvormen We willen onderscheidend zijn door nieuwe woonvormen mogelijk te maken.

Denk aan voorbeelden zoals: • de ‘Knarrenhof’ waar ouderen zelfstandig wonen en elkaar ondersteunen. • Woonvormen voor jonge ZZP-ers (combinatie van wonen en werken) • Woonzorg-vormen in vrijkomende agrarische bebouwing (VAB’s) en kerken Afval De rijksoverheid heeft de afvalstoffenbelasting op het verbranden en storten van afval verhoogd. Dit heeft tot gevolg dat de kosten voor het verwerken van afval de komende jaren verder zullen stijgen.

30

Dankzij de nieuwe manier van afvalinzameling zien we de hoeveelheid restafval per inwoner verminderen. Daarmee kunnen we de kostenstijging voor onze inwoners zoveel mogelijk beperken. Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: woningen (ver)bouwen naar behoefte, hierbij aansluiten op de korte termijn en kijkend naar een toekomstbestendige woningvoorraad. In de context van de krapte op de woningmarkt wordt zowel gewerkt aan het bouwen van extra woningen als kwalitatief verbeteren van sterk verouderde woningen. Uiteindelijk willen we bereiken dat onze inwoners kunnen (blijven) wonen in een woning die voldoet aan de behoefte in een goed woon- en leefklimaat. Voor een goed woon- en leefklimaat is een goede sociale samenhang belangrijk, waaraan inwoners en verenigingen zelf ook bijdragen (programma 1). Daarnaast hebben we aandacht voor bijzondere doelgroepen waarbij we de relatie leggen met participatie, zorg en ondersteuning (programma 2). Tevens draagt ook het onderhoud alsook de ontwikkeling van de openbare ruimte hieraan bij (zie programma 6).

Tactisch doel 1: We bouwen in de komende jaren jaarlijks gemiddeld 125 extra woningen die qua kwaliteit, aantallen en proces goed aansluit bij de behoefte van onze inwoners. Het is belangrijk dat we een gezond evenwicht vinden tussen de huidige en toekomstige woningbehoefte. Daarom zetten we in op het bouwen van 500 woningen in de komende vier jaar. Daarvoor maken we een Actieplan versnellen woningbouw. We bouwen in ieder dorp. Met het vestigen van het voorkeursrecht kijken we daarbij ook naar het realiseren van nieuwe woningen buiten onze kerngrenzen. Daarvoor wijzigt de Omgevingsvisie Roerdalen 2050. We voorzien daarmee in de woonbehoefte en we willen (nieuwe) inwoners langdurig aan onze gemeente binden. Dit draagt bij aan de leefbaarheid van onze kernen. Nieuwe inwoners zorgen ook voor een gezonde(re) bevolkingsopbouw van onze gemeente. De aantrekkelijkheid van de woon- en leefomgeving speelt daarbij een belangrijke rol. Verder wordt bereikbaarheid (zowel mobiliteit alsook digitaal) steeds belangrijker. We willen ook op lange termijn een aantrekkelijke woongemeente blijven en waar mogelijk de leefbaarheid versterken. Daarom willen we als gemeente meer regie voeren op de woningbouw en zorgen dat er gebouwd wordt naar behoefte.

Dit doel kent drie belangrijke aspecten: • Een woningvoorraad die qua type woningen goed aansluit bij de wensen en behoefte van onze inwoners zowel op de korte, middellange en lange termijn; • Een woningvoorraad die qua aantallen aansluit op de behoefte van onze inwoners, er moet een gezond evenwicht zijn tussen de woningbehoefte en het woningaanbod; • Een woningvoorraad die qua proces aansluiten op de behoefte, denk hierbij aan de bewuste keuze voor de gemeente om volledig de regie te nemen of de bewuste keuze om initiatiefnemers de ruimte te geven, voor de ontwikkeling van eigen initiatieven. Actie 1: Opzetten Actieplan versnellen woningbouw In 2024 is er voorkeursrecht gevestigd op een groot aantal percelen en gebieden in onze gemeente. Daarmee hebben we een eerste stap gezet om de woningbouwontwikkelingen te versnellen. Deze ambitie werken we verder uit in een actieplan versnellen woningbouw. In het actieplan beschrijven we op welke (beleidsmatige) bouwstenen en projecten we inzetten in de komende jaren. In dit actieplan wordt ook de financiële vertaling van deze ambitie opgenomen. Het actieplan zal in de

31

eerste helft van 2025 in de raad behandeld worden. Er is alvast een voorbereidingskrediet nodig om aan de slag te gaan met de diverse acties. Resultaat: Begin 2025 wordt het Actieplan versnellen woningbouw voorgelegd aan de gemeenteraad. Actie 2: Actualiseren Omgevingsvisie Roerdalen 2050 In onze Omgevingsvisie Roerdalen 2050 hebben we onze kerngrenzen benoemd. Bij het vestigen van het voorkeursrecht is besloten dat we de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 gaan wijzigen om woningbouw mogelijk te maken buiten onze kerngrenzen. Daarvoor is een wijziging van de Omgevingsvisie op het onderdeel wonen noodzakelijk. De Themagroep Wonen, met daarin een afvaardiging van de gemeenteraad, wordt betrokken bij de nadere uitwerking van deze actualisatie. Resultaat: In 2025 zetten we het proces om de Omgevingsvisie te wijzigen voor het onderdeel wonen in gang. In de eerste helft van 2026 wordt de gewijzigde visie ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad. Actie 3: Ontwikkelen van woningbouwlocaties waar de gemeente eigendom heeft Met de ambitie om in de komende jaren 500 woningen te realiseren is het van belang dat we als gemeente regie pakken bij het ontwikkelen van woningbouwlocaties. Om die reden hebben we ook voorkeursrecht gevestigd op een groot aantal gebieden en percelen. Om te kunnen bouwen moeten beoogde woningbouwlocaties nader uitgewerkt worden.

Denk aan het bepalen van het bouwprogramma, de stedenbouwkundige uitwerking en de inrichting van de openbare ruimte (met ruimte voor groen, verkeer en water). Daarnaast moeten we in de meeste gevallen een planologische procedure doorlopen om woningbouw mogelijk te maken. De nadere uitwerking zal zoals genoemd onder actie 1 verankerd worden in het actieplan versnellen woningbouw. Voor 2025 zetten we om die reden in op de ontwikkeling van de woningbouwlocaties op plekken waar de gemeente al eigendom heeft. Resultaat: We geven prioriteit aan het bouwen van woningen op locaties waar de gemeente al eigendom heeft. Concreet werken we in 2025 in ieder geval aan de volgende projecten: Project 1: Wienkeskoel fase 3 Melick Al in de programmabegroting 2022 is opgenomen dat we gaan onderzoeken of Wienkeskoel kan worden afgerond met de ontwikkeling van nog enkele bouwkavels (fase 3). Gelet op de grote opgaven die we vanuit het Rijk en vanuit de Woondeal hebben meegekregen zetten we in op een uitbreiding van fase 3. We leggen hierbij ook een relatie met de uitbreiding van de woonwagenlocatie in Melick. In 2024 is gestart met het opstellen van een gebiedsvisie voor Wienkeskoel fase 3. Deze wordt in 2025 ter besluitvorming voorgelegd. We nemen de omgeving tijdig mee in deze ontwikkeling. Vervolgens vertalen we de gebiedsvisie naar een stedenbouwkundig plan en een exploitatieopzet.

