04 Bijlage 2: (Concept) ontwerp ruimtelijke onderbouwing

Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Kleine Bergerweg

Opdrachtgever: Solar Provider Group De heer G. Overbeke Vliegend Hertlaan 15-97 3526 KT Utrecht

Opdrachtnemer: Eelerwoude Onze vestigingen 088-1471100 info@eelerwoude.nl www.eelerwoude.nl

Projectgegevens: Projectnummer: Datum: Projectleider: Opgesteld: Gecontroleerd: Status: Versie:

203882 15-2-2024 T. Rood T. Rood & B. Pegge M. Brakels Definitief 2

© 2024 Eelerwoude Dit rapport is enkelzijdig opgemaakt.

Inhoudsopgave 1

Inleiding .................................................................................................................................................... 5

1.1

Aanleiding ...............................................................................................................................................5

1.2

Ligging en begrenzing besluitgebied ......................................................................................................6

1.3

Vigerend bestemmingsplan ....................................................................................................................7

1.4

Leeswijzer ...............................................................................................................................................7

2

Het initiatief .............................................................................................................................................. 8

2.1

Inleiding ..................................................................................................................................................8

2.2

Gebiedsbeschrijving................................................................................................................................8

2.3

Planbeschrijving ....................................................................................................................................10

2.4

Landschappelijke inpassing ..................................................................................................................16

3

Beleidskaders .......................................................................................................................................... 27

3.1

Inleiding ................................................................................................................................................27

3.2

Rijksbeleid .............................................................................................................................................27

3.3

Provinciaal beleid .................................................................................................................................29

3.4

Regionaal beleid ...................................................................................................................................38

3.5

Gemeentelijk beleid..............................................................................................................................39

3.6

Conclusie...............................................................................................................................................46

4

Waardentoets ......................................................................................................................................... 47

4.1

Inleiding ................................................................................................................................................47

4.2

Natuur...................................................................................................................................................47

4.3

Archeologie ...........................................................................................................................................49

4.4

Cultuurhistorie ......................................................................................................................................51

4.5

Water ....................................................................................................................................................52

4.6

Conclusie...............................................................................................................................................55

5

Milieuaspecten ....................................................................................................................................... 56

5.1

Inleiding ................................................................................................................................................56

5.2

Bodem ..................................................................................................................................................56

5.3

Geluid ...................................................................................................................................................56

5.4

Luchtkwaliteit .......................................................................................................................................58

5.5

Lichtreflectie .........................................................................................................................................59

5.6

Elektromagnetische straling .................................................................................................................60

5.7

Kabels en leidingen ...............................................................................................................................61

5.8

Externe veiligheid .................................................................................................................................61

5.9

Bedrijven en milieuzonering .................................................................................................................63 Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 3

5.10

Verkeer en parkeren .............................................................................................................................64

5.11

Vormvrije m.e.r-beoordeling ................................................................................................................64

5.12

Conclusie...............................................................................................................................................65

6

Uitvoerbaarheid ...................................................................................................................................... 66

6.1

Inleiding ................................................................................................................................................66

6.2

Ruimtelijke uitvoerbaarheid .................................................................................................................66

6.3

Maatschappelijke uitvoerbaarheid .......................................................................................................66

6.4

Economische uitvoerbaarheid ..............................................................................................................67

6.5

Conclusie...............................................................................................................................................67

Bijlagen .................................................................................................................................................................. 68

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 4

1 Inleiding 1.1 Aanleiding De Nederlandse overheid heeft in juni 2019 het Klimaatakkoord vastgesteld. Het centrale doel binnen dit akkoord is het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen met 49% in 2030 ten opzichte van 1990. Voor de elektriciteitssector geldt hierbij een opgave om in eerste instantie in 2030 de CO2-emmissies met tenminste 20,2 Mton te verminderen. In het verlagen van deze uitstoot is het van belang om energie op te wekken met hernieuwbare bronnen. In het Energieakkoord is afgesproken dat in 2023 het aandeel hernieuwbare energieopwekking 16% dient te zijn. Daarnaast spelen zich ook andere ruimtelijke vraagstukken af, zoals het spanningsveld tussen landbouw en natuur en het grote beslag op ruimte. Het is wenselijk om deze vraagstukken integraal mee te nemen bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Ook provincie Limburg en de gemeente Roerdalen onderschrijven het doel om de uitstoot van broeikasgassen terug te brengen. Zo committeert de gemeente Roerdalen zich aan het doel van het Rijk om in 2030 49% minder CO2 uit te stoten ten opzichte van 1990. Conform het beleidskader van de gemeente Roerdalen ‘Beleidskader Zonne- en Windenergie’ wil de gemeente in 2030 49% en in 2050 95% minder CO2 uitstoten ten opzichte van 1990. Vanuit het Klimaatakkoord is Nederland verdeeld in 30 energie regio's de zogenaamde RES-regio’s.

In feite dienen deze regio's aan te geven wat zij willen bijdragen aan het doel van het Rijk om in 2030 35 TWh te realiseren. RES-regio Noord- en Midden-Limburg, waar gemeente Roerdalen onderdeel van is, heeft als doelstelling om 55% CO2 reductie te behalen in 2030. In het ‘Beleidskader Zonne- en Windenergie van de gemeente Roerdalen 2021 – 2030’ heeft de gemeente zichzelf als doel gesteld om in 2030 70% van het elektriciteitsverbruik duurzaam op te wekken. Voor het behalen van deze doelstellingen zijn zonnepanelen op land en dak noodzakelijk. De voorgenomen ontwikkeling aan de Kleine Bergerweg te Sint Odiliënberg (gemeente Roerdalen) is één van de projecten, waar duurzame energie wordt opgewekt goed voor circa 4.000 huishoudens. Voor de realisatie van het zonnepark wordt een omgevingsvergunning aangevraagd, in afwijking van het bestemmingsplan (op grond van artikel 2.12, eerste lid, sub a, onder 3° Wabo). Deze voorliggende ruimtelijke onderbouwing is onderdeel van de vergunningsaanvraag en dient ter motivering van de afwijking op het bestemmingsplan. Hierin komen alle relevante aspecten vanuit de ruimtelijke ordening voor dit project aan de orde en deze ruimtelijke onderbouwing toont aan dat de ontwikkeling in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening.

Solar Provider Group (hierna: initiatiefnemer) is een ontwikkelaar met ruim 12 jaar ervaring met grondgebonden zonneparken. In haar Nederlandse kantoor in Utrecht zit een kernteam met meerdere experts met veel ervaring in projectontwikkeling, omgevingsmanagement en engineering. Door een centraal gelegen kantoor zijn ze altijd snel ter plaatse voor een ontmoeting met grondeigenaren, buurtbewoners, gemeenten en andere stakeholders. Er wordt veel waarde gehecht aan persoonlijk contact. De afgelopen jaren heeft de initiatiefnemer voor 50 à 70 hectare aan zonneparken in ontwikkeling om te bouwen in Nederland. Dit is goed voor groene elektriciteit voor circa 12.000 huishoudens. Daarnaast werkt de initiatiefnemer ook om zonnepanelen op daken te realiseren. Wereldwijd heeft de initiatiefnemer al meer dan 1.200 MWp aan projecten gerealiseerd c.q. gefinancierd. Samen met de grondeigenaren heeft de initiatiefnemer het initiatief genomen om op agrarische percelen in Sint Odiliënberg een zonnepark te realiseren.

