Verslag raad 18 april 2023.docx

Dan geef ik het woord aan de heer Van Enk, CDA. Volgens mij, zijn er nog andere raadsleden die het woord willen voeren? Dan geef ik het woord aan wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Dank u wel, voorzitter en dank ook aan de raad voor de vragen gesteld in Forum. Daarvan de informatie is u toegezonden, die is opgesteld door een extern adviseur die gespecialiseerd in audiovisueel en ik kan bevestigen aan D66 dat dit om een inderdaad het ophogen van een krediet gaat. En de aanbesteding wordt dan gestart en ik neem aan dat dan de goedkoopste … De voorzitter: Mijnheer Weterings. De heer Weterings (Rijswijks Belang): Punt van orde. De wethouder praat heel snel. Kan hij zijn eerste vijf zinnen nog een keer herhalen? Want het ging heel snel. Alstublieft, heel kort even dan? De voorzitter: Mijnheer Van Damme, wilt u rustig praten? De heer Van Damme: Ik zal wat rustiger proberen te praten, zodat iedereen mij kan volgen. Ik kan bevestigend antwoorden op de vraag van D66, het gaat een maximum wat hier wordt in het krediet, wat nodig is voor de

aanbesteding. En ik neem aan dat alle aanbieders die ook geraadpleegd heeft mee kunnen doen aan die aanbesteding, waardoor uiteindelijk de voordeligste uit de bus komt die ook voldoet aan de kwaliteitseisen die worden gesteld. Want de zakelijke markt is anders dan die consumentenmarkt, dus die prijzen, er is ook een inschatting van die prijzen gemaakt. Dus dat is reactie in ieder geval op D66 en ook op de heer Weterings. Ja u twijfelt, de heer Zoghbi, u twijfelt of ik die twijfel kan wegnemen. Ik ga niet over uw twijfel, het is zoals het is, we volgen hier gewoon netjes de aanbestedingsregels, de procedures die hiervoor gelden. Wij lopen niet even een folder, zo werken we hier niet. Dus de prijzen zijn gebaseerd, die gaan uit van een kostenstijging al van 10 procent, die zijn niet op 235, noemde u. Ik heb dat bedrag niet gezien het bedrag komt uit op 335.000 en dat betekent dus dat we voor de ouwe apparatuur nog wat terugkrijgen. En de volgende kosten zijn in die algemene kostenraming verwerkt als bruto adviesprijs, 10 procent vanwege de aangekondigd prijsstijging, de montage, de arbeid, projectmanagement en nog wat onvoorziene uren. Dus zo is die prijs opgebouwd. Daarbij laat ik het voor eerste termijn, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Damme. Dan kijk ik naar u raad. Is er behoefte aan een tweede termijn? Mijnheer Weterings.

De heer Weterings (Rijswijks Belang): Voorzitter, het lijkt mij zo dat je toch een begroting maakt op een aantal offertes die binnenkomen en dan lijkt het mij toch, als je op een gegeven moment die offertes ziet, dan ga je toch een prijsvergelijking doen bij anderen en als je dan merkt dat jouw partners of degene waarmee je zaken doet twee tot drie keer zo duur is of dat berekent. Dan moet je toch eens een keer even achter je oren gaan krabben, zijn we wel goed bezig hier met z’n allen? Waarom zou je drie keer zoveel uitgeven voor een tv terwijl hier bij de MediaMarkt in De Bogaard, support je locals nog eens een keer, daar heb je er drie voor. Waarom drie keer zoveel betalen? Leg mij het nou eens uit waarom wij dat accepteren dat we de prijs van twee of drie keer zoveel dat we dat maar gaan hanteren. Is het misschien dan, joh het maakt toch niet uit, het is toch niet ons geld, want de belastingbetaler betaalt het wel. Wat geeft u nou de doorslag om dus niet te verifiëren bij andere organisaties om toch die tv's voor minder geld te krijgen? De voorzitter: Mijnheer Zoghbi. De heer Zoghbi (Wij.Rijswijk): Bedankt voorzitter. Bedankt de wethouder voor de poging om mijn twijfel weg te halen. Dat is op dit moment nog niet gelukt, ben ik eerlijk mee. Aangezien er wel een Europese aanbestedingsprocedure zal komen, hebben wij vertrouwen in de inkomens van gemeente Rijswijk.

Dus mocht dit raadsvoorstel het halen, dan zullen wij deze op de voet volgen. Want bij elke aanbesteding is transparantie van kracht en zullen we dit nauwlettend volgen om dit, in onze rol als raadsleden, het werk te controleren. Maar ik vind nogmaals, zoals mijn collega Marc ook aangeeft, de ingeschatte bedragen totaal niet ergens op, het past niet met wat je terug kan vinden. De voorzitter: Ik merk dat u ook eigenlijk uzelf herhaalt en dat geldt ook voor mijnheer Weterings. Dus ik wil u vragen om toch to the point te blijven. En ik wil wethouder Van Damme vragen om de vraag nog één keer misschien te beantwoorden. Ik zie ook een hand van … De heer Zoghbi (Wij.Rijswijk): Sorry voorzitter, ik had geen vraag. Wij zullen tegen stemmen. Wij zullen indien hij het haalt … De voorzitter: Ik zag volgens mij de hand van mevrouw Woudstra.

Mevrouw Woudstra (D66): Ja kort, ik hoor twijfel bij mijn collega's, die kan ik op dit moment voor hun niet wegnemen als het gaat om aanbestedingsprocedures. Maar misschien wel een voorstel om met de raad daar dan een keer over te hebben, hoe dat werkt. Zodat elke keer als het college een volgend voorstel doet over aanbestedingen we niet dezelfde discussie hebben. Want dat zou ik vervelend vinden en ontstaat naar buiten misschien ook het beeld dat er onzorgvuldig wordt gehandeld. En dat lijkt mij niet de bedoeling, als het college de procedures volgt en daar netjes ons vraagt om mee te helpen met de Europese aanbesteding, dan denk ik dat we dat goed moeten kunnen controleren. Dus zou ik daar graag met de raad een keer over doorspreken, inhoudelijk. De voorzitter: Mijnheer Weterings, wilt u interrumperen? De heer Weterings (Rijswijks Belang): Jazeker, voorzitter. Ik weet niet of ik een behoefte hebben aan en weer een presentatie, want de Rekenkamer gaat het onderzoeken. Dus die kunnen we misschien nog veel succes wensen met z’n allen. De voorzitter: U wilt ook interrumperen? De heer Zoghbi (Wij.Rijswijk): Ja, kan dat ook? Ja, bedankt Elze… De voorzitter: Mevrouw Woudstra. De heer Zoghbi: Mevrouw Woudstra. Hoe de aanbestedingsprocedure, hoe dat in zijn werking gaat, daar gaat het nu niet om. Het gaat om, wij krijgen een raadsvoorstel voor ons zonder toelichting.

Die krijgen we daarna en is naar mijn mening niet duidelijk genoeg. Dus dat is het punt. De voorzitter: U heeft uw punt gemaakt. Dan ga ik naar de wethouder en vraag om een korte reactie. De heer Van Damme: Ja, ik kan bevestigen dat het om een openbare aanbesteding gaat. Dus iedereen kan zich daarop inschrijven en die zijn allemaal redelijk transparant. De voorzitter: Prima. Dan stel ik voor dat we overgaan tot stemming, want anders blijven we drie, vier termijnen over het raadsvoorstel. Wilt u een stemverklaring afleggen, mijnheer Weterings? De heer Weterings (Rijswijks Belang): Ik wil eigenlijk een tweede interruptie doen. Ik had er nog eentje te goed. De voorzitter: Ik stel voor, misschien is een stemverklaring over uw stemgedrag, wellicht is dat ook een goede oplossing. Want volgens mij gaan we elkaar, gaat u zichzelf herhalen en dan krijgen we geen voortgang. De heer Weterings: Voorzitter, ik heb een tweede interruptie. U mag hem afnemen, maar ik heb er wel recht op. Maar het maakt niet uit. Het is goed. De voorzitter: Nee, niet om afnemen van uw recht om interruptie. Maar het herhalen helpt niet. Dus vandaar dat u aangeef, u kunt ook een stemverklaring over uw stemgedrag over het amendement. De heer Weterings: Maar u weet niet wat mijn interruptie was. Dat ik in herhaling zou vallen, dat weet u toch niet. Ik heb hem toch nog niet gesteld?

