03 Bijlage 1 Richtinggevende nota Accommodatiebeleid 2025-2035

Verenigingsaccommodaties

Breder gebruik accommodaties De verenigingen zien hun accommodaties graag als onderdeel van een ‘pool van plekken’ waar de gemeenschap activiteiten kan organiseren. Gebouwen kunnen in de toekomst worden gedeeld met gebruikers buiten de tijden dat de gebouwen worden gebruikt door de vereniging zelf. Het is dan wel van belang dat er een goede aansluiting is tussen de functionaliteit van het gebouw en de activiteiten die er plaatsvinden. Onderzocht moet worden hoe gezamenlijk gebruik mogelijk is zonder dat er frictie ontstaat. Om gebouwen aantrekkelijker te maken voor jongeren is er innovatie nodig in plaats van consolideren van het huidige aanbod. Sommige verenigingsgebouwen liggen gunstig voor minder mobiele inwoners. Ook dat aspect kan beter worden benut. Noodzaak ondersteuning gemeente Het breder beschikbaar stellen van verenigingsaccommodaties vraagt om zorgvuldigheid. Gebouwen hebben gebruiksgrenzen; en niet alles kan of mag plaatsvinden volgens de wet of de verenigingsstatuten. Concurrentie met de horeca moet worden vermeden en waar er door ontbreken van horeca activiteiten plaatsvinden in de verenigingsaccommodaties moet kunnen worden voldaan aan de eisen die dan gelden. Hulp, bijvoorbeeld in de vorm van informatie of gemeentelijke opleidingen, kan daarbij nuttig zijn. Hierbij zouden mensen uit verschillende dorpen kunnen samenwerken.

Daarnaast kan het faciliteren van andere activiteiten een extra belasting vormen voor bestuurder en vrijwilligers, wat invulling van deze functie verder kan bemoeilijken. Creativiteit is nodig, waarbij ideeën als een dorpsbrede vrijwilligerspool of inzet van een Mensontwikkelbedrijf (MOB) zijn benoemd. Verenigingen ondersteunen nu al activiteiten die bijdragen aan de leefbaarheid in de dorpen, maar de inkomsten zijn vaak kleiner dan de maatschappelijke voordelen. Dagelijkse kosten zijn te dekken maar voor verduurzaming en groot onderhoud is subsidie nodig.

20

5.

Integrale analyse

5.1

Inleiding

In dit hoofdstuk is de integrale analyse opgenomen van de uitgevoerde inventarisatie zoals uitgewerkt in de hoofdstukken 2, 3 en 4.

5.2

Huidige situatie maatschappelijke accommodaties

Eigendom en beheer Sinds 2015 heeft de gemeente accommodaties afgestoten en/of het beheer en de exploitatie overgedragen aan stichtingen, verenigingen en in één geval een commerciële partij (Feel Fit Center). Dit vergroot het eigenaarschap en de inzet van lokale partijen. Wel is er bij een deel van hen onvrede over het gebrek aan waardering en inzicht vanuit de gemeente. De samenwerking met de gemeente, o.a. bij de realisatie van dorpshuizen en het groot onderhoud van de sporthallen en sportparken, wordt als moeizaam ervaren. De wijze van beheer verschilt per locatie, maar wordt overal grotendeels door vrijwilligers uitgevoerd, met wisselende zelfwerkzaamheid van gebruikers. Spreiding, gebruik en bezetting Elk dorp heeft een dorpshuis en binnensportaccommodatie, vaak aangevuld met tennis-, voetbal-, jeugd- en schutterijvoorzieningen. Er is nog weinig sprake van clustering van voorzieningen. Ondanks het ruime aanbod aan accommodaties zijn er nog organisaties die op zoek zijn naar een passende ruimte, zoals het Klusteam Roerdalen en Stichting Oké Roerdalen. Het gebruik van accommodaties sluit goed aan bij hun functie. Sommige dorpshuizen verhuren ruimtes exclusief, wat vaste inkomsten oplevert maar in Posterholt en Melick de verhuur van kleine ruimtes beperkt.

Buiten sport- en dorpshuizen zijn accommodaties vooral voor eigen gebruik, al is er soms aanzienlijk medegebruik, zoals bij Harmonie Concordia, Fanfare Sint Wiro en Algemeen Jeugdwerk Montfort. De drie gemeentelijke sporthallen zijn ’s avonds redelijk tot goed bezet, maar overdag en in weekenden beperkt. Gymzaal Herkenbosch en sporthal Melick worden weinig gebruikt; voor de nieuwe sportzaal in Vlodrop is het gebruik nog onbekend. Voetbalverenigingen hebben voldoende veldcapaciteit, soms zelfs overcapaciteit, terwijl FC Roerdalen weinig groeiruimte heeft. Tennisverenigingen hebben veel minder leden per baan dan de richtlijn. Of afstoting mogelijk is hangt samen met de behoefte aan gebruikstijdstippen bij de leden en de mate van gebruik van de banen voor competities. Er kan dan bij een lage baandruk op basis van het aantal leden toch behoefte zijn aan behoud van extra banen. Dorpshuizen worden goed gebruikt, maar de intensiteit verschilt per ruimte. Dorpshuis De Beuk heeft relatief wat minder frequent gebruik maar veel incidenteel gebruik. Bij verenigingsaccommodaties varieert het gebruik van 1,5 tot 29 uur per week; slechts enkele worden intensief gebruikt.

(Multi)functionaliteit en kwaliteit De functionaliteit van accommodaties sluit meestal goed aan bij de behoefte, maar er zijn knelpunten zoals gebrek aan bergruimte, te kleine zalen voor carnaval en weinig kleine verhuurruimtes. De kwaliteit is overwegend goed, al tonen MOP’s volgens sommige beheerstichtingen tekortkomingen; voor het KA-huis is de visie van gemeente en gebruiker dat een grootschalige renovatie of nieuwbouw nodig is. Sommige verenigingen hebben verouderde gebouwen en onvoldoende middelen voor groot onderhoud. Veel stichtingen en verenigingen onderzoeken verduurzamingsopties en deels is hierin al geïnvesteerd. Verantwoordelijkheid onderhoud De gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering en bekostiging van het groot onderhoud van de accommodaties die in eigendom zijn van de gemeente. Voor een aantal accommodaties wordt deze verantwoordelijkheid doorgelegd naar de exploitanten. De exploitanten ontvangen een jaarlijkse exploitatiebijdrage. Hierin is geen koppeling gelegd met specifieke lasten

21

(zoals onderhoudslasten). Voor de accommodaties die geen gemeentelijk eigendom zijn, zijn de eigenaren / exploitanten volledig zelf verantwoordelijk voor het onderhoud. De gemeente verstrekt hier ook geen bijdragen voor. Er heerst ontevredenheid bij de beheerders / exploitanten over de samenwerking met de gemeente op het gebied van groot onderhoud. De gemeente opereert volgens de stakeholders niet altijd slagvaardig en heeft soms te weinig middelen voor de uitvoering. Ook is er regelmatig onduidelijkheid over wie voor welke taken verantwoordelijk is, wat frictie geeft. Dit speelt ook bij verduurzamingsmaatregelen; afspraken daarover ontbreken. Exploitatie en Financien De gemeente heeft, behalve bij de gymzaal in Herkenbosch, geen directe rol in de exploitatie van maatschappelijke accommodaties, maar verstrekt wel jaarlijkse, geïndexeerde exploitatiebijdragen voor onder meer dorpshuizen, het Feel Fit Center, sporthallen, sportzaal en foyer in Vlodrop, voetbalaccommodaties en buitenbaden. De hoogte van deze bijdragen is niet gekoppeld aan de werkelijke kosten, maar meestal aan het type voorziening; opvallend is de lagere bijdrage voor sporthal De Roerparel. Bij voetbalverenigingen is er één totaalbedrag voor vier parken, verdeeld via een eigen verdeelsleutel, waarbij de bijdrage zowel velden als opstallen dekt.

