03 Actieplan Versnellen woningbouw

Actieplan Versnellen woningbouw Samen doen! Samen bouwen! 10 april 2025

Voorwoord De gemeenteraad wil de woningbouw in Roerdalen versnellen. Afgelopen maanden hebben we hard gewerkt aan het vormgeven van een Actieplan hiervoor. Dat is nu klaar. Dit Actieplan is de basis voor het realiseren van 500 woningen in Roerdalen in de komende vier jaar. Ook leest u in het Actieplan over het bouwen van extra woningen in de jaren daarna. Afgelopen jaren hebben we veel geïnvesteerd in herstructureringsprojecten in onze dorpen. Denk aan het Centrumplan Herkenbosch, garage Geelen in Melick en Rafaello’s in Posterholt. We willen wel ruimte houden voor groen en water in de dorpen. Om deze reden kunnen we niet alleen via herstructurering en inbreiding woningbouw realiseren. Daarom komt er ook woningbouw aan de randen van de dorpen. Dit heeft ook de aandacht van de Provincie Limburg en het Rijk. In dit Actieplan hebben we natuurlijk oog voor de vergrijzing van Roerdalen. Voor de leefbaarheid van onze dorpen is een goede balans tussen jong en oud belangrijk. Daarom willen we ook zorgen dat jongeren en jonge gezinnen in Roerdalen kunnen blijven wonen. En dat mensen die nu moeilijk aan een woning komen, die in Roerdalen wél vinden. We zetten daarom in op betaalbare woningen. In dit Actieplan leest u verder over de investeringen die nodig zijn om de woningbouw te versnellen.

Tegenover deze investeringen staan de structurele inkomsten die we ontvangen door meer woningen te bouwen. Uiteindelijk is het financieel interessant om de woningvoorraad uit te breiden. We werken met veel energie aan deze grote opgave. Dit Actieplan is een eerste stap. Hoe snel er straks nieuwe woningen komen, hebben we niet helemaal zelf in de hand. We moeten rekening houden met veranderende regelgeving, bijvoorbeeld rond stikstof en gewasbeschermingsmiddelen. Dit kan onze plannen vertragen of zelfs onmogelijk maken. We zijn hiervoor afhankelijk van ontwikkelingen bij het Rijk en Provincie Limburg. We gaan ervan uit dat het ondanks deze uitdagingen gaat lukken om onze woningbouwplannen uit te voeren.

Wethouder Wonen, Ruimtelijke ordening en Duurzaamheid

Roland Slangen

2

Inhoudsopgave 1. Rijksopgave ..........................................................................................................................................6 1.1 Nationale woon- en bouwagenda .................................................................................................6 1.2 Programma Woningbouw .............................................................................................................7 1.3 Woondeal ......................................................................................................................................8 2. Rekenkameronderzoek........................................................................................................................9 2.1 Conclusies ......................................................................................................................................9 2.2 Aanbevelingen ...............................................................................................................................9 3.

Strategische kapstok..........................................................................................................................11 3.1 Wonen in Roerdalen – Omgevingsvisie Roerdalen 2050 .............................................................11 3.1.1 Opgaven ...............................................................................................................................12 3.2 Structuurvisie Wonen Midden Limburg 2020 tot en met 2025...................................................12 3.3 Strategische verankering van onze opgave .................................................................................13 3.4 Actualisatie Omgevingsvisie – Thema wonen .............................................................................14 4. Ambitie ..............................................................................................................................................15 4.1 Woningmarktonderzoek Roerdalen ............................................................................................15 4.2 Doel .............................................................................................................................................17 4.4 Afbakening...................................................................................................................................17 5.

Thema’s, bouwstenen en projecten ..................................................................................................18 5.1 De thema’s ..................................................................................................................................18 5.2 Thema: Bouwen naar behoefte ...................................................................................................18 5.2.1 Bouwstenen bouwen naar behoefte ....................................................................................19 5.2.2 Projecten Bouwen naar behoefte ........................................................................................21 5.2.3 Overzicht woningbouwplannen bestaand en korte termijn .................................................24 5.2.4 Projecten middellange- en lange termijn .............................................................................25 5.3 Thema: Wonen en zorg ...............................................................................................................25 5.3.1. Bouwstenen Wonen en zorg ...............................................................................................26 5.3.2.

Projecten Wonen en zorg ....................................................................................................27 5.4 Thema: Wonen voor iedereen.....................................................................................................27 5.4.1 Bouwstenen wonen voor iedereen ......................................................................................27 5.4.2. Projecten wonen voor iedereen ..........................................................................................28 5.5 Thema: Duurzaam wonen ...........................................................................................................28 5.5.1 Bouwstenen duurzaam wonen .............................................................................................29 5.5.2 Projecten duurzaam wonen .................................................................................................30 6.

Aan de slag ........................................................................................................................................32 6.1 Organisatie ..................................................................................................................................32 6.2 Financiën .....................................................................................................................................32 6.2.1 Kosten ...................................................................................................................................32 6.2.2. Inkomsten ............................................................................................................................34 6.3 Risico’s .........................................................................................................................................35 6.4 Communicatie, participatie, monitoring en evaluatie .................................................................37 6.4.1.

Communicatie en participatie .............................................................................................37 6.4.2 Monitoring ............................................................................................................................37 6.4.3 Evaluatie ...............................................................................................................................38 3

Inleiding In de zomer van 2023 heeft het college de Beleidsnotitie ‘Wonen in Roerdalen’ vastgesteld. Omdat het woonbeleid een grote dynamiek kent met forse opgaven is er voor gekozen om geen statische beleidsnotitie te maken maar een ‘kapstok’ met verschillende thema’s, bouwstenen en projecten. Deze beleidsnotitie had tot doel om de diverse beleidsonderdelen op het thema wonen bij elkaar te brengen. Door aan die thema’s bouwstenen te koppelen is er een dynamisch beleid ontstaan waarbij we makkelijk kunnen inspelen op actuele behoeftes.

Afbeelding: Kapstok ‘Beleidsnotitie Wonen in Roerdalen’ 2023

Het afgelopen jaar hebben we gewerkt aan diverse bouwstenen. Daarbij hebben we geconstateerd dat er behoefte is aan een eerste herijking van de in 2023 vastgestelde beleidsnotitie. Niet omdat de beleidsnotitie achterhaald is maar omdat onze ambities groot zijn.

4

Roerdalen wil de komende jaren extra woningen bouwen. Daarmee kan Roerdalen een bijdrage leveren aan de landelijke opgave om in de periode tot 2030 in totaal 900.000 woningen te bouwen. Daarnaast leveren extra woningen, en daarmee een groei van ons inwoneraantal, meer middelen op uit de algemene uitkering van het Gemeentefonds. Iets dat voor Roerdalen van groot belang is gelet op de financiële uitdagingen waar de gemeente voor staat in de komende jaren. Om daar op een goede manier invulling aan te geven wil Roerdalen jaarlijks in de periode 2025 tot en met 2028 (gemiddeld) 125 woningen toevoegen. Dit maakt dat we onze beleidsnotitie verder uitbouwen in de vorm van dit Actieplan Versnellen woningbouw. De in 2023 vastgestelde beleidsnotitie biedt een solide basis om aan deze grote ambitie te werken. De in 2023 genoemde thema’s zijn en blijven actueel bij het kunnen bouwen van (gemiddeld) 125 woningen per jaar in de komende periode. Het ontwikkelen van bouwstenen om te kunnen sturen (zowel kwantitatief als kwalitatief) zijn van groot van belang om verder invulling te geven aan deze ambitie. Uiteindelijk zal deze grote ambitie met name resulteren in een toename van het aantal projecten die eveneens een plek krijgen in dit Actieplan.