De voorzitter: Ik luister heel goed naar dit debat en ik merk dat u eigenlijk opnieuw continu hetzelfde argument naar voren brengt. Vandaar dat ik … De heer Weterings: Maar dat heb ik nu nog niet gedaan, dus daar kunt u niet over oordelen. De voorzitter: Maar ik heb ook hier de plicht om de orde te handhaven en te zorgen dat de vergadering op tijd eindigt. De heer Weterings (Rijswijks Belang): Zeker, maar het tegenhouden van een tweede termijn is niet oké. Dank u wel. De voorzitter: Ik stel voor dat we overgaan tot stemming over het raadsvoorstel. Met 22 voor en 8 tegen is het raadsvoorstel aangenomen. 18. Raadsvoorstel Nota bodembeheer en bodemkwaliteitskaart (RV 23-030) De voorzitter: Dan gaan wij naar agendapunt 18, het raadsvoorstel Nota bodembeheer en bodemkwaliteitskaart. Dat was een akkoordstuk, is op verzoek van D66 een bespreekstuk geworden omdat er een amendement is ingediend. Ik wil mevrouw Van der Weij het woord geven en vraag echt te beperken tot het amendement. Mevrouw Van der Weij (D66): Dank u wel, voorzitter. We willen graag het stuk toch bespreken omdat we zorgen hebben over de kwaliteitskaart en de beheernota. We hebben in het Forum daar wat vragen over gesteld, maar eigenlijk leven de zorgen nog deels, vandaar dat we uiteindelijk dit amendement hebben ingediend.

We hebben vragen over de bodem, en dan specifiek over het lood in de bodem, maar ook een aantal gebieden. De vragen waren in eerste instantie nog niet beantwoord, later zijn er ook nog wat signalen uit de wijken bijgekomen die ons hebben doen besluiten om het amendement aan te passen, maar wel in te blijven dienen. En vandaar dus de behandeling vandaag. Er zijn gebieden waar we uit de historie weten dat er risico is dat de grond van slechtere kwaliteit is dan in eerste instantie is beschreven. De wethouder gaf aan dat, voordat er grond wordt verplaatst er altijd onderzoek plaats moet vinden. We vinden het verstandig om naar dergelijk onderzoek de kaart en rapportage direct aan te kunnen laten passen door het college. Vandaar dat we vragen voor de bevoegdheid daarvan in het amendement. Voor het risico voor lood in de bodem voor jonge kinderen zijn we van mening dat de gemeente hier strikter in zou moeten zijn. We hebben hier in het Forum ook een discussie over gehad, maar de tekst zoals die er nu staat is minder strikt dan je hem ook elders kunt vinden en dat gaat dan specifiek om de kinderspeelplaats en de moestuinen. Ik beperk me voor het indienen van het amendement verder tot het dictum. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van der Weij. Mevrouw Kames van Rijswijks Belang heb ik op mijn lijstje.

Mevrouw Kames, wilt u het woord voeren hierbij? Nee, dan geef ik het woord aan de heer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Ik wacht even de reactie van wethouder af, dank u wel. De voorzitter: Dan geef ik het woord aan wethouder Wit. De heer Wit: Ja, dank u wel voorzitter. Ik begrijp wat D66 met de vragen voor elkaar probeert te krijgen. Ik snap ook waar het vandaan komt. Nader onderzoek voor het vaststellen van bodemkwaliteit waar om gevraagd wordt, is alleen nodig als de initiatiefnemer grondverzet wil plegen en uit historisch onderzoek of reeds

uitgevoerd bodemonderzoek blijkt dat op de locatie bodembedreigende activiteiten hebben plaatsgevonden. Deze puntbronnen worden echter niet meegenomen bij het bepalen van de diffuse bodemkwaliteit en worden dus niet verwerkt in de bodemkwaliteitskaart. Echter, op zich is er geen bezwaar tegen om daar een stap in te zetten. Maar ik wil u wel meegeven dat het raadsvoorstel hier al in voorziet. Punt twee van het besluit van het raadsvoorstel geeft mij het mandaat om niet-beleid zijnde wijzigingen aan te brengen in de bodemkwaliteitskaart en ook in de bodemnota. Met andere woorden, als we het hebben over bijvoorbeeld wettelijke wijzigingen, maar ook als er andere gegevens boven tafel komen die niet leiden tot beleidswijzigingen, dan kunnen we die al doorvoeren zonder dat we met dit amendement het voorstel aanpassen. Dus ik acht deze twee punten, E en F, dan ook overbodig. Dan wil ik even ingaan op het lood. Ja dat is wel een iets serieuzer iets waar u mee komt. De nota wil grondverzet faciliteren, zodat gebiedseigen grond zonder risico kan worden hergebruikt, onder andere in RijswijkBuiten.

Als wij de achtergrondwaarde van het lood, het verlagen van de norm voor lood naar de achtergrondwaarde die in de natuur aanwezig is voor toepassing in tuinen heeft als consequentie dat in de aan te leggen tuinen bij de gebiedsontwikkeling geen gebiedseigen grond meer mag worden toegepast, maar grond van elders moet worden aangevoerd. In heel Rijswijk wordt voor lood deze waarde namelijk overschreden. Daarmee wordt de doelstelling van de nota, het faciliteren van grondverzet, ernstig beperkt. En dit werkt ook echt aanzienlijk kostenverhogend. Ik heb dit ooit besproken met het projectbureau RijswijkBuiten en als dit daadwerkelijk op deze manier wordt toegevoegd, dan zien zij echt ernstige financiële consequenties voor het grondverzet wat zij moeten laten plaatsvinden in RijswijkBuiten en ook voor overige ontwikkelingen. Daarnaast geeft dit ook aanleiding tot speculatie voor al die woningen met tuin die we nu al hebben aangelegd. Voor toepassing in tuinen hanteren wij de wettelijk toegestane norm die hierbij hoort. Deze norm ligt hoger dan de achtergrondwaarde, maar lager nog dan de norm die de provincie hanteert. We voldoen dus, met andere woorden, ook nog een keer aan provinciaal beleid.

Alleen gelet op het gevoelig gebruik waar bijvoorbeeld speeltuinen en moestuinen, zoals ook opgenomen in deze nota, hebben we gemeend hier een strengere norm aan te wenden en hebben we ook onderzoek gedaan om dit te kunnen waarborgen. Zoals u weet hebben wij onlangs ook bij een aantal speeltuinen de toplaag van het zand vervangen. Dus ik wil op basis van deze argumentatie dit amendement echt ontraden. Dit geeft echt een risico. We voldoen aan provinciaal beleid. We zijn strenger. Met andere woorden, het is veilig. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Wit voor de beantwoording. Ik kijk naar mevrouw Van der Weij. Mevrouw Van der Weij (D66): Dank u wel, voorzitter. Goed in ieder geval om te horen wat de consequenties zijn van dit amendement. En ook dat er behoorlijk wat kosten bij gebaat zijn, willen we de grond van die kwaliteit maken dat het niet schadelijk is voor jonge kinderen, want daar spreken we specifiek over. We spreken over kinderen onder de zes jaar, kinderen die hersenschade krijgen als ze met lood in aanraking komen, als ze met lood met hun handen in de grond zitten. Vandaar dat wij de oproep doen om als gemeente strenger te zijn dan alleen naar moestuinen, want we hebben specifiek moestuinen neergezet.