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 5

1.2 Ligging en begrenzing besluitgebied Het besluitgebied van de voorgenomen ontwikkeling is gelegen in het buitengebied van de gemeente Roerdalen, gelegen tussen de kernen Sint Odiliënberg, Montfort, Linne en Lerop. Het voorgenomen zonnepark is gelegen ten westen van Sint Odiliënberg en heeft een bruto oppervlakte van circa 20 hectare. Het besluitgebied van Zonnepark Kleine bergerweg bestaat uit een negental kleinere kadastrale percelen. Dit zijn de percelen met de kadastrale gemeentenaam Sint Odiliënberg sectie F, nummers: 262, 261, 260, 259, 729, 255, 256, 257 en 219. Aan de noordwestzijde van het besluitgebied zijn de rijksweg A73 en het treinspoor vlakbij gelegen. Verder zijn in de directe omgeving van het besluitgebied diverse agrarische bedrijven gelegen. Aan de noordoostzijde is het natuurgebied Linnerheide gelegen. Ten zuiden ligt de kern Montfort. Afbeeldingen 1 en 2 geven de ligging van het besluitgebied weer.

Afbeelding 1. Luchtfoto met globale ligging van het besluitgebied (bron: Google, bewerking Eelerwoude).

Afbeelding 2. Luchtfoto met ligging besluitgebied en directe omgeving.

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 6

1.3 Vigerend bestemmingsplan Het planologisch regime voor het gebied is beschreven in het bestemmingsplan ‘Buitengebied Roerdalen - 2e herziening’. Dit bestemmingsplan is vastgesteld op 21 april 2016 door de gemeenteraad van gemeente Roerdalen. Op het besluitgebied is de enkelbestemming ‘Agrarisch met waarden – Landschapswaarden - 1’ van toepassing. Deze bestemming is onder meer aangewezen voor agrarische bedrijven, behoud, versterking en ontwikkeling van de landschappelijke, natuurlijke, cultuurhistorische en visueel-landschappelijke waarden van de gronden, zoals deze tot uitdrukking komt in de landschappelijke openheid, de landschappelijke beslotenheid in de vorm van bosschages, houtwallen en lanen en de geomorfologische waarden in de vorm van hoogterrassen, steilranden en oude Roermeander en extensieve dagrecreatie. Daarnaast gelden de dubbelbestemmingen ‘Waarde – Archeologie 5’, ‘Waarde – Archeologie 6’ en de gebiedsaanduiding ‘milieuzone – roerdalslenk II. De realisatie van een zonnepark is niet passend binnen het vigerend bestemmingsplan. De enkelbestemming ‘Agrarisch met waarden – Landschapswaarden - 1’ staat het gebruik van de gronden voor een zonnepark niet toe. Daarom wordt voor het zonnepark een omgevingsvergunning, in afwijking op het bestemmingsplan (op grond van artikel 2.12, eerste lid, sub a, onder 3o Wabo), aangevraagd voor de duur van maximaal 30 jaar.

Afbeelding 3. Uitsnede bestemmingsplan 'Buitengebied Roerdalen - 2e herziening' (bron: ruimtelijkeplannen.nl, bewerking Eelerwoude).

1.4 Leeswijzer De ruimtelijke onderbouwing is opgebouwd uit zes hoofdstukken. In hoofdstuk 2 wordt eerst ingegaan op het voorgenomen plan. In hoofdstuk 3 komt het beleidskader aan bod. Daarin wordt een beschrijving gegeven van het van toepassing zijnde Rijks-, provinciaal, regionaal en gemeentelijk beleid. Het voorgenomen plan wordt daarbij getoetst aan dit beleid. Hoofdstuk 4 bevat een waardentoets. Hieruit blijkt welke waarden er in het besluitgebied aanwezig zijn en of deze worden aangetast door de ontwikkeling. In hoofdstuk 5 komen de relevante milieuaspecten aan bod. In hoofdstuk 6 wordt tot slot ingegaan op de ruimtelijke, maatschappelijke en economische uitvoerbaarheid.

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 7

2 Het initiatief 2.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt de huidige situatie nader toegelicht en wordt het voorgenomen plan voor het zonnepark beschreven. Ten behoeve van Zonnepark Kleine Bergweg is door Eelerwoude een landschappelijk inpassingsplan opgesteld, waarin de landschappelijke inpassing nader wordt toegelicht en onderbouwd. Deze is als bijlage aan de ruimtelijke onderbouwing toegevoegd.

2.2 Gebiedsbeschrijving 2.2.1 Ligging in het Roerdal Het besluitgebied van het voorgenomen zonnepark is gelegen in het Roerdal, tussen de Roer en de Vlootbeek. Het Roerdal kenmerkt zich door de grotendeels vrij meanderende Roer, vanouds begeleid door populieren en broekbossen (natte bossen) in oude afgesneden armen (oude delen van de rivier). De vele hoogteverschillen en karakteristieke kronkelige laagtes (zie onderstaande hoogtekaart), geven aan dat het gebied vroeger onder invloed heeft gestaan van de rivier. Het landschap, ter plaatse van de oude Roerarmen, kenmerkt zich door de aanwezigheid van laagtes en stuifduinen. Dit gebied is in de voorlaatste IJstijd gevormd. In het dal komen ook meer uitgestrekte verhogingen voor. Deze vruchtbare open bouwlandgebieden, “ohé’s” genoemd, overstromen alleen bij zeer hoge waterstanden en vormen mede de karakteristiek van het Roerdal. Het dal van de Vlootbeek is een Roerdal uit vroegere tijd. Bijzonder zijn ook het Leropper- en Linnerveld.

Afbeelding 4. Hoogtekaart (links) en geomorfologische kaart (rechts).

Opvallend is de verandering van het beboste gebied op de roerdalgronden ten oosten van het besluitgebied. Deze zijn in de loop van de tijd steeds verder ontbost ten behoeve van landbouwgrond. Het gebied is hier opener geworden. Daarentegen is het westelijke gebied, waar het besluitgebied zich bevindt, juist meer besloten geworden door de komst van bosjes en fruitkwekerijen. Goed is te zien dat het gebied ontgonnen is vanaf de Grote Bergerweg en de Kleine Bergerweg. De (zand)wegen, zoals de ’s Heerenkampsweg en de Kraamweg, die zijn opgespannen tussen deze twee wegen zijn hier een restant van. De ontginning oriëntatie is hoofdzakelijk zuidoost -noordwest vanaf Linne richting Sint Odiliënberg en parallel aan de loop van de Roer. De kavelstructuur is blokvormig, maar wordt meer een stroken verkaveling richting het roerdal in het oosten van het zoekgebied. De bospercelen bij het besluitgebied zijn onderdeel van de Goudgroene natuurzone (Natuurnetwerk Limburg) en hiermee ook uitgesloten van het ontwikkelingsgebied voor zonneparken.

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 8

Afbeelding 5. Topografische kaarten (links 1925, rechts 1975) waarop de ontbossing en ontginning zichtbaar is.

2.2.2 De directe omgeving Rondom het besluitgebied aan de Kleine Bergerweg zijn verschillende agrarische bedrijven gelegen. Daarnaast ligt Zonnepark Kleine Bergerweg in een omgeving waar veel ontwikkelingen zijn met betrekking tot industriële activiteiten. Zo ligt het zonnepark op circa 600 van de vuilstort Attero, waarbij Zonnepark Deponie Zuid en het aangrenzende Zonnestation Montfort vergund zijn. Verder is ten zuidoosten ook Zonnepark Hobertsveld onlangs ingediend en is het plangebied gelegen nabij een rijksweg en spoorlijn. De landschappelijke meerwaarde met meervoudig ruimtegebruik die het zonnepark toevoegd in dit gebied, zorgen ervoor dat er aansluiting is binnen deze omgeving.

Afbeelding 6. Ligging plangebied i.r.t. haar omgeving.