De gemeentelijke uitgaven voor maatschappelijke accommodaties bestaan uit exploitatiebijdragen, groot onderhoud, kapitaallasten en eigenaarslasten. De grootste kostenposten zijn de exploitatiebijdragen en de stortingen in onderhoudsvoorzieningen, die door indexatie jaarlijks stijgen. Opvallend is dat voor dorpshuizen De Beuk en De Roerparel nog steeds wordt gestort in de onderhoudsvoorziening, terwijl het groot onderhoud volledig bij de exploitanten ligt. Door de hoge leeftijd van veel accommodaties zijn de kapitaallasten relatief laag. De inkomsten voor de gemeente zijn beperkt, met slechts bescheiden huuropbrengsten uit het KA-Huis. Samenvattende conclusie bestaande situatie Het huidige accommodatiebeleid heeft geleid tot meer lokaal eigenaarschap, maar er is behoefte aan betere communicatie, samenwerking, waardering en duidelijkheid vanuit de gemeente. Er is een breed en verspreid aanbod van voorzieningen, maar clustering is zeldzaam en er zijn nog organisaties die een eigen ruimte zoeken. Het gebruik sluit doorgaans aan bij de functie, hoewel de bezetting, voor een deel van de voorzieningen relatief laag is. De functionaliteit en kwaliteit zijn overwegend goed, maar er zijn knelpunten in ruimte, onderhoud en verduurzaming, mede door beperkte middelen bij verenigingen.

Bij de bijdragen die de gemeente doet in de exploitatie is er geen duidelijke koppeling tussen de bijdrage en de kosten. Financieel drukken exploitatiebijdragen en onderhoud op de gemeentebegroting, terwijl de inkomsten minimaal zijn.

5.3

Trends, ontwikkelingen en contouren

Inzet op eigenaarschap inwoners In de gemeente Roerdalen wordt sterk ingezet op eigenaarschap bij inwoners en verenigingen als het gaat om het beheren en exploiteren van de maatschappelijke accommodaties. Door individualisering, vergrijzing en een afnemende beschikbaarheid van vrije tijd en een grotere noodzaak tot mantelzorg staat de inzet van vrijwilligers onder druk. Ook in gebieden met een sterke sociale cohesie is een afname van inzet door vrijwilligers te verwachten. Het is van belang dit aspect te betrekken in het accommodatiebeleid. Demografische ontwikkeling Op grond van de woningbouwambities is er een verwachte groei van het aantal inwoners met circa 2.600 (ruim 10%) in de komende 10 jaar. Door de spreiding over de kernen betekent dit geen groot effect op de benodigde voorzieningen. Als er meer woningen komen voor gezinnen kan dit leiden tot het op peil houden of een lichte groei van het aantal kinderen. Dit biedt kansen op behoud van instroom bij de jeugd bij de verenigingen. Bij komst van inwoners van buiten de gemeente is het van belang dat verenigingen zich inspannen om deze inwoners te betrekken bij de sociaal-maatschappelijke activiteiten in de dorpen. Afname horecavoorzieningen Het aantal horecavoorzieningen in de gemeente neemt af, met name het aantal cafés. Dit kan effect hebben op de functie van de dorpshuizen en verenigingsaccommodaties.

Enerzijds door verenigingen die een nieuwe plek zoeken, anderzijds door de cafébezoekers die behoefte hebben aan de ontmoetingsfunctie van een café. 22

Passende voorzieningen voor jongeren Er is in het gemeentelijke beleid behoefte aan het beter faciliteren van de behoeften van de jongeren om elkaar te ontmoeten. Een veilige omgeving is hierbij van belang.

5.4

Wensen en behoeften

Via de interviews, vragenlijsten enquêtes en de participatiebijeenkomst is inzicht verkregen in de knelpunten, wensen en behoeften van de stakeholders. Deze kunnen als volgt worden samengevat: Samenwerking Er is inzicht dat er een groot aanbod is aan accommodaties die los van elkaar ‘opereren’. Behoud van leefbaarheid in de dorpen vraagt niet om behoud van alle accommodaties maar om een passende en betaalbare huisvesting van de activiteiten waaraan behoefte is. De verenigingen willen met hun accommodaties graag onderdeel gaan uitmaken van een totale pool van voorzieningen. Het gaat hierbij niet alleen om de accommodaties van de verenigingen en de stichtingen, maar ook om voorzieningen van ondernemers zoals horeca. Door samenwerking kan worden verkend waar mogelijkheden liggen voor synergie. Over het algemeen is er behoefte om meer samenwerking eerst op dorpsniveau te organiseren. Samenwerking tussen de dorpen wordt als een volgende stap gezien. Dit neemt niet weg dat de bestaande samenwerking die er al is over de dorpsgrenzen heen waardevol is en kan worden voortgezet. Er is al een overleg gestart met alle dorpshuizen en ook de voetbalverenigingen hebben goede onderlinge contacten. Bij de binnensportaccommodaties (sporthallen) is de samenwerking beperkt, maar er is wel beoordeeld dat het meerwaarde heeft dit op te pakken.

Waardering en ondersteuning door de gemeente Eigenaarschap wordt door de inwoners, beheerstichtingen en verenigingen niet geschuwd. Wel is er behoefte aan waardering voor deze rol. De eigen rol geeft energie, maar kost ook energie. Er zijn veel wetten en regels waar rekening mee moet worden gehouden en er kan niet worden verwacht dat alle kennis en kunde aanwezig is bij vrijwilligers. Het is vaak lastig om bestuursfuncties in te vullen. Waardering bestaat niet uit het uitdelen van complimenten maar door concrete ondersteuning. In de eerste plaats is er behoefte aan een beter contact met de gemeente, waardoor de gemeente beter op de hoogte is van wat er gebeurt in de accommodaties en welke knelpunten er eventueel zijn. Dit kan o.a. worden ingevuld door middel van een structureel periodiek overleg op basis van de gemaakte afspraken over subsidies en exploitatie. Daarnaast kan er concreet ondersteuning worden geboden, bijvoorbeeld door het verstrekken van belangrijke informatie en het aanbieden van centrale opleidingen. Een goede ondersteuning door de gemeente kan eraan bijdragen dat de organisatorische lasten voor de vrijwilligers behapbaar blijven. Daarnaast is er ook behoefte aan financiële ondersteuning bij organisaties die dit nu niet krijgen. Met name investeringen in groot onderhoud en verduurzaming zijn voor sommige verenigingen een grote zorg.

Betere afspraken over onderhoud en verduurzaming Bij de accommodaties waar de gemeente een rol speelt in het onderhoud is er behoefte aan betere afspraken. In de praktijk is er vaak onduidelijkheid over de taakverdeling en de bekostiging. Dit speelt ook bij de verduurzaming. Ook is er behoefte aan meer slagkracht bij de uitvoering van onderhoud door de gemeente.

23

6.

Uitgangspunten accommodatiebeleid

6.1

Inleiding

Na de inventarisatie- en analysefase zijn door de gemeente de doelstelling en uitgangspunten voor het nieuwe accommodatiebeleid uitgewerkt. Deze zijn vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders en ter kennis gebracht aan de gemeenteraad. In dit hoofdstuk zijn de vastgestelde doelstelling en beleidsuitgangspunten weergegeven.

6.2

Doelstelling accommodatiebeleid

Roerdalen wil sociale en vitale kernen behouden door accommodaties en ontmoetingsplekken in te zetten als middel om leefbaarheid te versterken. De focus ligt niet op gebouwen zelf, maar op de functies die ze vervullen (zoals ontmoeten, leren, sporten en cultuur). De voorzieningen moeten passen bij de behoeften van nu en later, en betaalbaar blijven. Samenwerking tussen kernen, inwoners, organisaties en verenigingen is leidend, evenals toekomstbestendigheid. De gemeente wil hierbij een faciliterende rol innemen en inwoners en verenigingen stimuleren tot actief eigenaarschap. De volgende concrete doelstellingen zijn geformuleerd: We streven naar een duurzaam en doelmatig accommodatiebeleid dat: bijdraagt aan de leefbaarheid, vitaliteit en sociale samenhang binnen de kernen; zorgt voor een duurzaam, efficiënt gebruik van voorzieningen, afgestemd op de actuele en toekomstige vraag; voldoet aan de landelijke duurzaamheidsdoelstellingen; financieel verantwoord en toekomstbestendig is; flexibiliteit biedt om in te spelen op de maatschappelijke en demografische ontwikkelingen. Om deze doelstellingen te bereiken, wordt een integrale aanpak gehanteerd waarin accommodaties niet op zichzelf staan, maar onderdeel zijn van een breder netwerk van maatschappelijke en commerciële voorzieningen.