Omdat het potentiële plangebied groter is geworden dan in 2022 vragen we een aanvulling op het voorbereidingskrediet omdat de kosten voor inhuur van externe expertise zoals een stedenbouwkundige hoger zijn.

32

Project 2: Afronding wijk Holsterveld in Vlodrop In 2021 is de grondexploitatie van Holsterveld in Vlodrop heropend. De gemeente heeft hier 7 vrije bouwkavels in de verkoop. Daar zijn er inmiddels 4 van verkocht en op 2 zit een optie. Wonen Limburg bouwt in dit plan een tiental sociale huurwoningen en wil in 2025 starten met de bouw. Projectontwikkelaar HVG is in 2024 gestart met de bouw van een tiental levensloopbestendige koopwoningen. We verwachten dat deze begin 2025 opgeleverd zullen worden. We verwachten dat de exploitatie eind 2026 kan worden gesloten. Project 3: Centrumplan Herkenbosch In 2024 zijn de vergunningen voor de bouw van de woningen in het centrumplan in Herkenbosch voor de ontwikkelende partijen vergund en inmiddels onherroepelijk. Ook is in 2024 het plangebied bouwrijp gemaakt en is het laatste pand aan de Stationsweg gesloopt. We verwachten dat in 2025 zowel Wonen Limburg als de ontwikkelaar de woningen oplevert. Actie 4: Faciliteren van initiatieven van inwoners en ontwikkelaars voor het inrichten van locaties voor wonen Het grootste deel van onze woningbouwprojecten wordt gerealiseerd door eigen inwoners of ontwikkelaars. Om te kunnen bouwen moeten we in de meeste gevallen een planologische procedure doorlopen. We werken aan de inhoud van deze bouwprogramma’s en begeleiden deze procedures.

Daarbij kijken we ook naar de opgaven uit de woondeal om sociale huurwoningen en betaalbare woningen te realiseren. Daarvoor werken we intensief samen met de woningcorporatie. Bij alle projecten in de fysieke leefomgeving is de expertise van de collega’s ruimtelijke ordening benodigd. Met de komst van de Omgevingswet is de samenwerking tussen de beleidsmakers, projectleiders en de medewerkers ruimtelijke ordening nog belangrijker geworden. Daarnaast worden de opgaven op het gebied van duurzaamheid en klimaat steeds belangrijker bij de ontwikkeling van nieuwe woningbouwgebieden. Integraliteit is een vereiste om een plan of project snel tot een goed einde te brengen. De inzet vergt extra capaciteit. Resultaat: We faciliteren plannen van initiatiefnemers om woningen te bouwen. Daarbij moeten we voortdurend prioriteren om bij te dragen aan het actieplan versnellen woningbouw. Actie 5: Stimuleren van kavel- en woningsplitsing Om in de komende jaren 500 woningen te kunnen realiseren willen we de mogelijkheid voor kavelen woningsplitsing onder de aandacht brengen. De afgelopen jaren is van deze mogelijkheid beperkt gebruik gemaakt. Reden daarvoor is dat het toevoegen van woningen buiten de planvoorraad niet of heel beperkt mogelijk was. De mogelijkheden om kavels en woningen te splitsen zijn nu ruimer. In 2025 willen we dit expliciet onder de aandacht brengen.

Resultaat: We brengen de mogelijkheid voor kavel- en woningsplitsing expliciet onder de aandacht bij onze inwoners. Hier zetten we een communicatieactie voor op met als doel om met splitsingen meer woningaantallen te bereiken.

33

Tactisch doel 2: We hebben bijzondere aandacht voor specifieke woonvormen voor onze inwoners met een zorgbehoefte. Het aandeel en aantal ouderen blijft de komende jaren groeien in onze gemeente. Het wordt steeds belangrijker om de toegankelijkheid van (bestaande) woningen te vergroten zodat onze inwoners langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Deze opgave is niet alleen via nieuwbouw (levensloopbestendig en/of zorggeschikt) te realiseren maar vraagt, naast het organiseren van passende zorg en ondersteuning, veelal ook aanpassing van de bestaande woningvoorraad. Daarnaast is het van belang om passende woonvormen te realiseren voor mensen die niet langer (zelfstandig) thuis kunnen blijven wonen of bijzondere aandacht nodig hebben. Actie 1: Vaststellen van een visie op wonen en zorg Er komen steeds meer ouderen in onze gemeente. Dat vraagt naar de toekomst toe om aanpassingen van de woningvoorraad. Daarnaast zien we een steeds grotere zorgbehoefte onder diverse doelgroepen. Ook daar zien we dat er geschikte woonvormen nodig zijn voor deze doelgroepen. Ook de Rijksoverheid ziet deze ontwikkelingen en draagt gemeenten daarom op om te werken aan een visie op wonen en zorg waarin de woon en zorgopgaven gecombineerd worden. Resultaat: Een uitgewerkte visie op wonen en zorg op basis van de opgeleverde woonzorganalyse.

We werken samen met regiogemeenten, zorgpartners en woningcorporatie(s) aan deze visie. Deze visie biedt daarbij de basis voor het huisvestingsprogramma specifiek voor het onderdelen wonen en zorg.

Tactisch doel 3: In Roerdalen is het prettig wonen. We willen daarbij ruimte bieden voor iedereen. Sommige doelgroepen verdienen daarbij extra aandacht. We willen dat iedereen in Roerdalen kan meedoen. Zowel inwoners met wortels binnen onze gemeente als nieuwkomers. Daarnaast hebben we inwoners waarvoor we speciale aandacht hebben. In onze prestatieafspraken met de woningcorporatie hebben we hier ook bijzondere aandacht voor. Actie 1: We werken aan de uitbreiding van onze woonwagenlocaties in Herkenbosch, Melick en Montfort In 2020 is uit het provinciaal woonbehoefteonderzoek gebleken dat er behoefte is aan extra woonwagenstandplaatsen in Roerdalen. In 2021 is naar aanleiding daarvan het plan van aanpak voor de uitbreiding van woonwagenstandplaatsen vastgesteld. We werken aan de uitvoering van dit plan van aanpak. Resultaat: In 2024 is voor de uitbreiding van de locatie in Herkenbosch een bestemmingsplan vastgesteld en inmiddels onherroepelijk. In het najaar van 2024 wordt de omgevingsvergunning voor het planologisch kader voor de uitbreiding van de locatie in Montfort aangevraagd. Afhankelijk van overeenstemming met Wonen Limburg over het financiële kader en aansluiting op de nutsvoorzieningen wordt de uitbreiding naar verwachting in 2025 gerealiseerd.