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 9

Afbeelding 7. Impressie besluitgebied Zonnepark Kleine Bergerweg.

2.3 Planbeschrijving 2.3.1 Het initiatief voor Zonnepark Kleine Bergerweg In samenwerking met de grondeigenaren van de percelen gelegen aan de Kleine Bergerweg te Sint Odiliënberg heeft de initiatiefnemer het initiatief genomen voor de ontwikkeling van een grondgebonden zonnepark op deze percelen. Op dit moment zijn de gronden agrarisch in gebruik voor bouwland ten behoeve van de teelt van aardappelen, bieten, tarwe en rogge. Met de realisatie van voorliggend zonnepark worden de gronden voor een tijdelijke duur van 30 jaar in gebruik genomen voor de opwekking van duurzame energie. Hiervoor vinden diverse werkzaamheden plaatse, zoals het bouwen van het zonnepark, maar ook de aanlegwerkzaamheden voor de landschappelijke inpassing, zoals het graven van de wadi en het aanplanten van de haag. Het zonnepark (inclusief landschappelijke inpassing en onderhoudspaden) heeft een totale oppervlakte van circa 20 hectare. Het deel wat bedekt is door zonnepanelen bedraagt netto 6,64 hectare. Dit betreft 32% van het totale besluitgebied. Het onbedekte deel van het besluitgebied (landschappelijke inpassing, onderhoudspaden etc.) bedraagt 13,36 hectare, wat 68% van het besluitgebied is.

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 10

2.3.2 Locatiekeuze De locatiekeuze voor Zonnepark Kleine Bergerweg is zorgvuldig tot stand gekomen. Met de voorliggende locatie kan het zonnepark een bijdrage leveren aan het gemeentelijke streven om tot 2030 75 hectare aan zonneparken te realiseren, aangezien voorliggende locatie niet is gelegen in een van de uitsluitingsgebieden voor zonneparken van de gemeente Roerdalen. Het zonnepark op voorliggende locatie kan worden aangesloten op het elektriciteitsnet, daar een aansluitindicatie is afgegeven. Het dichtstbijzijnde aansluitstation van Enexis is gelegen op circa 2 km van het besluitgebied, waarmee het aansluitpunt voldoende dichtbij ligt. Daarnaast is een zonnepark hier landschappelijk goed inpasbaar binnen de aanwezige landschapsstructuren en op deze gronden kan de opwekking van duurzame energie samengaan met andere functies (meervoudig ruimtegebruik door optie voor begrazen met schapen). Zo sluit de landschappelijke inrichting van het zonnepark aan op bestaande omliggende groenstructuren. Door realisatie van de landschappelijke inpassing worden ecologische structuren versterkt en nieuwe verblijfplaatsen gecreëerd voor de gebiedseigen fauna. Een deel van de voorgestelde inpassingsmaatregelen worden voor een permante situatie aangelegd, aansluitend bij de Goudgroene natuurzone.

Het zonnepark biedt hiermee een kans om de landschappelijk kwaliteit en biodiversiteit in het landschap te versterken.

2.3.3 Technische gegevens zonnepark Het besluitgebied voor de ontwikkeling van Zonnepark Kleine Bergerweg heeft een oppervlak van circa 20 hectare. Van het totaal wordt 6,64 hectare gereserveerd voor de opstelling van zonnepalen (pv-panelen). 13,36 hectare van de gronden tussen en rondom de pv-panelen wordt gebruikt voor de landschappelijke inpassing, de versterking van de biodiversiteit en onderhoudspaden. Totaal heeft het zonnepark een opgesteld vermogen van 15 MWp. Opstelling De zonnepanelen (of pv-panelen) worden op tafels geplaatst. Een impressie van de tafelconstructie is te zien op onderstaande afbeelding. Voor de stevigheid worden de tafels bevestigd in de grond. Hiervoor worden dunne stalen palen tussen de 1,5 - 2 meter diepte de grond ingeslagen, afhankelijk van de bodemgesteldheid. Er wordt geen gebruik gemaakt van betonnen funderingen en uitlogende materialen. Het zonnepark wordt ingericht met een oriëntatie op het zuiden, waarbij de kavelstructuren van het besluitgebied worden gevolgd. De zonnepanelen krijgen een hellingshoek van circa 10 à 13 graden. De nokhoogte van de panelen is maximaal 1,77 meter en de hoogte ten opzichte van het maaiveld is tussen 30 cm - 70 cm. Tussen de tafels met zonnepanelen komen paden van ongeveer 2,50 meter breed, ten behoeve van regulier onderhoud en beheer.

Hierdoor is het ook mogelijk om met schapen te beheren middels drukbegrazing. Tussen en onder de panelen is ruimte vrijgehouden voor een kruidenrijk grasland. De panelen krijgen één soort kleur, blauw of zwart. Dit zorgt onder meer voor een rustig beeld voor de omgeving.

Afbeelding 8. Opstelling zonnepanelen Zonnepark Kleine Bergerweg (bron: Solar Provider Group).

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 11

Transformatoren, omvormers en inkoopstation. De opgewekte stroom van de zonnepanelen wordt getransporteerd naar omvormers. De omvormers worden gerealiseerd op totaal vijf omvormerrekken van ca. 8,5m x 2,0m x 3,0m (lxbxh) nabij de transformatorstations. Vanaf de omvormers wordt de elektrische stroom verder getransporteerd naar transformatorstations en daaropvolgend een inkoopstation. Binnen het zonnepark worden vijf transformatorstations van 3 MVA en een inkoopstation gerealiseerd. Het inkoopstation en de transformatorstations hebben elk een oppervlakte van circa 10 m2 en krijgen een maximale hoogte van 3,5 meter, gemeten vanaf het maaiveld. Energieopslagsysteem (EOS) Naast de benodigde technische installaties voor het functioneren van het zonnepark wordt binnen zonnepark Kleine Bergerweg ook een energieopslagsysteem (EOS) gerealiseerd. Door de geproduceerde energie op te slaan kan het energienet deels worden ontlast en op een later moment worden toegevoegd aan het net. Belangrijke voorwaarde hierin is dat de opgewekte energie terug geleverd moet worden op het elektriciteitsnet. Dit is voor Zonnepark Kleine Bergerweg verzekerd. Het energieopslagsysteem wordt volgens een module-oplossing gerealiseerd, welke bestaat uit batterijrekken met veertien batterijen, een transformator, een omvormer en diverse control units. Het EOS heeft een opslagcapaciteit van 5 MW.

De bouwhoogte van de batterijmodule en de transformator bedraagt 3 meter. De bouwhoogte van de omvormer bedraagt 3,8 meter. Ten aanzien van de veiligheid is door de leverancier van het EOS een document opgesteld waarin ingegaan wordt op de brandveiligheid en het detectiesysteem van de batterijmodule. Deze is bij voorliggende aanvraag bijgevoegd.

Afbeelding 9. Weergave batterijopstelling bij Zonnepark Kleine Bergerweg (bron: Solar Provider Group).

