03 Jaarstukken 2024

In 2024 is het mobiliteitsplan en bijbehorend uitvoeringsprogramma afgerond. In 2024 hebben we ook stappen op het gebied van actualisatie van groenbeleid gezet. Dit is nog niet afgerond. We gaan door met het inbedden van duurzaamheid en klimaatadaptatie in onze werkzaamheden en projecten. Hier ligt een link met programma 4. Riolering en water Het GRP 2022 - 2026 en het Waterketenplan zijn het kader op het gebied van riolering en water. Hierin komt de regionale samenwerking verder tot uitdrukking. Ook het inspelen op het veranderende klimaat is hierin opgenomen. We nemen het afkoppelen van hemelwater waar mogelijk mee in de projecten. Basisscholen kunnen meedoen aan het regionale project ‘GroenBlauwe revolutie schoolpleinen’, waarbij omvorming van het schoolplein van tegels naar meer groen en blauw (water) centraal staat. Voor het onderhoud aan en vervanging van rioleringen zijn de volgende bedragen uitgegeven: bedragen x € 1.000 Onderhoud rioleringen Regulier onderhoud 1 (Vervangings-)investeringen

Rekening 2023

Actuele Begroting

Rekening 2024

288 971

279 1.569

330 475

1 inclusief reinigen kolken, inspecties en stortkosten

Jaarstukken 2024

88

Wegen De onderhoudsplicht van de wegen valt onder de Wegenwet. Als wegbeheerder is de gemeente verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de wegen. De gemeente vindt het belangrijk om het onderhoudspeil van de wegen op een kwalitatief voldoende niveau te brengen en te houden. Conform het wegenbeleidsplan onderhouden we de verharde wegen binnen de kernen op niveau basis (cf. CROW normen) en de wegen in het buitengebied op niveau laag, met uitzondering van de recreatieve routes en verbindingswegen. CROW staat voor Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek. De kaders hiervoor zijn actueel. Hierover leest u meer in programma 6, inclusief het meerjarenprogramma van projecten in de openbare ruimte. Daarnaast worden asfaltwegen, elementenverhardingen en andere onderdelen in de openbare ruimte regulier onderhouden. We hebben hierbij het volgende ambitieniveau vastgesteld:

Voor het onderhoud aan en vervanging van verhardingen zijn in 2024 de volgende bedragen uitgegeven:

Onderhoud wegen Regulier onderhoud 1 (Vervangings-)investeringen

Rekening 2023 1.329 3.125

bedragen x € 1.000 Actuele Rekening Begroting 2024 1.500 1.821

1.661 1.400

1 excl. restantkredieten 2018

Jaarstukken 2024

89

Openbare verlichting Goede openbare verlichting draagt bij aan het veiligheidsgevoel van inwoners en de leefbaarheid in de gemeente. Openbare verlichting is ook belangrijk voor de verkeersveiligheid. Het Beleidsplan Openbare Verlichting is het kader voor de uitvoering. We dragen daarmee ook bij aan duurzaamheid. We passen ledverlichting toe en sluiten hierbij aan bij het actieplan duurzame energie. We zien daardoor ook een daling in de verbruikte energie. Inmiddels is 70% van de openbare verlichting binnen de gemeente nu voorzien van ledverlichting. Dit is een toename van circa 360 stuks. We vervangen in principe armaturen na 20 jaar, waarmee we kapitaalvernietiging voorkomen. Omdat bepaalde soorten lampen niet meer toegepast mogen worden, vervangen we die eerder. Op dit moment wachten we technische ontwikkelingen af en verwachten we nog geen structurele kostenverhogende effecten door deze vervanging. De masten (palen) toetsen we op veiligheid en vervangen we pas als het echt nodig is. We hebben geen achterstallig onderhoud. Voor het onderhoud aan en de vervanging van de openbare verlichting zijn de volgende bedragen uitgegeven:

Onderhoud openbare verlichting Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Rekening 2023 192 202

bedragen x € 1.000 Actuele Rekening Begroting 2024 172 151 108 111

Openbaar groen Roerdalen beschikt over circa 100 hectare groen in de vorm van plantsoenen en gazons en zo’n 21.000 bomen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de groene ligging een groot deel van het uiterlijke aanzien van onze gemeente bepaalt. De kwaliteit van de openbare ruimte en in dit geval het groen maakt Roerdalen een aantrekkelijke gemeente om in te wonen en te recreëren. Het is voor ons daarom belangrijk de groene landschappelijke uitstraling zoveel mogelijk te behouden. Tussen deze paragraaf en programma 6 zit een verbinding. We handhaven de eerder vastgestelde onderhoudsniveaus. Het groenbeleid is in 2024 nog niet afgerond, zie hiervoor ook programma 6. We leggen dit voor ter behandeling en besluitvorming aan Uw raad in 2025. We zien dat we planmatig onderhoud geborgd hebben. Gericht op ontwikkelingen is er weinig financiële ruimte. Er is geen achterstallig onderhoud. We realiseerden in 2024 en rond de jaarwisseling naar 2025 een aantal vervangingsinvesteringen ten behoeve van de aanpassing van de omgeving van het gemeentehuis, en de rotonde in Montfort. Bedragen die uitgegeven zijn voor het onderhoud openbaar groen:

Onderhoud openbaar groen Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Jaarstukken 2024

Rekening 2023 996 34

bedragen x € 1.000 Actuele Rekening Begroting 2024 1.412 1.204 697 145

90

Civiele kunstwerken Binnen de gemeente Roerdalen liggen 40 civiele kunstwerken. Dit zijn bruggen, viaducten, etc. Meer dan de helft van deze kunstwerken is aangelegd in de jaren ’70 en ’80. Het betreft met name betonnen kunstwerken. Kunstwerken maken een essentieel onderdeel uit van een deugdelijk functionerend en veilig netwerk. In 2024 hebben we opnieuw de kwaliteit in beeld gebracht waarbij we aansluitend het uitvoeringsprogramma hebben geactualiseerd. Bedragen die uitgegeven zijn voor het onderhoud van de civiele kunstwerken:

Onderhoud civiele kunstwerken Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Rekening 2023 98 -

bedragen x € 1.000 Actuele Rekening Begroting 2024 101 27 -

Integrale projecten We hebben in 2024 gewerkt aan meerdere integrale projecten en grotere onderhoudswerkzaamheden. In de begroting 2024 hebben we ook een doorkijk in de verdere toekomst gegeven. Dit wordt jaarlijks geactualiseerd bij vaststelling van de begroting. Invloeden van buitenaf, bijvoorbeeld op het gebied van kabels en leidingen, flora en fauna, etc. spelen een steeds grotere rol bij (planning van) projecten. Ook is dit deels kostenverhogend, bijvoorbeeld ook door procedures met betrekking tot ondernemersschade enzovoorts. We delen een stand van zaken van de werkzaamheden in 2024: • Afronding Markt Vlodrop: Afgerond binnen budget; • Realisatie reconstructie Dorpsstraat / Groenstraat Melick: Het ontwerp is in 2024 afgerond, en de kabel- en leidingwerkzaamheden zijn eind november 2024 gestart; • Groot onderhoud Akerstraat Posterholt inclusief wateroverlast: Voorbereidingen zijn gestart, gericht op uitvoering in 2025; • Voorbereiding Reewoude: Voorbereidingen gestart in 2024, lopen door in 2025. Uitvoering voorzien vanaf 2026; • Aanleg groene berging en start herinrichting Sportlaan en omgeving Montfort: In 2024 is de te realiseren riooloplossing en waterberging heroverwogen vanwege (risico)technische aspecten. Hierdoor is de start van het project uitgesteld. Zie ook programma 6, doelen 3, actie 4.

• Voorbereiding reconstructie Reutje: Om capaciteitsoverwegingen hebben we deze doorgeschoven om met de voorbereidingen te starten in 2025. We onderzoeken aansluiting bij de regiodeal; • Groot asfaltonderhoud Stationsweg Montfort: Voorbereidingen gestart (verkeerskundige inrichting gezamenlijk met Huysbongerdweg en Waarderweg), lopen door in 2025. WML vervangt eerst waterleiding; • Fietspad Rothenbacherweg: Vrijliggend fietspad is komen te vervallen en is onderdeel geworden van fietsvriendelijke inrichting van deze weg. Gereed met uitzondering van rode coating, dit ronden we af in 2025; • Afronding aanleg infrastructuur tijdelijke huisvesting: In uitvoering en volgend op te plaatsen woningen. In 2024 zijn Vlodrop, Sint Odiliënberg en Melick gerealiseerd. Voorbereidend werk (bouwrijp maken in Herkenbosch, Posterholt en Montfort) is gereed, afronding na plaatsing van de woningen in 2025; • Woonrijp maken Bosweg Montfort: Levering van de prefab woningen (door Wonen Limburg) heeft vertraging opgelopen, waardoor project niet is opgepakt; • Bouwrijp maken centrumplan Herkenbosch: Bouwrijp maken is in 2024 gerealiseerd; Jaarstukken 2024

91

•

Start van het bouwrijp maken van de woonwagenlocaties Herkenbosch en Montfort.