In dit Actieplan hebben we voor de korte termijn, middellange termijn en lange termijn opgenomen hoe we vorm geven aan het versnellen van de woningbouw. Voor de korte termijn is concreet benoemd waar we aan werken en hoe we kunnen versnellen. Voor de middellange en lange termijn geven we een doorkijk. De opgave is ambitieus. Om de ambitie waar te kunnen maken is een versnelling noodzakelijk. Integraliteit is daarbij van belang. Hetzelfde geldt voor een centrale sturing op de realisatie van de bouwstenen en projecten. Alleen dan is het mogelijk om de ambitie waar te kunnen maken. Dit Actieplan biedt daarvoor de basis. Naar de toekomst toe wordt het een wettelijke verplichting om een lokaal Programma Volkshuisvesting op te stellen. Onderdeel van dit Programma is onder andere de woningbouwambitie van gemeenten. Het nu voorliggende Actieplan kan gezien worden als voorloper van dit nog op te stellen Programma. Zodra de wettelijke contouren van dit Programma duidelijk zijn zal dit Actieplan ook daarin zijn beslag krijgen.

5

1. Rijksopgave De woningnood in Nederland is hoog. In dat kader heeft het Rijk zichzelf tot doel gesteld om de woningbouw in de komende jaren te versnellen. In dit hoofdstuk wordt deze Rijksopgave geschetst en weergegeven wat deze opgave voor Roerdalen betekent.

1.1 Nationale woon- en bouwagenda Nederland heeft behoefte aan een toegankelijk, betaalbaar woonlandschap van goede kwaliteit. Dit is een complexe opgave. Om die reden heeft het Rijk de Nationale woon- en bouwagenda opgesteld. Deze agenda stelt het Rijk in staat om de diverse bouw- en woonopgaven in samenhang met andere belangen aan te pakken, te financieren en te monitoren. Onderstaande Nationale Woon- en Bouwagenda maakt daar onderdeel van uit. Met de zes onderliggende programma’s wordt invulling gegeven aan het realiseren van de doelstellingen.

Afbeelding: Infographic Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Nationale bouw- en woonagenda

6

De agenda kent drie kerndoelen: 1. Beschikbaarheid: voldoende woningen voor iedereen. De bouw van 900.000 woningen tot en met 2030, met als streven twee derde betaalbaar. 2. Betaalbaarheid: woonlasten sluiten beter aan bij het inkomen. Het aantal huishoudens dat te hoge woonlasten draagt ten opzichte van het inkomen neemt af. 3. Kwaliteit: voldoende woningen voor aandachtsgroepen en ouderen, perspectief voor kwetsbare wijken en duurzame huisvesting bereikbaar voor iedereen1.

1.2 Programma Woningbouw Volkshuisvesting is één van de prioriteiten van het huidige kabinet en één van de kerntaken van de overheid. Het Programma Woningbouw is één van de zes programma’s uit de Nationale Bouw- en Woonagenda. Waar in het verleden de regie op het gebied van volkshuisvesting / woningbouw vaak lag bij de gemeenten en het daadwerkelijke bouwen werd overgelaten aan marktpartijen is het Rijk de regie aan het herpakken. In dat kader heeft het Rijk het Programma Woningbouw opgesteld. Het Programma Woningbouw bestaat uit vier actielijnen: 1. Versterken regie Alle gemeenten, provincies, corporaties en het Rijk nemen hun deel van de taak en verantwoordelijk voor voldoende betaalbare woningen. Hierbij gaat het om de groei naar 100.000 nieuwbouwwoningen per jaar in deze kabinetsperiode en de bouw van 900.000 woningen tot en met 2030. 2. Sneller van initiatief naar realisatie Het proces voor het realiseren van een woning wordt ingekort en efficiënter. Knelpunten in het bouwproces worden beperkt, onder meer door ondersteuning van gemeenten (via flexpools) en meer regionale samenwerking. 3. Stimuleren snelle woningbouw Gemeenten worden zowel financieel als met hulp bij specifieke oplossingen ondersteund.

Bijvoorbeeld via de Woningbouwimpuls, waar Roerdalen gebruik van heeft gemaakt bij de ontwikkeling van het Centrumplan in Herkenbosch, en met flex- en transformatiewoningen, zoals gerealiseerd of in aanbouw in al onze zes kernen. Zo kunnen onhaalbare projecten wel mogelijk worden gemaakt. 4. Grootschalige woningbouw Extra inzet in die gebieden waar het woningtekort het grootst is en waar kleine en middelgrote locaties onvoldoende goede betaalbare woningen opleveren. Om voldoende, betaalbare en passende woningen te realiseren zet het Rijk met dit programma in op de realisatie van 900.000 woningen tot en met 2030. Daarbij moet in de huidige kabinetsperiode een groei plaatsvinden naar 100.000 woningen per jaar. Het streven daarbij is tevens dat ten minste twee derde van de nieuwbouwwoningen betaalbare huur- en koopwoningen zijn. Om regie te kunnen voeren sluiten het Rijk met de regio’s zogenaamde ‘Woondeals’2.

1 Nationale woon- en bouwagenda 2 Programma Woningbouw

7

1.3 Woondeal Om de doelstellingen uit het Programma Woningbouw te behalen zet het Rijk in op regionale Woondeals. Hierin worden concrete afspraken gemaakt met regio’s over het aantal te bouwen woningen. In dat kader heeft de Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening op 9 maart 2023 de woondeal ondertekend samen met de Provincie Limburg, de Limburgse gemeenten, Woningcorporaties en het Waterschap Limburg. In de woondeal zijn de volgende concrete afspraken gemaakt: 1. Partijen leveren een bijdrage aan de nationale versnellingsopgave met de toevoeging van 16.650 woningen in Limburg tot en met 2030. Daarvan is 2/3 betaalbaar en wordt gestreefd naar 30% sociale huur in de bestaande voorraad. 2. Bij het streven naar die 30% wordt rekening gehouden met specifieke situaties in woonregio’s waarin het toegroeien naar 30% niet evident of logisch is. 3. Een verdeling van de versnellingsopgave voor Midden-Limburg ziet er als volgt uit (bruto toevoegingen): o Bouwen van 6.900 woningen in de periode van 2025 tot en met 2030 o Sloop van 669 woningen in de periode van 2025 tot en met 2030 4. Partijen erkennen dat nieuwbouw, sloop en herstructurering nauw samen hangen. Hoe verder in de tijd hoe minder zicht op exacte aantallen. 5. Dat kritische succesfactoren bepalend zijn voor het daadwerkelijk realiseren van de opgave. 6.

Partijen 2x per jaar bestuurlijk in overleg gaan om de voortgang te bespreken. 7. Partijen waar gewenst of nodig samen een beroep doen op ondersteuningsmogelijkheden, rijksregelingen en middelen die een bijdrage kunnen leveren aan de opgave3. De gemeente Roerdalen heeft deze Woondeal op 9 april 2023 ondertekend. Daarbij heeft de regio Midden-Limburg wel, als kanttekening, meegegeven dat zij deze Woondeal zien als een intentieovereenkomst en als startpunt voor de versnelde aanpak van onze huisvestingopgaven, aangezien de noodzakelijke wederkerigheid in de Woondeal nog ontbreekt. De Woondeal kan namelijk niet tot uitvoering worden gebracht zonder middelen vanuit de Rijksoverheid. Voor de periode 2025 t/m 2030 is in de woondeal nog niet exact bepaald welke bijdrage Roerdalen gaat leveren. Op basis van de geformuleerde landelijke doelstellingen en de opgaven uit Roerdalen in balans 2.0 heeft Roerdalen zichzelf nu de ambitie gesteld om (gemiddeld) 125 woningen per jaar te realiseren. Daarnaast is regionaal afgesproken dat er niet gestreefd wordt naar 30% sociale huurwoningen maar naar 27%. Mogelijk dat uit het woonbehoefteonderzoek naar voren komt dat de regio Midden Limburg en/of Roerdalen minder behoefte heeft aan sociale huurwoningen. Op basis daarvan wordt opnieuw bepaald naar welk percentage Roerdalen zal streven in nieuwbouwplannen.