Beveiliging Vanuit beveiligingsredenen is het noodzakelijk om rondom het zonnepark een hekwerk en cameramasten te plaatsen. Het hekwerk zorgt ervoor dat het park wordt afgeschermd voor onbevoegden. Om ervoor te zorgen dat grondgebonden zoogdieren, zoals marters, das, hazen, maar ook reeën, gebruik kunnen blijven maken van het besluitgebied, zodat zij zich kunnen blijven verplaatsen, wordt het hekwerk om de 50 meter uitgevoerd met Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 12

een gat. Hierdoor zijn de grondgebonden zoogdieren in staat het besluitgebied te doorkruisen. Het hekwerk heeft een hoogte van maximaal 2,50 meter en wordt uitgevoerd in een natuurlijke uitstraling, waarbij gebruik wordt gemaakt van houten palen en een grove maas, zodat het hekwerk opgaat in het landschap. Vanwege de uitvoering in een grove maas kan gesproken worden van een transparant hekwerk. Voor de voorgenomen ontwikkeling wordt een bewakingssysteem toegepast dat bestaat uit thermische en Pan/Tilt/Zoom (PTZ) camera’s welke zijn opgesteld langs de perimeter. Het systeem functioneert op basis van objectdetectie door middel van op masten gemonteerde vaste thermische camera’s welke zowel overdag als ‘s nachts zeer betrouwbaar zicht bieden en kunnen detecteren. Er wordt gebruik gemaakt van twee typen thermische camera’s, een bullet model voor herkenning veraf en een turret model om de dode zichthoek onderaan de mast af te dekken. Hierdoor kan het aantal masten en daarmee het installatiewerk beperkt worden. De camera’s zullen gebruik maken van gewogen objectherkenning waarbij tevens het gedrag van een object onderscheiden wordt. De zonering zal in overlappende wijze op de camera’s worden ingericht. Naast de thermische camera’s voor herkenning worden er voor alarmverificatie high speed PTZ-camera’s geplaatst welke ieder zicht bieden over een deel van het terrein.

De PTZ- camera’s zijn volledig geïntegreerd, voorzien van optische zoomobjectieven en continu rotatie (geen eind stop). Privacy omwonenden Om de privacy van omwonenden te waarborgen worden, waar nodig, over de beelden van de camera’s zwarte vlakken ingesteld waardoor er niet in deze gevoelige gebieden kan worden geobserveerd. Cameramasten Bij de voorgenomen ontwikkeling zijn 5 vaste cameramasten van 4 à 6 meter hoog opgenomen, welke rondom de periferie worden geplaatst. De masten zijn geschikt voor plaatsing in de grond en voorzien van een aangelaste doorvoerbuis voor de voeding en datakabels, de buis dient tevens als maaiveld bescherming.

Afbeelding 10. Impressie landschappelijk hekwerk met houten palen.

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 13

Afbeelding 11. Voorbeeld hekwerk met om de 50 meter een opening voor grondgebonden zoogdieren (bron: Solar Provider Group).

Afbeelding 12. Impressie camerasysteem (bron: Solar Provider Group).

Netaansluiting De geproduceerde elektriciteit wordt middels kabels en een inkoopstation verder afgevoerd richting het elektriciteitsnet. Zonnepark Kleine Bergerweg wordt verbonden met een aansluitstation van Enexis in Merum. De aansluiting op het onderstation is reeds verzekerd en aanbetaald bij Enexis. Het aansluitstation in Merum is op circa 2 km van Zonnepark Kleine Bergerweg gelegen. Toegankelijkheid en ontsluiting Het besluitgebied wordt ontsloten vanaf de Kleine en Grote Bergerweg. Vanaf deze weg kan zowel het noordelijk deel als het zuidelijk deel van het besluitgebied worden betreden. In totaal zijn er vier toegangspoorten om het gehele besluitgebied goed te kunnen bereiken tijdens calamiteiten. Vanaf de toegangspoort wordt binnen het zonnepark zoveel mogelijk gebruik gemaakt van onverharde paden. Ten behoeve van de veiligheid zal een deel van de paden bestaan uit halfverharding, zodat het gehele zonnepark tijdens een eventuele calamiteit bereikbaar is voor hulpdiensten. Deze toegangswegen en beheerpaden worden geschikt gemaakt voor zwaardere voertuigen, zoals bluswagens. Dit is reeds afgestemd met de veiligheidsregio.

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 14

2.3.4 Informatie- en rustpunt Centraal op het Zonnepark Kleine Bergerweg en langs de recreatieve route wordt een informatie en rustpunt gemaakt. Hier kan langs de route even op adem gekomen worden én informatie ingewonnen worden over het zonnepark. Voor kinderen zijn er natuurlijke speel-elementen aanwezig, kan er geleerd worden over diersoorten die voorkomen op het zonnepark en worden de voordelen van zonne-energie inzichtelijk gemaakt. Een speel- en uitkijkheuvel vormt het centrale punt van de plek. Een tweetal picknickbanken vormen een rustpunt op de locatie. De entree van de plek wordt gemarkeerd door een markant bijenhotel. De gehele plek is omsloten door een gemengde haag die voor een geborgen gevoel zorgt en veel biodiversiteit toevoegt. Zie voor de inrichtingstekening van het informatie- en rustpunt paragraaf 2.4 en het separate landschappelijk inrichtingsplan. Om overlast zoveel mogelijk tegen te gaan wordt ter plaatse van het informatie- en rustpunt tevens een cameramast gerealiseerd.

Afbeelding 13. Referentie van een uitkijkheuvel bij een zonnepark.

2.3.5 Bouw De start van de bouw is afhankelijk van het moment waarop de benodigde rijkssubsidies (SDE++) zijn toegewezen en vergunningen zijn verleend en wanneer de netaansluiting opgeleverd kan zijn met voldoende transportcapaciteit. De aanlegfase van de panelen en bijbehorende installaties beslaat waarschijnlijk een tijdsperiode van circa zes maanden. Naar verwachting zal in 2025 worden gestart met de bouw van Zonnepark Kleine Bergerweg. Door te werken met strategische aanrijroutes wordt verkeersoverlast zoveel mogelijk vermeden. Deze aanrijroutes lopen naar verwachting via de Grote Bergerweg en ’s Heerenkampsweg. Omwonenden worden voorafgaand de start van de bouw hier tijdig van op de hoogte gesteld, zodat de verkeersoverlast wordt geminimaliseerd.

2.3.6 Looptijd Het zonnepark heeft een exploitatiefase van 30 jaar. Na deze termijn zal het zonnepark volledig worden ontmanteld en wordt de grond teruggebracht naar de huidige staat van gebruik, waarbij delen van het de landschappelijke inpassing worden behouden. Dit is beschreven en vastgelegd in het amoveringsplan, welke separaat bij voorliggende ruimtelijke onderbouwing is bijgevoegd. Zie hiervoor tevens paragraaf 3.5.2.

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 15

2.3.7 Operationeel De aanlegfase loopt over in de fase van beheer. In deze periode is de ontwikkelaar verantwoordelijk voor een goed ecologisch beheer van het besluitgebied. Hiervoor is een beplantings- en beheersparagraaf opgesteld, welke is opgenomen in het landschappelijk inpassingsplan voor Zonnepark Kleine Bergerweg. In deze periode worden geen meststoffen of pesticiden gebruikt. Dit heeft een positief effect op bijvoorbeeld het bodemleven. Na ontmanteling van het zonnepark worden de percelen in oorspronkelijke staat teruggebracht. Voor het onderhoud van het zonnepark tijdens de operationele fase wil de initiatiefnemer samenwerken met Westrom. Westrom is een organisatie waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een kans krijgen om ervaring op te doen en werk te vinden. Onderhoud en schoonmaak van de zonnepanelen kan een uitkomst bieden voor deze mensen om te re-integreren op de arbeidsmarkt. In overleg met Westrom is het idee tot stand gekomen dat de deelnemers mee kunnen lopen met verschillende aspecten vanaf de aanlegfase van het zonnepark tot aan onderhoud van het zonnepark.