Gebouwen Relatie met de programma’s De hoofddoelstelling in het programma Krachtige Dorpen is om dorpskernen met veel sociale samenhang en passende basisvoorzieningen te realiseren en/of te behouden. Hierin ligt een directie relatie met de begrotingsprogramma’s 1 en 6. Beleidsmatig is in 2024 het geldende accommodatiebeleid van toepassing. In 2024 zijn we gestart met de voorbereidingen voor het opstellen van een nieuw beleid. In 2024 is gewerkt aan de voorbereiding van besluitvorming ten aanzien van de buitenbaden. Uitgangspunt is om exploitatie en beheer over te dragen aan de betreffende stichtingen. Onderhoud Voor al het gemeentelijke vastgoed zijn de meerjarige onderhoudsplannen (MJOP’s) in 2023 vastgesteld. We hebben uitgesteld onderhoud binnen de beschikbare budgetten opgepakt. We hebben hier rekening te houden met de uitdagingen in de markt, o.a. bij aannemers. Opdrachten worden door capaciteitsuitdagingen bij aannemers regelmatig op een later tijdstip uitgevoerd. Energie De afgelopen tijd hebben we gezien dat energietarieven sterk zijn gestegen. Dit fluctueert inmiddels behoorlijk. Zowel gemeente als verenigingen heeft hierbij de nodige financiële uitdagingen, waarbij het moeilijk is een realistische inschatting te maken.

Bij verenigingen en stichtingen speelt ook dat zij zelfstandig overeenkomsten rondom energie hebben afgesloten, en toch in de financiële problemen kunnen komen. Hier hebben we een balans te bewaken tussen eigen verantwoordelijkheid, ondersteuning bieden waar dit echt nodig is en de uitdagingen die we als gemeente zelf hebben op dit terrein. Door te kijken naar verduurzaming liggen hier mogelijk kansen. Dit komt tot uiting in bijvoorbeeld verledden van veldverlichting. Verdere invulling van verduurzaming is ook afhankelijk van het nieuw op te stellen accommodatiebeleid. Overdracht woonwagenlocaties We houden rekening met mogelijk noodzakelijk onderhoud op de woonwagenlocaties van de opstallen, voordat overdracht kan plaatsvinden aan Wonen Limburg. In 2024 heeft dit beperkt plaatsgevonden. Onderwijshuisvesting In Vlodrop wordt gewerkt aan de realisatie van een nieuwe multifunctionele accommodatie. In Posterholt is in 2024 gewerkt aan de voorbereidingen van een nieuwe basisschool met kindcentrum. Bedragen die uitgegeven zijn voor het onderhoud van onze gebouwen:

Onderhoud gebouwen Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Jaarstukken 2024

Rekening 2023

bedragen x € 1.000 Actuele Rekening Begroting 2024

43

77

53

1.015

989

481

92

PARAGRAAF GEMEENTELIJK GRONDBELEID Beleidskaders De gestelde kaders en ruimtelijke doelen zijn vastgelegd in onze op 3 november 2022 door de raad vastgestelde Kadernota grondbeleid 2022-2026. Deze nota sluit aan op de doelen en ambities uit de Omgevingsvisie Roerdalen 2050. De Kadernota grondbeleid geeft duidelijkheid over het grondbeleid dat de gemeente Roerdalen de komende jaren voert. Het grondbeleid is een instrument om gemeentelijke doelen te behalen. Belangrijk is de integrale afweging voor het kiezen van de juiste grondbeleidsvorm. In deze nota worden de kaders van het grondbeleid beschreven waarbinnen Roerdalen werkt. In het grondbeleid worden geen nieuwe doelen bepaald. Het grondbeleid is dienend aan de doelen en ambities die zijn geformuleerd in afzonderlijke beleidsdocumenten, waaronder de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 als belangrijkste ruimtelijke beleidskader. De gemeente hanteert momenteel een situationeel grondbeleid. Dat wil zeggen dat de gemeente per project of locatie haar rol kiest en de keuze maakt voor een passief en actief grondbeleid. Deze rol wordt bepaald aan de hand van een afwegingskader. Bij bepaling van de keuze voor een bepaalde rol staat één vraag centraal: in hoeverre sluit de ontwikkeling aan bij de gemeentelijke beleidsdoelen? Afhankelijk hiervan kiest de gemeente een actieve, actief-faciliterende of faciliterende rol.