En u zei net in uw beantwoording ook specifiek speeltuinen, maar in de tekst staat in ieder geval kinderspeelplaatsen, die wij ruimer lezen dan speeltuinen. En wij hopen dat u het woord moestuinen ook ruimer kunt lezen dan alleen moestuinen van volkstuingebieden, maar gewoon tuinen waar dus kinderen in spelen onder de zes. Ik ben benieuwd of u daar nog op kunt reageren. Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Van Enk, wilt u het woord voeren? De heer Van Enk (CDA): Voorzitter, zo laat op de avond vind ik het toch wel een gevoelige materie. Ik snap de angst voor grote financiële consequenties als we nu het amendement aan zouden nemen. Maar ik wil het

college voorstellen om hier toch op een ander moment toch nog even op te reflecteren. Ik kan me voorstellen dat er meer partijen zijn die hier toch wel belang aan hechten en dat we niet alleen naar moestuinen moeten kijken, maar ook naar gewone tuinen bij huizen, of we daar verantwoord mee omgaan. Dus graag die toezegging. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk naar mijnheer Wit. Zijn er nog andere raadsleden die het woord wil voeren? Nee, dan geef ik het woord aan mijnheer Wit. De heer Wit: Ja voorzitter. Ik wil nogmaals benadrukken dat we echt met veilige grond werken. Wat wij zien is, als wij inderdaad, u heeft gelijk mevrouw Van der Weij, op het moment dat kinderen worden blootgesteld aan hoge hoeveelheden lood, dan is dat een risico voor de ontwikkeling van de hersenen. Dat weten we. Maar dan hebben we het echt ook over lood wat in dusdanige waarde voorkomt dat er ook echt daadwerkelijk een risico is, dus continue blootstelling. Bijvoorbeeld bij loden leidingen in waterleidingen in oude panden, waar we ook al een uitgebreid onderzoek naar hebben gedaan en ook niet bij onze eigen panden hebben aangetroffen.

Op het moment dat wij nu zeggen, we gaan toch tornen aan deze achtergrondwaarde en aan deze maximaal toelaatbare waarde zoals wij die hebben ingesteld, dan denk ik dat we daarmee stappen zetten die zo ver gaan dat we daarmee ontwikkelingen in Rijswijk echt schade gaan berokkenen, gaan toekennen, terwijl we weten dat het uiteindelijk effect ervan is echt ook niet enorm. Laat ik het zo zeggen, dat is minimaal. Blijft een feit dat als kinderen buitenspelen in grond in buiten, in tuinen of waar dan ook, dat het altijd verstandig is om ze de handen te laten wassen. Dat doe ik ook bij mijn eigen kinderen. Maar ik durf echt met de hand op mijn hart zeggen dat wij in Rijswijk uitgaan van normen die veilig zijn voor de volksgezondheid. We voldoen ook aan de normen die de GGD stelt hiervoor. En wat betreft de opmerking van de heer Van Enk, ik heb toch echt behoefte om dat hier af te ronden. Want ik zie ook in de toekomst een discussie hierover niet leiden tot een ander inzicht omdat, nogmaals, wij voldoen aan de veiligheid, de normen zoals gesteld door zowel provincie en de GGD. En als ik dan op termijn ga zeggen, we gaan toch iets doen aan bijvoorbeeld tuinen en dat breder trekken, dan voorzie ik gewoon echt een grote uitdaging hoe wij in Rijswijk met grondverzet om moeten gaan.

Daarmee bagatelliseer ik zeker niet hoe wij om moeten gaan met lood in grond, maar ik ben van overtuigd dat wij dat op een veilige wijze doen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Wit. Dan kijk ik naar mevrouw Van der Weij, wilt u uw amendement handhaven en in stemming brengen? Mevrouw Van der Weij (D66): Dank u wel, voorzitter. Ik denk dat we het amendement even aanhouden en dan even gaan kijken naar een andere vorm om specifiek op het lood nog een uiting te geven. En we hopen dat de wethouder de bevoegdheid ter harte neemt die die al zegt te hebben om de stukken verder op orde te houden en het onderzoek te doen waar het nodig is. Dank u wel. De voorzitter: Helder. Dan gaan we over tot stemming over het raadsvoorstel Nota bodembeheer en bodemkwaliteitskaart. De heer Massaar: Mijnheer Weterings. De voorzitter: Met 26 stemmen voor en 4 tegen is het raadsvoorstel aangenomen. 19. Motie vreemd aan de orde van de dag Aanvullende klimaatmaatregelen

De voorzitter: Dan gaan wij twee laatste agendapunten, agendapunt 19 is er een motie vreemd aan de orde van de dag ingediend met als titel motie Aanvullende klimaatmaatregelen. En daarvoor geef ik als eerste mevrouw Schwencke van GroenLinks het woord. Mevrouw Schwencke (GroenLinks): Dank u wel, voorzitter. Sinds de vorige raadsvergadering heeft het IPCC, het internationale panel over klimaatverandering, een samenvatting gepubliceerd van hun zeer zorgwekkende rapportenreeks. De wetenschap is helder en alle landen zijn het eens. Komende zaterdag is het de dag van de aarde. En met die twee dingen samen zie ik dit als het perfecte moment voor deze motie die wij samen met ChristenUnie en PvdA indienen. We maken ons allemaal zorgen om het klimaat en terecht, want er komt nogal wat op ons af. De secretaris-generaal van de Verenigde Naties heeft terecht gezegd dat we op een snelweg zitten richting een klimaatramp. Hij wees er ook op dat lokale overheden zoals hier een belangrijke rol hebben. Want dat is waar het speelt en waar de meeste mensen wonen. In het coalitieakkoord zetten we stappen naar een duurzaam Rijswijk. Deze motie helpt het college om de klimaatdoelen uit het coalitieakkoord te halen. Het opstellen van een klimaatbegroting maakt het voor ons als raad gemakkelijker om te controleren of we op koers liggen en in welke beleidsgebieden de cijfers achterblijven.

Inwoners willen duidelijkheid over de situatie waar we in zitten en wat we eraan doen. En met deze motie kunnen we dat verhaal vertellen. Een motie dus die praktische invulling geeft aan wat we sowieso al willen doen, een motie met handvatten voor gemakkelijkere controle en een helder verhaal, een motie die de situatie erkent zoals die is. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Schwencke. Dan geef ik het woord aan mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. Mevrouw Harmsen (CU): Dank u wel, voorzitter. Ik heb, toen we deze motie aan het bespreken waren, mij maar één vraag gesteld. Hoe kunnen we de andere partijen, wat meer rechts, wat meer lokaal, overtuigen om hieraan mee te doen? Wat ligt er voor hun, wat voor een kansen zijn er voor hun? En wat maakt het aantrekkelijk om mee te stemmen? In eerste plaats, dit verhoogt de controle op de besteding van ons goede geld. We kunnen veel beter zien, geld wat gaat naar klimaatverandering, dus verduurzaming, isolatie, kunnen we veel beter zien in iedere begroting en waar het naartoe gaat en hoe effectief het wordt besteed. Dus dat is een heel mooi instrument. Ten tweede is het ook weer een kans om geld te krijgen. Als wij deze motie aannemen en wij dus de klimaaturgentie uitspreken, staan wij in de picture bij Jetten, zoals het zo mooi heet. En Jetten heeft een zak geld van 35 miljard voor innovatie.

En hoe kun je dat nou, hij heeft ook consultance, hoe moet ik dat geld ooit uitgeven? Nou, Rijswijk kan met de klimaaturgentie daar een grote rol in spelen de komende jaren. Dus ik zie het als een kans als wij deze motie aannemen. Ten derde, wat deze motie aantrekkelijk maakt voor andere partijen is dat wij risico verminderen van onveilige situaties. Onveilige situaties in Rijswijk die er nu al zijn. Denk vooral aan de hittestress, we hebben heel veel jaren-vijftig-flats waar de hittestress in de hittegolf zomers enorm is en we hebben al, dat is bijvoorbeeld bij de tuinvereniging De Schoffel regelmatig water staat. Wateroverlast gaat de komende jaren toenemen. U kunt zeggen dat is dus urgent, want het is nu al aan de hand. Deze risico's zijn er al, deze veiligheidsrisico's, en deze klimaatmotie is een instrument om risico's te verminderen. Dus die drie dingen, controle wordt verbeterd, kans op meer geld, en risico verminderen van onveilige situaties. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Dan staat op mijn lijstje de heer Van der Veer van de Partij van de Arbeid, De heer Van der Veer (PvdA): Dank u wel, voorzitter. Heel kort, met twee voorgangers van GroenLinks en ChristenUnie hebben duidelijk geweest en daar hoef ik eigenlijk niet zoveel aan toe te voegen.