2.4 Landschappelijke inpassing De landschappelijke inpassing van Zonnepark Kleine Bergerweg is beschreven in het landschappelijke inpassingplan, welke als bijlage bij de ruimtelijke onderbouwing is opgenomen. In deze paragraaf worden de hoofdpunten van de landschappelijke inpassing toegelicht. De landschappelijke inpassing van het zonnepark is tot stand gekomen op basis van een beleidsanalyse, landschappelijke analyse, technische uitgangspunten, overleg met stakeholders, zoals omwonenden en Gemeente Roerdalen. Gemeente Roerdalen stelt als voorwaarde in haar vergunning dat de gronden behorende bij het zonnepark uitsluitend als zodanig mogen worden gebruikt wanneer binnen 1 jaar na realisatie van het zonnepark de landschappelijke inpassing is uitgevoerd en kwalitatief en kwantitatief in stand wordt gehouden.

2.4.1 Ontwerpuitgangspunten Uit de landschaps- en beleidsanalyse is een aantal uitgangspunten te halen die leidend zijn voor de landschappelijke inpassing van het zonnepark. Hieronder is een opsomming te vinden van de uitgangspunten die gebruikt zijn voor het opstellen van het landschapsplan. Deze uitgangspunten zijn gekoppeld aan de 5 strenge voorwaarden die de gemeente stelt in het 'Beleidskader Zonne- en Windenergie Gemeente Roerdalen 2021-2030’. De nadere onderbouwing van de 5 strenge voorwaarden is opgenomen in paragraaf 3.5.2

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 16

Afbeelding 14. Uitgangspuntenkaart met ontwerpuitgangspunten (zie tevens het separate landschappelijk inrichtingsplan Zonnepark Kleine Bergerweg).

Strenge voorwaarde 1 “Het te ontwikkelen zonneveld moet passen in de schaal, de sfeer en de maatvoering van het landschap waar het zonneveld deel van gaat uitmaken.” Hoewel het besluitgebied volgens de omgevingsvisie van de gemeente Roerdalen in het open cultuurlandschap ligt, is het gebied niet meer zo open als dat het vroeger was. Met de komst van een grote fruitkwekerij en aanplant van verschillende bospercelen is het gebied kleinschaliger geworden. De grote openheid is vooral ten oosten van het besluitgebied te vinden. Wel zijn er een aantal prominente zichtlijnen die het behouden waard zijn. De totale oppervlakte van het besluitgebied bedraagt 20 hectare. De oppervlakte binnen het hekwerk is 12,6 hectare. Het deel wat bedekt is door zonnepanelen bedraagt 6,64 hectare. Dit betreft 32% van het totale besluitgebied. Het onbedekte deel van het besluitgebied (landschappelijke inpassing, onderhoudspaden etc.) bedraagt 13,36 hectare, wat 68% van het besluitgebied is. Dit is ruim boven de norm van 25% die door Holland Solar wordt voorgesteld in de Gedragscode Zon op Land. De zonnepanelen zijn zuid georiënteerd. De panelen worden in de leidende kavelrichting geplaatst, zodat deze goed in de landschappelijke structuur worden ingepast en er geen ravelranden bij de panelen opstelling ontstaan.

Strenge voorwaarde 2 Het te ontwikkelen zonneveld moet landschappelijk worden ingepast: - Inpassen directe (be-)levingsfactoren; - Stimuleren biodiversiteit; - Stimuleren waterberging en – infiltratie. De doorgaande verbindingswegen Grote Bergerweg en Kleine Bergerweg, liggen iets verhoogd in het landschap, waardoor je makkelijk over het besluitgebied heen kijkt. Dit voordeel wordt ingezet bij de aanleg van het zonnepark. Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 17

Opvallend is ook de afwisseling van bomenrijen langs de weg. Op andere stukken worden deze weer onderbroken. Zo is er een rij bomen langs de Kleine Bergerweg bij het besluitgebied, maar ontbreekt de bomenrij langs het besluitgebied aan de Grote Bergerweg. Vervolgens is er wel weer een bomenrij aanwezig in het oostelijke deel van de Grote Bergerweg. De bomenrij ontbreekt in het oosten juist langs de Kleine Bergerweg. Deze karakteristieke afwisseling wordt in stand gehouden. Er is een aantal belangrijke zichtlijnen die het behouden waard zijn in het besluitgebied, deze worden opgenomen in het ontwerp. De zichtlijnen zijn weergegeven in de uitgangspuntenkaart (afbeelding 14) en worden vooral beleefd via de twee verbindingswegen. Doordat het besluitgebied grenst aan een aantal bestaande groenstructuren, kan hier op aangesloten worden bij de ontwikkeling. Hier kan een ecologische meerwaarde gecreëerd worden voor het gebied. Zie hiervoor tevens paragraaf 4.1.3 waar nader ingegaan wordt op de ecologische kansen. Er zijn verschillende woningen rond het besluitgebied aanwezig. Er wordt daarbij rekening gehouden met een zone van 100 meter rond de kavel van de woning, die vrij moet blijven van zonnepanelen of aanverwante installaties. Door middel van een landschappelijke haag wordt aangesloten op het beeld van hagen rondom de reeds aanwezige fruitboomgaarden in de omgeving.

Het zicht op het panelenveld wordt hierdoor op een landschappelijke manier gemaskeerd. Bovenstaande draagt ook bij aan de stimulering van biodiversiteit in het besluitgebied. Tevens wordt binnen het besluitgebied kruiden- en faunarijk grasland toegepast. Deze kruidenrijke graslanden komen ten goede van de patrijs. Verder worden de raden van het zonnepark ingezaaid als keverbank, bloekblokken en diverse stukken met insectenrijk grasland. Hiermee wordt met voorliggend zonnepark bijgedragen aan de stimulering van biodiversiteit in de directe omgeving. Er wordt een wadi aangelegd op het laagste punt in het besluitgebied. Deze wadi zorgt voor het bergen van water en heeft daarnaast een ecologische meerwaarde voor het gebied. Strenge voorwaarde 3 Meervoudig ruimtegebruik Door het (deels) openstellen van het zonnepark met een educatieve plek met zitje, waar het zonnepark zich openbaart aan de voorbijganger, recreatieve paden aan te leggen langs het zonnepark en aan te sluiten op recreatieve netwerken in de omgeving, ontstaat er meervoudig ruimtegebruik van het zonnepark. Daarnaast is de initiatiefnemer voornemens schapen te houden ten behoeve van onderhoud tussen de zonnepanelen. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van drukbegrazing.

Strenge voorwaarde 4 Het te ontwikkelen zonneveld moet aantoonbaar waarden toevoegen: - Landschappelijke elementen; - Maatschappelijke ontwikkeling; - Coöperatieve realisatie; - Ontwerpen en toepassing compensatieregeling. Het zonnepark zet in op zowel een ecologische als een recreatieve meerwaarde voor het gebied. Hier liggen de grootste kansen om het gebied aantrekkelijk te maken voor de toeristen die er nu al langs komen en de ecologische functie die het nu al vervult. Daarnaast draagt het informatiepunt bij aan de kennis en ervaring over zonneparken. Verder is in een vroeg stadium van het proces ingezet op de coöperatieve realisatie door Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 18

omwonenden en stakeholders mee te nemen in het planproces. Zo is naar aanleiding van dit proces de paneelhoogte aangepast en worden de faunatunnel en het informatiepunt gerealiseerd. Strenge voorwaarde 5 Privaatrechtelijk borgen in anterieure overeenkomst tussen initiatiefnemer en gemeente Roerdalen of in privaatrechtelijke overeenkomst tussen initiatiefnemer en landeigenaar: - Onderhoud en werking technische installatie; - Onderhoud en landschappelijke inpassing; - Toevoeging maatschappelijke meerwaarde; - Ontmanteling na beëindiging; - Coöperatieve realisatie; - Participatie bij concrete planontwikkeling. Het onderhoud van de technische installaties wordt gedaan door de initiatiefnemer in combinatie met de aannemer. De landschappelijke inpassing wordt onderhouden door Westrom (voornemens) en een lokale hovenier of groenaannemer. Na het verlopen van de vergunningtermijn wordt het zonnepark ontmanteld, waarbij de gronden in oorspronkelijke staat worden teruggebracht. Zie hiervoor ook het separaat bijgevoegde amoveringsplan. Het zonnepark voegt maatschappelijke meerwaarde toe door het faciliteren van recreatieve mogelijkheden rond het zonnepark en een educatieve bijdrage. Ook is er contact geweest met de omwonenden, lokale ecoloog, verschillende (overheids)organisaties en de Coöperatie Duurzaam Roerdalen.

