03 Actieplan Versnellen woningbouw

Het plan bestaat uit het realiseren van vijf woningen. ’t Sittert fase I Sint Odiliënberg In Sint Odiliënberg is er voorkeursrecht gevestigd op een gebied tussen de N293 – Reutjesweg en de kern van Sint Odiliënberg. In de actualisatie van de Omgevingsvisie wordt definitief bepaald of dit gebied aangemerkt wordt als woningbouwgebied. Om te versnellen wordt wel al op korte termijn gestart met een onderzoek naar de potentie van dit gebied. Op basis van een eerste indicatie is de verwachting dat er in dit gebied ruimte is voor circa 150 woningen. Voor de korte termijn betekent dit dat gestart kan worden met een eerste fase (mits de Omgevingsvisie dit na vaststelling toelaat). Schoollocatie Vlodrop Aan de Angsterweg in Vlodrop wordt momenteel de nieuwe basisschool gebouwd. Dit betekent dat de locatie van de huidige basisschool, aan de Schoolstraat, vrij komt. In overleg met Wonen Limburg wordt er gekeken naar een passende herinvulling voor deze locatie. Eventueel in combinatie met de herontwikkeling van de bedrijfslocaties aan de achterzijde van Vekoma. Op basis van een eerste indicatie is de verwachting dat er ruimte is voor circa 12 woningen. Onderzoek moet nog bepalen hoe de stedenbouwkundige invulling eruit komt te zien. Op dat moment wordt ook het definitieve aantal woningen inzichtelijk.

5.2.3 Overzicht woningbouwplannen bestaand en korte termijn Op basis van de projecten die op dit moment in voorbereiding zijn en gepland staan voor de korte termijn is de inschatting dat er in de periode 2025 tot en met 2028 in totaal (afgerond) 510 woningen gerealiseerd kunnen worden. Daarbij is rekening gehouden met de nieuwbouwplannen vanaf 5 woningen5. Daarnaast is er een inschatting gemaakt van de te realiseren woningen op basis van kavel- en woningsplitsing.

5 Bekend bij de gemeente in januari 2025

24

Projecten vanaf 5 woningen Kavel- en woningsplitsing

2025 107

2026 91

2027 54

2028 182

15

20

20

20

Totaal

509

5.2.4 Projecten middellange- en lange termijn Naast de bestaande projecten en de projecten voor de korte termijn wordt er in dit Actieplan een doorkijk gegeven voor richting de projecten voor de middellange- en lange termijn. Herprioritering van deze locaties is mogelijk op het moment dat er een concreet plan ligt dat een bijdrage levert aan de versnelling van de woningbouw en/of sprake is van herstructurering of transformatie. Middellange termijn -

Mariaveld Montfort Stationsweg Montfort Venweg Montfort Heistersweg Montfort Kerkplein 1 Herkenbosch Donck Posterholt Eikenboomweg Sint Odiliënberg Steinwinkelweg Vlodrop Bennebroekweg Vlodrop Walstraat Vlodrop

Lange termijn -

Winkelweg / ’t Veldje Posterholt Hoofdstraat 147 Posterholt Schaapsweg Herkenbosch Holsterveld Vlodrop Sint Josephstraat ’t Reutje

5.3 Thema: Wonen en zorg Het aandeel en aantal ouderen blijft de komende jaren groeien in onze gemeente. Het wordt steeds belangrijker om de toegankelijkheid van (bestaande) woningen te vergroten zodat onze inwoners langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Deze opgave is niet alleen via nieuwbouw (levensloopbestendig en/of zorggeschikt) te realiseren maar vraagt veelal ook aanpassing van de bestaande woningvoorraad. Daarnaast is het van belang om passende woonvormen te realiseren voor mensen die niet langer (zelfstandig) thuis kunnen blijven wonen. 25

In 2024 is er een woonzorganalyse uitgevoerd dat een actueel beeld schets van de behoefte op het gebied van wonen en zorg. Een belangrijke trend is dat onze inwoners steeds langer thuis blijven wonen. De behoefte aan 24-uurs zorg (intramurale zorg) neemt af. We zijn dan ook terughoudend in het toevoegen van extra woningen waarin wordt voorzien in 24-uurs zorg. We focussen ons juist op woningen die zorggeschikt zijn zodat onze inwoners langer thuis of “anders thuis” kunnen wonen. Voor bijzondere woonconcepten hebben we extra aandacht. We stimuleren daarbij initiatieven die door inwoners zelf opgepakt worden.