De Partij van de Arbeid ziet graag dat wat is opgenomen in het coalitieakkoord wordt uitgevoerd en waar nodig versneld en

aangepast. Natuurlijk, hier duidelijk, met de inwoners hierover te communiceren en jaarlijks te rapporteren. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Mevrouw Van der Weij van D66. Mevrouw Van der Weij (D66): Dank u wel, voorzitter. Het moge denk ik duidelijk zijn, maar D66 Rijkwijk vindt het tijd voor actie voor het klimaat. Klimaat is van ons allemaal, iedereen heeft daar een verantwoordelijkheid in, wij ook. D66 Rijswijk vindt het belangrijk dit integraal aan te pakken. Echter, we hebben wel een aantal vragen. We zijn benieuwd of deze motie als gevolg heeft dat andere zaken niet gedaan kunnen worden of dat dit erbij gedaan kan worden. Dat zien we graag beantwoord door het college. Is deze motie effectief om het doel te halen? En daarnaast horen we graag van de wethouder Financiën of deze motie al meegenomen kan worden in het kaderdebat of in de begroting. En naar GroenLinks, kunt u toelichten wat u denkt te bereiken met het uitroepen van een noodtoestand? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van der Weij. Zijn er nog andere fracties? Mijnheer Weterings van Rijswijks Belang. De heer Weterings (Rijswijks Belang): Ja voorzitter, ik heb goed naar de indieners geluisterd. Mevrouw Harmsen vroeg al hoe kunnen wij andere partijen daarbij betrekken of in ieder geval overtuigen om hierin mee te stemmen.

Ja, misschien ons eerder erbij te betrekken, want ik hoor die motie nu net voor het eerst, dus gemiste kans. En ook, wij zijn op zich, de tone of voice, de klimaatnoodtoestand uit te roepen, mensen zijn al zo bang gemaakt de laatste jaren met corona en allerlei andere crisissen, dus van ons hoeft die die angst-p niet. En de p mag u zelf uitzoeken wat ik ermee bedoel. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Ik zag volgens mij de hand van mijnheer Braam van Beter Voor Rijswijk. De heer Braam (Beter voor Rijswijk): Voorzitter, dank u wel. Allereerste wil ik stellen dat deze motie sowieso ontijdig is. Op het moment als je zaken, met name gericht op beleid, wil veranderen dan hoor je dat soort zaken gewoon netjes te doen in een kaderdebat. Daar hoort het thuis. Niet hier, zo even spontaan op een achternamiddag of laat op de avond via deze motie. Dat is één. Inhoudelijk ben ik daar heel simpel in. We hebben als collegepartijen afgesproken welke lijn we behandelen en in die lijn is een tijdsbalk tot 2050 omschreven. Daar hebben we ook aangegeven sowieso al dat we vooral de landelijke lijn blijven volgen en dan is het raar als we hier weer allerlei extra versnellende acties gaan ondernemen, allerlei acties waar feitelijk het rijk vooral moet komen. Het rijk moet ondersteunen, het rijk moet komen met maatregelen, subsidies en noem maar op.

En mijnheer Jetten heeft inderdaad een heel aardig potje ter beschikking, ik zou voor de grap eens even kijken hoeveel subsidies er nu beschikbaar zijn. Je kan door de bomen het bos gewoon niet eens meer zien. Van warmtefonds tot weet ik veel wat voor fondsen er allemaal zijn waar je geld kan halen, geld kan lenen zelfs zonder dat je rente hoeft te betalen. Serieus, ze bestaan. Dus in die zin, er is zoveel nu al te doen gewoon door de inwoners zelf. Maar dan zou feitelijk het rijk moeten zorgen voor goede informatievoorziening in de richting van iedere Nederlander, dus ook iedere Rijswijker. Maar als het gaat om deze motie, serieus, één ontijdig en twee denk ik dat hij een klein beetje tegen de lijn van het collegeprogramma ingaat. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Braam. Mijnheer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam (Beter voor Rijswijk): Ja, dank voorzitter. Ja deze motie die voor ons ligt, die zorgt bij mij in ieder geval voor een redelijke tweesplitsing. Want enerzijds roept de motie op tot een klimaatnoodtoestand in

Rijswijk en anderzijds heb je een deel van de motie dat de klimaatbegroting in het leven roept. En nou beginnen met het positieve, een klimaatbegroting sta ik niet negatief tegenover. Ik bedoel, je kan door alle duurzaamheidsmaatregelen soms door de bomen het bos niet meer zien. We hebben ook in Rijswijk zoveel initiatieven dat het goed zou zijn denk ik, ook voor onze raad, om één moment in het jaar stante pede te maken en te zien van waar staan we nu en met z’n allen te reflecteren, waar gaan we naartoe. Ik denk dat dat ontzettend zou helpen, niet alleen met kijken waar we nu staan, maar ook met onze toekomstlijnen uit te zetten. Dus dat vind ik hartstikke positief. Echter heb ik heel erg mijn twijfels bij de klimaatnoodtoestand, want als je nu sec kijkt naar wat dat voor een effect op Rijswijk heeft, dan betwijfel ik of het enige effect heeft. Ik bedoel, Utrecht heeft bijvoorbeeld de klimaatnoodtoestand uitgeroepen, maar is het in Utrecht nu veiliger omtrent klimaat dan in Rijswijk waar we het nog niet hebben gedaan? En dan is het antwoord volgens mij, nee het heeft geen effect en het draagt nergens aan bij. Daarom denk ik ook, goed dat is onnodig en dat klinkt bijna symbolisch. Dus ik zou graag ook nog even van de indieners weten waarom, daar weerwoord op willen horen, waarom ik het eventueel fout zou hebben met die conclusie.

Ik hoorde dat het een reden zou kunnen zijn dat we de geldzak van minister Jetten kunnen krijgen. Nou ik denk dat als minister Jetten geld gaat uitdelen aan elke gemeente die de klimaatnoodtoestand uitroept, dat we dan wel ver van huis zijn als Nederland zijnde. Dus ik denk dat ik daar niet van overtuigd word, maar wellicht komt er straks nog een ander argument. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. De heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui (Partij voor Gelijkheid & Rechtvaardigheid): Dank u wel, voorzitter voor het woord. Mijn fractie heeft deze motie ook uitgebreid en goed bestudeerd en we hebben erover gebrainstormd. We kwamen tot de conclusie dat wij hier het college niet mee moeten gaan belasten. Alhoewel dit een heel zeer belangrijk thema is die echt heel veel aandacht verdient. En zoals mijn voorgangers hebben aangegeven, het is een klimaaturgentie en dat is een wereldwijd fenomeen, een grensoverschrijdend probleem. Wij als een piepkleine gemeente in Nederland kunnen we dit niet oplossen. Dus de zaak ligt puur bij de rijksoverheid en Europa om die voortrekkersrol te hebben en aan ons als gemeente te positioneren om onze taken te kunnen uitvoeren op lokaal niveau, aan gepaard met inderdaad het budget dat daarvoor nodig is. Daarom willen wij deze motie niet steunen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Ik wil kijken naar het college.