34

Voor Melick wordt op dit moment gewerkt aan een gebiedsvisie voor Wienkeskoel Fase 3. Voor de uitbreiding van de woonwagenlocatie wordt onderhandeld over de aankoop van grond om nieuwe standplaatsen te realiseren. Hierbij sluiten we aan op de uitbreiding van Wienkeskoel Fase 3. Actie 2: We ronden de realisering van flexwoningen in onze kernen af. Vanwege de oorlog in Oekraïne en de opgave voor statushouders zijn we in 2022 gestart met de realisering van flexwoningen in onze kernen. Een deel van deze woningen is bedoeld voor spoedzoekers uit onze eigen gemeente. De verwachting is dat we in 2025 in al onze kernen flexwoningen hebben gerealiseerd. Resultaat: Twaalf gerealiseerde flexwoningen in al onze kernen.

Tactisch doel 4: We zetten in op een duurzame woonomgeving en woningvoorraad. Inzetten op klimaat en hernieuwbare energie is van groot belang voor het woon- en leefklimaat in de gemeente Roerdalen. Door duurzamer om te gaan met energie en materialen en meer ruimte voor groen en water te bieden, maken we Roerdalen duurzamer. In onze bestaande woningvoorraad en in onze nieuwbouwopgave liggen kansen om deze doelen te realiseren. Actie 1: We leggen de verbinding tussen onze duurzaamheidsambities en doelstellingen en de verduurzaming van de woningvoorraad Onze duurzaamheidsopgaven zijn groot. Een belangrijke opgave is het verduurzamen van onze woningvoorraad. Dit geldt voor energie, groen, water en materiaalgebruik. Dit heeft invloed op allerlei aspecten zoals de ruimtelijke uitstraling, betaalbaarheid en bijdrage aan de duurzaamheidsdoelen. Resultaat: Een gerealiseerd afwegingskader waarin de keuzes ten aanzien van energie, groen, water en materiaalgebruik en de effecten op ruimte en betaalbaarheid in beeld worden gebracht. Dit geldt op woning-, kavel- en op omgevingsniveau. Dit leveren we in 2026 op. Actie 2: (Her)overwegen (doelstellingen) Beleidsvisie Afval 2019-2023 De Beleidsvisie Afval 2019-2023 is in 2024 ongewijzigd gebleven en zal worden voortgezet in een gezamenlijk grondstoffenplan.

Dit grondstoffenplan stellen we samen met deelnemende gemeenten binnen de gemeenschappelijke regeling RD Maasland op. De huidige doelstellingen zoals opgenomen in de Beleidsvisie Afval 2019-2023 (her)overwegen we bij het opstellen van het gezamenlijk grondstoffenplan. Resultaat: Een georganiseerde bijeenkomst met de raadswerkgroep afval voor het gezamenlijk grondstoffenplan.

35

Actie 3: Bewustwording op het gebied van milieu en duurzaamheid creëren onder onze jongste inwoners De basisscholen in onze gemeente nemen allen deel aan het educatieprogramma van RD Maasland. Het draagt bij aan de bewustwording en beeldvorming over afval. Wanneer kinderen op jonge leeftijd leren over afval scheiden en voorkomen, wordt dit op latere leeftijd al snel een (goede) gewoonte. Resultaat: Alle zes de basisscholen blijven in 2025 deelnemen aan het educatieprogramma van RD Maasland. In 2025 zal er een evaluatie plaatsvinden met de basisscholen over het educatieprogramma en het scheiden van afval. Samenwerkingspartners • Servicecentrum MER-Omgevingsdienst (Gemeenschappelijke Regeling) • Reinigingsdienst Maasland (gemeenschappelijke regeling) • De Regionale uitvoeringsdienst Limburg-Noord (overige verbonden partij) • SML Reguliere werkzaamheden • Ruimtelijke plannen • Grondexploitaties • Gebiedsontwikkeling • Planschadezaken / Nadeelcompensatie • Trekkersrol en uitvoering Samenwerking Midden-Limburg (SML) op het gebied van Wonen, Zorg en Woonomgeving • Regionale trekkersrol en uitvoering Kernteam Woondeal Limburg • Prestatieafspraken • Startersleningen • Huisvesting ontheemden • Uitvoering afvalnota • Inzet expertise andere collega’s voor doelen van de Nationale Opgaven Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 5. Woonomgeving

36

Rekening Begroting Begroting 2023 2024 2025

MJR 2026

MJR 2027

MJR 2028

Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

- 7.989 5.469 - 2.520

- 6.032 6.061 29

- 5.984 4.643 - 1.341

- 6.024 4.681 - 1.343

- 6.022 4.736 - 1.287

- 6.068 4.791 - 1.277

Mutatie reserves Toevoegingen Onttrekkingen Mutatie reserves

- 401 1.998 1.597

- 1.257 220 - 1.037

- 11 - 11

-

-

-

Resultaat

- 923

- 1.008

- 1.353

- 1.343

- 1.287

- 1.277

Toelichting verschillen tussen begroting 2025 en begroting 2024. De grootste wijzigingen in begroting 2025 ten opzichte van de begroting 2024 worden veroorzaakt door:

• •

•

Lagere legesopbrengsten omgevingsvergunningen van ad € 100.000. Deze lagere legesopbrengsten worden deels gecompenseerd door lagere lasten bouw- en woningtoezicht voor een bedrag van € 54.000. In 2024 waren provinciale projectsubsidies in het kader van de versnelling transitie landelijk gebied (afkoop stikstofrechten geitenhouderij) geraamd voor een bedrag van € 1.170.000. Deze subsidies zijn niet meer aan de orde in de begroting 2025. Voor de realisatie van de provinciale projectsubsidie waren daarnaast in 2024 incidentele advieskosten geraamd voor een bedrag van € 140.000. Mutaties in de boekwaarde van de grondexploitaties voor een bedrag van € 264.000. In de begroting 2024 zijn de mutaties in de boekwaarde van de diverse projecten geraamd. Besloten is om in 2025 vooralsnog geen mutaties in de boekwaarde te ramen, maar deze te verwerken in de jaarrekening (realisatie). Dit verschil is derhalve van administratieve aard.