6.3

Beleidsuitgangspunten

Belangrijk algemeen vertrekpunt voor het accommodatiebeleid is dat er sprake is van een goede balans tussen de wensen en behoeften van de inwoners en de financiële middelen die de gemeente beschikbaar heeft. Samenwerking tussen en eigenaarschap van inwoners is hierbij essentieel. De gemeente wil daarom graag samen met de inwoners en maatschappelijke organisaties op zoek naar manieren om accommodaties efficiënt en duurzaam te benutten zodat ze hun waarde voor de gemeenschap kunnen behouden. Dit kan door gedeeld eigenaarschap of initiatieven waarin inwoners en maatschappelijke organisaties een grote rol spelen. Dit is vertaald in de volgende concrete beleidsuitgangspunten, die samen het beleidskader vormen:

24

6.3.1

Leefbaarheid en maatschappelijk functie staat centraal; iedereen doet mee

Accommodaties zijn geen doel op zich, maar een middel om sociale samenhang, ontmoetingen en activiteiten in de kernen te faciliteren. Dit betekent: Uitgangspunt

Toelichting

Toegankelijke accommodaties voor iedereen

Maatschappelijke accommodaties zijn zoveel als mogelijk, fysiek en financieel toegankelijk voor alle inwoners, ongeacht achtergrond, leeftijd of beperking.

Stimuleren van sociale samenhang en leefbare dorpen

Gemeenschapsaccommodaties dragen actief bij aan het versterken van sociale verbanden en het vergroten van leefbaarheid in de kernen.

Een passend en uitnodigend aanbod voor iedereen

Inwoners kunnen deelnemen aan maatschappelijke activiteiten die passen bij hun behoefte; niet elke activiteit hoeft in elke kern plaats te vinden, maar er is altijd een passend aanbod in de buurt.

Ruimte voor ontmoeting tussen doelgroepen en generaties

Accommodaties worden zodanig ingezet dat ze ontmoeting, uitwisseling en verbinding tussen verschillende leeftijden, doelgroepen en activiteiten bevorderen.

6.3.2

Afstemming tussen vraag en aanbod

Uitgangspunt is een vraaggericht aanbod van accommodaties, wat betekent dat het huidige en toekomstige aanbod zoveel als mogelijk is afgestemd op de behoeften van inwoners en verenigingen. Het is niet haalbaar in elke kern in elke behoefte te voorzien. Kwalitatief sterke, goed bereikbare, duurzame en betaalbare accommodaties hebben de voorkeur boven het in stand houden van oude, kleine verspreide voorzieningen. Dit kan betekenen dat accommodaties worden samengevoegd of anders ingericht, zodat ze beter bruikbaar zijn voor meerdere groepen inwoners. Dit betekent: Uitgangspunt

Toelichting

Kwaliteit boven kwantiteit in het voorzieningenaanbod

Gebruikersgerichte en flexibele aanpak

We kiezen voor goed werkende, duurzame voorzieningen in plaats van zoveel mogelijk locaties te behouden of te bouwen. Om een efficiënter gebruik van accommodaties mogelijk te maken. Denk hierbij aan flexibele openingstijden en aanpasbaarheid van ruimtes. Gemeente breed waar het kan, dorpsgericht waar nodig.

Clustering van activiteiten wordt gestimuleerd

Om leegstand tegen te gaan en exploitatiekosten te verlagen.

25

6.3.3

Integrale benadering en samenwerking

Naast gemeentelijke accommodaties, kunnen ook niet-gemeentelijke maatschappelijke accommodaties en commerciële voorzieningen in de dorpen worden ingezet. Dit betekent: Uitgangspunt

Toelichting

Samenwerkingen met externe partijen worden gestimuleerd

Om passend en efficiënt gebruik van (bestaande) locaties en ruimten te bevorderen.

Elk dorp heeft minimaal één ontmoetingsplek

Basisvoorzieningen voor ontmoeting zijn gegarandeerd in iedere dorpskern. De gerealiseerde dorpshuizen vormen in elk dorp de ontmoetingsplek waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten en waar verenigingen ruimte hebben voor sociaal-culturele activiteiten. De bestaande ontmoetingsplekken in de buurtschappen Lerop en ’t Reutje worden op maat meegenomen;

Elk dorp heeft minimaal één ontmoetingsplek voor jongeren

Dit kan in de bestaande ontmoetingsplek zijn, dit kan ook op een aparte locatie zijn.

Maatwerk: iets voor iedereen, niet alles overal

Ieder dorp heeft een eigen, passend aanbod van voorzieningen dat aansluit bij de lokale behoefte en identiteit. Niet alle voorzieningen zijn in elk dorp aanwezig. We houden hierbij zoveel als mogelijk rekening met de (on)mogelijkheden met betrekking tot mobiliteit.

Specifieke uitgangspunten voor sport accommodaties

Iedere dorpskern beschikt over een multifunctionele binnensportaccommodatie: een gymzaal, een sportzaal of een sporthal. Zo blijft basissport toegankelijk blijft voor alle inwoners. De sporthallen hebben een dorp overstijgende functie; Privatisering van sportaccommodaties wordt gestimuleerd wanneer dit bijdraagt aan toekomstbestendige exploitatie en lokaal eigenaarschap.

6.3.4

Duurzame accommodaties

Er wordt gestreefd naar energie neutrale, toekomstbestendige accommodaties: de gemeente sluit aan bij de nationale duurzaamheidsdoelen en werkt toe naar energie neutrale gebouwen die flexibel inzetbaar zijn. Dit betekent: Uitgangspunt

Toelichting

Verduurzaming staat in verhouding tot gebruik en levensduur Investeringen worden gedaan waar verduurzaming haalbaar en verantwoord is, met oog voor bezetting, gebouwkwaliteit en verwachte gebruiksduur. Financiële haalbaarheid nu en in de toekomst

Duurzaamheidsmaatregelen moeten passen binnen realistische financiële kaders waarbij de lange termijn lasten voor de gemeente beheersbaar blijven.

Voldoen aan wetgeving en voorbeeldfunctie vervullen

De gemeente voldoet aan wettelijke eisen en neemt een actieve rol in het stimuleren van duurzaamheid binnen de gemeenschap.

26

6.3.5

Eigenaarschap

De gemeente wil vooral een faciliterende rol innemen en inwoners en verenigingen stimuleren tot actief eigenaarschap. Dit betekent: Uitgangspunt

Toelichting

Betrokkenheid

Er is betrokkenheid van gebruikers, exploitanten, verenigingen, inwoners, (maatschappelijke)organisaties en ondernemers bij vraagstukken over accommodaties.

Samen verantwoordelijk

Er is betrokkenheid van gebruikers, exploitanten, verenigingen, inwoners, (maatschappelijke)organisaties en ondernemers bij vraagstukken over accommodaties.

Overdracht van eigendom, beheer en exploitatie

Waar mogelijk vindt eigendom plaats aan vitale en toekomstbestendige organisaties.

Rol gemeente als initiatiefnemer beperkt

De gemeente neemt alleen een initiërende rol als de samenleving en/of markt niet in de maatschappelijke vraag kan voorzien.

6.3.6

Financiële haalbaarheid

Een financieel gezond accommodatiebeleid is essentieel. Om dit te bereiken zijn de volgende uitgangspunten van belang: Uitgangspunt

Toelichting

Toekomstbestendige exploitatie als voorwaarde voor investering

Investeringen worden uitsluitend gedaan wanneer de exploitatie van de accommodatie toekomstbestendig is.

Betaalbaarheid voor gebruikers en gezonde exploitatie als norm

Accommodaties moeten betaalbaar zijn voor huurders en gebruikers, én financieel gezond kunnen worden beheerd.

Gerichte inzet op eigendom, wettelijke eisen en duurzaamheidsdoelen

De gemeente investeert alleen in eigen accommodaties die voldoen aan wettelijke normen en bijdragen aan de duurzaamheidsambities.

6.3.7

Afstemming lopende en nieuwe beleidsontwikkelingen op de beleidskader

Nieuwe initiatieven moeten voldoen aan deze beleidsuitgangspunten en worden hierop beoordeeld. Lopende initiatieven zoals de nieuwbouw van het Kindcentrum Posterholt mogen niet worden vertraagd door dit traject.

27

7.