Ik geef wethouder Wit het woord. De heer Wit: Ja, dank u wel, voorzitter. Allereerst wil ik benadrukken dat ik de urgentie begrijp. We weten dat het klimaat verandert, we weten wat de IPCC-rapportages zeggen, we weten ook, dat zien we en voelen we al dat het in de zomers heet wordt. We hebben in Limburg gezien wat een extreme bui kan doen en als die bui in Rijswijk of in de Randstad valt, dat is onlangs ook doorgerekend, dan zien we ook vrij snel wat dat voor gevolgen heeft voor onze stedelijke omgeving. Dus wat dat betreft, deze motie komt op zich wel op een goed moment, mijnheer Braam geeft al aan, het is niet opportuun maar we zijn bezig met de beleidsuitwerking, de uitvoeringsplan klimaat, dat ook toegezegd is aan de raad. Dus delen daarvan, van het klimaatplan, zie ik terug in deze motie. De ChristenUnie heeft een aantal punten aangegeven waar ik op zich wel op aansla. Een betere controle, ja het is fijn om in control te zijn. In control zijn wil elke gemeente. En ik denk ook dat op dit punt, als we het hebben over wat we nou precies doen op het gebied van zowel energietransitie als klimaatadaptatie, klimaatmitigatie, noem maar op, ik denk dat het heel belangrijk is dat we in control zijn en dat we daar ook stappen in zetten. Dus wat dat betreft vind ik het ook een positief signaal wat we afgeven. Of deze motie onveilige situaties vermindert, dat vraag ik me af.

Uiteindelijk is natuurlijk het klimaatbeleid wat wij opstellen, dat leidt tot, als het goed is, tot minder onveilige situaties. Maar goed enige ondersteuning is natuurlijk niet verkeerd. Deze motie gaat echter op een aantal punten wel echt verder dan ik kan waarmaken. En de vraag die

net ook al gesteld werd, is in hoeverre past dit binnen onze huidige bezetting en bemensing en kunnen we dit uitvoeren? Door D66 is die vraag gesteld. Ik kan natuurlijk wel zeggen, ja we kunnen dit prima uitvoeren, maar dat gaat ten koste van andere dingen. En het gaat ten koste vaak van uitvoering. En uitvoering is op dit moment, vind ik belangrijker dan uitgebreid een klimaatbegroting opzetten. Want u vraagt ook om een klimaatbegroting op te zetten op alle portefeuilles. En dat is iets wat ik gewoon niet kan doen en niet kan hardmaken. Daar heb ik mankracht niet voor momenteel. Ik zie ook niet in dat ik dat op korte termijn kan toevoegen, gezien de grote druk die er momenteel ook ligt op ons ambtenarenapparaat. Terugkoppelen daarentegen, dat wil ik zeker wel gaan doen. Dat is een toezegging die ik doe. Ik vind sowieso dat wij in de begrotingsstukken best een terugkoppeling in de P&C-cyclus kunnen opnemen over de wijze waarop wij met klimaatadaptatie, mitigatie en de energietransitie omgaan. Dus dat zullen wij op die manier ook zeker gaan doen en wellicht kunnen we dat bijvoorbeeld via een jaarlijkse RIB doen, maar dat wil ik dan eventjes intern bespreken hoe we dat op de beste manier kunnen gaan doen. De motie roept op tot een aantal andere punten ook nog, bijvoorbeeld het aandringen bij de rijksoverheid op maatregelen. Nou dat doen wij natuurlijk ook.

We hebben natuurlijk via de provincie, de bestuurlijke tafel Energie, de bestuurlijke watertafels, noem maar op, zitten wij in behoorlijk wat overleggen waarin we ook aandringen op maatregelen. Daarnaast via de VNG zijn we ook altijd bezig met het aandringen op meer geld voor dit soort maatregelen, zeker op het gebied van klimaatadaptatie. En inderdaad, er zijn ook heel veel potjes al beschikbaar. Maar ook dat kost tijd om uit te zoeken hoe we die op het beste manier kunnen bereiken en hoe we die op de beste manier kunnen inzetten. Dus structuur inbrengen in de ambtelijke organisatie, eigenlijk wat u daarmee vraagt ook, daar zijn we nu heel druk mee bezig. We zijn bezig met het opzetten en duidelijk maken van een team die echt specifiek op energietransitie, klimaatadaptatie en milieu gaat zitten. Omdat we, terecht ook, zien dat die roep is er, die vraag is er. Het Isolatiefonds is daar een van de voorbeelden van, daar hebben we ook heel veel werk aan te verrichten. En communiceren met inwoners over die stand van zaken klimaat, dat blijven wij ook doen. Via allerlei wegen proberen we mensen ook over te halen om zelf ook stappen te zetten, om na te denken over klimatenadaptatie. Dat kan zijn door wateropvang, we hebben een hemelwaterbergingsverordening aangenomen.

Dat kan zijn door groene daken aan te leggen, dat kan zijn door je tuin te vergroenen, zodat het water ook gewoon keurig de grond in kan zakken. Dus er zijn al allerlei maatregelen die we treffen. Maar voordat ik een heel uitgebreid exposé ga geven hierover wat we allemaal al doen, de motie kan ik in delen overnemen, maar niet volledig. Klimaatcrisis verdient aandacht en deze motie kunnen we benutten om bewustwording te vergroten. Dus ik zie het ook als een oproep. De noodtoestand uitroepen, de klimaatnoodtoestand uitroepen, dat laat ik echt aan de raad in dit geval. Dus als u dat, ik hoop dat ik u hiermee enig comfort heb kunnen geven dat wij echt hard bezig zijn om deze motie, of om wat in deze motie staat, dat we dat uitvoeren. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Wit voor de beantwoording van de vragen en de zorgvuldige reactie op de ingediende motie met verschillende punten. Ik wil mevrouw Schwencke het woord geven voor de tweede termijn. Wilt u de motie in stemming brengen? Of wilt u eerst misschien reageren op de wethouder? Mevrouw Schwencke (GroenLinks): Ik wil eerst graag schorsen. Tien minuutjes? De voorzitter: Tien minuten, oké. Is vijf minuten ook mogelijk? Mevrouw Schwencke: Vijf? Ja, dank u wel. De voorzitter: Vijf minuten. Schorsing

De voorzitter: Dames en heren, wilt u weer plaatsnemen? De vijf, zelfs zes minuten, schorsing zijn voorbij. Mevrouw Harmsen, wilt u ook uw plaats innemen? Ik ga naar mevrouw Schwencke, u heeft om de schorsing gevraagd, mag ik u het woord geven? Mevrouw Schwencke (GroenLinks): Dank u wel, voorzitter. Ja. Ik heb heel veel beantwoording op de vragen die de vorige ronde zijn gesteld. Maar ik denk wat nu misschien prettiger is voor iedereen, is dat als ik nu van de wethouder kan horen wat de concrete toezeggingen zijn, dat we dan voor de overige dingen die niet worden toegezegd de motie aanhouden tot het kaderdebat. De voorzitter: Prima. Ik geef mijnheer Wit het woord. Hij heeft een aantal toezeggingen gedaan, maar hij kan het zeker beter zelf gaan verwoorden dan dat ik dat ga samenvatten. De heer Wit: Ja voorzitter, dank u wel. Ik ga trachten even uit het hoofd, maar belangrijkste toezegging die ik inderdaad ga doen is dat ik terugkoppeling over het klimaatbeleid in de P&C-cyclus gaan meenemen. Dus dat geldt zowel voor energietransitie als klimaatbeleid. Ik ga even kijken of ik dat apart nog in een RIB naar u toe doe komen, of dat ik het als onderdeel van de P&C-cyclus hou. Ik denk dat de RIB daar dan meer waarde aan toekent.

De overige toezeggingen die ik gedaan heb, die hebben te maken vooral met het instellen van het feit dat wij al bezig zijn met het aandringen bij de overheid via allerlei gremia, provincie, bestuurlijk tafels et cetera, VNG, waar we weinig invloed op hebben. En het uitvoeringsplan klimaat komt eraan op korte termijn. Dus dat dat zijn de toezeggingen even samengevat, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van der Weij. Mevrouw Van der Weij (D66): Dank u wel, voorzitter. Ik had nog een vraag aan de wethouder van Financiën gesteld en ik had eigenlijk gehoopt dat het misschien net werd meegenomen in de beantwoording, maar ik heb het nog niet gehoord. Had ik over de plan-monitor-control-cyclus, en daar heeft waarschijnlijk Financiën ook iets mee van doen. Dus ik was even benieuwd hoe dat zit. De voorzitter: Wethouder Van Damme, wilt u die vraag beantwoorden? Aanvullend op de beantwoording van mijnheer Wit? De heer Van Damme: Ja, ik denk dat het goed is dat we in het college zullen gaan bespreken of dat het een RIB wordt of in de P&C-cyclus wordt meegenomen. Ja, dat. De voorzitter: Prima, dank u wel. Dus als ik het zo goed begrijp, mevrouw Schwencke, gaat u de motie nu intrekken en gaat u hem opnieuw indienen voor bij de kadernota. En met deze toezeggingen vanuit het college. Is dat de conclusie op deze manier? Dus deze motie komt nu niet in stemming.