In 2021 is er door de raad een bedrag van € 1.000.000- beschikbaar gesteld voor onder andere de aankoop van gronden binnen het project ‘Roerdalen in Balans, Investeren om te Renderen’. Met onze huidige grondnota kunnen wij sneller inspringen op veranderende situaties en kunnen wij flexibeler omgaan met onze grondposities. Van dit krediet was er eind 2024 nog een bedrag van ongeveer € 700.000- beschikbaar. Bouwgrondexploitatie De structurele inkomsten uit beleggingen lopen terug, we zoeken naar alternatieve inkomsten. Hierom zijn er een aantal bouwgrondexploitaties geopend en in ontwikkeling. In programma 5 van deze begroting staan deze uitgewerkt. Hieronder is de status van de openstaande grondexploitaties beschreven: • Oortjensveld III – Deze grondexloitatie is in 2024 afgesloten; • Wienkeskoel II – Deze grondexploitatie is in 2024 afgesloten; • Holsterveld – Dit betreft een lopende grondexploitatie. In 2024 is er in dit gebied 1 vrije kavel verkocht en zijn er op 2 vrije kavels opties genomen. Hierdoor staat er nog 1 vrije kavel te koop. De gronden in dit gebied waar de projectontwikkelaar zijn 10 woningen gaat realiseren zijn in 2024 van eigenaar overgegaan waarna de bouw ervan is gestart.

Wonen Limburg had de intentie om in dit gebied in 2024 te gaan starten met de bouw van haar sociale woningen, maar dit heeft enige vertraging opgelopen; • Centrumplan Herkenbosch - In het centrumplan Herkenbosch zijn de ontwikkelende partijen in 2024 gestart met het bouwen van de woningen; • Wienkeskoel III – Voor dit uitbreidingsplan is men eind 2024 gestart met het opstellen van een stedenbouwkundig plan; • Voor de woonwagenlocaties in Montfort en Herkenbosch zijn in 2024 met name kosten gemaakt voor onderzoeken, voorbereiding van de planologische procedure en, waar mogelijk, (de voorbereidingen voor) het bouwrijp maken van de locaties. De stijgende kosten in de woningbouwmarkt hebben een vertragende werking op de daadwerkelijke uitvoering van de woningbouw, dit heeft directe gevolgen voor onze grondexploitaties.

Jaarstukken 2024

93

Verwachte resultaten bouwgronden in exploitatie

Boekwaar de

Opwaa rderen*

31-12-2023 Woningbouw Woonwagenlocatie Herkenbosch Woonwagenlocatie Montfort Holsterveld - Vlodrop Herontwikkeling centrum Herkenbosch Totaal woningbouw Totaal

- 11

bedragen x € 1.000 Vermee Vermin Winst- Boekwaar Verwac r- nemin de ht deringe deringe g resultaa n n t 2024 31-12-2024

-

67 140 18

- 805

62

67 140 - 736

- 635 - 328 344

984

-

787

- 1.092

-

679

- 700

973

-

1.012

- 1.897

62

150

- 1.319

973

-

1.012

- 1.897

62

150

- 1.319

De volgende risico’s worden bij de bouwgrondexploitaties onderkend: Netcongestie Economische groei, woningbouw en digitalisering van de maatschappij leiden tot een aanzienlijk groei van de vraag naar elektriciteit. Daarnaast is sprake van een sterke groei van de opwekking van duurzame energie door middel van bijvoorbeeld zonnepanelen en windmolens. Door deze ontwikkelingen staat de capaciteit van het elektriciteitsnet in Nederland onder druk. Bij netcongestie kan de netbeheerder de vraag naar en het aanbod van transport van elektriciteit niet (volledig) verzorgen, doordat de capaciteit van het elektriciteitsnet ontoereikend is. Een groot deel van Nederland heeft inmiddels met (een bepaalde mate) van netcongestie te maken. Diverse partijen in de vastgoedsector, van de projectontwikkelaar tot de eindgebruiker, lopen het risico geconfronteerd te worden met een situatie waarin niet kan worden voldaan aan hun vraag naar transport van elektriciteit. Het gevolg hiervan is onder meer dat vastgoedprojecten vertraging oplopen omdat panden niet op korte termijn aangesloten kunnen worden op het elektriciteitsnet. Deze vertraging kan mogelijk ook leiden tot hogere kosten (onder meer doordat aannemers een hogere risico-opslag calculeren). Stikstofbeleid Stikstof in de bouw is een aanzienlijke zorg geworden vanwege de mogelijke schade aan de natuur.