Speerpunten voor de periode 2026-2035

7.1

Inleiding

Op basis van de vastgestelde beleidskaders kunnen de gemeente, inwoners, verenigingen en andere (maatschappelijke) partners de komende 10 jaar samen invulling geven aan de realisatie van de doelstellingen van het beleid voor de maatschappelijke accommodaties. Dit samen doen is van belang. De behoeften van de stakeholders en de gemeente zijn immers in de basis gelijk: behoud van leefbaarheid in de dorpen door een aanbod aan maatschappelijke activiteiten dat aansluit bij de behoefte van het dorp en betaalbaar blijft voor gemeente, verenigingen en inwoners. Door een goede samenwerking kunnen de krachten optimaal worden gebundeld en kan meer worden gerealiseerd. Op basis van de uitgevoerde inventarisatie en de integrale analyse is in dit hoofdstuk uitgewerkt welke acties de komende jaren gewenst zijn en welke onderwerpen in ieder geval op de agenda moeten worden geplaatst: de speerpunten van het beleid voor de periode 2025-2035. Het gaat zowel om speerpunten die dorps overstijgend zijn (gemeente breed) of voor elk dorp van toepassing zijn (paragraaf 7.2). Daarnaast zijn er specifieke speerpunten per dorp uitgewerkt (paragraaf 7.3). Bij alle speerpunten is een richting beschreven. Het gaat niet om definitieve keuzes.

Vanaf 2026 kunnen deze richtingen in samenspraak met de belanghebbenden worden getoetst, uitgewerkt en vertaald in concrete plannen waarover vervolgens besluiten kunnen worden genomen. Dit vervolgproces komt aan het einde van dit hoofdstuk aan de orde (paragraaf 7.4).

7.2 1.

Gemeente brede speerpunten en gelijke speerpunten per dorp Opstarten van dorpsoverleggen rondom het huisvesten van maatschappelijke activiteiten

Er is behoefte bij de stakeholders om op dorpsniveau samen te werken rondom het thema maatschappelijke accommodaties en samen te beoordelen welke rol elke accommodatie kan spelen in de totale behoefte aan het huisvesten van activiteiten. Dit vraagt (in aanvang) om een periodieke georganiseerde samenkomst van alle stakeholders per dorp: een dorpsoverleg. De gemeente kan de opstart hiervan initiëren en te faciliteren zodat de stakeholders worden gestimuleerde en ondersteund om daadwerkelijk invulling te geven aan de uitgesproken ambitie om meer samen te gaan werken. Doel van de overleggen is dat het de stakeholders samenbrengt en er mogelijkheden voor samenwerking kunnen worden verkend. Ideeën kunnen vervolgens samen worden uitgewerkt en gerealiseerd. Naast de eigenaren / exploitanten van de maatschappelijke accommodaties kunnen hier ook andere maatschappelijke organisaties en bedrijven (zoals de horecaondernemers) worden betrokken. Deelname van de gemeente aan de dorpsoverleggen wordt geadviseerd. Er ontstaat zo een structureel contact tussen de gemeente en de stakeholders, wat de lijnen korter maakt en waardoor ook de gemeente een goed inzicht houdt in ‘wat er speelt’ in de dorpen. Ook kan er dan vroegtijdig worden beoordeeld of en op welke wijze er participatie van de gemeente nodig is bij de ideeën die vanuit de dorpsoverleggen verder worden uitgewerkt.

Voorstel De gemeente initieert in 2026 in elk dorp (in het dorpshuis) een eerste dorpsoverleg, waarbij het draagvlak om invulling te geven aan dit speerpunt kan worden verkend, de wijze waarop hier (bij voldoende draagvlak) structureel invulling aan kan worden gegeven (organisatie), wat hiervoor nodig is (middelen) en wat de rol is van elke partij (gemeente en overige stakeholders). 2.

Passende voorzieningen voor jongeren betrekken in de dorpsoverleggen

Er is behoefte aan passende voorzieningen / een eigen plek voor jongeren in alle kernen en aan passende activiteiten. Invulling hiervan kan worden opgepakt via de dorpsoverleggen. Gezien het huidige gemis bij jongeren aan passende voorzieningen, staat dit thema bij voorkeur snel ‘op de agenda’ van elk dorpsoverleg. Hierin kan de potentie van bestaande plekken voor jeugd worden besproken, maar ook behoefte aan activiteiten en waar deze kunnen worden ingevuld. In deze overleggen dienen de jongerenwerker en een vertegenwoordiging van de jongeren te participeren. Voorstel De invulling van de realisatie van passende voorzieningen en activiteiten voor jongeren wordt opgestart via de dorpsoverleggen. 28

3.

Jaarlijks overleg met de verenigingen en beheerstichtingen die een jaarlijkse exploitatiebijdrage krijgen

Het is gewenst dat het contact met de verenigingen en stichtingen die een jaarlijkse exploitatiebijdrage van de gemeente ontvangen wordt verbeterd. Een jaarlijks overleg kan hieraan bijdragen. Hierin kunnen alle bestaande afspraken worden doorgelopen, nieuwe afspraken worden gemaakt en knelpunten worden besproken. Vanuit deze overleggen kan de gemeente waar nodig ook gerichte ondersteuning bieden. De overleggen kunnen sectoraal worden opgepakt: binnensport, voetbal, dorpshuizen en buitenbaden. Hierdoor wordt ook samenwerking tussen gelijke voorzieningen bevorderd. Met LacoSportfondsen zijn vaste afspraken gemaakt voor een periode van 20 jaar (tot 2038). Toch wordt ook een jaarlijks inhoudelijk contact met Laco-Sportfonden geadviseerd zodat de gemeente op de hoogte blijft van de ontwikkelingen in het gebruik van deze accommodatie en hoe dit zich verhoudt tot de vastgelegde afspraken. Voorstel De gemeente voert vanaf 2026 jaarlijks een sectoraal overleg met de verenigingen en beheerstichtingen die een jaarlijkse exploitatiebijdrage van de gemeente ontvangen op basis van een gezamenlijk op te stellen agenda. Hiervoor worden vanuit de gemeente accounthouders vanuit zowel ‘samenleving’ als ‘vastgoed’ ingezet die hiervoor samen verantwoordelijk zijn vanuit de gemeente en ook de vaste aanspreekpunten vormen voor de beheerstichtingen gedurende het jaar. 4.

Behouden en investeren in sporthallen in Sint Odiliënberg en Posterholt, toekomst sporthal Montfort bepalen

De 3 gemeentelijke sporthallen zijn allemaal ‘op leeftijd’. De bezetting is niet optimaal, deels is er gebruik van buiten de gemeente. Behoud van minimaal 2 sporthallen is nodig. Geadviseerd wordt de noodzaak van behoud van een 3 e sporthal nader te onderzoeken. Op grond van het huidige gebruik en de ligging is behoud van de sporthallen in Sint Odiliënberg en Posterholt de meest logische keuze. Daarom wordt geadviseerd in deze hallen in overleg met de beheerstichtingen de komende jaren de investeringen te doen die nodig zijn voor behoud voor een periode van minimaal 20 jaar. Voor de sporthal in Montfort moet eerst worden bepaald of behoud nodig is of dat een nieuwe kleinere accommodatie gymzaal/sportzaal ook toereikend is. Het gebruik van de huidige hal wordt dan verdeeld over de nieuwe gymzaal/sportzaal in Montfort en de 2 sporthallen in Sint Odiliënberg en Posterholt. Ook de nieuwe sportzaal in Vlodrop biedt capaciteit die hierin kan worden betrokken. Een goede samenwerking tussen de verschillende beheerstichtingen is van belang om te komen tot het optimaal plaatsen van gebruikers en het optimaal benutten van de beschikbare capaciteit. Vanuit dit perspectief kan ook samen met de beheerstichtingen worden gekeken naar de exploitatievergoedingen.

Er dient geen sprake te zijn van onderlinge concurrentie bij het plaatsen van de gebruikers in relatie tot de financiële situatie per stichting. Voordeel van een nieuwe gymzaal in Montfort is een duurzame nieuwe accommodatie met een lange levensduur. Voorstel De gemeente werkt in 2026 een plan uit voor het verlengen van de levensduur van de sporthallen in Posterholt en Sint Odiliënberg voor een periode van 20 jaar, waarbij een passend niveau van verduurzaming wordt gekozen; Voor de sporthal in Montfort wordt in 2026 onderzocht of behoud van een sporthal noodzakelijk is of dat realisatie van een nieuwe gymzaal/sportzaal toereikend is, waarbij wordt bepaald wat de juiste maatvoering is. Ook de beschikbare capaciteit van de sportzaal in Vlodrop wordt betrokken in de beoordeling; Samen met de beheerstichtingen wordt beoordeeld of de huidige wijze van subsidiering goed aansluit bij de exploitatiemogelijkheden per accommodatie. 5.