Tevens is de initiatiefnemer voornemens te streven naar 50% lokaal eigendom. Zie hiervoor tevens het separaat bijgevoegde porfijtplan.

2.4.2 Ecologische en maatschappelijke kansen van het zonnepark De das In de directe omgeving van het besluitgebied komen dassen voor. Ook nabij het besluitgebied zijn in de groenstrook sporen aangetroffen die mogelijk van das zijn (burcht). Het stapelvoedsel van das zijn regenwormen. Met name zijn bemeste graslanden interessant voor dassen door het (hogere) aanbod aan regenwormen. In de huidige situatie is door de functie van landbouwgebied sprake van een voedselpiek voor een zeer korte periode in het jaar. Door bij de inrichting te kiezen voor ruigte stroken/veel bloemen en in de rand/ haag langs het zonnepark veel (besdragende) heesters, hagen en struweel, wordt gezorgd voor een toename van aantallen muizen, slakken en kevers, die dassen van voedsel kunnen voorzien indien regenwormen gedurende koude of zeer droge omstandigheden lastig bereikbaar zijn. Ook blijven de landschapselementen in de omgeving, zoals bosschages aan de noordoostzijde en zuidzijde van het besluitgebied, die tevens tot de Goudgroene zone behoren behouden. Onder de Grote Bergerweg wordt een faunapassage gerealiseerd voor o.a.de das, mede doordat de dassen vaak verkeersslachtoffers zijn. Hiervoor is afstemming geweest met een lokale ecoloog, die bevestigd dat de tunnel op de juiste plek wordt gerealiseerd.

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 19

Patrijs Op meerdere plekken worden patrijzenakkers aangelegd in de randen van het zonnepark. In de omgeving komen al meerdere patrijzenakkers voor, waarbij deze als toevoeging kunnen worden gezien in de vorm van stapstenen. De patrijs heeft juist baat bij kleine percelen verspreid over een groot gebied. De volgende maatregelen worden toegepast in de randen van het zonnepark: - Keverbanken zijn stroken die een halve meter hoger liggen dan de omliggende grond, ingezaaid met gras en kruiden. De loopkevers die hier worden aangetrokken dienen weer als voedsel voor patrijs. - Bloemenblokken: ingezaaide stukken bloemrijke delen zoals zonnebloem, boekweit, luzerne en verschillende granen. - Insectenrijk grasland: grasland met een mengsel van klaver, bloemen en wilde kruiden, als korenbloem en klaproos. Dit is met name voor patrijs kuikens gunstig. Bloemrijke delen laten bosranden goed uitkomen waardoor deze echt functioneel worden. Naast de soorten die reeds bekend zijn, hebben bosranden ook een gunstig effect op grondgeboden zoogdieren als egel, konijn, kleine marters, broedvogels en insecten zoals vlinders.

Afbeelding 15. Landschappelijke inrichting Zonnepark Kleine Bergerweg (bron: Landschappelijk inrichtingsplan Zonnepark Kleine Bergerweg).

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 20

Belangrijk bij de plaatsing van het zonnepark zijn de prominente zichtlijnen. Deze zijn leidend en worden opgenomen in het ontwerp. Hiervoor wordt een informatiepunt bij het zonnepark geplaatst over o.a. het zonnepark en de ecologische bijdrage (zie ook paragraaf 2.3.4).

Afbeelding 16. Detailuitwerking inrichting informatie- en rustpunt (bron: Landschappelijk inrichtingsplan Zonnepark Kleine Bergerweg).

Het besluitgebied sluit aan op de bestaande omliggende groenstructuren. Door realisatie van de landschappelijke inpassing worden ecologische structuren versterkt en nieuwe verblijfplaatsen gecreëerd voor de gebiedseigen fauna. Het aanleggen van verbindende bosranden langs de bestaande bossen zorgt voor een grotere biodiversiteit. Een gemengde haag is een element wat aansluit op de omgeving van fruitboomgaarden en versterkt de ecologische waarde van het gebied. Bij de aanplant wordt ook rekening gehouden met de kenmerkende openheid. De hagen blijven relatief laag en hogere boomkronen belemmeren het zicht niet. De randen van het zonnepark en het zonnepark zelf worden ingezaaid met een kruidenrijk inheems mengsel. Doordat de gronden niet meer intensief worden beheerd voor de landbouw, is het mogelijk om een kruidenrijk grasland te realiseren. Het niet meer bemesten van de bodem leidt tot verschraling in plaats van verrijking en leidt daarom tot verhoging van de biodiversiteit. Een wadi wordt aangelegd op het laagste deel van het besluitgebied om een natter gedeelte te creëren. Ook draagt dit bij aan de verhoging van de biodiversiteit van het gebied. In de weide van het noordelijke gedeelte worden verschillende gradiënten aangebracht ter bevordering van de diversiteit.

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 21

Afbeelding 17. Doorsnede 2 met de locatie van de doorsnede, waarbij de inpassing rondom het zonnepark wordt weergegeven (bron: Landschappelijk inrichtingsplan Zonnepark Kleine Bergerweg).

Gemengde haag Aan de buitenzijde van het hekwerk wordt een gemengde haag toegepast. Dit vormt de afscheiding tussen de panelen en de openbare weg. De struweelhaag krijgt een maximale hoogte van 1,5-2 meter en een breedte van 1,5 meter. De haag bestaat uit verschillende inheemse plantsoorten. Naast dat struweelhaag voor afscheiding zorgt, biedt het ook extra leef- en schuilplekken voor kleine dieren en vogels.

Afbeelding 18. Weergave gemengde hagen binnen Zonnepark Kleine Bergerweg (bron: Landschappelijk inrichtingsplan Zonnepark Kleine Bergerweg).

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 22

Klimplanten langs het hekwerk Aan de binnenzijde van het hekwerk is ruimte voor diverse klimplanten die meer diversiteit geven aan de gemengde haag. Deze worden geplaatst op de zichtzijdes van de omwonenden op het zonnepark. Soorten als bosrank, wilde kamperfoelie en heggenrank passen in deze omgeving en zijn waardevol voor meerdere specifieke insecten.

Afbeelding 19. Weergave klimplanten langs het hekwerk binnen Zonnepark Kleine Bergerweg (bron: Landschappelijk inrichtingsplan Zonnepark Kleine Bergerweg).

Afbeelding 20. Referentiebeelden: Inheemse wilde kamperfoelie (L) en heestergroep in ontwikkeling (R).

Heester groepen Ter bevordering van de biodiversiteit worden er waar er meer ruimte is heestergroepen aangeplant. De heesters hebben een verspreide bloei die een bron van nectar en stuifmeel zijn. Door het plaatsen van een insectenhotel in het gebied bij de bloeiende heesters wordt het leefomgeving van bijen en insecten nog aantrekkelijker. De heesters worden groepsgewijs en gemixt aangeplant waardoor er verschillende groepjes heesters worden gevormd. Door de gemixte samenstelling ontstaat er een variantie in hoogte en bloei tussen de verschillende heester groepjes.