5.3.1. Bouwstenen Wonen en zorg Bestaand Gedragslijn wonen en zorg in het bestemmingsplan Deze gedragslijn is vastgesteld door het college op 22 december 2020. De gedragslijn geeft weer wanneer sprake is van een planologische woonfunctie of een maatschappelijke functie. Op deze manier krijgen functies op het vlak van wonen en zorg de juiste bestemming in onze bestemmingsplannen. Ook onder de nieuwe Omgevingswet gebruiken we deze richtlijn om te bepalen of sprake is van een woonfunctie of een maatschappelijke functie. Beleidsregel pre-mantelzorg Deze beleidsregel is vastgesteld door het college op 9 augustus 2022. De regeling ziet op de mogelijkheden voor het realiseren van een extra woning in pre-mantelzorgsituaties. Woonzorganalyse In 2024 is er door de gemeente in de regio Midden Limburg een woonzorganalyse uitgevoerd om de behoefte op het gebied van wonen en zorg, voor de diverse doelgroepen, inzichtelijk te maken. Nieuwe initiatieven op het snijvlak van wonen en zorg toetsen we aan deze analyse.

Korte termijn Visie op wonen en zorg In eerste instantie zouden gemeenten wettelijk verplicht zijn om vanaf 1 januari 2024 een Woonzorgvisie te hebben. Inmiddels is dit opgeschoven naar 2026. Vanaf dat moment moet wonen en zorg onderdeel uitmaken van het huisvestingsprogramma dat op dat moment verplicht gesteld wordt. Dit om het aspect wonen en zorg, in het kader van de toenemende zorgbehoeften, integraal te bekijken. Deze bouwsteen wonen en zorg wordt in 2025 voorbereid en vervolgens vastgesteld door de gemeenteraad. In deze bouwsteen zal ook de verdere doorkijk worden gegeven voor het thema wonen en zorg op de middellange en lange termijn. Daarbij wordt dan ook duidelijk of er voor de middellange en lange termijn nog nadere bouwstenen ontwikkeld moeten worden en/of projecten in beeld komen.

26

5.3.2. Projecten Wonen en zorg Voor het thema Wonen en zorg zijn er alleen projecten bekend die al in uitvoering zijn of op korte termijn gerealiseerd kunnen worden. Binnenhaof Melick Aan de dorpsstraat in Melick is een bestemmingsplan vastgesteld (en onherroepelijk) voor het realiseren van 12 zorgwoningen. Hoogstraat 11 Montfort Op de locatie Hoogstraat 11 in Montfort is een plan in voorbereiding voor het realiseren van 16 zorgwoningen, eventueel in combinatie met een dienstwoning. Hoofdstraat 34 Herkenbosch Op de locatie Hoofdstraat 34 in Herkenbosch is een voormalige bakkerij gelegen. Er is een plan in voorbereiding voor het realiseren van 26 zorgsuites op deze plek.

5.4 Thema: Wonen voor iedereen We willen dat iedereen in Roerdalen kan meedoen. Zowel inwoners met wortels binnen onze gemeente als nieuwkomers. Daarnaast hebben we inwoners waarvoor we speciale aandacht hebben. Om die reden hebben we in dit Actieplan een specifiek thema gemaakt van wonen voor bijzondere doelgroepen zodat we ook daar aandacht voor hebben. We zijn ons daarbij bewust van het feit dat regionale samenwerking op dit punt essentieel is om voor alle doelgroepen een passende woning te kunnen vinden. Daar werken we regionaal aan bij het opstellen van het huisvestingsprogramma en de huisvestingsverordening. In regionaal verband moeten we daarbij in ieder geval afspraken maken over het ‘Fair share’ principe en de urgentieregeling. In dit thema hebben we alleen bouwstenen en projecten opgenomen die op de korte termijn spelen. De huisvesting voor bijzondere doelgroepen kent namelijk een eigen dynamiek waarbij het lastig is om in te spelen op ontwikkelingen op de middellange en lange termijn. Bij de evaluatie wordt steeds gekeken of er nieuwe bouwstenen ontwikkeld moeten worden en/of projecten opgestart moeten worden.

5.4.1 Bouwstenen wonen voor iedereen Bestaand Actieplan Woonwagens 2020 Dit actieplan, vastgesteld door het college in 2020, gaat in op drie trajecten. (1) Het afronden van de overdrachten van de woonwagenlocaties in Posterholt en Montfort aan Wonen Limburg, (2) plan van aanpak locatie Sint Odiliënberg en (3) het plan van aanpak voor de uitbreiding van woonwagenlocaties. Aan deze trajecten wordt de komende periode gewerkt in samenwerking met Wonen Limburg.

27

Beleid huisvesting arbeidsmigranten / buitenlandse werknemers Dit beleid is vastgesteld door het college op 28 mei 2019. Deze beleidsregel ziet op de mogelijkheden voor het realiseren van shortstay (kortdurende) huisvesting voor arbeidsmigranten. Daarbij gaat het met name om de huisvesting van arbeidsmigranten bij agrarische bedrijven. Daarnaast focussen we op huisvesting buiten onze kernen.

Korte termijn Prestatieafspraken Wij maken jaarlijks prestatieafspraken met de corporatie wat betreft de sociale woningvoorraad. Deze afspraken maken wij met Wonen Limburg. Om de woningbouwambitie voor Roerdalen waar te kunnen maken is het van groot belang dat we afspraken met Wonen Limburg maken over de te bouwen sociale huurwoningen. Uitgangspunt is op dit moment immers dat 27% van de nieuw te bouwen woningen sociale huurwoningen zijn. Daarnaast willen we inzetten op woningen voor specifieke doelgroepen, zoals bijvoorbeeld statushouders en woonwagenbewoners. Voor deze doelgroepen maken we jaarlijks specifieke afspraken.