37

Programma 6: Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen Inleiding Dit programma richt zich op de directe leefomgeving van onze inwoners. Zowel op het onderhoud als op de ontwikkeling van de openbare ruimte. De komende jaren gaat het onder andere om woningbouwontwikkeling, en het verder implementeren van duurzaamheid en klimaatadaptatie in ons beleid, onze projecten en werkzaamheden. We maken keuzes in welke projecten we kiezen voor welke vorm van participatie. We betrekken inwoners actief bij initiatieven op het gebied van veiligheid en leefbaarheid en bij de keuzes die gemaakt moeten worden in de inrichting en het onderhoud van de openbare ruimte. We realiseren een aantal projecten per jaar op deze manier. Daarnaast werken we wijkgericht en zijn onze medewerkers van de buitendienst herkenbaar aanwezig in de dorpen en aanspreekbaar voor iedereen die dit wenst. De medewerkers van onze buitendienst hebben een sterke binding met de kernen en weten wat er in een dorp leeft. Ze werken dagelijks in de kernen en proberen meldingen zo snel mogelijk op te lossen. Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: Prettige, leefbare dorpen waar inwoners en toeristen zich prettig voelen. Een veilige openbare ruimte waarin een aantrekkelijke kwaliteit tot uiting komt. We werken met integraal ontwerp vanuit visie en betrekken de omgeving daarbij. Toepassing van duurzame materialen, oog voor historische elementen en groen levert mooie en leefbare kernen op. Dit is belangrijk voor onze inwoners, potentiële bewoners, ondernemers en tegelijkertijd verhoogt het de aantrekkelijkheid van onze gemeente voor toeristen en recreanten. Dit is verbonden met de programma’s 2 (Participatie), 4 (Economie, natuur, toerisme, cultuur en duurzaamheid) en 5 (Woonomgeving). We dragen, onder andere vanuit onze buitendienst, bij aan een hogere veiligheid door met een kritische blik te kijken naar ontwikkelingen in kernen. Daar waar aanwijzingen zijn van oneigenlijk en/of criminele activiteiten (bv dumpingen drugsafval) worden die gedeeld met de partijen die een rol spelen in het veiligheidsdomein. Hier ligt een link met programma 3 (Veilige dorpen). De diverse kwaliteitsniveaus in de openbare ruimte, op het gebied van bijvoorbeeld wegen, groen en riolering, zijn vastgelegd in de betreffende beleidsdocumenten. In 2024 hebben we het mobiliteitsplan vastgesteld. In 2025 volgt ook actualisatie van het groenbeleid. De benodigde budgetten moeten aansluiten bij de gekozen ambitie.

We vinden de ontwikkeling van woningbouw belangrijk. Denk aan bijvoorbeeld het centrumplan Herkenbosch of Wienkeskoel in Melick. De voorbereiding en uitvoering van de hiervoor benodigde infrastructuur is onlosmakelijk aan deze ontwikkelingen verbonden. We ontwikkelen deze infrastructuur zelf of begeleiden de ontwikkelingen van derden en zien toe op de kwaliteit. Uiteindelijk betekent een toename van woningen ook een toename van de hoeveelheid openbare ruimte die beheert en onderhouden moet worden. In programma 5 (Woonomgeving) wordt hier meer over verwoord. Dit betekent ook dat we hier noodzakelijke capaciteit voor moeten reserveren in de nabije toekomst. Eventuele bijstellingen nemen we mee via de planning en control cyclus of leggen we via een raadsvoorstel voor aan uw Raad.

38

Tactisch doel 1: Samen met inwoners en belanghebbenden werken aan integrale, infrastructurele projecten. Samen met inwoners werken we aan integrale projecten ter verbetering van bestaande infrastructuur of uitbereiding ten gevolge van woningbouwontwikkelingen. Binnen deze projecten is sprake van zowel verbetering van de kabels en leidingen, riolering, verhardingen, groen en verkeersmeubilair. De openbare ruimte vervult een belangrijke functie in verblijf en transport van mensen en dier, maar ook (drink)water, energie, informatie, goederen en afvalstromen. Bij de voorbereiding en realisatie van projecten sluiten we aan op lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen en wet- en regelgeving. Denk hierbij aan maatregelen die rekening houden met bijvoorbeeld klimaatveranderingen, energietransitie en verkeersveiligheid. Binnen projecten kan sprake zijn van een spanningsveld tussen verschillende belangen. Dit vraagt soms om keuzes, zoals om ruimte voor wateropvang/infiltratie tegenover ruimte voor parkeren. Daarnaast is de voortgang van integrale projecten afhankelijk van instemming, medewerking en beschikbaarheid van derden. Denk aan overheden, nutsbedrijven, ontwikkelaars, maar ook adviseurs, aannemers en leveranciers. Actie 1: Reconstructie van de Sportlaan e.o. In het voorjaar van 2025 maken we een start met de (wijk)reconstructie van de Sportlaan e.o. in Montfort.

De werkzaamheden vinden gefaseerd plaats en duren naar verwachting tot eind 2026. Resultaat: De werkzaamheden aan de Sportlaan in Montfort zijn in 2025 gestart. Actie 2: Reconstructie van de Dorpsstraat en Groenstraat De start van de reconstructie van een belangrijke ontsluitingsroute in Melick staat gepland in het voorjaar van 2025 en duurt tot en met 2026. Kabel- en leidingwerkzaamheden vinden al eerder plaats. Hier zit een risico en zijn we afhankelijk van derden. Resultaat: De werkzaamheden aan de Dorpsstraat en Groenstraat zijn in 2025 gestart. Actie 3: Groot onderhoud Reewoude In 2025 starten we met de vernieuwing van de riolering en de wegen in de wijk Reewoude in Herkenbosch. Resultaat: De werkzaamheden in de wijk Reewoude zijn in 2025 gestart. Actie 4: Voorbereiding herinrichting ‘t Reutje In 2025 treffen we de voorbereidingen voor de reconstructie van buurtschap ’t Reutje. Start uitvoering staat gepland in 2026. Resultaat: De voorbereiding voor de reconstructie van ’t Reutje is in 2025 afgerond. Actie 5: Afronding van de sanering verkeersborden in de gemeente We bekijken momenteel al onze verkeersborden. Staan ze op de juiste plek en geven ze de juiste informatie? Zo voorkomen we verwarring bij weggebruikers en blijven straten overzichtelijk en veilig.

39

Inmiddels is de bebording in kernen Montfort en Sint Odiliënberg aangepast. In 2025 passen we naar verwachting ook de bebording in de overige kernen aan. Resultaat: In 2025 ronden we het saneringsproject verkeersborden af.