3 Wonen in Limburg, bereikbaar voor iedereen (Woondeal 2023)

8

2. Rekenkameronderzoek In 2020 heeft de Rekenkamercommissie Maasgouw-Roerdalen het rapport ‘Onderzoek woonbeleid gemeente Roerdalen’ opgeleverd. De Rekenkamercommissie Maasgouw-Roerdalen wilde met dit onderzoek het uitgevoerde woonbeleid van de gemeente analyseren en evalueren. Daaruit zijn conclusies en aanbevelingen naar voren gekomen voor het Roerdalense woonbeleid.

2.1 Conclusies In het onderzoek zijn onderstaande conclusies gesteld: 1. Roerdalen heeft momenteel geen lokaal woonbeleid naast de regionale afspraken. 2. De kwantitatieve doelstellingen uit de voorgaande structuurvisie zijn niet gehaald. 3. De ambitie uit de vorige structuurvisie ten aanzien van het verbinden van wonen en zorgdoelstellingen is losgelaten en in de huidige structuurvisie heeft deze verbinding geen plek. 4. Roerdalen staat voor een uitdaging op het gebied van passende woonruimte, gekoppeld aan een toenemende zorgbehoefte. 5. Het college voorziet de raad van informatie over het woonbeleid.

2.2 Aanbevelingen De conclusies hebben geresulteerd in een vijftal aanbevelingen: 1. Raad en college: Stel een volwaardig lokaal woonbeleid op. In een volwaardig woonbeleid kan ruimte gemaakt worden om adaptief in te spelen op het aanbod en de vraag naar woningen in Roerdalen. Het is opportuun om verder te gaan dan een samenvatting van eerder gemaakte afspraken in een Lokaal Uitvoeringskader Wonen. Ontegenzeggelijk is er beperkte ruimte door onherroepelijke bestemmingsplannen, 'harde' plannen en de nieuwe beleidsregel over woningbouwcompensatie. Toch denkt de rekenkamercommissie dat er meer ruimte gecreëerd kan worden door het college om meer te kunnen handelen in het woonbeleid. Onderstaande aanbevelingen reiken hiervoor ideeën aan. 2. Raad en college: Zoek naar mogelijkheden om ‘harde’ plannen en ‘rotte’ plekken op te lossen. Sommige bouwplannen zijn al enkele tientallen jaren oud en het is twijfelachtig of deze plannen op dit moment rendabel zijn of passen bij de woonbehoefte van de gemeente Roerdalen. Zolang de planeigenaren hun plannen niet aanpassen is er sprake van een impasse. Zoek al dan niet juridisch naar mogelijkheden om uit deze impasse te geraken. In het land zijn er voorbeelden te noemen van gemeenten die deze impasse actief doorbroken hebben door planeigenaren voor een duidelijke keuze te stellen met een afhandelingstermijn van het bouwplan.

Een andere mogelijkheid is om in gesprek te gaan met projectontwikkelaars, waarvan de plannen al meer dan 10 jaar oud zijn en op basis hiervan een strategie ontwikkelen. Tevens zijn er locaties waar woningen al jaren leeg staan. Ga ook hierover in gesprek met de ontwikkelaars of eigenaren om te achterhalen hoe deze plekken weer aantrekkelijk kunnen worden. Leg de uitgangspunten hierover vast in het lokale woonbeleid. 9

3. College: Leg in het lokale woonbeleid de verbinding met zorgdoelstellingen en de samenwerking met zorgpartners vast. Zorg voor verdere versterking van de samenwerking tussen wonen en zorg in de ambtelijke organisatie, met name op beleidsmatig en strategisch niveau. College benut de goede relatie met zorgpartners en hun wens tot een nauwer partnerschap. Betrek hen bij het vormgeven van visie en beleid. Maak nadrukkelijk gebruik van de data en expertise die zij in huis hebben. Zet dit in bij projectontwikkelaars waarbij de kennis over zorgwoningen inclusief de bijbehorende faciliteiten soms nog beperkt is. Ook is het raadzaam om de zorgpartners te betrekken bij het knelpunt: de grote hoeveelheid woningbezit van ouderen waarvoor het financieel ongunstig is om te verhuizen, maar waarvan het huis niet meer voldoet aan de zorgbehoefte. In samenwerking met zorgpartners kan gezocht worden naar creatieve oplossingen. 4. College: Leg in het lokale woonbeleid de samenwerking met woningcorporaties vast. De laatste jaren is de samenwerking en de vertrouwensrelatie tussen de gemeente met de woningbouwcorporaties vooruitgegaan. Een mooi voorbeeld hiervan is de voorzieningenwijzer die nu daadwerkelijk ingezet wordt. Uit de interviews komt naar voren dat woningcorporaties nog verder willen gaan in de samenwerking dan prestatieafspraken.

Gedacht wordt aan samenwerking met betrekking tot lange termijndoelen, opgaven in het sociale domein en de communicatie naar burgers toe. Benut deze kansen. 5. Raad: Leg in het beleid heldere afspraken vast over evaluatie en informatievoorziening. Woonbeleid is bij uitstek een beleidsterrein van de lange adem, dus een jaarlijkse evaluatie is teveel en mogelijk niet zinvol. Bovendien is het ook een jaarlijks terugkerend onderdeel van de P&C-cyclus. In het beleid kan worden vastgelegd dat het woonbeleid periodiek, zeg eenmaal per 2 of 3 jaar, geëvalueerd wordt zodat de raad een logische gelegenheid heeft om tussentijds bij te sturen. Maak hierover in overleg met het college en ambtelijke organisatie afspraken; op welke momenten verwacht u inhoudelijke punten en informatie van het college? Leg deze afspraken vast in het lokale woonbeleid. Het rekenkameronderzoek is uitgevoerd in een periode dat Roerdalen nog maar beperkt woningen mocht toevoegen omdat de verwachting was dat het inwoneraantal op termijn zou gaan dalen. Hoewel sommige aanbevelingen gedateerd zijn hebben de voor nu relevante conclusies en aanbevelingen een plek gekregen in dit Actieplan. Omdat er een grote ambitie is om in de komende periode jaarlijks (gemiddeld) 125 woningen en ontwikkelingen zich in rap tempo opvolgen is gekozen voor een dynamisch beleidsdocument in de vorm van een Actieplan.

Op die manier kunnen we op een adequate wijze inspelen op de lokale behoefte.

10

3. Strategische kapstok Roerdalen kent twee belangrijke visies op het thema wonen. Beide visies bevatten strategische, lange termijn doelstellingen wat betreft de woningbouwopgaven naar de toekomst. In dit hoofdstuk worden deze beleidsstukken nader toegelicht waarbij de kanttekening wordt gemaakt dat beide beleidsnotities al enkele jaren oud zijn en nog gebaseerd zijn op gedateerde prognoses voor woningbouw.

3.1 Wonen in Roerdalen – Omgevingsvisie Roerdalen 2050 Op 8 juli 2021 heeft de gemeenteraad de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 (Omgevingsvisie) vastgesteld. Deze Omgevingsvisie brengt verschillende beleidsvisies met elkaar in verband en zorgt voor een overkoepelend integraal afwegingskader voor nieuwe initiatieven. In de Omgevingsvisie zijn zeven thema’s benoemd. Een van deze thema’s is Wonen in Roerdalen. Met zes dorpen en verschillende buurtschappen, ingebed in een landelijke en groene omgeving, is het uitstekend wonen in Roerdalen. Naast het groene en landelijke karakter zijn de eigen identiteit, uitstraling en het dorpse karakter pijlers die zorgen dat het in Roerdalen voor iedereen prettig wonen is. Om te borgen dat het ook echt voor iedereen in Roerdalen prettig wonen is zetten we in op een kwalitatief goed woningaanbod en gemengde wijken met daarbinnen een gezonde diversiteit aan inwoners. We vinden het bovendien belangrijk dat iedereen een volwaardige plek heeft in onze maatschappij en hier gezond en veilig kan wonen. Dit geldt voor alle inwoners ook voor mensen die hier tijdelijk wonen voor het verrichten van (seizoensgebonden)arbeid. Demografisch gezien is er in Roerdalen sprake van vergrijzing en ontgroening. Als gevolg hiervan verandert de huishoudenssamenstelling, waarbij het aantal personen per huishouden afneemt.