5.4.2. Projecten wonen voor iedereen Bestaand Uitbreiding woonwagenlocaties Met Wonen Limburg zijn er in 2024 concrete afspraken gemaakt voor het uitbreiden van de woonwagenlocaties in Herkenbosch (5 standplaatsen) en Montfort (3 standplaatsen). In 2025 werken we samen met Wonen Limburg aan de uitvoering hiervan zodat deze woonwagens in 2026 bewoond kunnen worden. Tijdelijke woningen De afgelopen jaren zijn we, in samenwerking met Wonen Limburg, bezig geweest om in al onze kernen een geschikte locatie te vinden voor het realiseren van tijdelijke woningen. In Herkenbosch, Melick, Sint Odiliënberg en Vlodrop zijn de woningen al gerealiseerd en bewoond. In Posterholt en Montfort worden de woningen in 2025 geplaatst.

5.5 Thema: Duurzaam wonen Het klimaat verandert en de effecten van klimaatverandering zijn ook in Roerdalen waarneembaar. Denk bijvoorbeeld aan de grote temperatuurverschillen, toenemende extreme weersomstandigheden, droogte en wateroverlast. De gevolgen van klimaatverandering vinden we op verschillende schaalniveaus; van mondiaal tot op het niveau van de wijk en het huis. Inzetten op energiebesparing en hernieuwbare energieopwekking is van groot belang voor het milieu en het leefen woonklimaat in de gemeente Roerdalen. Door energie te besparen en gebruik te maken van schone energiebronnen verminderen we de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen en maken we Roerdalen duurzamer. 28

Om deze doelstellingen te bereiken moeten we ook kijken naar onze bestaande en toekomstige woningvoorraad. Om die reden heeft dit specifieke thema ook een plek gekregen in het Actieplan. De energiemarkt van vraag en aanbod speelt ook een belangrijke rol in het behalen van onze doelstellingen in dit Actieplan. De capaciteit van ons elektriciteitsnet loopt tegen haar grenzen aan. De energie die we nodig hebben, kunnen we steeds moeilijker bij onze woningen krijgen. Het krijgen van een elektriciteitsaansluiting bij nieuwe plannen is geen vanzelfsprekendheid meer. Dit betekent dat we slimme combinaties moeten maken tussen de beoogde woningbouwlocaties en de plekken en fasering waarin het elektriciteitsnetwerk verzwaard wordt om daarmee de behoefte van de toekomst aan te kunnen. Naast afstemming tussen de planning van onze woningen en de verzwaring van het netwerk, moeten we op zoek naar creatieve en effectieve oplossingen om woningen daadwerkelijk bewoonbaar te kunnen maken. Slimmer en minder gebruik maken van energie en het bij elkaar brengen van aanbod en vraag is het nieuwe normaal. We willen ook innovatief zijn op het moment dat een traditionele aansluiting geen optie is. Zeker voor de korte termijn vraagt dat een vernieuwende aanpak, om snelheid in de woningbouwprogrammering te houden.

Het brede thema duurzaamheid heeft in Roerdalen zijn beslag gekregen in de Koers Duurzaamheid. Deze koers biedt richting aan de strategische visie van Roerdalen op het specifieke thema duurzaamheid. Om de koppeling tussen duurzaamheid en het versnellen van de woningbouw inzichtelijk te maken is in dit Actieplan opgenomen waar we op dit moment met elkaar aan werken en wat er op de korte termijn nodig is om de woningbouw duurzaam te kunnen versnellen. Voor de middellange en lange termijn werken we dit nog nader uit op basis van de acties die voortvloeien uit de Koers.

5.5.1 Bouwstenen duurzaam wonen Bestaand Koers duurzaamheid In de koers staan onze inwoners centraal. Wij willen hen helpen te verduurzamen en steeds minder aardgas te gebruiken. Slechter geïsoleerde woningen en inwoners met een kleine beurs krijgen hierbij voorrang. Naast energie gaan we ook met de thema’s water en natuur aan de slag. Dat moet ervoor zorgen dat de biodiversiteit verbetert, hittestress vermindert en we beter voorbereid zijn op extremere weersomstandigheden. Transitievisie Warmte In 2050 moeten alle gebouwen in ons land aardgasvrij zijn. Dat betekent dat we ook onze woningen niet langer meer kunnen verwarmen met aardgas. We moeten dus samen op zoek naar nieuwe duurzame oplossingen. In de Transitievisie Warmte Gemeente Roerdalen 2021-2030 doen we eerste aanzetten hoe we dat gaan doen. Hierin is onder andere opgenomen dat we eerst vooral inzetten op besparen door te isoleren; dat is voor iedere inwoner een goede stap. We kiezen nog niet om hele wijken van het aardgas te halen; die stap vinden we nog te groot. Wel moedigen we in wijkaanpakken en met het benaderen van specifieke doelgroepen aan om aan de slag te gaan.