Bouwprojecten, met name grote, kunnen stikstof uitstoten. Dit draagt bij aan de verslechtering van de luchtkwaliteit en de biodiversiteit. Stikstof speelt een tweeledige rol in de bouw. Enerzijds is het een essentieel element in de productie van veel bouwmaterialen. Anderzijds, bij het verbranden van fossiele brandstoffen (bijvoorbeeld voor machines en voertuigen op de bouwplaats), komt stikstof vrij in de atmosfeer. De Raad van State heeft in november 2022 geoordeeld dat de ‘Bouwvrijstelling Stikstof’ niet voldoet aan de Europese natuurbeschermingsrecht. Als gevolg hiervan moet per project onderzoek worden gedaan naar de mogelijke gevolgen van de uitstoot van stikstof (zowel in de bouw- als ook de gebruiksfase). Dit betekent voor projecten, die nog een planologische procedure moeten doorlopen, een verzwaring in het aantonen van de uitvoerbaarheid voor wat betreft het aspect stikstofuitstoot. Om te voldoen aan de stikstofregels zullen plannen mogelijk moeten worden getemporiseerd. Reservepositie De reserve Bouwgrondexploitatie is het weerstandsvermogen voor de bouwgrondexploitaties. Het doel van deze reserve is om toekomstige risico’s als gevolg van onvoorziene ontwikkelingen of een

Jaarstukken 2024

94

stagnerende economie op te vangen. De reserve wordt onder meer gevoed uit positieve resultaten van grondexploitaties. Wanneer onverwachte tegenvallers niet opgevangen kunnen worden door de reserve Bouwgrondexploitatie, omdat deze ontoereikend is, komen deze ten late van de Algemene reserve. Voorkeursrecht De gemeenteraad heeft op 3 en 4 juli 2024 een bedrag van ongeveer € 1.700.000- beschikbaar gesteld voor de aankoop van landbouwpercelen en kavels in gebieden waar het voorkeursrecht op is gelegd. In 2024 zijn ons diverse percelen waar WVG op was opgelegd te koop aangeboden. Hiervoor zijn taxaties uitgevoerd. Bedrijfskavel De gemeente Roerdalen heeft nog 1 bouwkavel met een bedrijfsbestemming te koop. Het betreft hier de laatste kavel binnen het Landbouw Ontwikkelingsgebied (LOG) te Montfort. Voor deze kavel is in 2024 een potentiele kandidaat gevonden waarmee in 2024 de eerste gesprekken hebben plaatsgevonden. Landbouwgronden We hadden als gemeente in 2024 ongeveer 435 hectare landbouwgrond in eigendom. Ten opzichte van het voorgaande jaar is dit een afname van om en nabij de 30 hectare. Reden van deze daling is grotendeels toe te rekenen aan de grondruil die in 2024 heeft plaatsgevonden tussen de gemeente Roerdalen en de provincie Limburg.

Binnen deze grondruil heeft de gemeente gronden in het gebied Flinke Ven laten liggen en een aantal percelen langs de stort in Montfort voor de realisatie van een gemeentelijk zonneveld verkregen. Onderaan de streep leverden wij door deze grondruil ongeveer 28 hectare landbouwgrond in. Het gros van onze landbouwgronden verpachten wij middels reguliere (langjarige) contracten. Ongeveer 63 hectare van ons eigendom zijn landbouwpercelen welke we voor periodes van 1,3 of 6 jaar verpachten. Binnen de gemeente Roerdalen ligt op dit moment nog een Provinciale opgave om in totaal 163 hectare landbouwgrond om te vormen tot natuur. Het betreft hier zowel particulier als gemeentelijk eigendom waarvan de precieze verdeling momenteel nog steeds onbekend is. Deze oppervlakte is als volgt verdeeld over de deelgebieden: Flinke Ven: 107 hectare, Bovenloop Vlootbeek: 38 hectare, Etsberg: 5 hectare, Landgoed Hoosden: 3 hectare en Roerdal en omgeving: 10 hectare. De verkoop in 2024 van 41 hectare landbouwgrond in het Flinke Ven van de gemeente aan de provincie is in bovenstaande berekening nog niet opgenomen omdat de provincie de bestemmingsplanwijziging nog niet afgerond heeft. Als gemeente nemen wij als grondeigenaar wel deel in projectgroepen, maar ontwikkelen wij zelf geen nieuwe natuur. Natuur Het landelijk gebied van Limburg staat voor een flink aantal uitdagingen.

Onder andere op het gebied van de realisatie van de natuurdoelen staat de Provincie Limburg aan de lat. De grote opgave vanuit de Landelijk Programma Landelijk gebied zijn in de loop van het jaar gestopt. De doelen blijven echter wel staan maar hoe de uitvoering plaats gaat vinden is nog niet bekend. De onderwerpen zijn stikstofreductie, areaaluitbreiding, instandhoudingsdoelen natuurkwaliteit, hydrologische doelen en groenblauwe dooradering. Als gemeente werken wij hieraan mee en zijn wij vertegenwoordigd in de Plattelandscoalitie.