Het bestaande woningaanbod, met een overaanbod aan gezinswoningen, sluit onvoldoende aan bij deze veranderende behoefte. Enerzijds ontstaat hierbij het risico op een toename van leegstand, door vraaguitval naar dit woningtype. Anderzijds is er nog altijd vraag naar woningen die wél aansluit bij de behoefte. Denk hierbij bijvoorbeeld aan levensloopbestendige woningbouw en woonconcepten met een zorgcomponent. Daarnaast willen we ook voldoende woningen voor starters en jonge gezinnen in voorraad hebben. Hiermee bieden we kansen aan jongeren om binnen Roerdalen hun wooncarrière te starten. Kortom als het gaat om onze woningen streven we naar een gezonde evenwichtige verdeling van (goedkope) koop, middenhuur en sociale huurwoningen. Hiermee zetten we in op het behoud van een gezonde mix (diversiteit) aan inwoners, zowel in leeftijd als achtergrond. Aanvullend op de demografische ontwikkeling vraagt ook de fysieke kwaliteit van de bestaande woningvoorraad om aandacht. Het betreft zowel woningen in particulier bezit als woningen in eigendom van de woningcorporaties. Voor alle zes de dorpen in Roerdalen geldt dat deze in de periode tussen 1950 en 1980 fors gegroeid zijn. Veel woningen die in deze periode gebouwd zijn, staan nu voor een verduurzamingsopgave (energiegebruik, isolatie).

Ditzelfde geldt voor de openbare ruimte die, mede door de hoge bebouwingsconcentraties vaak, stenig van opzet is en veelal gericht is op parkeren. Gelet op de opgaves op het gebied van klimaatadaptatie en de energietransitie zijn deze buurten en wijken nu extra kwetsbaar.

11

3.1.1 Opgaven Als oplossingsrichtingen zijn in de Omgevingsvisie de volgende opgaves geformuleerd: -

Strategisch verdunnen. Hiertoe zijn in de Omgevingsvisie zoekgebieden benoemd. Bouwen naar behoefte. Bouwen binnen de kern. Hiertoe zijn de kerngrenzen benoemd. Verduurzaming en klimaatadaptatie van vastgoed en openbaar gebied.

In de Omgevingsvisie hebben we als uitgangspunt opgenomen dat we bouwen binnen onze kernen. Daartoe zijn concrete kerngrenzen benoemd voor al onze zes kernen en de buurtschappen ’t Reutje en Etsberg. Gelet op de grote ambitie om in de komende periode jaarlijks 125 woningen te bouwen is het noodzakelijk om ook te kunnen bouwen buiten onze huidige kerngrenzen. Om die reden hebben we voorkeursrecht gelegd op een groot aantal gebieden. Dit hebben we gedaan op basis van de Notitie uitbreiding kerngrenzen. Per kern zijn gebieden aangewezen en zijn er stedenbouwkundige uitgangspunten benoemd voor iedere kern. De Notitie uitbreiding kerngrenzen moet zijn beslag krijgen in onze Omgevingsvisie door uitbreiding van de kerngrenzen.

3.2 Structuurvisie Wonen Midden Limburg 2020 tot en met 2025 Op 7 juli 2022 is de Structuurvisie Wonen Midden Limburg 2022 tot en met 2025 (hierna: Structuurvisie Wonen) vastgesteld. Deze Structuurvisie Wonen beschrijft de belangrijkste ontwikkelingen, opgaven en ambities voor de periode tot en met 2025 voor de regio MiddenLimburg. Per gemeente is de behoefte aan woningen met de bijbehorende bouwopgave weergegeven inclusief een lokale paragraaf met betrekking tot het woonbeleid. Actiepunten Regionale Structuurvisie Wonen 1. Het voortzetten van regulier woonbeleid. Realiseren van woningbouwplannen uit de planvoorraadlijst, passend bij de woningbehoefte zoals die o.a. op basis van de resultaten van het Woningmarktonderzoek Midden-Limburg is vastgesteld. Het bestaand lokaal woonbeleid zoals de lokale blijft onverminderd van kracht. Het woonbeleid is dynamisch en dus onderhevig aan ontwikkelingen. Als de hierboven genoemde (beleids)stukken worden herzien, gelden deze herziene stukken als bestaand woonbeleid dat onverminderd van kracht is. 2. Het koppelen van wonen en zorg. Onze ambitie is om de koppeling tussen zorg en wonen te versterken. Dit doen we door samen te werken met woon- en zorgpartners. 3. A. Woningbouw aanvullend op de, volgens de huishoudensprognose, benodigde aantallen. Hierbij wordt ingezet op herstructurering- en transformatie projecten.

De mogelijkheden van aanvullende woningbouw zijn mede afhankelijk van de behoefte. B. Het huisvesten van doelgroepen die tussen wal en schip (dreigen te) vallen, vraagt om maatwerkoplossing. Wij zoeken bij de huisvestingsvorm (bijvoorbeeld kamerbewoning) naar een win-win situatie, ofwel door bij te dragen aan een verbetering van het woon- en leefklimaat in de nabije omgeving, ofwel door het herbestemmen van leegstaande geschikte gebouwen in onze gemeente.

12

Bij kamerbewoning gaat het om panden binnen de bebouwde kom, volgens het bestemmingsplan kernen, die na toetsing door het college geschikt worden bevonden. 4. Samenwerken met de woningcorporatie. We maken ieder jaar afspraken met Wonen Limburg en de huurdersbelangenvereniging over thema’s als beschikbaarheid, betaalbaarheid, duurzaamheid, zorg, bijzondere doelgroepen (woonwagenbewoners, statushouders etc.) en leefbaarheid. 5. Innovatie projecten. Verkennen van mogelijkheden voor innovatie projecten zoals ecologisch wonen, tiny housing, tijdelijke woningen en alternatieve woonconcepten voor eigen inwoners. 6. Verduurzaming en klimaatadaptatie. De komende jaren staan in het tekenen van het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad en de duurzame, groenere en klimaat adaptieve woonomgeving (in combinatie met de resultaten uit de stresstest). Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is de Structuurvisie Wonen van rechtswege onderdeel gaan uitmaken van de gemeentelijke Omgevingsvisie. Met de beoogde wijziging van de Omgevingsvisie komt de juridische status van de Structuurvisie Wonen in principe te vervallen omdat er na de inwerkingtreding van de Omgevingswet nog maar één Omgevingsvisie is. De nog te actualiseren Omgevingsvisie wordt daarmee het strategische lange termijn beleid voor de gemeente.

3.3 Strategische verankering van onze opgave De Omgevingsvisie en de Structuurvisie Wonen vormen samen het strategische lange termijnbeleid op het brede thema wonen. Daarbij is de Omgevingsvisie vastgesteld met als doel een integrale langetermijnvisie te ontwikkelen op de diverse thema’s met betrekking tot de fysieke leefomgeving. Deze Omgevingsvisie is opgesteld met het oog op de inwerkingtreding van de Omgevingswet waarin een Omgevingsvisie een Structuurvisie vervangt met als doel een integraal beeld te geven van die fysieke leefomgeving. De Structuurvisie Wonen ziet uitsluitend op het strategisch beleid met betrekking tot het sectorale thema wonen, waarbij de looptijd beperkter is. De Structuurvisie Wonen maakt sinds 1 januari 2024 van rechtswege onderdeel uit van de Omgevingsvisie. Op 9 maart 2023 is daarnaast de Woondeal ondertekend. Concreet heeft dit tot gevolg dat ook de gemeente Roerdalen een bijdrage moet en wil leveren aan de versnellingsopgave woningbouw. Deze opgave is gerelateerd aan de bouwopgave die de gemeente Roerdalen heeft meegekregen vanuit de Structuurvisie Wonen. Samengevat vormen de Omgevingsvisie, de Structuurvisie Wonen en de Woondeal op dit moment de grondslag voor het Actieplan Versnellen woningbouw.