Verlengen overeenkomsten voetbalverenigingen, eventueel eigendomsoverdracht opstallen op termijn

Om een goede toegankelijkheid van de voetbalsport te behouden wordt geadviseerd de huidige 4 voetbalparken te handhaven. Op grond van de demografische ontwikkeling wordt geen (significante) groei van het aantal leden verwacht. Het breder benutten van de (club)accommodaties kan bijdragen aan het betaalbaar houden en hiermee behoud van de huidige spreiding van het voetbal in de toekomst te borgen. De dorpsoverleggen kunnen worden benut om kansen hiervoor in beeld te brengen. Op de parken in Montfort, Herkenbosch en Posterholt zijn er ruimtelijk mogelijkheden om nieuwe functies in te passen. Hier is op basis van het aantal teams in het seizoen 2024-2025 vermindering van capaciteit aan voetbalvelden in principe mogelijk. Op grond van bovenstaande kunnen de overeenkomsten met de voetbalverenigingen worden verlengd. Voorgesteld wordt hier naar wens van de voetbalverenigingen niet mee te wachten tot 2028. Aangezien de opstallen op de accommodaties primair gerelateerd zijn aan gebruik door de voetbalverenigingen kan eigendomsoverdracht van de clubgebouwen aan de verenigingen een logische stap zijn. Voorwaarden hiervoor kunnen in overleg met de clubs worden bepaald. Geadviseerd wordt te wachten 29

met een eventuele overdracht tot er meer inzicht is in een breder gebruik van de clubaccommodatie door toevoeging van functies op de parken. Voorstel In 2026 gaat de gemeente in gesprek met de voetbalverenigingen over de verlenging van de beheer- en exploitatieovereenkomsten met daarbij als aandachtspunten: De duur en de voorwaarden van de overeenkomsten (oplossen ervaren knelpunten huidige overeenkomsten); Een mogelijke eigendomsoverdracht van de opstallen en de voorwaarden hiervoor; De benodigde veldcapaciteit. 6.

Opstellen MOP’s voor alle accommodaties met een jaarlijkse exploitatiebijdrage

De dorpshuizen, sporthallen, buitenbaden en voetbalparken ontvangen een jaarlijkse exploitatiebijdrage van de gemeente. Zij kunnen daarmee worden beschouwd als belangrijke basisvoorzieningen voor de gemeente. De meeste accommodaties zijn gemeentelijk eigendom en hiervoor is door de gemeente een MOP opgesteld. Uitzonderingen hierop zijn de dorpshuizen in Montfort, Herkenbosch en Vlodrop en het Feel Fit Center in Melick. Met het Feel Fit Center zijn aparte afspraken over de jaarlijkse bijdrage gemaakt. De 3 niet-gemeentelijke dorpshuizen en de 2 dorpshuizen in gemeentelijk eigendom ontvangen een gelijke jaarlijkse bijdrage. Ook is de verantwoordelijkheid voor het groot onderhoud voor deze dorpshuizen gelijk: uitvoering en bekostiging ligt voor 100% bij de beheerstichtingen ongeacht het eigendom. Vanuit dit perspectief is het logisch dat er voor alle dorpshuizen een gelijkwaardig MOP is, ongeacht het eigendom. Dit geeft zowel de gemeente als de beheerstichtingen inzicht in investeringen die nodig zijn om de dorpshuizen in goede staat te houden en kan er tijdig geacteerd worden als er op dit gebied knelpunten ontstaan. Voorstel De gemeente stelt MOP’s op voor alle accommodaties die een exploitatiebijdrage krijgen (uitgezonderd het Feel Fit Center), ongeacht het eigendom van de accommodatie.

Concreet betekent dit dat er voor de dorpshuizen in Montfort, Herkenbosch en Vlodrop nog een MOP wordt opgesteld. Dit dient gelijkwaardig van opzet te zijn dan de MOP’s van de dorpshuizen in gemeentelijk eigendom. Zo is er voor alle voorzieningen waarvoor de gemeente een bijdrage verstrekt een gelijkwaardig inzicht in de staat en de benodigde investeringen voor behoud. 7.

Onderzoeken wijziging exploitatiebijdragen dorpshuizen

De subsidies aan alle dorpshuizen zijn nu gelijk. Het is van belang dat de dorpshuizen hun functie naar de toekomst toe kunnen blijven vervullen. Hiervoor krijgen alle dorpshuizen nu een gelijke bijdrage. Het is de vraag of dit de meest efficiënte inzet van middelen is. De bijdrage is gelijk, maar is deze ook gelijkwaardig? De benodigde bijdrage kan per accommodatie verschillen omdat er ook verschillen zijn tussen de accommodaties (omvang, verdienmogelijkheden, verduurzamingsmogelijkheden en onderhoudsstaat). Door de dorpshuizen is aangegeven dat er vanuit de exploitatie (waarbij de exploitatiebijdrage van de gemeente belangrijke inkomsten zijn) kan worden gespaard voor het groot onderhoud. De kosten voor het groot onderhoud kunnen echter per dorpshuis aanzienlijk verschillen. Nieuw uitgangspunt zou kunnen zijn dat de gemeentelijke bijdrage wordt gekoppeld aan de kosten van het groot onderhoud. Het totale subsidiebudget zou dan opnieuw kunnen worden verdeeld op basis van de kosten van het groot onderhoud. Voorstel In overleg treden met de dorpshuizen over de wijze van subsidiering. Is de huidige gelijke bijdrage ook een gelijkwaardige bijdrage? Doelstelling is dat de gemeente de middelen zo efficiënt mogelijk kan inzetten om te borgen dat alle dorpshuizen hun functie voor het dorp kunnen blijven vervullen.

Kan er worden overgestapt van een gelijke subsidie per dorpshuis, naar een gelijkwaardige subsidie op basis van de kosten voor groot onderhoud? De gemeente heeft nog een voorziening voor het groot onderhoud van de dorpshuizen De Roerparel en De Beuk, terwijl de beheerstichtingen verantwoordelijk zijn voor het onderhoud. Deze middelen zouden kunnen worden ingezet om het totale subsidiebudget te verhogen.

30

8.

Onderzoeken (gezamenlijke) nieuwe huisvesting Oké Roerdalen, Klusteam Roerdalen, Langer Thoes en MOB

Deze organisaties zoeken (nieuwe) huisvesting voor hun activiteiten. Stichting Oké Roerdalen, nu gevestigd in de basisschool in Posterholt met een kringloopwinkel en activiteiten tegen eenzaamheid en ter ondersteuning van inwoners, verliest binnenkort haar locatie door nieuwbouw van de school. Daarnaast maken het Sociaal Klusteam en ‘Langer Thoes’, een groep die zorghulpmiddelen opknapt voor hergebruik, gebruik van de gemeenteloods, maar zonder zekerheid over voortzetting. Tevens wensen zij een meer zichtbare plek. Omdat deze organisaties raakvlakken hebben, kan gezamenlijke huisvesting meerwaarde bieden. Ook de gemeente zelf zoekt ruimte voor de opzet van een Mensontwikkelbedrijf (MOB). Voorstel Een gezamenlijk overleg voeren met deze organisaties om de mogelijkheden voor nieuwe huisvesting te verkennen. 9.

Stimuleren verduurzaming

Uitgangspunt voor het nieuwe beleid is dat de gemeente duurzaamheid stimuleert, met als doel dat alle accommodaties in Roerdalen nu en in de toekomst (kunnen) voldoen aan de wettelijke duurzaamheidseisen. Het huidige beleid is gericht op ondersteuning van inwoners. Er is nog geen beleid voor het ondersteunen van eigenaren van maatschappelijke accommodaties. Organisaties zijn hier wel zelf mee bezig. De landelijke subsidieregeling DUMAVU biedt mogelijkheden voor het verkrijgen van een bijdrage voor de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. Ook gemeenten kunnen een beroep doen op deze regeling. Voorstel Beleid ontwikkelen voor de wijze waarop eigenaren van maatschappelijke accommodaties door de gemeente kunnen worden ondersteund bij het verduurzamen van de accommodaties.