Jaarstukken 2024

95

De gemeente heeft ongeveer 450 hectare aan bos- en natuurgebieden in eigendom. Deze liggen grotendeels in het Nationaal Park de Meinweg en in het Roerdal. We beheren de gronden op een duurzame wijze volgens de beheervisie voor de gemeentelijke bossen, natuurterreinen en landschapselementen. Dit doen we op basis van jaarlijkse werkplannen conform de richtlijnen van Forest Stewardship Council (FSC). Water De overstorten op de Melicker Leigraaf en Vlootbeek moeten uiterlijk in 2027 voldoen aan de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Voor uitvoering van de maatregelen kopen we gronden aan in de buurt van de gemeentelijke overstorten. In programma 6 van deze begroting wordt dit nader gespecificeerd.

Jaarstukken 2024

96

PARAGRAAF LOKALE HEFFINGEN Inleiding De lokale heffingen zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Ze raken de burgers, bedrijven en instellingen heel direct. De gemeenteraad heeft de bevoegdheid te bepalen welke belastingen een gemeente heft, welke heffingsmaatstaven worden gehanteerd en welke tarieven daarbij gelden. De mogelijke belastingen die een gemeente kan heffen zijn bij wet bepaald. De afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn zogenaamde ‘bestemmingsheffingen’. De overheid verstrekt een dienst vanuit wettelijk verplichte zorgtaken, waarbij niet alleen de individuele dienst, maar vooral het collectieve belang een rol speelt. Iedereen in de gemeente is er bijvoorbeeld bij gebaat dat het afval wordt ingezameld en verwerkt. De begrote opbrengst van de heffingen mag bij bestemmingsheffingen niet hoger zijn dan de begrote kosten voor de zorgtaken. Leges en begraafrechten zijn andere betalingen voor overheidsdiensten waar een direct aanwijsbare tegenprestatie tegenover staat, maar deze tegenprestatie is strikt individueel. Deze worden ‘retributies’ of ‘rechten’ genoemd. Het gaat dan bijvoorbeeld om het aanvragen van een paspoort of een omgevingsvergunning of begraven worden. Ook hiervoor is bepaald dat er geen winst mag worden begroot.

De opbrengst van de heffing mag dan in totaliteit niet hoger worden begroot dan de kosten die de gemeente moet maken om de diensten te verlenen. De opbrengsten mogen, evenals bij bestemmingsheffingen, wel lager worden begroot. Tezamen met de bestemmingsheffingen zullen in deze paragraaf de rechten ‘kostendekkende heffingen’ worden genoemd. Beleid De doelen voor het opleggen van de gemeentelijke heffingen zijn: • inkomsten verwerven als aanvulling op de middelen uit het gemeentefonds om zo uitgaven te dekken; • de kosten doorberekenen die betrekking hebben op specifieke dienstverlening. De uitgangspunten die wij hanteren bij het opleggen van lokale heffingen zijn: • Een beheerste lastendruk ontwikkeling realiseren door de ontwikkeling van de OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffingen gezamenlijk in beeld te brengen. • Voor de rechten die we als gemeenten heffen wordt toegewerkt naar kostendekkende tarieven. In Roerdalen worden de volgende belastingen en kostendekkende heffingen geheven: Belastingen

Kostendekkende heffingen

Onroerendezaakbelasting

Rioolheffing

Toeristenbelasting

Afvalstoffenheffing

Hondenbelasting

Begraafrechten Leges

Kwijtscheldingsbeleid De gemeente is deels autonoom op het gebied van kwijtschelding gemeentelijke belastingen. De gemeente kan dus, binnen het wettelijke kader, zelf bepalen of kwijtschelding aan burger wordt verleend, in welke mate of in geheel niet. Als inwoners niet in staat zijn om de belastingaanslag te betalen, kunnen zij hiervoor kwijtschelding aanvragen. Om voor kwijtschelding in aanmerking te komen wordt gekeken naar de financiële situatie van de aanvrager. De kwijtscheldingsnorm die wordt gehanteerd is 100% van de bijstandsnorm. Alleen particulieren, die geen zelfstandig beroep Jaarstukken 2024