Dit Actieplan kan verder gezien worden als een voorloper van het nog op te stellen Volkshuisvestingsprogramma dat straks een wettelijke verplichting wordt (op grond van de Wet versterking regie volkshuisvesting). Zodra de wettelijke contouren van dit programma duidelijk zijn zal dit Actieplan verankerd worden in het Volkshuisvestingsprogramma.

13

3.4 Actualisatie Omgevingsvisie – Thema wonen Om in de komende jaren (gemiddeld) 125 extra woningen te kunnen bouwen moeten we op zoek naar geschikte locaties voor woningbouw. Hoewel we prioriteit geven aan locaties binnen onze kerngrenzen en oog hebben voor herstructurering zien we dat de beschikbare ruimte binnen onze kernen beperkt is. In dat kader is er op diverse gebieden in onze gemeente voorkeursrecht gevestigd met als doel de realisatie van woningen en bijbehorende voorzieningen. Dit zijn locaties binnen de kerngrenzen (herstructureringslocaties) en buiten onze kerngrenzen. Om woningbouw buiten onze kerngrenzen mogelijk te maken is een wijziging van de Omgevingsvisie noodzakelijk. De kerngrenzen zijn namelijk expliciet benoemd in de Omgevingsvisie waarbij bepaald is dat woningbouw plaatsvindt binnen deze kerngrenzen. De Omgevingsvisie heeft tot doel het strategische lange termijn beleid weer te geven voor de gehele fysieke leefomgeving. Wonen maakt daar onderdeel van uit. In onze Omgevingsvisie verankeren we potentiële toekomstige woningbouwlocaties. Onze inwoners en marktpartijen die bereid zijn om te ontwikkelen krijgen bij de wijziging van de Omgevingsvisie de kans om te reageren op ons voornemen om de kerngrenzen uit te breiden. Op basis daarvan neemt de gemeenteraad een definitief besluit over verlegging van de kerngrenzen en toekomstige woningbouwlocaties.

Daarnaast zal, bij de nadere uitwerking, de Provincie moeten bepalen of woningbouw op deze locaties passend is in het kader van het ‘Straatje erbij’ of ‘Wijkje erbij’. In dat kader is de Provincie bezig met de aanpassing van de Provinciale Omgevingsvisie. Dit Actieplan loopt daarop voor omdat we op korte termijn al willen starten met het versnellen van de woningbouw. Na de wijziging van de Omgevingsvisie volgt een actualisatie van dit Actieplan zodat de afwegingen die gemaakt worden bij de wijziging van de Omgevingsvisie verankerd kunnen worden in dit Actieplan.

14

4. Ambitie Vanuit het Rijk en de provincie is de vraag naar extra woningen groot. Roerdalen wil daar een bijdrage in leveren. Zodat er voldoende (geschikte) woningen zijn voor onze eigen inwoners maar ook voor nieuwkomers. In dit hoofdstuk wordt de Roerdalense ambitie toegelicht.

4.1 Woningmarktonderzoek Roerdalen In 2025 is het woningmarkt onderzoek Roerdalen opgeleverd4. Door InFact Research is er onderzoek gedaan dat inzicht geeft in de actuele ontwikkelingen op de regionale woningmarkt.

Typering Roerdalen In de gemeente Roerdalen zijn ten opzichte van de regio meer huishoudens van 65 jaar of ouder en minder eenpersoonshuishoudens jonger dan 65 jaar. Er wonen relatief meer middeninkomens in Roerdalen. De woningvoorraad onderscheidt zich van de rest van de regio met naar verhouding meer grondgebonden koopwoningen, weinig appartementen en een corporatiebezit dat onder het regionaal gemiddelde ligt.

Bevolkingsontwikkeling In de afgelopen periode was het saldo van geboorte en sterfte negatief. De bevolking is gegroeid door instroom. De nieuwe inwoners van Roerdalen zijn deels afkomstig uit andere Nederlandse gemeenten en deels vanuit het buitenland. Jongeren vertrekken en op latere leeftijd, in de gezinsfase, komt een deel van hen terug. De nieuwe inwoners in Roerdalen zijn voor ruim de helft afkomstig uit de andere gemeenten in Midden-Limburg, voor een vijfde uit andere gemeenten in Limburg en voor ruim een vijfde uit de rest van Nederland. Migratie vanuit het buitenland is de afgelopen periode ook toegenomen. De afgelopen paar jaar speelde daarbij met name de opvang van Oekraïners een belangrijke rol. Naast Oekraïners zijn arbeidsmigranten uit Midden- en Oost Europa een belangrijke groep nieuwe inwoners.

Spanning woningmarkt Het aantal huishoudens in Roerdalen is de afgelopen jaren (beperkt) toegenomen. Deze toename lag onder het regionaal gemiddelde. De spanning op de woningmarkt nam toe: -

-

De zoektijden naar een sociale huurwoning zijn in de regio toegenomen van 20 maanden in 2020 naar 25 maanden in 2023. In Roerdalen ging het om gemiddeld 23 maanden. Er is een tekort van 3.390 woningen in de regio, 3 % van de totale voorraad. Landelijk gemiddelde is 4,9%. Uitgaande van een tekort van 3% is er in Roerdalen een tekort aan ongeveer 280 woningen. De gemiddelde transactieprijs van koopwoningen in Midden-Limburg steeg in het tweede kwartaal van 2024 met 10% ten opzichte van het tweede kwartaal van 2023, dat was meer dan het landelijk gemiddelde van 8%.

Kwalitatieve fricties Binnen de koopsector kent Roerdalen een tekort aan appartementen. Met name in het goedkope koopsegment. De vraag in dit segment is deels afkomstig van jongeren maar ook van ouderen die kleiner willen gaan wonen.

4 De informatie uit dit hoofdstuk is afkomstig uit de concept rapportage van december 2024.

15

Binnen de huursector is er een tekort aan appartementen en een overschot aan grondgebonden woningen. Ten algemene is sprake van een tekort met een beperkte omvang.

Behoefte ontwikkelingen In het verleden waren behoefteramingen vaak leidend. Het besef is er echter steeds meer dat demografische ontwikkelingen met beleid te sturen zijn. Dat komt vooral doordat mogelijke groei niet uit de gemeente en de regio zelf komt, maar ook van buiten deze gebieden. Belangrijke vraag voor de toekomst is daarom: “welke groepen willen en kunnen van buiten worden aangetrokken”? In dat kader zijn ook de ontwikkelingen van bijvoorbeeld de Metropoolregio Eindhoven, de Brightlands Campus en de regio’s rond Venlo en Mönchengladbach van belang. In deze regio’s wordt de komende jaren fors geïnvesteerd en er wordt veel nieuwe werkgelegenheid gecreëerd. Als men daarin slaagt, zal de werkgelegenheid fors toenemen en daarmee ook de druk op de woningmarkt. Roerdalen kan daar mogelijk van meeprofiteren.

Vergrijzing Het aantal ouderen gaat de komende jaren sterk toenemen. De belangrijkste uitdaging is hoe ouderen in de toekomst de benodigde zorg- en ondersteuning kunnen ontvangen. Hier is in de uitgevoerde Woonzorganalyse voor Roerdalen uitgebreid bij stilgestaan. Vaststaat dat deze zorg- en ondersteuningsvraag ook uitdagingen met zich meebrengt op het vlak van wonen. In de Woonzorganalyse is de nadruk gelegd op ouderen met een behoefte aan verpleegzorg. Het aantal ouderen in deze categorie neemt in Roerdalen met ruim 100 toe over de periode 2022-2031. Naar verwachting kunnen er ongeveer 25 (25%) in de thuissituatie blijven wonen. Voor de overige 75% zijn zorggeschikte woningen nodig. Voor 30% van de zorggeschikte woningen geldt dat er behoefte is aan een verpleeghuis nieuwe stijl (zogenaamde verpleeghuisplekken). Voor de rest van de groep volstaat bijvoorbeeld een geclusterde woning. Deze geclusterde woningen zijn bij voorkeur gemengd (qua zorgzwaarte en economische klasse). De verhuisgeneigdheid onder ouderen in Roerdalen is beperkt. Circa 13% van de 75-plussers overweegt een verhuizing. De ‘jongere ouderen’ oriënteren zich in meerderheid op de koopsector, boven de 75 jaar nog een woning willen kopen komt minder vaak voor. Van de ouderen (65+) hebben er ongeveer 175 een voorkeur voor een geclusterde woonvorm.