Tactisch doel 2: Toekomstbestendig groen op het gewenste niveau, met aandacht voor de mensen die dit werk doen. Landschap, groen en natuur zijn belangrijk voor onze leefomgeving. Het groen is niet alleen onze grootste zuurstofproducent, maar het zorgt ook voor de zuivering van onze lucht en zorgt voor schaduw. Verder levert groen een leefgebied voor vele insecten en andere dieren. Groen draagt bij aan het geluksgevoel en een groene omgeving heeft veel voordelen. Het heeft een positief effect op de gezondheid van mensen en draagt bij aan de leefbaarheid van de wijk. Bedrijven vestigen zich graag in een groene omgeving en onroerend goed is gewilder, waardoor de economische groei in een dorp wordt versterkt. We houden rekening met veranderende omstandigheden. Bij nieuwe aanplant kiezen we voor meer diversiteit in soorten om uitval door ziekte en plagen te verkleinen. Soortkeuze speelt ook een belangrijke rol bij de klimaatveranderingen, waarbij de extremere weersomstandigheden van belang zijn. Actie 1: Ontwikkelen Outdoor Campus Roerdalen en borgen groenonderhoud Om de bezetting van de groen onderhoudsdienst op peil te brengen en te houden is er dringend behoefte aan (blijvende) nieuwe instroom van medewerkers. De groep Westrom medewerkers die bij ons is gedetacheerd neemt onder andere door natuurlijk verloop en het vertrek van medewerkers steeds verder af.

In het project Outdoor Campus Roerdalen wordt aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt (die vallen onder de Participatiewet) de mogelijkheid geboden om door middel van werken in het groen door te groeien naar de gemeentelijke groen onderhoudsdienst of naar bijvoorbeeld een commerciële partij. Dit doen we met intensieve professionele begeleiding waarbij de deelnemers naast het aanleren van werknemersvaardigheden ook een gedegen opleiding in het groen wordt geboden. Naast mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, die worden doorverwezen door onze Sociale Dienst, is er in dit project ook de samenwerking gezocht met bijvoorbeeld het Praktijk- en Speciaal onderwijs in Roermond, het UWV en het Werkgevers Servicepunt (WSP). Ondanks de vele inspanningen die er zijn geleverd blijft de instroom in de Outdoor Campus achter en daarmee staat de groendienst behoorlijk onder druk. In 2024 hebben we een gedeelte van het groenonderhoud daarom al noodgedwongen moet uitbesteden aan een aannemer, wat een verhoging van kosten met zich meebrengt. De kwaliteit van het groenonderhoud kan mogelijk onder druk komen te staan als de kosten niet meer in balans zijn met de beoogde kwaliteit. Zoals het zich op dit moment laat aanzien komt in deze situatie in 2025 weinig verandering ten opzichte van 2024.

Omdat we er echter van overtuigd zijn dat de Outdoor Campus Roerdalen een waardevol instrument is om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een kans te bieden om weer aan de slag te gaan zullen we hiermee ook in 2025 verder doorgaan, en blijven we ons inspannen om mensen te bereiken en aan ons te binden. Mogelijk biedt een toekomstig nieuw Mens Ontwikkel Bedrijf ook nieuwe kansen voor de Outdoor Campus omdat ze een duidelijke relatie met elkaar hebben.

40

Resultaat: We onderzoeken, in relatie tot het nieuw te ontwikkelen Mens Ontwikkel Bedrijf, nieuwe mogelijkheden om de instroom en verdere ontwikkeling van de Outdoor Campus te bevorderen. Actie 2: Maaibeleid en biodiversiteit In 2025 stellen we nieuwe kaders voor maaibeleid op, waarbij rekening wordt gehouden met duurzaamheid, biodiversiteit en natuurontwikkeling. Vanaf 2026 voeren we het beheer en onderhoud volgens deze nieuwe richtlijnen uit. Dit betekent dat er meer aandacht zal zijn voor het behoud van natuurlijke habitats, het bevorderen van de biodiversiteit, en het verminderen van de ecologische impact van maaiactiviteiten. Het kan bijvoorbeeld inhouden dat er minder frequent wordt gemaaid of dat er specifieke gebieden worden aangewezen waar biodiversiteit extra bevorderd moet worden. Dit beleid draagt bij aan een meer ecologisch verantwoord beheer van het landschap. Resultaat: In 2025 stellen we nieuw maaibeleid op. Actie 3: Actualisatie groenbeleid In 2025 wordt het beleid op het gebied van groen, zoals het groenstructuurplan en het bomenbeleidsplan, afgerond in de gemeente Roerdalen. We hebben gezorgd voor een geborgd, planmatig onderhoud. Hoewel er weinig financiële ruimte is voor verdere ontwikkelingen, wordt het groenbeleid verbreed en aangepast aan de huidige wensen en eisen.

Het groenstructuurplan actualiseren we met een sterke focus op klimaatadaptatie en biodiversiteit, maar ook bijvoorbeeld ruimte voor water in groen (wateroverlast/droogte). Daarnaast stellen we een bomenbeheerplan op, waarbij de keuze van boomsoorten zorgvuldig wordt overwogen om bij te dragen aan de biodiversiteit en klimaatbestendigheid. De eerste stappen voor het bevorderen van biodiversiteit zijn al gezet.

Resultaat: In 2025 ronden we de actualisatie van het groenstructuurplan af en stellen we een bomenbeheerplan op.

Tactisch doel 3: We dragen bij aan klimaat en een duurzame omgeving en gemeentelijk vastgoed. In de openbare ruimte zijn we ons bewust van het belang van duurzaamheid. Dit betreft klimaatadaptatie, ruimte voor water en groen, afkoppelen, en duurzame materialen in de openbare ruimte. We richten ons in toenemende mate op duurzaam materieel, waarbij we bijvoorbeeld de mogelijkheden bekijken om brandstof aangedreven materieel te vervangen door accu aangedreven. Dit geldt voor eigen materieel en materiaal. We volgen ook ontwikkelingen in de markt en zetten daarbij stappen die bij onze gemeente passen. Ook in het vastgoed verduurzamen we waar dit haalbaar is, bijvoorbeeld door toepassen van zonnepanelen bij stichtingen en verenigingen. We onderzoeken mogelijkheden om zonne-energie in te zetten om gebouwen te verwarmen, als alternatief voor terug levering van opgewekte elektriciteit. We kijken bij vervangingen en investeringen naar de nieuwste ontwikkelingen en de mogelijkheden

41

om op het gebied van duurzaamheid kansen te pakken. Voor de uitvoering van bovenstaande zijn we afhankelijk van het door uw Raad te accorderen nieuw accommodatiebeleid. Actie 1: Duurzaam omgaan met water en klimaat Door veranderingen in klimaat staat het rioolsysteem onder druk. We werken aan het omgaan hiermee, waarbij het vergroten van rioolbuizen in lang niet alle gevallen de oplossing is. Waar mogelijk en verstandig nemen we afkoppelkansen voor particulieren mee. Sinds 2024 is de subsidieregeling afkoppelen regenwater weer actief. Resultaat: We blijven afkoppelen van straten zoveel mogelijk meenemen in projecten. We streven naar het afkoppelen van minimaal 5.000 m2 verhard oppervlak per jaar. Dit betekent dat, gebaseerd op de gemiddelde regenval in Nederland, 4.265 m3 regenwater wordt geïnfiltreerd in de bodem en niet afgevoerd naar de waterzuivering. Actie 2: Aandacht voor duurzaamheid in de uitvoering van projecten We doen al het nodige op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptatie in werkzaamheden en projecten. Bijvoorbeeld rondom openbare verlichting en afkoppelen verhard oppervlak. We willen hier verdere stappen in zetten. Bijvoorbeeld door voor te schrijven dat (klein) elektrisch materieel door aannemers gebruikt dient te worden, of het anders inrichten van parkeerplaatsen. Dit blijft maatwerk.