97

uitoefenen en geen ondernemer zijn, komen in aanmerking voor kwijtschelding. Kwijtschelding is alleen mogelijk voor de vaste bedragen van de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de hondenbelasting (alleen 1ste hond). Met ingang van 17 september 2022 is de Regeling kwijtschelding belastingen medeoverheden in werking getreden. Deze wet biedt gemeenten de gelegenheid de vermogensnorm op te hogen. Een belastingplichtige mag dan een iets hoger inkomen of vermogen hebben en toch nog kwijtschelding krijgen. De vermogensnorm voor kwijtschelding bedraagt voor iedere belastingplichtige wettelijk maximaal € 2.000. Bij de vaststelling van de Regeling kwijtschelding gemeentelijke belastingen 2024 is deze maximale vermogensnorm vastgelegd in de regeling. BsGW voert het kwijtscheldingsbeleid uit. Zij maken hierbij gebruik van het Inlichtingenbureau1. Deze toetsen de gegevens van de aanvrager die nodig zijn om voor kwijtschelding in aanmerking te komen. In totaal is er over 2024 voor € 154.374 aan kwijtschelding verleend. Begroot voor kwijtschelding is een bedrag van € 132.265. Overzicht van diverse heffingen en de ontwikkelingen en de uitgangspunten van het tarievenbeleid Vaststelling belastingverordeningen 2024 De vaststelling van de tarieven voor de verschillende belastingen en rechten vindt plaats bij het vaststellen van de belastingverordeningen in de raad.

Voor het belastingjaar 2024 waren de volgende tarieven en heffingen van toepassing: Tarieven lokale heffingen Onroerende zaakbelasting • Eigenaar woning, percentage van de WOZ-waarde • Eigenaar niet-woning, percentage van de WOZ-waarde • Gebruiker niet-woning, percentage van de WOZ-waarde Toeristenbelasting • Tarief per overnachting toeristen • Tarief per overnachting logies

2024 0,10425% 0,21288% 0,16251%

€ 1,95 € 1,25

Hondenbelasting • 1e hond • 2e hond • Elke volgende hond • Kennel

€ 46,00 € 59,00 € 69,00 € 234,00

Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten • Vastrecht container restafval 240 liter • Vastrecht container restafval 140 liter • Vastrecht container restafval 80 liter • Vastrecht container restafval 60 liter • Vastrecht container restafval 40 liter • Vastrecht container 60 liter verzamelcontainer • Verzamelcontainer zonder inworpregistratie • Vastrecht container GFT-afval • Lediging container restafval 240 liter • Lediging container restafval 140 liter • Lediging container restafval 80 liter • Lediging container restafval 60 liter

€ 293,00 € 270,00 € 243,00 € 243,00 € 243,00 € 243,00 € 293,00 € 0,00 € 12,00 € 7,00 € 4,00 € 3,00

1 Het inlichtingenbureau is een landelijke stichting die actief is de informatiedistributie voor gemeenten. Zij

doen dit door het verzamelen van gegevens uit verschillende bronnen. Door slim combineren van de verzamelde gegevens maken zij de informatie makkelijk toepasbaar. Dit helpt bij het beslissen of inwoners recht hebben op bepaalde voorzieningen. In dit geval kwijtschelding van lokale belastingen.

Jaarstukken 2024

98

Tarieven lokale heffingen • Lediging container restafval 40 liter • Inworp ondergronds 60 liter Rioolheffing • vastrecht 1 - 25 m3 afvalwater • vastrecht 25 - 150 m3 afvalwater • vastrecht 150 - 500 m3 afvalwater • vastrecht 500 - 1500 m3 afvalwater • vastrecht 1500 - 3000 m3 afvalwater • vastrecht 3000 - 4000 m3 afvalwater • > 4000 m3 afvalwater vermeerderd met voor elke 1000 m3

2024 € 2,00 € 3,00

€ 103,45 € 226,00 € 282,00 € 801,50 € 2.455,50 € 5.261,50 € 87,85

Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB wordt geheven over de WOZ-waarde van woningen en niet-woningen. De taxatie van deze waarde vindt jaarlijks plaats. Voor het belastingjaar 2024 wordt de WOZ-waarde gebruikt met peildatum 1 januari 2023. De taxaties hiervan worden jaarlijks door de BsGW op 15 oktober aangeleverd. De OZB-opbrengsten zijn in 2024 gestegen zoals opgenomen in het meerjarige perspectief van Roerdalen in Balans. Dit betekent dat de OZB-opbrengsten met betrekking tot woningen in 2024 zijn gestegen met 3,5% ten opzichte van de begroting 2023. De OZB-opbrengsten met betrekking tot niet-woningen zijn in 2024 gestegen met € 50.000 ten opzichte van de begroting 2023. Daarnaast zijn de OZB-opbrengsten aanvullend gestegen met 3,9% ten opzichte van de begroting 2023, als gevolg van het toepassen van het algemene inflatiepercentage. Toeristenbelasting In 2023 heeft het college een nieuw beleid voor recreatie en toerisme vastgesteld. In het bijbehorende uitvoeringsplan is in samenwerking met de inwoners, ondernemers, partners en de raadsadviescommissie prioritering aangebracht. Om richting toekomst verder te kunnen bouwen aan recreatie en toerisme is voorgesteld de toeristenbelasting de komende jaren te verhogen. Dit heeft voor 2024 geleid tot een tariefsverhoging van € 0,25, van € 1,70 naar € 1,95.