Slechts een deel van de ouderen met een verhuiswens verhuist uiteindelijk.

Sociale huur In de regio Midden-Limburg bedraagt het aandeel corporatiewoningen circa 21%. In Roerdalen woont circa 16,3% in een huurwoning van de corporatie. Dit aandeel ligt onder het landelijk en provinciaal streefpercentage respectievelijk 27% en 30%. In het geval van Roerdalen is het niet realistisch dat men het streefpercentage van 27% sociale huur kan halen. Zelfs als alle nieuwbouw in de sociale sector wordt gerealiseerd, blijft dat streefpercentage buiten bereik. Het is daarom goed om hier regionaal afspraken over te maken.

Particuliere huur In Roerdalen woont circa 8% in een woning van een particuliere verhuurder. Bijna 6% betaalt een huurprijs onder de liberalisatiegrens. Als deze woningen worden meegeteld dan woont ongeveer 22% in een huurwoning onder de liberalisatiegrens.

16

Uitbreidingsopgaven In het onderzoek van In.Fact is aangesloten bij de Etil-prognoses. Dit zijn richtinggevende prognoses. Het is aan de gemeente om op basis van dit soort verkenningen ambities te bepalen voor de toekomst. De gemeente hoeft zich niet neer te leggen bij de door Etil voorspelde krimp of huishoudenstop. Op dit moment zijn er namelijk gemeente overstijgend grote tekorten waarbij men in overleg ambities kan formuleren waarbij Roerdalen een bijdrage levert aan de regionale bouwopgave.

4.2 Doel Dit Actieplan geeft inzicht in de woningbouwambities van de gemeente Roerdalen in de komende 10 tot 15 jaar. Daarbij is dit Actieplan ingedeeld in drie fasen: 1. Korte termijn De huidige begrotingsperiode, de periode 2025 t/m 2028, waarin de ambitie is uitgesproken om jaarlijks (gemiddeld) 125 woningen per jaar te realiseren. Om deze ambitie te kunnen realiseren zijn concrete bouwstenen en projecten geformuleerd. 2. Middellange termijn De periode vanaf 2029 t/m 2031. Voor deze periode is er op dit moment nog geen concrete ambitie geformuleerd. Een deel van de projecten die opgestart worden op korte termijn kennen een langere doorlooptijd. Het resultaat daarvan is dat we ook na 2028 woningen realiseren op basis van de projecten die op korte termijn al worden opgestart. Daarnaast moet er rekening worden gehouden met een vaak lange doorlooptijd van (ruimtelijke) procedures waardoor effecten van bouwstenen en projecten die op korte termijn opgestart worden langer doorlopen. 3. Lange termijn Voor de periode vanaf 2032 wordt er een meer globale doorkijk gegeven.

4.4 Afbakening Dit Actieplan beoogt de woningbouw in Roerdalen te versnellen. Ambitie daarbij is om op jaarbasis (gemiddeld) 125 woningen te bouwen op de korte termijn. Het Actieplan geeft sturing aan deze ambitie. Het Actieplan maakt inzichtelijk aan welke bouwstenen en projecten gewerkt wordt om de juiste woning op de juiste plek te kunnen realiseren in combinatie met het daadwerkelijk versnellen van de woningbouw. Daarnaast creëert het Actieplan een sturingsorganisatie op dit specifieke thema. De belangrijkste taak is het monitoren van de voortgang en het bijsturen in de prioritering zodat daadwerkelijk gemiddeld 125 woningen per jaar gebouwd worden op korte termijn. Verder geeft dit Actieplan een doorkijk voor de middellange en de lange termijn. De ambities en aantallen voor de middellange en lange termijn zijn daarbij nog niet concreet bepaald. Dit is afhankelijk van de woningbouwbehoefte vanaf 2029 en verder. Het Actieplan geeft weer welke thema’s er spelen, aan welke bouwstenen we werken en welke projecten we willen opleveren. De specifieke bouwstenen en projecten zijn niet nader uitgewerkt in dit Actieplan. Iedere bouwsteen / project wordt afzonderlijk opgepakt waarbij aangesloten wordt bij de systematiek van projectmatig werken.

17

5. Thema’s, bouwstenen en projecten Het Actieplan Versnellen woningbouw komt voort uit de al bestaande Roerdalense kapstok ‘Wonen in Roerdalen’. In dit hoofdstuk worden de thema’s, bouwstenen en projecten voor de korte termijn, middellange termijn en lange termijn uitgelicht.

5.1 De thema’s Het Actieplan Versnellen woningbouw bestaat uit vier thema’s: 1. 2. 3. 4.

Bouwen naar behoefte Wonen en zorg Wonen voor iedereen Duurzaam wonen

Thema 1, ‘bouwen naar behoefte’, is het hoofdthema. De basis ligt namelijk in het feit dat we alle inwoners geschikte woningen willen bieden. In dat kader willen we de woningbouwopgave in de komende periode ook versnellen. De daaropvolgende thema’s 2 en 3 gaan met name in op het realiseren van geschikte woningen voor de diverse doelgroepen. Doelgroepen die soms iets meer aandacht nodig hebben en daarom vragen om specifiek beleid. Thema vier gaat in op een grote opgave in de komende jaren. Namelijk het verduurzamen van onze woningvoorraad. Ieder thema is beleidsmatig opgebouwd uit meerdere bouwstenen. Doel van deze bouwstenen is om op een adequate wijze in te kunnen spelen op actuele ontwikkelingen. Gelet op de grote dynamiek op het thema wonen is het van belang dat het beleid snel aangepast kan worden als ontwikkelingen in de samenleving of de markt daarom vragen. De betreffende thema’s zijn uitgewerkt in bouwstenen en projecten. Het thema bouwen naar behoefte kent daarbij de grootste opgaven omdat dit thema een grote bijdrage levert aan de totale opgave om extra woningen te realiseren in de komende jaren. Voor dit thema zijn de bouwstenen en de projecten dan ook uitgewerkt voor de korte, middellange en lange termijn. Voor de overige thema’s zijn alleen de bestaande bouwstenen en projecten en de ambities voor de korte termijn weergegeven.

Reden daarvoor is dat een verdere doorkijk op dat vlak op dit moment nog niet mogelijk is en nadere uitwerking vereist is op die specifieke thema’s.

5.2 Thema: Bouwen naar behoefte Het is belangrijk dat we een gezond evenwicht vinden tussen de huidige en toekomstige woningbehoefte. We bouwen in ieder dorp, zowel tijdelijke als permanente woningen. Daarmee voorzien we in de woonbehoefte en willen we (nieuwe) inwoners langdurig aan onze gemeente binden. We hebben daarbij ook oog voor nieuwe woonconcepten. Het versnellen van de woningbouw draagt bij aan de leefbaarheid van onze kernen en een gezonde(re) bevolkingsopbouw van onze gemeente. De aantrekkelijkheid van de woon- en leefomgeving speelt daarbij een belangrijke rol. We willen daarbij ook aantrekkelijk zijn en blijven voor jongeren en starters op de woningmarkt. Daarvoor moeten we inzetten op betaalbare woningen. Daarnaast vergrijzen we. In dat kader is het van belang dat we genoeg passende woningen hebben voor onze steeds ouder wordende inwoners die steeds langer (zelfstandig) thuis wonen. Daarom willen we als gemeente meer regie voeren op de woningbouw en zorgen dat er gebouwd wordt naar behoefte. 18