29

Zon en Wind beleid Net voor de zomer van 2021 is het Beleidskader ‘Zonne-en windenergie gemeente Roerdalen 20212030’ vastgesteld. Kern van het beleid is dat we duurzame opwek van windenergie mogelijk willen maken, maar dat het landschap van Roerdalen zoveel mogelijk wordt beschermd. In belangrijke gebieden zijn grootschalige zonne- of windprojecten daarom niet overal toegestaan (uitsluitingsgebieden). Tot 2030 willen we 75 megawatt aan energie opwekken via zonnevelden en zon op dak. Dat komt neer op ongeveer 75 hectare. Op dak hebben we inmiddels ruim 25 hectare gerealiseerd. Er staat voor ruim 45 hectare aan zonnevelden gepland. In 2022 en 2023 is onderzoek naar de mogelijkheden van windenergie op het Meinwegplateau en noordwestelijk van Montfort gedaan. Daaruit is gebleken dat dit niet wenselijk c.q. haalbaar is in Roerdalen. Daarom is besloten vooralsnog niet verder te gaan met het ontwikkelen van windturbines in Roerdalen.

Korte termijn Eenvoudige procedures zon en warmtepompen (prioriteren op middellange termijn) Inwoners die willen verduurzamen willen we het graag makkelijk maken als dat kan. Met zonnepanelen op daken lukt dat al. Maar als de zonne-panelen niet op de daken kunnen, maar wel aan de gevel of eventueel op de grond dan lopen inwoners tegen procedures aan die langer duren. Dat geldt ook voor verschillende vormen van warmtepompen en het aan de buitenzijde isoleren van woningen. We willen kijken hoe we die procedures kunnen vereenvoudigen en versnellen, waarbij we uiteraard oog houden voor een goede uitstraling en het voorkomen van overlast. Afspraken Enexis / aansluiting netwerk Enexis verzwaart het laagspanningsnetwerk in de wijken door heel Roerdalen. Hiervoor moeten kilometers kabels en meerdere trafostations worden aangelegd en geplaatst. Dat is een grote operatie die veel tijd vraagt. Enexis hanteert hiervoor een planning die zich vooral richt op het beperken van de spanningsklachten (storingen en uitval van elektriciteit) in de wijk. Die planning willen we graag optimaal afstemmen met de planning die voor snelheid in onze woningbouwopgave moet zorgen. Daarvoor is het nodig dat we per wijk naar de opgave, de kansen en de knelpunten kijken. Ten eerste in welke mate de fasering van Enexis en gemeente bij elkaar kunnen komen.

Ten tweede hoe we zelf als gemeente voorbereidende stappen kunnen zetten om onze planning beter uitvoerbaar te maken voor Enexis.

5.5.2 Projecten duurzaam wonen Bestaand Projecten besparen Besparen van energie bij onze inwoners staat voorop. Dat doen we door het gedrag aan te passen, maar ook door kleine maatregelen zoals het plaatsen van tochtstrips en radiatorfolie. Daarnaast werken we aan gebiedsgerichte- en doelgroepgerichte aanpakken om te isoleren. Daarmee zijn grotere stappen te zetten. Dat doen we gebiedsgericht (zoals in Vlodrop – zie hierna) en doelgroepgericht zoals bij inwoners met slechter geïsoleerde woningen en een kleinere beurs. 30

Ook hebben we een Gemeentelijke VerduurzamingsRegeling (GVR) ingericht. Met deze regeling is het voor iedere woningeigenaar mogelijk om verduurzaming te betalen. Onze energiecoaches ondersteunen ons bij adviseren over het besparen van energie. Door energiescans uit te voeren, geven ze onze inwoners waardevol advies over de stappen die ze daarin kunnen zetten. Bij alle besparingsprojecten geldt; wat we niet gebruiken hoeven we niet op te wekken en niet over het netwerk te transporteren. Dat geeft ruimte aan nieuwe projecten en woningen. Zon op dak Met het project zon op dak faciliteren en stimuleren we onze inwoners om eigen stroom op te wekken. Via dit project krijgen inwoners hulp bij de installatie, het onderhoud en de financiering van zonnepanelen. De stroom die opgewerkt wordt, kan meteen in de eigen woning gebruikt worden. Warmte uitvoeringsplan Vlodrop De komende jaren gaan we in een aantal buurten in Roerdalen inwoners helpen hun aardgasverbruik te verminderen. In 2024 zijn gestart in de buurt tussen de Sint Martinusweg, Bergerweg en Van den Broecksingel in Vlodrop. We beginnen hier omdat hier veel huizen staan die niet goed geïsoleerd zijn.