Mevrouw Schwencke (GroenLinks): Ja, dank u wel. De voorzitter: Ja prima. Dan is dat helder. 20. Motie vreemd aan de orde van de dag Tegen verpaupering De voorzitter: Dan gaan we naar het allerlaatste agendapunt, een motie van Rijswijks Belang met als titel Tegen verpaupering. Ik wil graag de heer Weterings het woord geven.

De heer Weterings (Rijswijks Belang): Dank u, voorzitter. Ja voorzitter, een motie tegen verpaupering. Het is ons in ieder geval opgevallen dat de afgelopen maanden er een behoorlijke toename is van illegale graffiti in Rijswijk. En onze constatering is echt in de samenleving gewoon echt te meten en te zien. Er zijn ook bewonersorganisaties die zich hier ook zwaar tegen proberen te verzetten. Helaas het kastje-naar-demuurverhaal, ook bij niet- eigendommen van de gemeente. Zoals Stedin en dergelijke die ook elektriciteitshuisjes heeft, zegt de gemeente. De gemeente zegt Stedin. Een over-en-weer-gevecht en uiteindelijk is voor ons een behoorlijke toename van de illegale graffiti. De meeste partijen hebben in hun programma staan een schoon en leefbaar Rijswijk. En ja, helaas zoals ik al zei, de verpaupering neemt toe. Nu is er een beleid in Rijswijk dat graffiti enkel wordt weggehaald mits het racistische tekens of teksten bevat. Enkele maanden geleden heeft mijn collega Bianca de Haan-Niesen al dit aangeven in het Forum waar de heer Van de Laar duidelijk ook aangaf dat ook zelf te constateren in de samenleving en dat onze opmerkingen waren genoteerd. In de tussentijd hebben wij het alleen maar zien toenemen in Rijswijk en geen enkele mededeling vanuit college van plan van aanpak. Nu is er bij de uitvoering wel de wil, alleen het beleid ontbreekt.

Dus eigenlijk willen wij gewoon aan uw vragen om het beleid te herzien dat er bij een waarneming of melding van graffiti op gemeentegoed dit gewoon zo snel mogelijk te verwijderen en op eigendommen van nietgemeentelijke goed, bijvoorbeeld elektriciteitskastjes of -huisjes in de openbare ruimte de eigenaren proactief benaderen om dringend te verzoeken om de graffiti te verwijderen. Ook te onderzoeken of bij geen gehoor, of er stappen kunnen worden ondernomen tegen de eigenaren van de kastjes die het graffiti niet willen weghalen. En nu weet ik, kunt u zeggen het zijn niet onze kastjes. Dat begrijp ik, maar ik begrijp ook dat er gewoon bepaalde regels zijn, dat ook iemand zijn huis niet helemaal oranje mag verven en daar gaat de gemeente ook tegenin, je moet toch een beetje qua structuur een leefbaar en schoon Rijswijk hebben. Dus om dat in ieder geval te onderzoeken. En voorzitter nogmaals, de wil is er bij de uitvoering, dus het gaat puur om het beleid te herzien. Ik zou graag een reactie van de wethouder hierover horen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Zijn er anderen, raadsleden, die het woord hierover willen voeren? De heer Van der Veer van de Partij van de Arbeid. De heer Van der Veer (PvdA): Dank u wel, voorzitter. Een motie tegen verpaupering, dit is eigenlijk een motie waar eigenlijk niemand tegen zou kunnen zijn, moet zijn.

Iedereen ergert zich aan de vele graffiti in onze stad. Maar wat ons betreft zou het dan veel breder getrokken moeten worden. Denk eens aan alle illegaal geplakte stickers welke ook vaak niet fraai van toon zijn, die bijvoorbeeld op lichtmasten, verkeersborden et cetera worden geplakt en die daar eigenlijk niet thuishoren. Maar dat is bijna niet te doen. We weten dat meldingen van graffiti op gemeentelijk eigendommen worden verwijderd en ook dat bedrijven worden aangeschreven nadat er een melding is gedaan. Die meldingen komen van burgers, de 75 buurtpreventen die regelmatig meldingen hierover doen en daags daarna worden ze verwijderd, als het gemeentelijk eigendommen zijn. Racistische graffiti wordt zelfs dezelfde dag of de volgende dag verwijderd. We weten ook dat er heterdaadjes worden gemaakt, jongeren die met graffiti bezig zijn worden regelmatig opgepakt, moeten opdraaien voor de schoonmaakkosten en worden zelfs naar bureau Halt doorgestuurd. Voorzitter, volgens de Partij van de Arbeid wordt er dus best wel werk gemaakt, maar het kan en moet wellicht gekeken worden naar een andere oplossing om graffiti te voorkomen, wat waarschijnlijk een onmogelijke taak zal zijn. We wachten het antwoord van de wethouder af voordat we hierover gaan stemmen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Dan de handen graag opnieuw.

Mijnheer Ezinga, VVD De heer Ezinga (VVD): Voorzitter, dank u wel. Ook de VVD heeft met interesse deze motie gelezen en wat dat betreft heeft de heer Van der Veer wel gelijk. Want wat er gevraagd en gezegd wordt, daar kun je eigenlijk niet

tegen zijn. Ware het niet dat het probleem dusdanig oncontroleerbaar is dat als je als gemeente jezelf opdraagt bij elke streep die wordt gezet het direct te verwijderen, dit direct in de portemonnee gaat worden gevoeld en daarmee de handhaving een beetje oncontroleerbaar lijkt te worden. En hetzelfde geldt ook voor het verzoek, en misschien ook wel uiteindelijk de dwang, om partijen waarbij het om niet-gemeentelijk goed gaat te laten schoonmaken dan wel opruimen, die voor hetzelfde probleem komen te staan. En dan mis ik eigenlijk in de motie andere maatregelen en initiatieven die zouden moeten worden genomen om graffiti te voorkomen, op een makkelijke manier te kunnen laten weghalen door ook te denken aan innovatie. En daar hebben we het weer, in het aanbrengen van bijvoorbeeld coating op goederen waar die graffiti op wordt gespoten. En zo zal er nog wel meer zijn. Dus de VVD zit een beetje in twijfel en kijkt ook graag even naar het college in wat voor beantwoording hier naar voren gaat komen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ezinga. Even kijken wie nog meer, mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra (D66): Dank voorzitter. Meerdere partijen hebben de afgelopen jaren aandacht gevraagd voor het verwijderen van graffiti met als voorbeelden de muur bij het spoor, het tunneltje in Oud Rijswijk, 't Julialaantje en nu dus De Strijp.

Het optreden tegen illegale graffiti ondersteunt D66 Rijswijk, net als het voorkomen van kastjes-naar-muur-naar-kastjes-naar-muursituaties. En we vinden het ook belangrijk dat de openbare omgeving schoon, heel en veilig is. Naast de actie van de gemeente horen daar ook acties van eigenaren van gebouwen bij. Voor de uitvoering van het verzoek sluiten we aan bij de inbreng zojuist van de VVD, net als voor de innovatie en de aanpakpunten. Eerder gaf het college op vragen informeel en formeel aan dat het beschikbare budget voor de inzet en de schoonmaak te laag is om graffiti overal te verwijderen en de eigenaren rekeningen te sturen. Hoe kijkt de wethouder daar nu tegenaan? En zou hij achter een verhoging van het budget staan als we als raad hierop in gaan zetten? En kan hij aangeven wat hij gaat doen richting eigenaren van gebouwen op de genoemde plekken specifiek, dan wel algemeen, als algemeen beleid. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Nog andere raadsleden die het woord willen voeren? Nee, dan geef ik het woord aan wethouder Wit. De heer Wit: Dank u wel, voorzitter. Ik mag de raadsvergadering vandaag goed afsluiten. Het beleid ten aanzien van graffiti in Rijswijk is inderdaad gestoeld op het feit dat wij graffiti weghalen op gemeentelijke objecten, gemeentelijke panden, en zeer snel zelfs als er aanstootgevende teksten of racistische teksten worden gespoten.