Mogelijkheden die hierin kunnen worden betrokken zijn (van beperkt naar verdergaand zijn): Informatieverstrekking over de wettelijke verplichtingen die van toepassing zijn voor het verduurzamen van maatschappelijke accommodatie; Informatieverstrekking over de mogelijkheden van het laten uitvoeren van een onderzoek of beschikbare subsidieregelingen; Dekken van de kosten van een verduurzamingsonderzoek, begeleiding bij de aanvraag van offertes en de beoordeling hiervan, begeleiding bij de aanvraag van bestaande subsidieregelingen; Verstrekken van een garantstelling op een geldlening voor de uitvoering van maatregelen; Verstrekken van een lening voor de uitvoering van de maatregelen; Een bijdrage in de uitvoeringskosten (subsidieregeling). Voor accommodaties in gemeentelijk eigendom wordt voorgesteld de verantwoordelijkheid voor de verduurzaming te koppelen aan de verantwoordelijkheid voor de uitvoeringen en bekostiging van het groot onderhoud. Waar de gemeente verantwoordelijk is voor het groot onderhoud, voert de gemeente ook de verduurzamingsmaatregelen door. De voordelen die dit oplevert in de exploitatie voor de exploitanten (lagere energielasten) kunnen worden betrokken in de hoogte van de jaarlijkse exploitatiebijdragen. 10.

Verenigingen (financieel) ondersteunen Een aantal verenigingen met een eigen accommodatie heeft aangegeven behoefte te hebben aan een bijdrage om urgente grote onderhoudswerkzaamheden te kunnen uitvoeren. Ook is er behoefte aan informatie over de mogelijkheden van het aantrekken van externe gelden (subsidies en fondsen). Voorstel De gemeente kan ondersteuning bieden bij het werven van subsidies en fondsen. Dit kan zowel gaan om subsidies voor activiteiten als subsidies voor investeringen. Hiervoor kan een gespecialiseerde marktpartij worden ingezet. De mate van ondersteuning die geboden wordt kan in overleg met de stakeholders worden bepaald. Voor de uitvoering van urgent groot onderhoud kan worden ingestoken op een garantstelling voor een geldlening als dit nodig is om de financiering rond te krijgen.

31

11. Maatwerk paracommercie per dorp in relatie tot behoud sociale cohesie De gemeente Roerdalen heeft een sterk verenigingsleven. Het aantal dorpskroegen met bijbehorende zaaltjes neemt steeds meer af. Verenigingen en horeca spelen beiden een belangrijke rol in relatie tot de sociale cohesie. Een goede samenwerking tussen verenigingen en de horeca is daarom van belang. De huidige gemeentelijke regels voor de verenigingen en stichtingen (para commerciële instellingen) bieden hen geen ruimte om extra inkomsten te verwerven uit de horeca. Dit kan wel nodig / gewenst zijn in relatie tot de betaalbaarheid van de eigen activiteiten en hiermee het borgen van de sociale cohesie. Een eerlijk speelveld tussen commercie en sociale cohesie is voor als gemeente van wezenlijk belang. Een goede samenwerking tussen verenigingen en stichtingen (para commerciële rechtspersonen) en de horeca per dorp is van belang. Verenigingen moeten voldoende ruimte hebben om inkomsten te genereren, maar behoud van horecaondernemers is ook van belang, omdat ook dit bijdraagt aan de sociale cohesie.

Voorstel Per kern kan in samenspraak en vanuit de insteek van een gezamenlijk belang met de ondernemersvereniging, de Koninklijke Horeca Nederland en de verenigingen en stichtingen (para commerciële rechtspersonen) worden onderzocht of er meer ruimte kan worden geboden aan de para commerciële rechtspersonen, bijvoorbeeld door het ontlenen van ontheffingen. De situatie verschilt per dorp, waardoor er sprake zal zijn van maatwerk per dorp.

7.3

Speerpunten per dorp

In deze paragraaf is uitgewerkt welke vraagstukken er zijn op het gebied van de maatschappelijke accommodaties. Op basis van de analyse zien wij ook clusterkansen. Deze zijn benoemd. Ze kunnen worden gezien als inspiratie bij het voeren van overleggen. Clusterkansen bespreken De beleidskaders zet in op het stimuleren van clustering van accommodaties. Dit thema kan op de agenda van de dorpsoverleggen worden geplaatst. Vanuit de analyse zien wij een aantal clusterkansen die zijn verwerkt in deze paragraaf. Het zijn geen concrete voorstellen, maar kansen die verder onderzocht kunnen worden. 7.3.1

Montfort

In Montfort spelen de volgende ontwikkelingen: De basisschool wordt binnen 4 jaar vernieuwd; Onderzocht wordt of de sporthal kan worden vervangen door een gymzaal/sportzaal; Het in 2016 ingezette traject voor het privatiseren van de tennisvereniging is nog niet afgerond. De vereniging heeft nog geen financieel sluitend plan. De vereniging wil de clubaccommodatie eventueel breder inzetten (inrichten als multifunctionele accommodatie); Er is onzekerheid over de termijn waarop de accommodatie ‘onder de kerk’ nog kan worden gebruikt door Stichting Algemeen Jeugdwerk Montfort. In deze accommodatie zitten veel medegebruikers; De behoefte aan passende voorzieningen voor jongeren moet worden ingevuld. Clusterkansen sportpark Montfort Op het sportpark is er overcapaciteit aan voetbalvelden, wat ruimte biedt voor het clusteren van functies. De clubaccommodatie van de voetbalvereniging zou een multifunctionele accommodatie kunnen worden waar naast de voetbalvereniging ook de tennisvereniging gebruik van kan maken (kostenbesparing voor beide verenigingen). De tennisvereniging kan ook gebruik blijven maken van de eigen accommodatie en het gebruik (verder) verbreden. Mogelijk kan ook het jeugdwerk (1 avond per week) worden ingepast. De accommodatie grenst aan een speelveld met skatebaan, zo is er voor jeugd- en jongeren een combinatie van binnen- en buitenvoorzieningen.

De medegebruikers van ‘onder de kerk’ worden zoveel mogelijk ingepast in het dorpshuis. Een nieuwe gymzaal/sportzaal kan worden aangehaakt bij de nieuwbouw van de school, maar aanhaken bij de huidige voetbalaccommodatie (dit is alleen ruimtelijk inpasbaar bij verval van 1 van de huidige tennisbanen). Zo kan aan de gebruikers 32

van de gymzaal ook een kantinefunctie worden geboden, wat ook een pré is bij inpassing van carnavalsactiviteiten in de gymzaal/sportzaal (nu in de sporthal). Bij deze optie kunnen het traject van de nieuwbouw van de school en de gymzaal/sportzaal van elkaar worden losgekoppeld wat mogelijk ruimtelijke voordelen biedt. De gymzaal/sportzaal kan dan eventueel eerder worden gerealiseerd dan de nieuwbouw van de school. De medegebruikers van ‘onder de kerk’ kunnen in principe nu al overstappen naar het dorpshuis. 7.3.2

Sint Odiliënberg

In Sint Odiliënberg spelen de volgende ontwikkelingen: Jong Nederland heeft bij groei gebruik aan ruimte. Uitvoering van urgent groot onderhoud is een punt van zorg; De handboogvereniging heeft een beperkt aantal leden waardoor behoud van een eigen accommodatie moeilijk wordt; Voor fanfare Sint Wiro (’t Reutje) is urgent groot onderhoud (dak) punt van zorg. De vereniging pleit voor behoud van de accommodatie in relatie tot de leefbaarheid van buurtschap ‘t Reutje; Stichting Buurthuis Lerop wenst behoud van de accommodatie voor borging leefbaarheid; De behoefte aan passende voorzieningen voor jongeren moet worden ingevuld. Clusterkansen accommodatie fanfare ‘t Reutje De fanfare wil graag haar accommodatie hier behouden en deze mede inzetten voor diverse activiteiten die bijdragen aan de leefbaarheid in ’t Reutje. Behoud van de accommodatie vormt een zware last voor de fanfare. Investeringen in het dak zijn urgent. ’t Reutje hoort bij Sint Odiliënberg, maar ligt tussen Sint Odiliënberg en Posterholt. Versterking van de accommodatie door gebruik uit deze kernen kan worden onderzocht. Vanuit de primaire functie van het gebouw (muziek) is een combinatie met verenigingen die ook muziek beoefenen een passende optie.