Korte termijn Duurzaamheidsafspraken Wonen Limburg We willen resultaatgerichte afspraken maken over het aantal woningen dat we verduurzamen. Met onze projecten gericht op woningeigenaren kunnen we met ondersteuning van subsidies en kennis en expertise stappen zetten. Dat willen we ook met de woningcoöperatie Wonen Limburg doen. Komend jaar willen we daar concrete afspraken over maken. Beleid water, klimaat, groen en grijs in nieuwbouwplannen In de nieuwbouwplannen worden niet alleen maar woningen gebouwd. Er wordt ook nieuwe openbare ruimte gerealiseerd of aansluiting gezocht op de bestaande openbare ruimte. Roerdalen kent geen concrete regels / richtlijnen of een handleiding over het vormgeven van de openbare ruimte. Om de woningbouw te versnellen willen we aan de voorkant heldere kaders mee kunnen geven aan initiatiefnemers en projectontwikkelaars. In relatie tot de klimaatverandering en de duurzaamheidsopgaven wordt het daarbij steeds belangrijker om oog te hebben voor genoeg ruimte voor groen en water in onze nieuwbouwplannen. Om hier helderheid over te kunnen geven gaan we aan de slag met een beleidsdocument zodat er integraal gekeken wordt naar de inrichting van een nieuwe straat of wijk(je).

31

6. Aan de slag De Roerdalense aanpak is in het vorige hoofdstuk beschreven. Per thema zijn de diverse actuele en toekomstige bouwstenen benoemd. Daarbij is ook aangegeven wat we al hebben, waar we naartoe willen en waar we de komende periode aan werken.

6.1 Organisatie Om het versnellen van de woningbouw mogelijk te maken wordt er intern een versnellingsorganisatie opgericht. De wethouder Wonen wordt bestuurlijk verantwoordelijk voor deze versnellingsorganisatie via de Stuurgroep Versnellen woningbouw. Daarnaast komt er een ambtelijk aanjaagteam om het Actieplan te coördineren en een versnellingsteam dat werkt aan de concrete bouwstenen en projecten. De gemeenteraad wordt betrokken via de al bestaande Raadswerkgroep Wonen. Alle benoemde bouwstenen en projecten zijn individuele projecten. Het versnellingsteam stuurt op het opstarten en de voortgang van de benoemde bouwstenen en projecten. De individuele medewerkers die verantwoordelijk zijn voor de afzonderlijke bouwstenen en projecten leggen verantwoording af over de voortgang aan het Versnellingsteam Het Versnellingsteam rapporteert vervolgens aan het Aanjaagteam dat bijstuurt waar nodig. Het Aanjaagteam legt bestuurlijke verantwoordelijk af aan de Stuurgroep.

6.2 Financiën Om het versnellen van de woningbouw mogelijk te kunnen maken zijn er financiële middelen nodig. Daarnaast zorgt het bouwen van extra woningen voor meer (structurele) inkomsten. In dit Actieplan zijn de financiële middelen opgenomen die nodig zijn om dit Actieplan te kunnen opstarten en wordt een indicatie gegeven van de te verwachten inkomsten. De komende jaren wordt dit nader geconcretiseerd en zal bijsturing steeds plaatsvinden via de reguliere P&C cyclus.

6.2.1 Kosten De kosten die gemoeid zijn met dit Actieplan kunnen straks deels ingebracht worden in grondexploitaties en/of het verhalen van kosten. Via de reguliere P&C cyclus rapporteren we over de gemaakte kosten en de eventuele inbreng van deze kosten in grondexploitaties en kostenverhaal. Daarnaast zijn er kosten die we niet kunnen inbrengen in grondexploitaties en/of kostenverhaal. Dit zijn de kosten om dit Actieplan in gang te kunnen zetten en de kosten die gemaakt moeten worden om beleidsmatige bouwstenen te realiseren.

32

Kosten voor concrete projecten Deze kosten kunnen naar verwachting volledig ingebracht worden in een bouwgrondexploitatie of verhaald worden op een ontwikkelaar. Het betreft hier werkzaamheden die gericht uitgevoerd worden ten behoeve van de ontwikkeling van woningbouw. De eerste kostenpost gaat over externe werkzaamheden ten behoeve van het opstellen en toetsen van plannen / onderzoeken. De tweede kostenpost betreft voorbereidingskredieten voor de beide schoollocaties (Posterholt en Vlodrop), Willem-Alexanderlaan fase I Posterholt en ’t Sittert in Sint Odiliënberg. Voor Wienkeskoel III in Melick is al een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld van in totaal €120.000,-. Dit voorbereidingskrediet is om die reden niet meegenomen in onderstaand overzicht. De derde kostenpost betreft het organiseren van extra (ambtelijke) capaciteit voor het aansturen van de woningbouwprojecten, ruimtelijke ordening en openbare ruimte. De geraamde kosten zijn de loonkosten en de overheadkosten. De nadere uitwerking van deze kosten bij het in rekening brengen van werkzaamheden bij derden (ontwikkelende partijen) wordt nader uitgewerkt in het Programma Kostenverhaal. Kostenverhaal / bouwgrondexploitaties Uitbesteden werk ten behoeve van woningbouwprojecten Voorbereidingskredieten woningbouwprojecten Capaciteit

2025

2026

€ 100.000,-

€ 100.000,-

€ 600.000,€ 954.000,-

€ 954.000,-

Beleidsmatige opgaven en ondersteuning De genoemde kosten in deze kostenpost kunnen niet specifiek toegerekend worden aan de te ontwikkelen woningbouwplannen. Deze kosten worden gedekt uit de algemene reserve. Daarbij gaat het om de aansturing van dit Actieplan en kosten voor het op orde brengen van het beleid. Bijvoorbeeld de aanpassing van het onderdeel Wonen van de Omgevingsvisie en het opstellen van het Programma Kostenverhaal. Daarnaast is extra capaciteit en inzet vereist voor ondersteuning en communicatie.