En dat geldt ook voor elektriciteitshuisjes of opstallen die niet van de gemeenten zijn, als daar aanstootgevende of racistische teksten op staan, of symbolen, worden die ook door ons verwijderd. Op het moment dat wij in gaan zetten op graffiti verwijderen op grote schaal, dus eigenlijk na elke melding, dan lopen de kosten echt enorm snel uit de band. Het huidige budget is niet toereikend om uitbreiding van het beleid te faciliteren. Feit is ook, op het moment dat wij alle graffiti verwijderen, en ik denk dan bijvoorbeeld even aan de A4, de overgang van de A4 bij de Vliet, als wij daar graffiti verwijderen dan kan ik u op een briefje geven dat binnen twee dagen de graffiti terug is. En dan kan je een coating op aanbrengen, het zijn gewoon locaties waar dit niet te controleren is. Zie ik het graag? Nee, natuurlijk niet. Er zijn echt, zeker als je het hebt over die tags die wij zien, daar word je niet altijd even vrolijk van en het is ook vervelend als die terugkomen. Maar het feit is wel dat dit een probleem is wat wij niet alleen in Rijswijk zien, dat is landelijk. Sterker nog, ik vermoed zomaar dat het wereldwijd is. Het is helaas de realiteit waar we mee moeten leven.

Graffiti op objecten van derden over het algemeen verwijderen wij niet en dat heeft gewoon te maken met het feit dat op het moment dat wij het gaan verwijderen, we ook schade kunnen toebrengen aan de dit soort opstallen. En zeker als we het hebben over kleine schakelkasten et cetera, waar ook nog een keer stroom doorheen gaat, dan doen wij dat toch liever niet. De gemeente stuurt die meldingen, zoals de heer Van der Veer net al aangeeft, direct door naar de

betreffende eigenaar met het verzoek tot verwijdering. En in die zin spreken we de eigenaren er ook echt wel op aan, op dit soort situaties. We moeten wel ook eerlijk aangeven dat wij heel weinig meldingen binnen krijgen over graffiti. Dus we weten dat er op een aantal locaties wat hotspots zijn waar we ook wel aandacht voor hebben, maar er zijn ook locaties waar we het inderdaad, zoals ik net aangeef, onder bij de A4, waar het gewoon eventjes laten gaan omdat dat een punt is waar het wellicht iets faciliteert wat we momenteel niet hebben in de gemeente, namelijk een plek waar het vaker of waar het gereguleerd zou kunnen. Als we het hebben over innovatieve maatregelen, we hebben natuurlijk wel op een aantal opstallen van derden al prints aangebracht die bijvoorbeeld de geschiedenis van Rijswijk weergeven. En we zien daarin ook wel dat daar minder op getagd wordt, dus dat is ook iets, een beleid, wat we in de toekomst wel gewoon blijven kijken of dat op locaties nuttig is. Op het moment dat wij verdere stappen moeten zetten tegen eigenaren van opstallen, dan betekent het eigenlijk gewoon dat we tijdrovende juridische procedures moeten gaan instellen. Dus ik zou echt, we blijven ze aanspreken, dat gebeurt zeker.

Op het moment dat we echt iemand aansprakelijk willen stellen voor wat daar op die huisjes wordt aangebracht, dan ook nogmaals, daar hebben wij de capaciteit momenteel niet voor. Ik heb het vanavond al op een aantal andere dossiers ook gezegd. We hebben gewoon een ambtenarenapparaat wat echt wel onder druk staat qua werkzaamheden en qua tijdsbesteding. En er zijn grenzen. Dus is het budget aanwezig hiervoor? Nee. De vraag van D66 is, als we het budget zouden toevoegen, zou u daar open voor staan? Je kan natuurlijk gerichter, ik zou dan pleiten om het budget gericht toe te voegen om, even met VVD mee te gaan, om innovatief te kijken naar waar je bijvoorbeeld of met prins of met coatings iets zou kunnen doen. Bijvoorbeeld bij de muurschilderingen die zijn aangebracht bij de Huis te Landelaan of in de wijk daarachter. Daar hebben we een coating overheen gebracht, zodat we het enigszins makkelijk ook, mocht daaroverheen een tag gezet worden, weer kunnen verwijderen. Maar ook dat, geef ik u mee, kunnen we niet overal doen want de kosten daarvan zijn gewoon ook echt aanzienlijk. Dus nogmaals, ik zou deze motie, wil ik afraden. We kunnen hem niet uitvoeren. Het is te veel, te kostenrovend om dit op deze wijze te doen. Blijft onverlet dat wij natuurlijk wel ons best doen om de openbare ruimte er zo toonbaar mogelijk uit te laten zien. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Wit. Ik kijk naar u raad, mijnheer Weterings. De heer Weterings (Rijswijks Belang): Ja voorzitter, een beetje een teleurstellend antwoord. Want u zegt we doen ons best, maar wij zien totaal geen verbetering in de openbare ruimte. En ook de communicatie met eigendommen van niet-gemeentelijk goed, worden naar ons idee niet goed nog aangesproken. Want ook de kastjes zie ik niet dat ze regelmatig worden schoongemaakt en misschien zou een soort participatietraject, mensen die thuis zitten met een uitkering bijvoorbeeld, ook kunnen meehelpen om zichzelf nuttig te maken om graffiti weg te halen. En het niet bestrijden van illegale graffiti is eigenlijk een vrijbrief voor de rest van Rijswijk, jongens, ga je gang en we kunnen kladden wat willen, we doen er toch niks aan. En eens zouden we met zijn allen gewoon een stap moeten maken om te zeggen, luister, dit accepteren we niet. Rijswijk moet schoon zijn, Rijswijk moet leefbaar zijn en we gaan met z’n allen gewoon die graffiti aanpakken. En ga gewoon een keer een begin maken met de mensen die al de openbare ruimte in de gaten houden. Als we, als ze een melding doen met een losse stoeptegel of ergens is er een overbebossing, rijden er ook autootjes rond om dat aan te pakken.

En ik denk best wel dat deze jongens bereid zijn, die het doen, met een bus die ze al hebben, ze hebben ook graffitiverwijdering in de auto's liggen namelijk, om daar een start mee te maken. Laat ieder geval zien aan de Rijswijkers, aan de belastingbetalende Rijswijkers, dat we dit tegen willen gaan, dat we dit tegen, dat we het willen gaan bestrijden. En ik mis de drift bij de wethouder dat, het is een probleem, we hebben geen capaciteiten, we gaan het niet aanpakken, ik mis de drift. Dus alstublieft, denk er nog eens een keer over na. De voorzitter: Mijnheer Ezinga wil interrumperen.

De heer Ezinga (VVD): Voorzitter, mag ik de heer Weterings vragen, gaat het hier nou om beeldvorming of gaan we die nou daadwerkelijk verwijderen? De voorzitter: Mijnheer Weterings. De heer Ezinga (VVD): Gaat het hier om beeldvorming of gaan we het nou daadwerkelijk verwijderen? Want u wil eigenlijk laten zien aan de Rijswijkers dat we er wat aan doen. Maar u hoort net van de wethouder dat het eigenlijk een probleem is wat we bijna niet kunnen controleren. Dus hoe ziet u het nou voor u dat we het effectief gaan doen? De heer Weterings (Rijswijks Belang): Nou als we het überhaupt niet bestrijden, wil ik tegen de mijnheer van de VVD zeggen, dan doen we er ook niks aan. En als wij een begin gaan maken om het te bestrijden, om dus onze jongens in de buitendienst toch mee te geven, als je wat ziet en je hebt een bus bij zich, dat je ze weg kan halen, haal het maar weg. En om dan een goed voorbeeld te geven, hoe meer we dingen gaan weghalen, dan geven we ook een signaal af, we gaan het bestrijden. En dan met een goede campagne er tegenaan, de straf nog strenger strafbaar maken. In ieder geval een begin maken tegen die grote verpaupering waar Rijswijk tegenaan loopt. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Nog anderen voor de tweede termijn? Ik zie mijnheer Kaffa van Wij.Rijswijk. De heer Kaffa (Wij.Rijswijk): Ik had misschien alleen een korte vraag aan de wethouder.