Ook ontwikkelingen als circulariteit en hergebruik onderzoeken we verder. Resultaat: We vormen wederom openbare verlichting om naar ledverlichting. Actie 3: Realisatie concessie laadinfrastructuur De tweede concessie is in juli 2024 afgerond. Dit heeft geresulteerd in 17 laadpalen met 34 oplaadpunten verspreid over de 6 kernen binnen de gemeente. In 2025 wordt de derde concessie voor de aanleg van laadpalen in de openbare ruimte gerealiseerd. We betrekken inwoners bij de locatiebepaling zo veel mogelijk. Resultaat: We realiseren de plaatsing van laadpalen volgens de concessies. Actie 4: Voldoen aan Kaderrichtlijn water (KRW) Deze Europese richtlijn heeft als doel de ecologische toestand van oppervlaktewater te verbeteren. Om dit te bereiken, verminderen we de overstorten op kwetsbaar water. In Roerdalen hebben we 2 watersystemen die aangeduid zijn als kwetsbaar: De Vlootbeek en de Melicker Leigraaf. We werken aan de realisatie van 8 groene bergingen langs de Vlootbeek in het kader van de Kaderrichtlijn Water. 6 zijn inmiddels gerealiseerd. Resultaat: De maatregelen rondom de Vlootbeek ronden we af in 2025. Aansluitend en uiterlijk 2027 zorgen we ervoor dat de overstorten op de Melicker Leigraaf voldoen aan de KRW of hebben we sluitende afspraken gemaakt met de waterbeheerder.

Actie 5: Ontwikkeling duurzame openbare ruimte rondom diverse schoollocaties In 2025 werken we aan de omgeving van de nieuwe basisschool in Vlodrop. Daarna speelt dit ook in Posterholt en andere kernen.

42

Resultaat: We realiseren in aansluiting op de nieuwbouw van de Multifunctionele accommodatie in Vlodrop aanpassingen aan de infrastructuur en openbare ruimte. Samenwerkingspartners • Waterpanel Noord • BSGW-rioolheffing Reguliere werkzaamheden • Beheer en onderhoud wegen, riolering, groen, verkeer, openbare verlichting, civiele kunstwerken en accommodaties. • Integrale samenwerking met andere teams, onder andere bij een groot aantal ruimtelijke ontwikkelingen. De opgave en prioriteit die we geven aan woningbouwontwikkeling heeft mogelijk consequenties voor beschikbare capaciteit voor andere projecten en werkzaamheden. • Afronden van openbare ruimte rondom tijdelijke huisvesting voor vluchtelingen, statushouders en spoedzoekers. • Op vraag advisering Omgevingsdienst bij vergunningen op het gebied van water, groen, uitritten en evenementen. • Behandelen meldingen en klachten op het gebied van wegen, water, openbare verlichting, verkeer en groen. We ontvangen jaarlijks ongeveer 3500 meldingen; • We zorgen voor actueel beleid in de diverse taakgebieden, openbare verlichting, groen, riolering, wegen en verkeer. • Deelname aan samenwerkingsverbanden in de regio op het gebied van wegen, water, verkeer en groen.

• We zijn verantwoordelijke voor de kwaliteit van de Geo-basisregistraties, Basisadministraties Adressen en Gebouwen (BAG), Grootschalige Topografie (BGT) en Registratie Ondergrond (BRO). Deze kwaliteit is van groot belang bij de uitvoering van vele taken en in projecten. Relatie met paragraaf kapitaalgoederen Meerjarig perspectief integrale projecten We hebben een meerjarenprogramma ontwikkeld, gericht op integrale, en waar mogelijk gebiedsgerichte, reconstructies. Vanuit diverse disciplines is er aanleiding om zaken in de openbare ruimte te reconstrueren. Dit is niet alleen de onderhoudstoestand, maar ook ontwikkelingen op het gebied van riolering en water, groen of verkeer. We willen duidelijkheid scheppen in de grote integrale projecten voor de komende jaren. De prioritering wordt in grote mate bepaald vanuit het groot onderhoud aan wegen en rioleringen. Door dit zoveel mogelijk te combineren beperken en voorkomen we kapitaalvernietiging. We starten met in kaart te brengen welke kernen geschikt zouden zijn om te starten aan wijkgericht onderhoud waarbij we groen toevoegen aan het straatbeeld, verlichting verduurzamen en trottoirs herstraten. Daarnaast voeren we nog (groot) asfaltonderhoud uit op diverse plekken in de gemeente, zowel plaatselijk als op grote delen van wegen. In al deze projecten speelt burgerparticipatie een belangrijke rol.

We maken per project afspraken hoe we burgerparticipatie en communicatie vorm geven. Dit kan verschillen per project. De voortgang van integrale projecten is mede afhankelijk van instemming, medewerking en beschikbaarheid van derden. Denk aan overheden, nutsbedrijven, ontwikkelaars maar ook adviseurs, aannemers en leveranciers. Daarnaast kan de ontwikkeling van de onderhoudstoestand van wegen en rioleringen als gevolg van nutswerkzaamheden en/of weersinvloeden of verkeersbelastingen (bouwverkeer) aanleiding zijn om de prioritering van projecten aan te passen.