Algemene reserve Uitbesteden werk bouwstenen Capaciteit ondersteuning Communicatie

2025 € 195.000,€ 40.000,€ 20.000,-

2026 € 75.000,€ 40.000,€ 10.000,-

Externe advisering Om de versnelling in gang te kunnen zetten zijn er diverse expertises nodig die Roerdalen niet in huis heeft. De inzet van een rentmeester voor de aankoop van gronden en het uitvoeren van taxaties, specifieke juridische expertise, stedenbouwkundig advies en planeconomie. Gelet op de schaal en omvang van Roerdalen is het niet mogelijk kom al deze expertises te verankeren in de gemeentelijke organisatie. Daarom wordt de inzet van deze expertises extern weggelegd. De verwachting is dat deze inzet deels toe te rekenen is naar concrete projecten, deels niet (verhouding 50%/50%).

33

50/50 Algemene reserve en bouwgrondexploitaties / kostenverhaal Externe advisering

2025

2026

€ 250.000,-

€ 250.000,-

Overzicht 2025 en 2026 In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen voor de opstartkosten voor het Actieplan in 2025 en 2026. Hierbij is rekening gehouden met het percentage dat naar de bouwgrondexploitatie / kostenverhaal is toe te rekenen en het percentage dat uit de algemene reserve moet worden gehaald. Tevens is het reeds beschikbare krediet opgenomen dat de gemeenteraad al ter beschikking heeft gesteld in de Programmabegroting 2025-2028. Dit is een bedrag van € 250.000,-. In de tabel is tevens een post ‘onvoorzien’ opgenomen voor onvoorziene kosten waar geen rekening mee is gehouden ter hoogte van 10% van het totaal aan kosten die gedekt worden uit de algemene reserve.

Uitbesteden werk ten behoeve van woningbouwprojecten Voorbereidingskrediet Uitbesteden werk bouwstenen Capaciteit ondersteuning Communicatie Externe advisering Capaciteit

Bouwgrondexploitatie / Kostenverhaal € 200.000,-

Algemene reserve

€ 600.000,€ 270.000,-

€ 250.000,€ 1.908.000,-

Post onvoorzien

€ 295.800,-

Beschikbaar gestelde krediet begroting

- € 250.000,-

Totaal

€ 3.003.800,-

€ 80.000,€ 30.000,€ 250.000,-

€ 63.000,-

€ 693.000,-

6.2.2. Inkomsten In de Kadernota 2025 zijn de effecten van het realiseren van (gemiddeld) 125 per jaar in de periode 2025 tot en met 2028 al meegenomen. In onderstaande tabel is zichtbaar dat het bouwen van extra woningen een verhoging van de Algemene Uitkering (AU) uit het Gemeentefonds en een verhoging van de inkomsten uit de Onroerend Zaak Belasting (OZB) tot gevolg heeft. De plannen voorzien verder ook in de realisatie van extra woningen in 2029 en verder. De netto opbrengsten blijven dan ook stijgen in de jaren na 2028.

34

Jaar 2025 2026 2027 2028

Bruto AU 5 109 277 474

Netto AU 2 44 111 189

Bruto OZB 15 42 74 117

Netto OZB 6 17 30 47

Totaal Netto 8 61 141 2366

In de tabel zijn de bruto inkomsten en de netto inkomsten weergegeven. Reden hiervoor is dat niet alle extra inkomsten netto inkomsten zijn. Immers, een groei van het aantal inwoners en een vergroting van het areaal bebouwd gebied resulteert ook in extra kosten. De verwachting is dat 60% van de extra inkomsten nodig zijn om extra kosten te dekken (bijvoorbeeld onderhoud, uitkeringen, capaciteit). De resterende extra inkomsten (40%) zijn de netto inkomsten. Op dit moment is nog niet duidelijk hoe de extra kosten als gevolg van een groei van het aantal inwoners en een vergroting van het areaal bebouwd gebied er exact uitzien. In de reguliere P&C cyclus wordt dit nader uitgewerkt. Daarnaast is in de Programmabegroting 2025 – 2028 al opgenomen dat het versnellen van de woningbouw zorgt voor extra legesinkomsten van € 300.000,- per jaar. Mogelijk dat het realiseren van woningen op gronden van de gemeente ook nog een positieve bouwgrondexploitatie tot gevolg heeft. Dit hangt af van de concrete bouwplannen. Nog te openen bouwgrondexploitaties worden ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad. Op dat moment wordt ook duidelijk of er een positief, danwel negatief, resultaat gerealiseerd wordt met de ontwikkeling van de concrete woningbouwplannen.