We zien daarbij dat we de woningbouw in onze kernen moeten versnellen. Daarbij zoeken we naar geschikte locaties zodat we ook daadwerkelijk kunnen voldoen aan onze woningbouwopgave en waar de ruimtelijke beperkingen zo klein mogelijk zijn. De afgelopen jaren hebben we daarbij al fors ingezet op de transformatie van herstructureringslocaties zoals bijvoorbeeld garage Geelen in Melick en het centrumplan in Herkenbosch. In de basis willen we blijven investeren in onze kernen door daar op de juiste plek woningen toe te voegen. We hebben daarbij bijzondere aandacht voor herstructurering en transformatie. Daarnaast verkennen we de mogelijkheden voor het uitbreiden van onze kernen. In dat kader hebben we voorkeursrecht gevestigd op een groot aantal gebieden. Bij de ontwikkeling van onze nieuwbouwplannen sluiten we zoveel mogelijk aan bij de uitgangspunten van de gesloten woondeal. Dit betekent dat we in de basis streven naar 2/3 betaalbare woningen in onze nieuwbouwplannen waarvan 27% sociale huur. We sluiten daarbij aan bij de definities zoals die gehanteerd worden door het Rijk. Uiteraard kijken we daarbij wel naar de actuele behoeftecijfers en de kenmerken van een gebied. Maatwerk moet (gemotiveerd) mogelijk blijven.

5.2.1 Bouwstenen bouwen naar behoefte Voor het thema bouwen naar behoefte wordt eerst inzichtelijk gemaakt welke bestaande bouwstenen er zijn. Vervolgens wordt een doorkijk gegeven naar de te ontwikkelen bouwstenen voor de korte termijn, middellange termijn en lange termijn. Bestaand Verordening Starterslening gemeente Roerdalen 2021 Deze verordening is vastgesteld op 4 februari 2021. De verordening is gekoppeld aan de verordening van de Provincie Limburg. De verordening ziet op een extra hypothecaire lening voor starters op de woningmarkt. Notitie kerngrenzen In de gemeenteraadvergadering van 3 en 4 juli 2024 heeft de gemeenteraad voorkeursrecht gevestigd op diverse gebieden en locaties in onze gemeente. Dit ten behoeve van woningbouw en bijbehorende voorzieningen. De gebieden en locaties zijn uitgewerkt in de Notitie kerngrenzen. Naast de aangewezen gebieden en locaties zijn in deze notitie ook stedenbouwkundige uitgangspunten benoemd per kern.

Korte termijn Richtlijnen Kavel- en woningsplitsing Het realiseren van nieuwe woningen heeft een lange doorlooptijd. Om op korte termijn een versnelling in gang te kunnen zetten wordt er gestuurd op mogelijkheden van kavel- en woningsplitsing. Hiervoor worden richtlijnen gemaakt die in 2025 worden vastgesteld. Vervolgens wordt er een communicatiecampagne gestart om de mogelijkheden voor kavel- en woningsplitsing onder de aandacht te brengen. De verwachting is dat kavel- en woningsplitsing in de periode 2025 tot en met 2028 voor 75 extra woningen kan zorgen.

19

Programma kostenverhaal Wie een woning wil bouwen moet hiervoor in veel gevallen een bijdrage betalen aan de gemeente. Deze bijdrage is onder andere voor de kosten van het opstellen van plannen, het aanleggen van openbare voorzieningen en het inrichten van de openbare ruimte. Dit noemen we kostenverhaal. Roerdalen heeft geen beleid over de wijze waarop zij deze bedragen innen. Omdat beoogd is om de woningbouw te versnellen is het wenselijk om hier beleid voor op te stellen. Dit verankeren we in het Programma kostenverhaal. Grondprijzenbrief Met het vestigen van het voorkeursrecht is de verwachting dat we meer gronden gaan aankopen. Daarnaast gaan we gronden bouw- en woonrijp maken die we weer doorverkopen aan ontwikkelende partijen of particulieren. Hiervoor moet een grondprijzenbrief worden opgesteld. Wonen en vrijkomende agrarische bebouwing In 2025 wordt er gewerkt aan een notitie over de (her)invulling van vrijkomende agrarische bedrijfslocaties / bebouwing. Tot nu toe zijn de mogelijkheden om extra woningen toe te voegen op deze locaties beperkt. Bij het opstellen van de notitie wordt er in brede zin gekeken naar herinvulling van deze locaties. Daarbij wordt ook gekeken of het toevoegen van woningen op deze voormalige agrarische bedrijfslocaties een mogelijkheid is.

Middellange termijn Actualiseren Kadernota Grondbeleid In 2022 is de Kadernota grondbeleid 2022-2026 vastgesteld. Deze nota sluit aan op de ambities uit de Omgevingsvisie Roerdalen 2050. Deze Kadernota geeft richting aan het grondbeleid dat de gemeente voert. Uitgangspunt in deze Kadernota is dat Roerdalen een situationeel grondbeleid hanteert waarbij per locatie of project gekeken wordt welke rol de gemeente pakt. Deze Kadernota biedt voldoende houvast om de komende jaren als gemeente proactief aan de slag te gaan met het ontwikkelen van nieuwe woningbouwlocaties. Per project zal bekeken worden welke rol de gemeente daarin pakt. Om die reden is het niet nodig deze Kadernota op korte termijn te actualiseren en is de actualisatie van deze Kadernota om die reden opgenomen als actie voor de middellange term. Beleid verevening en financiële afdracht bij verkoop De eventuele overwaarde bij de verkoop van een woning in Nederland is onbelast. In sommige gevallen is er na het opleveren van de woning al binnen afzienbare tijd sprake van een waardevermeerdering van de woning. Landelijk wordt er gekeken of het niet redelijk is om bij een dergelijke waardevermindering een financiële afdracht toe te passen. De verwachting is dat hier op de middellange termijn meer duidelijkheid over is. Op basis daarvan kan onderzocht worden of beleid op dit vlak voor Roerdalen wenselijk is.

Beleid kamerbewoning (starters en arbeidsmigranten) Roerdalen heeft geen beleid voor het toestaan van kamerbewoning. Wel is er beleid voor het huisvesten van arbeidsmigranten waarbij ingezet wordt op huisvesting bij (agrarische) bedrijven. Het is wenselijk om het beleid te aanzien van kamerbewoning voor diverse doelgroepen te onderzoeken en actualiseren. 20

Lange termijn Beleid wonen op recreatieparken Roerdalen heeft de afgelopen jaren fors ingezet op vitale vakantieparken. Onderdeel daarvan is dat permanente bewoning op vakantieparken niet is toegestaan. De afgelopen periode is er vanuit het Rijk de oproep gedaan om niet handhavend op te treden tegen permanente bewoning op vakantieparken. Reden hiervoor is de grote druk op de woningmarkt. Deze lijn past op dit moment niet bij de koers die Roerdalen in de afgelopen jaren heeft ingezet. Om die reden heeft dit geen prioriteit op dit moment. Onderzoek erfpachtconstructies Het kopen van een woning is niet voor iedereen (financieel) weggelegd. Een mogelijke oplossing daarvoor is verkopen van de woning zelf en het verhuren / verpachten van de ondergrond. Op korte termijn zal ingezet worden op de meer traditionele wijze van ontwikkelen en verkopen / verhuren. Op lange termijn wordt bekeken of erfpacht wellicht de bereikbaarheid van een (eigen) woning kan vergroten. Onderzoek herbestemming kerken Het Bisdom Roermond heeft in 2024 alle parochies gevraagd om een kerkenvisie op te stellen over de toekomst van de kerkgebouwen. Dit is ook gebeurd voor de kerken in Roerdalen. Op dit moment is nog niet duidelijk welke visie de kerkbesturen van Roerdalen hebben.

De verwachting is wel dat kerkgebouwen in de komende jaren minder of niet meer gebruikt gaan worden en herbestemming en/of sloop aan de orde zal zijn. Mogelijk dat deze kerken en/of locaties kansrijk zijn voor de ontwikkeling van woningbouw.