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 23

Afbeelding 21. Weergave heestergroepen binnen Zonnepark Kleine Bergerweg (bron: Landschappelijk inrichtingsplan Zonnepark Kleine Bergerweg).

Kruidenrijk grasland Een kruidenrijk grasland schept een kleurig beeld door het grote aandeel bloeiende kruiden. Het kruidenrijke gras wordt toegepast in de weides als ook rondom en onder de panelen. Kruidenrijk grasland speelt een belangrijke rol voor de biodiversiteitswaarde van een gebied. Door het beheer extensief uit te voeren kan een kruidenrijk grasland ontstaan met een ecologische meerwaarde voor onder andere insecten. Ook op onderhoudspaden tussen en onder de panelenrijen is het waardevol om ruige grasvegetatie te ontwikkelen. Bomenrij langs openbare weg Langs de Kleine Bergerweg en de ‘s Heerenkampsweg aan de noordzijde van het besluitgebied worden in aansluiting van de bestaande bomenrijen extra bomen zoals Winterlinde en Fladderiep aangeplant. Dit ter versterking van de landschapslijnen en voor de ecologische verbinding. Winterlindes - Kleine Bergerweg De bestaande bomenrij bestaat uit esdoorns. Voor de diversiteit wordt deze rij aan de oostzijde aangevuld met een andere soort, de winterlinde (tiliacordata). Deze bomen worden met een onderlinge afstand van 10 meter aangeplant. De linde heeft een grote ecologische betekenis voor met name insecten en vogels. Fladderiep – ‘s Heerenkampsweg Aan de noordwestzijde wordt ‘s Heerenkampsweg beplant met de Fladderiep (Ulmus laevis). Dit om weer een extra boomsoort toe te voegen.

Deze bomenrij vormt samen met de bestaande esdoorns en de linden een gesloten rij die de twee bospartijen met elkaar verbindt.

Afbeelding 22. Referentiebeeld van lindes in een rij Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 24

Wadi De wadi wordt aan de zuidwestzijde en noordoostzijde gerealiseerd. Dit is het laagstgelegen gedeelte van het besluitgebied. Deze wadi krijgt een profiel met een flauwe oever zodat er veel gradiënten ontstaan. De verwachting is dat deze plek over het algemeen net wat natter is dan het overige gedeelte. Door hier wat te gaan verdiepen versterkt dit de verschillende gradiënten en hierdoor de diverse flora en fauna

Afbeelding 23. Referentiebeeld van een wadi.

Samenwerking voor recycling Daarnaast wil de initiatiefnemer samenwerken met stichting Zonne-energie Recycling Nederland. Deze stichting werkt aan het grootste Nederlandse zonnepaneelrecycling-initiatief. Samen met ELSi2 bouwt de stichting een nieuwe recyclingfabriek die minimaal 95% van de materialen uit een zonnepaneel weet terug te winnen voor hergebruik (conventionele recycling van zonnepanelen komt meestal niet hoger dan 85%). Na 30 jaar is de restwaarde van het zonnepark nog altijd hoog en kunnen de panelen worden hergebruikt. Samenwerking voor onderhoud van het zonnepark Voor het onderhoud van het zonnepark tijdens de operationele fase wil de initiatiefnemer samenwerken met Westrom. Westrom is een organisatie waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een kans krijgen om ervaring op te doen en werk te vinden. Onderhoud en schoonmaak van de zonnepanelen kan een uitkomst bieden voor deze mensen om te re-integreren op de arbeidsmarkt. In overleg met Westrom is het idee tot stand gekomen dat de deelnemers mee kunnen lopen met verschillende aspecten vanaf de aanlegfase van het zonnepark tot aan onderhoud van het zonnepark.

Permanente natuurontwikkeling Vanuit de locatiekeuze blijkt dat voorliggende locatie geschikt is om – naast de opwekking van duurzame energie – ook in te zetten op versterking van natuur door landschapselementen te realiseren, welke ook na de exploitatieperiode kunnen worden behouden. Rondom het besluitgebied wordt een gemengde haag aangeplant. Deze hagenstructuur is gewenst om zo veel als mogelijk te handhaven rondom het besluitgebeid, zodat de ecologische verbinding tussen de nabijgelegen opgaande groenstructuren (onderdeel van Goudgroene natuurzone) behouden blijven. Verder worden ook heestergroepen ten behoeve van biodiversiteit behouden, die tevens aansluiten op de Groengoude natuurzone. Hiermee wordt beoogd om ook na exploitatie van het zonnepark de robuuste groene omzoming te behouden. Zie onderstaande afbeelding voor een indicatie van de beoogde permenante ontwikkeling.

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 25

Afbeelding 24. Totaaloverzicht te behouden landschapselementen

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 26

3 Beleidskaders 3.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt het beleid beschreven dat betrekking heeft op het besluitgebied en de voorgenomen ontwikkeling. Het wordt benaderd vanuit het Rijks-, provinciaal, regionaal en gemeentelijk beleid. Het voorgenomen plan wordt getoetst aan dit beschreven beleid.

3.2 Rijksbeleid 3.2.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft op 11 september 2020 de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) vastgesteld. Nederland staat in de komende jaren voor een aantal opgaven van nationaal belang. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) stelt dat grote en complexe opgaven zoals klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie, bereikbaarheid en woningbouw Nederland flink zullen veranderen. In de NOVI is omgevingskwaliteit het kernbegrip: dat wil zeggen ruimtelijke kwaliteit én milieukwaliteit. Vanuit de NOVI geeft het Rijk kaders en richting voor zowel nationale als decentrale keuzes. Centraal bij de afweging van belangen staat een evenwichtig gebruik van de fysieke leefomgeving, zowel van de boven- als van de ondergrond. In de NOVI wordt gesproken over een ‘omgevingsinclusief’ beleid. De NOVI beschrijft enerzijds een toekomstperspectief met ambities en anderzijds de nationale belangen in de fysieke leefomgeving en de daaruit voortkomende opgaven. Deze opgaven zijn het verschil tussen de ambitie en de huidige situatie en verwachte ontwikkelingen. Waar de opgaven vragen om een geïntegreerde benadering, komen deze samen in vier prioriteiten. Op deze vier prioriteiten zijn beleidskeuzes gemaakt; 1) Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie. 2) Duurzaam economisch groeipotentieel.

3) Sterke en gezonde steden en regio’s. 4) Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Om de beleidskeuzes weloverwogen te maken worden drie afwegingsprincipes gehanteerd, namelijk; 1) Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies, 2) Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal en 3) Afwentelen wordt voorkomen. In de NOVI wordt gesteld dat de klimaatdoelstelling in lijn is met de Parijse klimaatdoelstelling: in 2050 vrijwel geheel klimaatneutraal. De ambitie is dat de omslag naar 100 procent circulair in 2050 gerealiseerd is en dat er een zo goed mogelijke inpassing van duurzame energie in de leefomgeving is. In 2050 is Nederland erin geslaagd al deze ontwikkelingen zorgvuldig in te passen of nieuwe landschappen te creëren met zo min mogelijk hinder of overlast voor mensen en het ecosysteem. De NOVI ziet het van nationaal belang om de internationale afgesproken doelen te behalen. De opgave is dan ook om de uitstoot van broeikasgassen ten opzichte van 1990 te reduceren met tenminste 49 procent in 2030 en met 95 procent in 2050. Een andere opgave is het vervangen van fossiele energiebronnen door duurzame energiebronnen. Bovenstaande opgaven manifesteren zich rond een van de vier prioriteiten, namelijk prioriteit 1 'Ruimte voor klimaatadaptatie energietransitie'.