De schutterijen uit Posterholt en Sint Odiliënberg zijn beiden kleinere verenigingen (circa 40 leden) met een muziekafdeling (bij Sint Odiliënberg is de muziekafdeling in oprichting). Een andere partner die zou kunnen aanhaken is de handboogvereniging. De vereniging heeft een beperkt aantal leden afkomstig uit de kernen Montfort, Sint Odiliënberg en Posterholt. Bij het wegvallen van de accommodatie vervalt er ook een locatie in het dorp (Sint Odiliënberg) voor evenementen met een podiumfunctie (o.a. carnaval) waarvoor de Roerparel te laag is. Uitwijken naar de sporthal geeft bij een hogere bezetting van de sporthal (bij teruggang van 3 naar 2 sporthallen) mogelijk meer frictie met het sportgebruik en is tevens kostbaarder en meer arbeidsintensief. Onderzocht kan worden of voor het verbreden van de functie van het gebouw een bijdrage kan worden verkregen uit fondsen (leefbaarheid Provincie of Vereniging Kleine Kernen). 7.3.3

Posterholt

In Posterholt spelen de volgende ontwikkelingen: De tennisvereniging is recent opgeheven en de locatie (gemeentelijk eigendom) is hierdoor vrijgevallen; Het KA-huis verkeert in slechte staat; Oké Roerdalen moet vanwege de sloop van de huidige basisschool verhuizen naar een nieuwe locatie; De behoefte aan passende voorzieningen voor jongeren moet worden ingevuld. Bepalen toekomst KA-Huis Het is van belang dat er duidelijkheid komt over de toekomst van het KA-Huis als jeugd- en jongerenaccommodatie. Op grond van de beleidskaders is een grondige renovatie of vervangende nieuwbouw niet de eerste keuze. In de participatiebijeenkomst is onderzoek voor aanhaking bij dorpshuis De Beuk of de nieuwe basisschool naar voren gebracht. Voorgesteld wordt deze opties in overleg met de besturen van het KA-Huis, De Beuk en de basisschool te verkennen. De huidige locatie biedt het voordeel van een buitenruimte met eigen opslag (materialen voor de kampen). Voor deze functie kan inpassing op het sportpark worden onderzocht (zie clusterkansen sportpark Posterholt). Een andere optie zou kunnen zijn om het nog te ontwikkelen Mensontwikkelbedrijf (MOB) te integreren in het KA-Huis. Deze verbreding van het gebruik biedt wellicht mogelijkheden om wel te investeren in renovatie of nieuwbouw. Het KA-Huis is door de gemeente in 1984 gekocht van de parochie.

Hierin zijn afspraken vastgelegd over het functie van de accommodatie. Dit is punt van aandacht bij de toekomstige (her)ontwikkeling van het KA-Huis.

33

Clusterkansen sportpark Posterholt Op dit sportpark is ruimte voor het inpassen van andere sportfuncties. Daarnaast zou dit ook een geschikte locatie kunnen zijn voor jeugd- en jongeren. Zoals al aangegeven onder het kopje ‘bepalen toekomst KA-Huis’ biedt het sportpark ruimte om de buitenactiviteiten van het jeugdwerk op het sportpark te huisvesten inclusief de realisatie van de benodigde eigen opslagruimte. Voor functies als toilet en kantine kan medegebruik worden gemaakt van de faciliteiten van de voetbalvereniging. Het ervaren gebrek aan parkeerruimte bij de voetbalvereniging is hierbij punt van aandacht. 7.3.4

.

Vlodrop

In Vlodrop spelen de volgende ontwikkelingen: De fanfare heeft behoefte aan renovatie en verduurzaming van de accommodatie; De nieuwe MFA met basisschool, sportzaal en foyer is vanaf 1 juli operationeel; De behoefte aan passende voorzieningen voor jongeren moet worden ingevuld. 7.3.5

Herkenbosch

In Herkenbosch spelen de volgende ontwikkelingen: De tennisvereniging en de voetbalvereniging onderzoeken een samenwerking; Jeugdsoos Amicale wil groot onderhoud plegen, maar wil eerst uitsluitsel over gemeentelijke bijdrage voor uitbreiding van de zaal in relatie tot inpassing activiteiten carnaval (geen tent meer nodig); De schutterij wil de accommodatie uitbreiden met opslagruimte maar ervaart wel knelpunten bij de verduurzaming van de accommodatie en de exploitatie; De behoefte aan passende voorzieningen voor jongeren moet worden ingevuld. Clusterkansen sportpark Herkenbosch Dit sportpark biedt volop ruimte. Er is al een verkenning tussen de voetbal- en de tennisvereniging om samen te gaan werken op deze locatie. De tennislocatie wordt hierdoor betere bereikbaar voor de jeugd. De clubaccommodatie van de voetbalvereniging kan mede worden ingezet voor de tennisvereniging. Verkenning van een verdere clustering van tennis op deze locatie is de moeite waard. Door het aanhaken van de vereniging uit Melick kan de baancapaciteit worden geoptimaliseerd (samen minder banen nodig). Een grotere vereniging brengt ook de jeugdtennissers samen en biedt wellicht ook voldoende financieel draagvlak voor het overdekken van enkele banen in de winterperiode.

Mogelijk biedt dit ook een oplossing voor het knelpunt van de carnavalsvereniging, die nu jaarlijks een tent moet opbouwen bij De Harch / Amicale. Tot slot kan het aanhaken van de schutterij uit Herkenbosch worden onderzocht. Dit is een grote vereniging, maar deze ervaart knelpunten met het verduurzamen van de huidige accommodatie en heeft behoefte aan de realisatie van extra opslagruimte. Ook heeft deze vereniging aangegeven dat de exploitatie steeds moeilijker wordt. Een verhuizing naar het sportpark met een gezamenlijk gebruik biedt mogelijk een duurzame oplossing. 7.3.6

Melick

In Melick spelen de volgende ontwikkelingen: Feel Fit Center Melick heeft behoefte aan kleinere ruimtes voor de verhuur; De maatschappelijke activiteiten worden in verschillende accommodaties uitgevoerd; het dorpshuis (in het Feel Fit Centre) is niet altijd geschikt / beschikbaar; Harmonie Concordia wil erkenning voor de bredere rol van de accommodaties (Aad Raodhoes en Aaj Bieb) voor het dorp; De behoefte aan passende voorzieningen voor jongeren moet worden ingevuld. Synergie tussen Harmonie Concordia en Feel Fit Center De accommodaties van Harmonie Concordia lenen zich uitstekend voor medegebruik door andere verenigingen / organisaties. De vereniging vangt wel eens activiteiten op die niet kunnen worden geplaatst in het Feel Fit Center dat het predicaat dorpshuis heeft. De mogelijkheid voor synergie tussen beide partijen kan worden onderzocht.

34

7.4

Uitvoering

Vanaf 2026 kunnen de benoemde richtingen verder worden uitgewerkt in samenspraak met de stakeholders. Waar dit financiële consequenties heeft voor de gemeente, die niet kunnen worden gedekt binnen de reguliere begroting, dan wordt dit voor besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad.

Afbeelding 3: schutterij Herkenbosch

35

Bijlage 1

Inventarisatie bestaande situatie

In deze bijlage is een gedetailleerd verslag van de uitgevoerde inventarisatie van de huidige situatie van de maatschappelijke accommodaties uitgewerkt. In hoofdstuk 2 is dit samengevat op hoofdlijnen. Achtereenvolgens komen aan de orde: 1. Overzicht accommodaties 2. Het eigendom 3. De spreiding 4. Bezettingsanalyse voor de accommodaties waarvoor dit relevant is 5. De verdeling van de verantwoordelijkheid voor het groot onderhoud 6. De (multi)functionaliteit en kwaliteit van de accommodaties 7. Exploitatie en financiën De informatie die is verkregen via het participatieproces is verwerkt in deze inventarisatie.

Overzicht accommodaties De ontwikkeling van maatschappelijke accommodatiebeleid is gestart met het afbakenen van de scope van het accommodatiebestand waarop het beleid betrekking heeft. Het gaat om alle maatschappelijke accommodaties op het gebied van sport, welzijn, jongeren en cultuur. Het is hierbij niet van belang of de gemeente wel of geen eigenaar is. Ook is het niet van belang of er sprake is van een financiële relatie tussen de gemeente Roerdalen en de eigenaar/exploitant/hoofdhuurder op het gebied van het exploiteren van de accommodatie. Concreet gaat het om de accommodaties in tabel 1: Binnensport

Jeugd- en jongeren

Schutterijen

Sporthal De Roerparel (SO)

KA-Huis (PO)

Sint Urbanus (MF)

Sporthal De Wieë (PO)

Jeugdsoos Amicale (HB)

Prins Hendrik (SO)

Sporthal De Koeweide (MF)

Jong Nederland Herkenbosch (HB)

Sint Sebastianus (HB)

Sporthal Feel Fit Center (ML)

Jong Nederland Sint Odiliënberg (SO)

Sint Andreas (ML)

Zwembad Feel Fit Center (ML)

Jeugdwerk Montfort (MF)

Sint Mathias en Cornelius (PO)

Buitensport

Dorpshuizen

Overige (verenigings)accommodaties

Voetbalpark SNA (MF)