Is misschien mogelijk om dan, u zegt het brengt extra veel kosten met zich mee en het is bijna niet behapbaar. Maar is er dan mogelijk dat we daar misschien iets van, dat als de indiener hem aanhoudt, dat we dan een kostenraming van krijgen? Dus dat we enig idee waar we het over hebben. Want heel veel is natuurlijk relatief, heel veel vindt iemand misschien een tientje, maar heel veel vindt een ander misschien. Ja heel veel geld, dus dat is best wel relatief. Het feit dat audiovisuele middelen niet zo heel veel … De voorzitter: Uw vraag is helder, mijnheer Kaffa. Dus wat zijn de kosten, geeft u aan. De heer Kaffa: Dank u wel. De voorzitter: Ik zag een hand aan de rechter…, mijnheer Braam, Beter Voor Rijswijk. De heer Braam (Beter voor Rijswijk): Voorzitter, dank u wel. Zoals u ongetwijfeld weet, en anderen ook weten, is ook Beter Voor Rijswijk ook sterk voorstander van om zoveel mogelijk graffiti wat aanwezig is in de openbare ruimte, om dat weg te halen. Alleen wij realiseren ons natuurlijk wel van als je daar wat aan wil doen, dan kost dat geld. Het enige wat ons wel heel erg verrast is dat op alle onderwerpen waar het over geld ging vanavond, dat Rijswijks Belang tegen heeft gestemd en hier vervolgens komt een voorstel waar je toch vanuit moet gaan dat dat waarschijnlijk tussen de 3 ton en de 5 ton per jaar gaat kosten.

Dat daar met het grootste gemak in ieder geval wordt gevraagd om daar dan wel met een voorstel te komen. Vanuit onze partij Beter Voor Rijswijk zouden we eigenlijk willen vragen aan de wethouder of die één, in ieder geval wat verbeterd inzichtelijk kan maken wat op dit moment de aanpak is, om te kijken of er ook nog wellicht nog een andere vorm nog van aanpak mogelijk is, zonder dat dit overdreven veel extra geld gaat kosten. Want de gemeente Tilburg heeft ook nog niet zo lang geleden een uitgebreid plan gemaakt en die aanpak die schijnt aan te slaan. En wellicht dat met die gemeente waar nota bene een oud-wethouder van de gemeente Rijswijk burgemeester is, dus dan zou het weleens interessant kunnen zijn om die contacten eens aan te trekken en te kijken van wat we daar vandaan

kunnen halen. Dat is wellicht interessant, dan slaan we misschien twee slagen en denk ik dat ook Rijswijks Belang wellicht tevreden is dat er dan toch wat gedaan wordt met dit verhaal. Want ja, de leefbaarheid die staat uiteraard ook voor ons hoog op de agenda. Maar een half miljoen per jaar is een hoop geld en dat hebben we niet zomaar op de plank liggen. Dat weet Rijswijks Belang ook. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Braam. Mevrouw Woudstra van D66. Mevrouw Woudstra (D66): Dank voor de beantwoording van de wethouder, duidelijk. Ik hoor inderdaad ook graag wat de kosten zijn voor een eventueel vervolg, zodat we daarop in kunnen zetten. Aansluitend bij wat net gezegd werd over Tilburg, dus ik hoop dat hij daar positief in staat. Ook zou ik de wethouder willen vragen om de communicatie naar de wijken en de buurten die hier zorgen over hebben te verbeteren. Wellicht in samenspraak met hoe dat in andere gemeenten gebeurt, zodat we echt wel een stap kunnen maken in hoe mensen, dat mensen zien dat de gemeente echt actief is met schoon, heel en veilig maar inderdaad niet alles zelf op kan pakken en daar ook hulp bij nodig heeft. De voorzitter: Dank u wel. Ik ga naar de wethouder, wethouder Wit. De heer Wit: Ja, dank u wel voorzitter. Om even op dat laatste in te haken.

We zijn zeker wel actief met bewonersvereniging, communiceren we actief vanuit de gebiedscoördinatoren richting verenigingen als daar vragen over zijn en ook proactief over ons beleid. Kosten inzichtelijk maken voor iets wat een, we hebben het hier over structurele kosten, we hebben het niet over incidenteel een keertje iets schoonmaken want dan was, wat ik net al aangeef, op het moment dat je iets weghaalt, creëer je een schoon tableau voor de volgende tag. Dus daar zit wel degelijk ook een echte structurele kant aan. Exact kosten kan ik u nu niet geven. Dat zult u begrijpen. Maar de heer Braam geeft een voorzetje, ik verwacht ook wel dat het echt in de tonnen gaat lopen, want het zijn gewoon echt heel veel uren die je moet gaan spenderen om alle graffiti weg te halen. En daarnaast, ik ga het nogmaals zeggen, wat ik ook heel duidelijk van onze uitvoering heb meegekregen, ze staan onder druk, er is ontzettend veel werk, er is geen ruimte om dit er nu nog eventjes op deze wijze bij op te pakken. Dat gezegd hebbende wordt door Beter Voor Rijswijk de suggestie gedaan om in de gemeente Tilburg te gaan kijken. Ik ben altijd bereid om bij bestuurders in de andere gemeenten, met bestuurders in andere gemeenten te overleggen hoe zij hun beleid vormgeven. Dus ik zal dat ook in dit geval zeker doen. Ik hoop dat ik hiermee alle vragen beantwoord heb, voorzitter. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel, wethouder Wit. Ik ga kijken naar mijnheer Weterings als indiener van de motie. Wilt u de motie handhaven? De heer Weterings (Rijswijks Belang): Ik zou graag een uurtje willen schorsen. Nee grapje, drie minuten. De voorzitter: Drie minuten. Ik merk, de motie is inhoudelijk goed besproken en als ik kijk naar het dictum zou je ook bijna kunnen overwegen om het aan te houden en het misschien als een initiatiefvoorstel laten terug te komen. Maar dat is misschien een overweging die ik u meegeef. De heer Weterings (Rijswijks Belang): Ik overleg het even met mijn fractie, dank u wel. Hij kan hoor, lieve mensen het is weer akkoord, ga maar weer zitten. De voorzitter: Mijnheer Weterings, de schorsing is voorbij wat u betreft? De heer Weterings (Rijswijks Belang): Ja.

De voorzitter: Wat stelt u voor met uw motie? De heer Weterings (Rijswijks Belang): Ik ga akkoord met de toezegging van de wethouder dat hij gaat kijken naar andere gemeentes en dat hij hem terug komt geven aan de raad, wat hij dan heeft besloten. Dank u wel. Dus ik hou hem aan. De voorzitter: Dank u wel. U houdt hem aan tot een ander moment. Prima. 21. Sluiting De voorzitter: Het is 23 uur 37, met veel moties, amendementen, verschillende schorsingen, zijn we toch tot een einde gekomen. Ik vond het een op zich, opnieuw een mooie raadsvergadering waarbij ook verschillende onderwerpen aan de orde zijn geweest. En ik wil u allen een hele fijne avond toewensen en sluit hiermee de vergadering.

Aldus vastgesteld door de Raad van de gemeente Rijswijk, in zijn openbare vergadering van 1 juni 2023 De gemeenteraad, de griffier,

de voorzitter,

J.A. Massaar, bpa

H. Sahin