Het tarief voor niet-recreatieve woningen is ook gestegen met € 0,25, van € 1,00 naar € 1,25. Hondenbelasting De tarieven 2024 voor de hondenbelasting zijn ten opzichte van 2023 gelijk gebleven. Rioolheffing De raad heeft op 10 maart 2022 het Gemeentelijke Rioleringsplan 2022-2026 vastgesteld. In dit plan is vastgelegd hoe wij omgaan met de gemeentelijke zorgplichten voor het stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater en het grondwater. Hierbij is ook rekening gehouden met het veranderend klimaat. De rioolheffing wordt geheven over het waterverbruik en wordt berekend op basis van 100% kostendekking. Aanpassingen in de kosten worden verrekend met de voorziening riolering. Om de stijgende kosten van klimaatmaatregelen te kunnen blijven dekken worden de tarieven met ingang van 2023 jaarlijks verhoogd met € 6,00 (exclusief inflatie) tot € 238,00 (exclusief inflatie) in 2026. Het tarief (25 tot 150m3) is ten opzicht van 2023 verhoogd met € 6,00. De overige tarieven zijn hierdoor gestegen met 2,73%.

Jaarstukken 2024

99

Berekening kostendekkendheid riolering

bedragen x € 1.000 Rekening 2024

Begroting 2024 Bedrag

%

Bedrag

%

Kosten heffing Netto kosten Directe kosten Onttrekking voorziening rioleringen Netto kosten

- 1.677 457 - 1.220

71,5% -19,5% 52,0%

- 1.519 431 - 1.088

67,5% -19,2% 48,4%

Toe te rekenen kosten Overhead BTW *1) Extra toegerekende rente cf. GRP Toe te rekenen kosten taakveld

- 774 - 143 - 210 - 1.127

33,0% 6,1% 8,9% 48,0%

- 813 - 155 - 194 - 1.162

36,1% 6,9% 8,6% 51,6%

Totale kosten heffing

- 2.347

100,0%

- 2.250

100,0%

Totale opbrengsten heffing

2.347

Dekkingspercentage heffing

0

2.250 100,0%

0

100,0%

*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via BCF compensabele) BTW over gemaakte kosten in het kader van heffingen zoals riool- en afvalstoffenheffing.

Afvalstoffenheffing De kosten voor de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval worden gedekt uit de afvalstoffenheffing. Met ingang van 2022 betalen de huishoudens naast een vastrechtbedrag een bedrag voor elke lediging van de restafvalcontainer en voor elke inworp in de ondergrondse restafvalcontainer. De restafvalcontainer kunnen huishoudens nog één keer per vier weken aanbieden. Voor het laten legen van de GFT-container wordt geen apart tarief in rekening gebracht. Deze kosten zijn inbegrepen in het vastrechtbedrag. Uitgangspunt van deze systematiek is dat een huishouden dat afval goed scheidt goedkoper uit is dan een huishouden dat z’n afval niet goed scheidt. Getracht wordt om een juiste balans te vinden tussen het vastrechtbedrag en het variabele ledigingstarief. Voor 2024 is 100% kostendekkendheid als uitgangspunt gehanteerd. Het vastrecht is ten opzichte van 2023 verhoogd met € 63,00. Het ledigingstarief is gelijk gebleven aan het tarief van 2023.

Berekening kostendekkendheid afval

bedragen x € 1.000 Rekening 2024

Begroting 2024 Bedrag

%

Bedrag

%

Kosten heffing Netto kosten Directe kosten Inkomsten, exclusief heffingen Netto kosten

- 2.977 668 - 2.309

97,2% -21,8% 75,4%

- 2.753 670 - 2.083

99,3% -24,2% 75,1%

Toe te rekenen kosten Overhead BTW *1) Toe te rekenen kosten taakveld

- 390 - 364 - 754

12,7% 11,9% 24,6%

- 390 - 299 - 689

14,1% 10,8% 24,9%

Jaarstukken 2024

100