5.2.2 Projecten Bouwen naar behoefte In deze paragraaf zijn alle woningbouwprojecten opgenomen. Voor de korte termijn is er concreet inzichtelijk gemaakt welke woningbouwplannen al in ontwikkeling zijn en welke woningbouwplannen op korte termijn opgepakt kunnen worden. Daarbij geven we prioriteit aan locaties waar we zelf eigendom hebben of eigendom kunnen verwerven en aan locaties waar een ontwikkelaar in beeld is die concrete plannen heeft. Verschillende factoren kunnen ervoor zorgen dat ook de plannen die geprioriteerd zijn op de korte termijn vertraging oplopen. Bijsturen in de prioritering is dan van groot belang. Daarnaast is het van belang dat er ruimte is en blijft om een aantal (kleinere) woningbouwplannen op te pakken. Bijvoorbeeld op herstructureringslocaties in de kern of in de kleinere gebieden waar voorkeursrecht gevestigd is en een ontwikkelaar met een concreet plan in beeld is. Op het moment dat deze ontwikkelingen een bijdrage leveren aan de versnelling van de woningbouw en/of sprake is van herstructurering of transformatie is hier ruimte voor.

21

Bestaand Centrumplan Herkenbosch In het centrum van Herkenbosch heeft de gemeente eigendom verworven ten behoeve van het realiseren van een woningbouwplan dat bestaat uit zowel grondgebonden (senioren)woningen als appartementen voor sociale huur. Samen met Wonen Limburg en een projectontwikkelaar wordt er in 2024 en 2025 gewerkt aan de realisatie van 33woningen. Bosweg Montfort Wonen Limburg heeft enkele jaren geleden 20 verouderde sociale huurwoningen aan de Bosweg in Montfort gesloopt en daarvoor in de plaats 10 tijdelijke woningen gerealiseerd voor een periode van 10 jaar. In het plangebied zijn ook 10 nieuwe permanente woningen beoogd. De verwachting is dat deze woningen in 2025 worden opgeleverd. Daarnaast wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn voor de locatie van de tijdelijke woningen. Daarbij wordt in samenspraak met Wonen Limburg gekeken naar een verlenging van de termijn of een herinvulling van de locatie. Brombemke Sint Odiliënberg Op de locatie van het voormalige Brombemke is een woningbouwplan in ontwikkeling dat bestaat uit 16 grondgebonden seniorenwoningen. De woningen zijn inmiddels opgeleverd. De verwachting is dat het plan begin 2025 volledig is afgerond. Café Smeets Sint Odiliënberg Op de locatie van het voormalige café Smeets wordt het horecapand getransformeerd naar zes appartementen. De verwachting is dat deze woningen in 2025 worden opgeleverd.

Petrusberg Sint Odiliënberg Op de locatie van het voormalige verzorgingshuis realiseert Wonen Limburg een woningbouwplan dat bestaat uit 16 grondgebonden seniorenwoningen en 15 appartementen (met lift). De grondgebonden woningen zijn inmiddels opgeleverd. De verwachting is dat het plan begin 2025 volledig afgerond wordt. Grootestraat 36 Vlodrop Op de plek van het voormalige café – zaal Roerzicht is een plan in ontwikkeling voor 10 appartementen. Het pand is inmiddels volledig gesloopt. De verwachting is dat de beoogde appartementen eind 2025 / begin 2026 worden opgeleverd. Holsterveld Vlodrop De afgelopen jaren is er al flink gebouwd in het Holsterveld in Vlodrop. De gemeente verkoopt in dit gebied bouwkavels waarvan er nog één te koop is. 10 woningen worden gerealiseerd door een ontwikkelaar. Deze woningen worden begin 2025 opgeleverd. Wonen Limburg start in het eerste kwartaal met de bouw van de sociale huurwoningen. Het totale bouwplan bestaat uit 27 woningen. De verwachting is dat dit plangebied in 2025 volledig afgerond wordt.

22

Korte termijn Vijverbergweg / Molenberg Herkenbosch Op de hoek Vijverbergweg / Molenberg is een herontwikkeling beoogd. Er is een plan in voorbereiding voor het realiseren van 8 appartementen. De verwachting is dat deze appartementen in 2026 opgeleverd kunnen worden. Muytertweg / Hammerstraat Herkenbosch Aan de rand van Herkenbosch zijn aan de Muytertweg nog twee agrarische bedrijfslocaties gelegen die in aanmerking komen voor transformatie naar woningbouw. Het initiatief voor deze herstructureringslocaties ligt bij de eigenaren in het plangebied. De gemeente heeft een eerste stedenbouwkundige visie gemaakt voor het gebied. Op basis van deze visie zijn partijen in het gebied aan de slag met de nadere uitwerking. Heinsbergweg 26-28-28a Melick Op deze locatie is een plan in voorbereiding voor het realiseren van 15 appartementen. Groenstraat 45 Melick Deze locatie betreft een voormalige agrarische bedrijfslocatie. Doel is om de agrarische bedrijfslocatie in de kern te saneren en op deze plek 6 woningen te realiseren (en de bestaande agrarische bedrijfswoning om te vormen naar een reguliere woning). Kerk Melick Een ontwikkelaar is in beeld om de kerk te transformeren tot een woongebouw met 15 woningen voor diverse doelgroepen. Het huidige plan voorziet in zowel appartementen als grondgebonden woningen. In het huidige plan blijft het kerkgebouw daarbij deels behouden.

Wienkeskoel fase III Melick De gemeenteraad heeft voor de doorontwikkeling van de wijk Wienkeskoel in Melick een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld. In 2025 wordt er voor deze wijk een stedenbouwkundige visie opgesteld. Eigenaren in het gebied en Wonen Limburg worden daarbij betrokken. Er wordt geschat dat er ruimte is voor circa 200 woningen. Aan het water 2 Montfort Op de locatie Aan het Water 2 in Montfort is een oude boerderij gelegen. Er is een plan in voorbereiding om de bestaande boerderij te splitsen en circa 5 woningen te realiseren. Hoofdstraat Posterholt Aan de hoofdstraat in Posterholt is het voormalige gemeentehuis gelegen, ook wel bekend als Rafaello’s. De afgelopen jaren is er gezocht naar een herinvulling voor deze locatie. Op dit moment is een plan in ontwikkeling met behoud van de karakteristieke uitstraling van het bestaande gebouw met ruimte voor 11 woningen. Hoofdstraat 76 Posterholt Op de hoek Hoofdstraat / Vurensteeg is een herontwikkeling beoogd van de bestaande horecagelegenheid. Er is momenteel een plan in voorbereiding voor het realiseren van 11 woningen.

23

Schoollocatie Posterholt In Posterholt komt een nieuwe basisschool. De plannen daarvoor zijn op dit moment in voorbereiding. De verwachting is dat met de nieuwbouw van de basisschool ruimte komt voor woningbouw. Samen met Wonen Limburg wordt gekeken op welke wijze woningbouw op deze locatie is in te passen. De verwachting is dat er in ieder geval ruimte is voor circa 22 woningen. Onderzoek moet nog bepalen hoe de stedenbouwkundige invulling eruit komt te zien. Op dat moment wordt ook het definitieve aantal woningen inzichtelijk. Willem Alexanderlaan fase I Posterholt Tussen de provinciale weg N293 en de kern van Posterholt heeft de gemeente voorkeursrecht gevestigd. In dit gebied heeft de gemeente recent al eigendom verworven voor het realiseren van 12 tijdelijke woningen. In de actualisatie van de Omgevingsvisie wordt definitief bepaald of dit gebied aangemerkt wordt als woningbouwgebied. Om te versnellen wordt wel al op korte termijn gestart met een onderzoek naar de potentie van dit gebied. Op basis van een eerste indicatie is de verwachting dat er in het totale gebied ruimte is voor circa 200 woningen. Voor de korte termijn betekent dit dat gestart kan worden met een eerste fase (mits de Omgevingsvisie dit na vaststelling toelaat). Harmoniezaal Sint Odiliënberg Op dit moment wordt een plan voorbereid voor de transformatie van de harmoniezaal in Sint Odiliënberg.