In beleidskeuzes van deze prioriteit wordt benoemd dat overheden, marktpartijen en maatschappelijke organisaties samenwerken aan het bijtijds halen van doelstellingen, die in het Klimaatakkoord zijn bepaald.

Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 27

Het Nationaal Programma RES vormt een platform voor onderling samenwerken, vergelijken, leren en uitdagen. De energietransitie kan een hefboom zijn voor kwaliteitsverbetering, zowel voor ruimtelijke als voor ecologische, economische of sociale verbeteringen. Zonneparken kunnen bijvoorbeeld economische dragers voor het landelijk gebied worden. Daarnaast moeten ze in het landschap worden ingepast. De afwegingsprincipes van de NOVI leiden tot een voorkeur voor zonnepanelen op daken en gevels van gebouwen. Vanuit diezelfde principes hebben daarna onbenutte terreinen in bebouwd gebied de voorkeur. Om aan de gestelde energiedoelen te voldoen, kunnen ook locaties in het landelijk gebied nodig zijn. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Met Zonnepark Kleine Bergerweg wordt invulling gegeven aan de prioriteit ‘Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie’ van de Nationale Omgevingsvisie. Het zonnepark wekt elektriciteit op uit zonne-energie. Dit is een duurzame manier van energieopwekking. Daarmee leidt de aanleg van het zonnepark tot een reductie van broeikasgassen. Er zijn geen nationale belangen uit de NOVI in het geding. De voorgenomen ontwikkeling voor Zonnepark Kleine Bergerweg is daarmee ook niet strijdig met dit beleid.

3.2.2 Barro en Bro Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) is op 30 december 2011 in werking getreden en in 2016 gewijzigd. In het Barro wordt een aantal projecten van rijksbelang met name genoemd en met digitale kaartbestanden exact ingekaderd. Per project worden vervolgens regels gegeven, waaraan ruimtelijke plannen moeten voldoen. Binnen het Barro worden onder andere de onderdelen Project Mainportontwikkeling Rotterdam en Grote rivieren Besproken. In oktober 2012 is het besluit aangevuld met de ruimtevraag voor onderwerpen zoals toekomstige uitbreiding van infrastructuur en de elektriciteitsvoorziening Ladder voor duurzame verstedelijking In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte, de voorloper van de NOVI, werd de ladder voor duurzame verstedelijking geïntroduceerd. Deze ladder is per 1 oktober 2012 als motiveringseis in het Besluit ruimtelijke ordening opgenomen. Op 1 juli 2017 is de "Laddersystematiek" gewijzigd. Deze nieuwe regeling is opgenomen in artikel 3.1.6 Bro. De ladder voor duurzame verstedelijking is van toepassing op bestemmingsplannen, uitwerkings- en wijzigingsplannen en omgevingsvergunningen.

De toepassing van de ladder voor duurzame verstedelijking houdt in dat: 'De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien'. Het aanleggen van het zonnepark op de huidige agrarische percelen is geen nieuw stedelijke ontwikkeling. Op basis van eerdere uitspraken van de Raad van State1 blijkt dat soortgelijke projecten die niet tot leegstand van bestaande bebouwing leiden, niet als een nieuwe stedelijke ontwikkeling in de zin van het Bro kunnen worden aangemerkt. Voorbeelden hiervan zijn de aanleg van een weg, windpark of een hoogspanningsleiding. Ook de Rechtbank Overijssel heeft in april 2018 geoordeeld dat een zonnepark geen nieuwe stedelijke ontwikkeling betreft (zaaknummer akzwo_17_2460 en ak_zwo_17_2461). Een toets aan de Ladder is daarom niet van toepassing. In een uitspraak van 23 januari 2019 is dit nog eens bevestigd door de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State.

1

Zie: ABRvS 18 februari 2015, ECLI:NL:RVS:2015:448, ABRvS 24 februari 2016, ECLI:NL:RVS:2016: 465. ABRvS 16 maart 2016, ECLI:NL:RVS:2016:708. ABRvS 28 juni 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1724 Zonnepark Kleine Bergerweg | Eelerwoude | 28

3.2.3 Klimaatakkoord Op 28 juni 2019 is het klimaatakkoord vastgesteld. Het Kabinet heeft met het nationale klimaatakkoord een centraal doel: het terugdringen van de uitstoot van broeikassen in Nederland met 49% ten opzichte van 1990. Het kabinet pleit in Europa voor een broeikasgasreductie van 55% in 2030. Een van de doelstellingen van het Rijk is om in 2030 maar liefst 70% van de elektrische energie op te wekken met hernieuwbare energiebronnen. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het te realiseren zonnepark heeft een totale oppervlakte van circa 20 hectare (inclusief landschappelijke inpassing). Met de zonnepanelen wordt elektriciteit opgewekt uit zonne-energie. De voorgenomen ontwikkeling levert hiermee een bijdrage in de doelstelling van het Rijk om te komen tot een aandeel van 70% duurzaam opgewekte energie in 2030 en daarmee de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.

3.2.4 Het Rijk investeert in duurzame energie De afgelopen jaren heeft de overheid diverse doelstellingen geformuleerd betreffende het opwekken van duurzame energie. Om deze doelstellingen te behalen worden initiatieven voor het opwekken van duurzame energie gesubsidieerd. Voor de realisatie van zonneparken kan SDE++ subsidie worden aangevraagd. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De subsidieregeling vanuit het Rijk laat zien dat het Rijk dergelijke initiatieven voor het opwekken van duurzame energie stimuleert. De voorgenomen ontwikkeling sluit hierbij aan en de initiatiefnemer is voornemens subsidie aan te vragen.

3.2.5 Conclusie Rijksbeleid De voorgenomen ontwikkeling past binnen de beleidskaders benoemd in de NOVI, Barro en Bro en het Klimaatakkoord. Deze beleidsdocumenten en regelgeving bevatten geen randvoorwaarden of uitgangspunten die het voorgenomen plan rechtstreeks beïnvloeden. Daarnaast draagt de ontwikkeling bij aan het behalen van de vastgelegde doelstellingen in de NOVI en het Klimaatakkoord.

3.3 Provinciaal beleid 3.3.1 Omgevingsvisie Limburg Op 1 oktober 2021 hebben Gedeputeerde Staten van Limburg de Omgevingsvisie Limburg vastgesteld. De Omgevingsvisie Limburg vervangt het POL 2014. De provincie Limburg wil naar eigen vermogen bijdragen aan de Rijksdoelstellingen om te komen tot een duurzame energievoorziening. Gezien de ligging van de provincie en het grondgebruik zijn de mogelijkheden voor het komen tot een duurzame energievoorziening in Limburg beperkt. De provincie stelt geen eigen doelstellingen en plannen op ten aanzien van de energietransitie, maar neemt een ondersteunende rol aan bij nieuwe innovaties en ontwikkelingen. Dit doet zij onder andere bij de verduurzaming van Chemelot en de uitvoering van de Regionale Energiestrategie. De provincie baseert haar handelen bij nieuwe initiatieven op draagvlak en wil haar inwoners daarbij maximaal betrekken. De basis voor de energietransitie ligt voor de provincie Limburg bij de 'trias energetica', wat betekent: 1. energieverbruik verminderen door verspilling in te perken; 2. energieopwekking vanuit duurzame bronnen (niet-fossiel), zoals water, wind en zon; 3. gebruik van zo efficiënt en schoon mogelijke fossiele bronnen bij de energiebehoefte die niet op een duurzame manier ingevuld kan worden.