6.3 Risico’s Dit Actieplan is een eerste aanzet om de woningbouw te versnellen. De acties voor de korte, middellange en lange termijn zijn weergegeven. Er zijn grote onzekerheden en vele factoren die een rol spelen bij het realiseren van nieuwe woningen en het ontwikkelen van woningbouwlocaties. In deze paragraaf zijn deze risico’s verder beschreven. Dit Actieplan geeft voor de korte termijn een concreet beeld van de op te leveren bouwstenen en op te starten projecten. Voor de middellange en lange termijn zijn de inschattingen meer globaal en meer onzeker. Met name voor de projecten, ook op korte termijn, geldt dat vele factoren kunnen zorgen voor vertraging of tegenvallers. Dit Actieplan moet om die reden dan ook gezien worden als een dynamisch document dat steeds weer opnieuw bijgesteld wordt op basis van actuele ontwikkelingen. Kosten en tijdsbesteding Om dit Actieplan te kunnen opstellen is een inschatting gemaakt van de benodigde (ambtelijke) capaciteit en financiële middelen. De concrete tijdsbesteding van bouwstenen en projecten is vaak lastig vooraf in te schatten en van vele factoren afhankelijk. Hetzelfde geldt voor de kosten die gemaakt moeten worden om de bouwstenen / projecten te kunnen opleveren. De gemeente is daarbij afhankelijk van de (tarieven) in de markt.

6 Kadernota 2025 – bedragen x € 1.000,-

35

Rol marktpartijen (afhankelijk van bereidheid ontwikkelaars) en woningbouwcorporaties Om woningen te kunnen bouwen dient het ruimtelijk kader (omgevingsplan) woningen mogelijk te maken. De doorlooptijd voor de wijziging van het omgevingsplan of het verlenen van vergunningen in afwijking van het omgevingsplan is lang (circa 1,5 jaar zonder juridische procedures). Dit betekent dat voor de korte termijn (2025 en 2026) gebruik gemaakt moet worden van de harde planvoorraad en plannen die reeds in ontwikkeling zijn. Dit betekent voor het overgrote deel dat we daarbij afhankelijk zijn van marktpartijen en de corporatie. De meeste plannen op onze planvoorraad zijn namelijk plannen van derden. In de woondeal hebben we verder afgesproken dat we streven naar 2/3 betaalbare woningen waarvan 27% sociale huur. Om deze ambitie te kunnen waarmaken is het belangrijk dat de corporatie zich ook wil inzetten voor het toevoegen van (extra) sociale huurwoningen. Conjunctuurrisico Woningbouw is een van de meest conjunctuurgevoelige sectoren. Als gevolg van veranderingen in de markt kan de behoefte aan woningen vaak op korte termijn al wijzigen. Rol provincie Uitgangspunt vanuit provinciaal beleid is tot voor kort steeds geweest dat woningbouwontwikkelingen in de kernen (binnen de aangewezen kerngrenzen) moesten plaatsvinden.

De provincie heeft recent een ander standpunt daarin ingenomen en biedt nu de mogelijkheid aan om het gesprek aan te gaan over het uitbreiden van de kerngrenzen (‘straatje / wijkje erbij’). De houding van de provincie is cruciaal om woningbouw buiten de huidige kerngrenzen mogelijk te maken. Capaciteit Het toevoegen van extra woningen op korte termijn is een grote opgave voor de teams Leefomgeving en Openbare ruimte. Daarnaast is extra inzet van adviseurs van communicatie, businesscontrol, financiën en ondersteuning vereist. In de verdere uitvoering geldt dit ook voor de MER-Omgevingsdienst. Deels kan dit opgevangen worden binnen de bestaande capaciteit omdat nu al gewerkt wordt aan het realiseren van woningen. Gedeeltelijk is er extra capaciteit nodig omdat de opgave groter is dan gepland en versneld gehandeld moet worden. Denk daarbij ook aan het voeren van actief grondbeleid en inzetten op het zelf ontwikkelen van locaties. Dit geldt o.a. voor de volgende vakgebieden: woonbeleid, projectleiders leefomgeving en openbare ruimte, omgevingsregisseurs (ruimtelijke ordening), vergunningen, milieuspecialisten planeconomie, juridisch en grondzaken. Daarbij wordt de kanttekening gemaakt dat de arbeidsmarkt krap is en ervaren / specialistische kennis lastig te verwerven is. Dit geldt zowel voor structurele functies als inhuur voor de inzet op korte termijn.