MFC De Roerparel (SO)

Buurthuis Leropperhof (SO)

Voetbalpark Oranje-Blauw (PO)

CC De Beuk (PO)

Fanfarezaal Sint Wiro ’t Reutje (SO)

Voetbalpark FC Roerdalen (ML)

Dorpshuis De Harch (HB)

Aad Raodhoes Harmonie Concordia (ML)

Voetbalpark SVH ’39 (HB)

Dorpshuis Mofert (MF)

Aaj Bieb Harmonie Concordia (ML)

Tennispark LTC Montfort (MF)

Dorpshuis De Blokhut (VL)

Fanfarezaal Wilhelmina (VL)

Tennispark LTC Berg (SO)

Dorpshuis Melick (ML)

Voorm. Groene Kruisgebouw (PO)

Sportzaal Vlodrop (VL) Gymzaal Herkenbosch (HB) Handboogver. De Roerboog (SO)

Tennispark POTEC (PO)

Foyer Vlodrop (VL)

Tennispark LTV Melick (ML) Tennispark LTV Herkenbosch (HB) Tennispark Vlodrop (VL) Zwembad ’t Ploensjbad (VL) Zwembad ’t Sweeltje (MF) Jeu de boulesaccommodatie (PO) Tabel 1: overzicht betrokken maatschappelijke accommodaties De letters achter elke accommodatie verwijzen naar de kern waarin de accommodatie ligt: HB = Herkenbosch, ML = Melick, MF = Montfort, PO = Posterholt, SO = Sint Odiliënberg, VL = Vlodrop 36

Gecombineerde voorzieningen Sporthal De Roerparel maakt onderdeel uit van MFC De Roerparel; Sporthal en zwembad Feel Fit Center en dorpshuis Melick zijn één accommodatie, het voormalige Apollocomplex; Sportzaal Vlodrop en Foyer Vlodrop maken onderdeel uit van de in 2025 gereed gekomen nieuwe MFA in Vlodrop, waar ook een nieuwe basisschool in Vlodrop onderdeel van uitmaakt. Zwembad ’t Ploensjbad ligt direct naast de MFA en de kassavoorziening van het zwembad is geïntegreerd in de MFA. Ontwikkelingen In 2024 zijn de fanfares uit Sint Odiliënberg en Posterholt samengegaan in een nieuwe muziekvereniging Musica Rura. Deze vereniging maakt gebruik van het dorpshuis in Posterholt. De accommodatie van de voormalige fanfare uit Sint Odiliënberg is hierdoor vervallen en niet opgenomen in tabel 2.1; Tennisvereniging POTEC (PO) heeft zich in het voorjaar van 2025 opgeheven. De accommodatie staat leeg en is in eigendom van de gemeente Roerdalen; In de sporthal van het Feel Fit Center worden 2 padelbanen gerealiseerd. Er resteert 1/3 deel van de hal (vergelijkbaar met maat ruime gymzaal) voor inpassing van het bewegingsonderwijs van de basisschool in Melick en sportverenigingen; Dorpshuis De Blokhut wil de zolderruimte opnieuw inrichten als plek voor jongeren. Ook kan de jeugd gebruik maken van het sportveldje dat De Blokhut buiten heeft aangelegd.

Eigendom Gemeentelijk eigendom Een deel van de accommodaties is in eigendom bij de gemeente Roerdalen. Deze zijn weergegeven in tabel 2. Binnensport

Buitensport

Overige accommodaties

Sporthal De Roerparel (SO)

Voetbalpark SNA (MF)

MFC De Roerparel (SO)

Sporthal De Wieë (PO)

Voetbalpark Oranje-Blauw (PO)

CC De Beuk (PO)

Sporthal De Koeweide (MF)

Voetbalpark FC Roerdalen (ML)

KA-Huis (PO)

Sportzaal Vlodrop (VL)

Voetbalpark SVH ’39 (HB)

Foyer MFA Vlodrop (VL)

Gymzaal Herkenbosch (HB)

Tennispark LTC Montfort (MF) Tennispark POTEC (PO) Jeu de boulesaccommodatie (PO) Zwembad ’t Sweeltje (MF) Zwembad ’t Ploensjbad (VL)

Tabel 2: accommodaties in eigendom van de gemeente Op de voetbal- en tennisparken die eigendom zijn van de gemeente zijn ook de opstallen in gemeentelijk eigendom. De tennisparken in Montfort en Posterholt zijn in 2016 aan de verenigingen in gebruik gegeven. Dit als tussenstap om te komen tot eigendomsoverdracht aan de verenigingen (privatisering). In Posterholt is dit niet haalbaar gebleken en is de vereniging inmiddels opgeheven. De vereniging in Montfort werkt nog aan een plan om te komen tot privatisering. Eigendom overige accommodaties De overige accommodaties zijn in eigendom bij de verenigingen en stichtingen die de accommodaties gebruiken of exploiteren. Alleen Stichting Activiteiten Jeugdwerk Montfort huurt de accommodatie van het parochiebestuur van de kerk. De accommodatie is onderdeel van het kerkgebouw en staat bekend als ‘onder de kerk’. Bij handboogvereniging De Roerboog is de grond eigendom van de gemeente (recht van opstal verleend aan vereniging); In de afgelopen 10 jaar zijn de volgende accommodaties door de gemeente verkocht: Tennispark Sint Odiliënberg aan de tennisvereniging (2016); Sportcentrum (met sporthal, zwembad en zalen) in Melick aan Laco (2018), Laco is inmiddels overgenomen door Sportfondsen.

De accommodatie heeft nu de naam Feel Fit Center Roerdalen; De accommodatie van Jong Nederland Herkenbosch is verkocht aan Jong Nederland Herkenbosch (2020). 37

Spreiding In elke kern is een dorpshuis en een binnensportaccommodatie. Van de overige accommodaties zijn tennis (5), schutterijen (5), voetbal (4) en jeugdwerk (4) het best vertegenwoordigd. In 3 kernen zijn er muziekverenigingen (harmonie of fanfare) met een eigen accommodatie. In de andere kernen maken muziekverenigingen gebruik van de dorpshuizen. Enkele punten die opvallen in de spreiding zijn: De voorzieningen per kern liggen gespreid over de kern en er is maar in beperkte mate sprake van clustering van voorzieningen; In Sint Odiliënberg bevinden alle accommodaties zich wel dicht bij elkaar aan de zuidkant van het dorp; Een aantal voorzieningen ligt ver buiten de dorpskernen: Schutterij Prins Hendrik (SO), Tennisvereniging LTV Herkenbosch (HB) en Zwembad ’t Sweeltje (MF). In onderstaande kaartjes 1 t/m 3 zijn de voorzieningen in Sint Odiliënberg weergegeven. De kaartjes van de andere kernen zijn elders in dit hoofdstuk opgenomen.

Kaartje 1: accommodaties Sint Odiliënberg

Kaartje 2: accommodaties Lerop (Sint Odiliënberg)

Kaartje 3: accommodaties ’t Reutje (Sint Odiliënberg)

38

Gebruik en bezetting Aard van het gebruik Het werkelijke gebruik van de maatschappelijke accommodaties in de gemeente Roerdalen sluit goed aan bij de primaire functie van de accommodaties: De sportaccommodaties worden gebruikt voor het beoefenen van sport door de vaste georganiseerde gebruikers van de accommodaties (scholen, sportverenigingen en andere sportgroepen); In de sporthallen is er ook gebruik door verenigingen van buiten de gemeente. Dit is o.a. volleybalvereniging Limax uit Linne en hockeyvereniging Concordia uit Roermond; De sporthallen worden ook ingezet voor andere activiteiten zoals carnavalsactiviteiten, evenementen, concerten, kindervakantiewerk en activiteiten van buurtverenigingen; Bij de zwembaden vormen juist de individuele inwoners van Roerdalen de primaire doelgroep; De dorpshuizen worden gebruikt door verschillende verenigingen en/ organisaties voor ontmoeting, sociaal-culturele activiteiten en bijeenkomsten. Daarnaast zijn er in enkele van deze accommodaties 1 of meerdere ruimtes verhuurd aan één gebruiker (verder toegelicht in paragraaf 2.4.2); Het voormalige Groene Kruisgebouw richt zich primair op het permanent verhuren van ruimtes voor dienstverleners in de zorg (o.a. wijkzorg, psycholoog en logopedist). Daarnaast worden een aantal ruimtes verhuurd aan diverse gebruikers (multifunctionele ruimtes).