43

We stellen voor de integrale projecten de volgende prioritering vast. We benoemen hier de werken voor 2025 en 2026. Vanaf 2027 volgen we geactualiseerd beleid op het gebied van wegen en riolering, waarover we uiterlijk in 2026 nieuwe uitgangspunten en keuzes aan Uw raad voorleggen. 2025 • Start van de realisatie van reconstructie Dorpsstraat / Groenstraat in Melick. • Groot onderhoud aan de Akerstraat te Posterholt inclusief wateroverlast. • Voorbereiding en realisatie van de wijk Reewoude. • Aanleg van een groene berging en start van de herinrichting Sportlaan en omgeving te Montfort. • Voorbereiding van de reconstructie Reutje St. Odiliënberg. • Groot asfaltonderhoud aan de Stationsweg te Montfort (binnen bebouwde kom). • Inrichting van de Angsterweg te Vlodrop, inclusief de omgeving van MFA en Vekoma. • Afronding van aanleg van infrastructuur rondom tijdelijke huisvestingslocaties. • Woonrijp maken van de woningbouwlocatie Bosweg in Montfort. • Onderzoek en groot onderhoud aan de Schaapsweg te St. Odiliënberg. • Woonrijp maken van de woningbouwontwikkeling centrumplan Herkenbosch. • Onderzoek naar de vijver in Sint Odiliënberg. 2026 • Realisatie van groot onderhoud aan de Waarderweg (buiten bebouwde kom) Montfort. • Voorbereiding van de reconstructie van de Rector van de Boornlaan e.o. in Posterholt. • Voorbereiding van de reconstructie van de Zandkuil e.o. te Melick.

• Verbeteren van de riooloverstorten op de Melicker Leigraaf (Kaderrichtlijn Water). • Reconstructie van het Gestraatje te Montfort. • Reconstructie van de Huysbongerdweg in Montfort (binnen bebouwde kom). Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

44

Rekening Begroting Begroting 2023 2024 2025

MJR 2026

MJR 2027

MJR 2028

- 8.021 2.772 - 5.250

- 9.263 3.340 - 5.923

- 10.098 2.995 - 7.103

- 9.907 3.030 - 6.877

- 10.371 3.186 - 7.185

- 10.598 3.173 - 7.425

16 16

30 30

200 200

-

-

-

- 5.233

- 5.893

- 6.903

- 6.877

- 7.185

- 7.425

Toelichting verschillen tussen begroting 2025 en begroting 2024. De grootste wijzigingen in begroting 2025 ten opzichte van de begroting 2024 worden veroorzaakt door: • • • •

• • •

•

Doordat de bezetting bij de Westrom medewerkers lager is wordt er meer onderhoud aan de plantsoenen uitbesteed (€ 100.000 hogere lasten). Lagere kosten door uitstroom Westrom medewerkers, € 201.000, daarnaast zijn er door de cao ontwikkeling hogere kosten, € 50.000, voor de inhuur van Westrom medewerkers. Lagere kosten voor uitbesteed onderhoud wegen door gewijzigde planningen, € 285.000. Hogere kapitaallasten door het afronden van investeringen € 209.000, onder andere door het afronden van de verbouwing van de gemeentelood Melick. Daarnaast zijn door het toerekenen van de rentekosten aan de activa de lasten hoger, € 240.000. Project Data op orde, basis op orde, € 200.000, deze kosten worden gedekt door een onttrekking uit de Algemene reserve. De hogere personele lasten worden doorbelast naar de betreffende taakvelden, € 173.000. Het betreft gemeente breed een budgettair neutrale wijziging. De kosten en baten van riolering zijn bijgesteld op basis van het actuele investeringsschema, de extra toerekening vanuit de BSGW zijn hierin meegenomen per saldo hogere directe kosten van € 120.000. Aanleg van glasvezel nadert zijn einde. In 2024 ontvingen we daarvoor een financiële bijdrage, in 2025 niet meer: € 300.000.

45

Programma 7: Bestuur, organisatie en dienstverlening Inleiding Dit programma gaat vooral over hoe we samen werken en samen doen in onze ambtelijke organisatie én met onze inwoners. We werken vanuit een nieuwe organisatiestructuur met minder teams waarbij we zorgen voor meer integraliteit tussen de teams. Naast organisatie brede opgaven kent elk team eigen ontwikkelingen met elk hun eigen tempo en dynamiek. We gaan hier uitgebreider op in in de paragraaf bedrijfsvoering. Daarnaast gaat dit programma over onze dienstverlening en communicatie. We geloven dat onze dienstverlening het voor inwoners makkelijker kan maken om bij te dragen aan een bloeiende, zorgzame en hechte gemeenschap. Onze visie op dienstverlening gaat verder dan simpelweg het leveren van overheidsdiensten; het gaat over het creëren van een gedeelde visie en een gemeenschappelijke toekomst waarin we elkaar ondersteunen en samen groeien. In deze visie zijn onze kernwaarden: respect en gelijkwaardigheid, vertrouwen en verantwoordelijkheid. We communiceren met impact. We zetten in op de juiste informatie voor de juiste persoon via het juiste kanaal op het juiste moment. Dit is een taak voor de gehele organisatie. Communicatie is van ons allemaal! Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: een open en transparante vorm van besturen. Een communicatieve organisatie, die de kracht van de samenleving ondersteunt en stimuleert, ruimte geeft aan initiatieven en de gemeenschap als partner betrekt. De drie belangrijkste uitgangspunten voor de Roerdalense communicatie zijn: •

•

•

In Roerdalen informeren we onze inwoners, ondernemers en andere doelgroepen op tijd en zijn we duidelijk. We sluiten aan bij de informatiebehoefte en beleving van de ander. We streven naar de juiste informatie voor de juiste persoon via het juiste kanaal op het juiste moment. We willen weten wat er leeft en speelt in onze omgeving. Daarom halen we continu informatie op, bijvoorbeeld via onderzoek of feedback via de socials of website. Deze informatie van ‘buiten’ vormt de basis voor ons beleid, nieuwe projecten, dienstverlening én communicatie. Communicatie is een taak van alle medewerkers van de gemeente. De antenne voor communicatie moet bij iedereen op elk moment ‘aan’ staan. We zijn een communicatieve organisatie.

Communicatie is een verantwoordelijkheid en vaardigheid van de hele organisatie. Maar het is de expertise van vakgroep Communicatie. De vakgroep heeft een breed takenpakket dat uitgevoerd moet worden binnen de beschikbare kaders van menskracht, budget etc. Het is dus belangrijk om bewuste keuzes te maken: waar heeft de inzet van vakgroep communicatie de meeste impact? En hoe kunnen we met onze communicatie het verschil maken voor onze inwoners, ondernemers en andere doelgroepen?

46

Tactisch doel 1: Communicatieve organisatie en toegankelijke dienstverlening waardoor inwoners zich gehoord, geholpen en betrokken voelen. Actie 1. Communiceren met impact Focus op maatschappelijke opgaven Roerdalen staat voor belangrijke maatschappelijke opgaven. Hierbij geven we als organisatie prioriteit aan duurzaamheid, bestaanszekerheid en wonen. We zetten daarom ook stevig in op de communicatie over deze thema’s en de verschillende projecten die hiermee samenhangen. In 2025 komt in de communicatie steeds meer focus te liggen op maatschappelijke opgaven die een grote impact hebben op inwoners. Monitoren Om in kaart te brengen wat er ‘buiten’ speelt, gebruiken we verschillende kanalen. We willen onze monitoring doorontwikkelen, zodat we structureler over relevante informatie kunnen beschikken. We verkennen in 2025 welke methodiek het meest geschikt is voor onze organisatie en maken een plan van aanpak voor de doorontwikkeling van de monitoring. Basis op orde We werken in 2025 verder aan het standaardiseren van de werkwijzen en processen op het gebied van communicatie, bijvoorbeeld op het gebied van huisstijl, webcare en projectcommunicatie. We leggen afspraken vast en zorgen ervoor dat iedereen in de organisatie hiervan op de hoogte is. Dit draagt bij aan de communicatieve organisatie.