Bouwkosten en capaciteit De bouwkosten zijn de afgelopen jaren flink gestegen en blijven stijgen. Dat maakt het onzeker of het realiseren van (betaalbare) woningen haalbaar is. Dit hangt ook samen met de rol die marktpartijen voor zichzelf zien weggelegd zoals hiervoor benoemd. Daarnaast is het ook voor marktpartijen in de bouwketen lastig om (gekwalificeerd) persoon te vinden. Juridische procedures Voor het mogelijk maken van woningbouwlocaties buiten de harde plancapaciteit zijn ruimtelijke besluiten noodzakelijk (wijziging omgevingsplan of buitenplanse omgevingsvergunning). Inwoners / bedrijven die het niet eens zijn met deze besluiten kunnen een juridische procedure starten. Deze procedures duren vaak lang. Ter indicatie: de doorlooptijd van een beroepsprocedure voor een bestemmingsplan / omgevingsplan bij de Raad van State is op dit moment circa 2 jaar. 36

Stikstof en spuitzones Bij iedere ruimtelijke ontwikkeling zal eventuele stikstofdepositie beschouwd moeten worden. In principe geldt daarbij het uitgangspunt dat geen sprake mag zijn van stikstofdepositie op Natura2000 gebieden. Gelet op het feit dat Roerdalen twee Natura2000 gebieden kent (Meinweg en Roerdal) wordt dit een grote uitdaging. Daarnaast is Roerdalen een agrarische gemeente met veel landbouwgronden die (intensief) gebruikt worden door agrariërs. Daarbij wordt door agrariërs gebruik gemaakt van gewasbeschermingsmiddelen. De toepassing van deze gewasbeschermingsmiddelen brengt beperkingen met zich mee in het realiseren van woningen in de directe omgeving van deze landbouwpercelen. Aansluiting nutsvoorzieningen De doorlooptijd voor het aansluiten van woningen op de nutsvoorzieningen is lang. Ter indicatie: de doorlooptijd voor het verkrijgen van een stroomaansluiting bij Enexis bedraagt op dit moment 62 weken. Dit is zonder de verzwaring van het net hetgeen wellicht noodzakelijk is om (grote) woningbouwplannen buiten onze kerngrenzen mogelijk te maken. Het op tijd in overleg gaan met Enexis is cruciaal om de versnelling van de woningbouw mogelijk te maken. Langere doorlooptijden voor stroomaansluitingen kunnen er voor zorgen dat de prioritering van de plannen moet worden aangepast.

6.4 Communicatie, participatie, monitoring en evaluatie 6.4.1. Communicatie en participatie Uitgangspunt is dat communicatie en participatie plaatsvinden via de afzonderlijke bouwstenen en projecten. Bij het opstellen van een plan van aanpak per deelproject zal er dan ook aandacht zijn voor de wijze waarop communicatie en participatie worden vormgegeven. Voor het Actieplan start dit proces concreet bij het aanpassen van het thema wonen van de Omgevingsvisie. Participatie is op dat moment een verplicht, en overigens ook wenselijk, onderdeel van het besluitvormingsproces. De vaststelling van de geactualiseerde Omgevingsvisie is het moment waarop de potentiële woningbouwgebieden beleidsmatig worden verankerd en tevens een nadere afweging gemaakt wordt ten aanzien van het continueren van het gevestigde voorkeursrecht.

6.4.2 Monitoring Het basisuitgangspunt is dat monitoring plaatsvindt via de reguliere P&C cyclus. Specifiek voor dit Actieplan wordt minimaal twee keer per jaar een raadsinformatiebrief opgesteld waarin de voortgang van het Actieplan benoemd wordt. Verder is er een raadswerkgroep Wonen met vertegenwoordigers van alle fracties uit de gemeenteraad. Deze werkgroep wordt 3 a 4 keer per jaar geïnformeerd over de voortgang van dit Actieplan. Deze werkgroep wordt ook geconsulteerd bij de voorbereiding van beleidsmatige bouwstenen en de nadere uitwerking van (grote) projecten waarover besluitvorming plaatsvindt in de gemeenteraad.

37

Na de actualisatie van de Omgevingsvisie, welke gepland staat voor vaststelling in het eerste kwartaal van 2026, wordt het nu voorliggende Actieplan voor het eerst geactualiseerd. Reden hiervoor is dat na vaststelling van de Omgevingsvisie meer duidelijkheid komt over de beleidsmatige verankering van de potentiële woningbouwgebieden. In dit Actieplan is nog uitgegaan van de gebieden waarop voorkeursrecht gevestigd is in juli 2024. In deze actualisatie wordt ook een eerste concretere doorkijk gemaakt naar de acties voor de middellange termijn. Op dat moment wordt ook weer bepaald wanneer de volgende actualisatie van het Actieplan aan de orde is. Mocht tussentijdse bijsturing al noodzakelijk zijn dan wort u hiervan op de hoogte gesteld via een raadsinformatiebrief of de reguliere P&C cyclus.

6.4.3 Evaluatie Bij de eerste actualisatie van het Actieplan in 2026 vindt er tevens een evaluatie plaats over de periode 2025 tot en met begin 2026. Uitkomsten uit deze evaluatie worden meegenomen in de actualisatie van het Actieplan. De scope van de korte termijn in dit Actieplan loopt over de periode 2025 tot en met 2028. Dit maakt dat pas halverwege 2029 concreet beoordeeld kan worden of de ambitie gehaald is.

38