Vergroten communicatiekracht Alle medewerkers van de gemeente hebben een rol in de communicatieve organisatie. Team Communicatie levert de expertise en adviseert en coacht collega’s. We werken in 2025 een plan van aanpak uit voor de komende jaren waarin staat hoe we medewerkers faciliteren om hun communicatierol te vervullen. Hierin is aandacht voor onder andere training en opleiding, interne communicatie, hulpmiddelen en het inwerken van nieuwe medewerkers. Resultaat: Advies en ondersteuning voor de ontwikkelingen binnen de maatschappelijke opgaves bestaanszekerheid en duurzaamheid. Een plan van aanpak en methodiek voor monitoring en analyse. Een gestandaardiseerde huisstijl, beheer social media en projectcommunicatie. Een plan van aanpak communicatieve organisatie. Actie 2: Verbeteren dienstverlening Wij geloven dat onze dienstverlening de betrokkenheid van de gemeenschap versterkt, de kwaliteit van leven verbeterd en bouwt aan het vertrouwen tussen burgers en de gemeente. De inwoner staat centraal in onze dienstverlening. We sluiten aan bij de wensen en behoeften van onze inwoners. We streven naar dienstverlening die in één keer goed is en voor iedereen toegankelijk. We handelen klantgericht, betrouwbaar en volgens de geldende regels.

De verbetering van de dienstverlening is een voortdurende inspanning om onze inwoners beter van dienst te zijn en hun ervaring met de gemeente te optimaliseren. Een inclusieve gemeente begint bij toegankelijke diensten. Onze dienstverlening moet voor iedereen gemakkelijk toegankelijk zijn, ongeacht leeftijd, achtergrond, vermogen of locatie. We zullen onze digitale kanalen uitbreiden, maar tegelijkertijd ervoor zorgen dat er altijd tijd wordt gemaakt voor persoonlijk contact voor de mensen die dit nodig hebben.

47

We ontwikkelen samen met de andere MER-organisaties een programma dienstverlening. Met dit gezamenlijk programma willen we de toegankelijkheid van onze dienstverlening vergroten, onze klantgerichtheid verder versterken, innovatie stimuleren, kwaliteit en consistentie waarborgen en onze maatschappelijke impact vergroten. Bij de verbetering en ontwikkeling van onze dienstverlening maken we gebruik van onderzoeken zoals gebruikersonderzoek van de gemeentelijke website en een burgerpeiling. In 2025 gaan we een onderzoek doen naar onze telefonische dienstverlening. Binnen de digitale dienstverlening hebben we te maken met steeds meer wet- en regelgeving zoals de Wet Digitale Overheid (WDO). De inwoner heeft het recht om digitaal te communiceren met de overheid en moet er op kunnen vertrouwen dat we op een veilige, transparante manier overheidsinformatie uitwisselen en inzichtelijk maken. Ook bekijken we wat de ontwikkelingen rondom Kunstmatige Intelligentie (AI) voor onze dienstverlening kan betekenen. Resultaat: We ontwikkelingen een gezamenlijk programma dienstverlening. We voeren de Wet Digitale overheid (WDO) en de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer (WMEBV) uit. We onderzoeken onze telefonische dienstverlening door een telefonisch klant tevredenheidsonderzoek uit te voeren en waar mogelijk voeren we verbeteringen door.

We breiden onze digitale dienstverlening waar mogelijk verder uit.

Tactisch doel 2: Minder en duidelijkere regels, doen wat nodig is. Actie 1: Dereguleren We blijven in onze dagelijkse werkzaamheden onderzoeken of we regels kunnen verminderen of kunnen vereenvoudigen. De regels die blijven zijn duidelijk en begrijpelijk. Daarmee willen de regeldruk voor onze inwoners én onze medewerkers beperken. Resultaat: Voor de aanpak bestaanszekerheid gaan we, samen met onze collega (MER) gemeenten, (financiële)ondersteuningsregelingen herzien of samenvoegen om de hulp en ondersteuning makkelijker te maken. Dit leidt tot minder of eenvoudiger regelingen. We willen lokaal een groter aanbod van hulp en ondersteuning in de basisondersteuning waarvoor geen indicatie nodig is. We willen regionaal een minder versnipperd zorglandschap; we sturen op verlaging administratieve lasten en vergroten van de ruimte van de professional. We zorgen MER-breed in het kader van Samen doen, samen leren, voor versimpeling van onze beleidsregels en werkinstructies. Uitgaande van de bedoeling (geest van de wet). We zorgen voor één loket voor alle ondersteuningsmogelijkheden op het gebied van duurzaamheid. Dit maakt het voor inwoners makkelijker om de juiste hulp te vinden bij de verduurzaming van hun woning.

48

Tactisch doel 3: Meer samenwerken met inwoners en ondernemers. De samenleving verandert voortdurend en de maatschappelijke opgaves worden steeds complexer. Dit vraagt om een andere manier van samenwerken. Waar we onderdeel zijn van netwerken met een andere rolverdeling tussen gemeenschap en gemeente. We stimuleren deze gemeenschapsontwikkeling en geven ruimte aan initiatieven. Binnen de opgaven bestaanszekerheid en duurzaamheid dagen we onze inwoners uit om samen de koers te bepalen. Hierbij helpt het model rolverdeling Samen Doen. Actie 1: Stimuleren ontwikkeltraject ‘samen doen’ Het stappenplan inwonerinitiatieven helpt inwoners die een initiatief hebben op weg. Het biedt duidelijkheid wat voor de gemeente belangrijk is als we samenwerken. We kiezen voor een aanpassing van het experimenteerbudget. We laten los dat dit budget enkel voor vernieuwende, unieke ideeën is. We willen het budget inzetten voor het stimuleren van inwonerinitiatieven. Hiermee willen we initiatieven een kansrijke start gunnen. Voorwaarde is dat het initiatief geen aanspraak kan maken op reguliere subsidies en meewerkt aan samen leren en evalueren. Resultaat: We passen bij complexe inwonerinitiatieven de werkwijze toe zoals deze beschreven is in het stappenplan inwonerinitiatieven.