Verslag raad 18 april 2023.docx

Concept verslag raadsvergadering 18 april 2023

Aanwezig: Voorzitter Mevrouw H. Sahin Raadsleden: De heer E.G.T. Braam De heer D. Cupedo De heer D.F.A. van Dam De heer C.P.I.M. Dolmans De heer M. van ‘t Eind De heer M.J. van Enk De heer M.A.J. Ezinga Mevrouw B.M.B.T. de Haan-Niesen Mevrouw M.E Harmsen Mevrouw I.M. Jansen-Dirkx De heer M.T.F. Kaffa Mevrouw P.G. Kames Mevrouw A. Koegler-Böhm De heer G. Kruger Mevrouw S. van Maarseveen De heer M. El Majjaoui Mevrouw W.A.A.M. van Nunen Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder, mevrouw L.I. Bentvelzen Wethouder, de heer A. van de Laar Wethouder, de heer W. van Damme Wethouder, de heer G. van Malsen Wethouder, de heer M. Wit

1.

Vervolg aanwezige raadsleden: De heer R. Nunnikhoven De heer U. Oelen Mevrouw L.B. Oude Alink Mevrouw A. Prenger Mevrouw C.Y. Schwencke De heer C.G. Sleddering De heer W. Smith De heer Q.L.A. Veerman De heer E. van der Veer Mevrouw W. van der Weij De heer M.V. Weterings Mevrouw E. Woudstra De heer A. Zoghbi Afwezige raadsleden: De heer S. Geleijnse Verder aanwezig, de leden van de Rekenkamer: De heer W. Beekmans Mevrouw B. IJsselmuiden De heer B. Aanen Griffie: Griffier: de heer J.A. Massaar bpa Mevrouw M.M.A. Tittse De heer S.A. Manuel (verslag)

Opening en mededelingen

De voorzitter: Goedenavond allemaal dames en heren, graag uw aandacht voor de vergadering, ik zie dat u allen al mooi plaats heeft genomen. Van harte welkom bij de raadsvergadering van de gemeenteraad van Rijswijk van dinsdag 18 april 2023. Ook heet ik welkom de aanwezigen op de publieke tribune, de medewerkers, de fractieassistenten, de vertegenwoordigers van de media en natuurlijk de kijkers en luisteraars online. Dan ga ik naar de mededelingen. Er is bericht van verhindering ontvangen van de heer Geleijnse van het CDA. Dan ga ik over naar de trekking van het stemmingsnummer. Altijd een verrassing, ik heb er twee, nummer 14, mevrouw, Koegler, bij u gaat de stemming beginnen als er een hoofdelijke stemming komt. Dan voor het bureau van

stemopneming stel ik de volgende samenstelling voor, als voorzitter de heer Van Enk, als leden mevrouw Prenger en de heer Van der Veer. Helder, dan wil ik samen met u stilstaan bij het overlijden van oud-raadslid Gerrit Kikkert. Dan loop ik even naar het spreekgestoelte. Kortgeleden bereikte mij het bericht dat op 28 maart jongstleden op eenenzeventigjarige leeftijd Gerrit Kikkert is overleden, oud-raadslid van onze gemeenteraad. Hij was in de periode 1998 tot 2002 raadslid voor de fractie van Onafhankelijk Rijswijk en woonde geruime tijd in Rijswijk. Naast raadslid is Ger werkzaam geweest bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, onder andere als groepscommandant Beveiliging en als technisch medewerker. Ook zette hij zich in voor verschillende raden en commissies in de stad, zoals de huurdersraad Arbeidersbelang, een voormalig bewonersadviesorgaan van woningcorporatie Rijswijk Wonen. Hij droeg bij aan het vergroten van zeggenschap van mensen in Rijswijk. Gerrit Kikkert was een maatschappelijk betrokken mens, voor zijn maatschappelijke inzet voor onze stad en gemeente zijn we hem dankbaar. Namens ons gemeentebestuur hebben wij een condoleancebrief gestuurd naar zijn vrouw, kinderen en overige nabestaanden. Graag vraag ik u allen om te gaan staan en een moment stilte in acht te nemen ter nagedachtenis aan Gerrit. Kikkert. Dank u wel.

Dan zijn er twee mededelingen vanuit het college, één van wethouder Van Damme en één mededeling van wethouder Van Malsen. Ik geef graag het woord als eerste aan wethouder Van Damme. Aan u het woord. De heer Van Damme: Dank u wel, voorzitter en ik breng u raad namens het college op de hoogte van het volgende. We hebben zeer recent ontdekt dat er twee issues spelen in de leges. De belangrijkste is dat we de hoogte van de bouwleges berekenen aan de hand van de bouwkosten, inclusief btw. Maar de Hoge Raad heeft echter in een arrest van juni 2021 bepaalt dat dat niet mag en dat leges voortaan dus moeten worden bepaald op basis van de bouwkosten exclusief btw. We hebben onze verordening toen in 2021 aangepast, maar er is in de uitvoering niet conform die aanpassing gewerkt. Hierdoor hebben aanvragers van de bouwvergunningen de afgelopen periode te veel leges betaald. Het gaat dan met name om projectontwikkelaars, maar ook om inwoners. En wij betreuren ten zeerste deze fout en het heeft onze hoogste prioriteit om het te herstellen en te veel betaalde leges terug te betalen. En de andere omissie is een direct gevolg van de Omgevingswet, of beter gezegd de herhaaldelijke uitstel van die nieuwe wet. En onze legesvordering was al aangepast op de komst van de Omgevingswet per 1 januari 2023.

Toen op het laatste moment bekend werd dat de wet opnieuw niet zou worden ingesteld, hebben we in die legesvordering opgenomen dat tot de invoering van de Omgevingswet, de oude verordening van kracht blijft. Die wijziging is door u raad aangenomen op 21 februari, daar is helaas een schrijffout opgetreden waardoor verwezen wordt naar een verkeerd artikelnummer en omdat hierdoor ook mogelijk te veel leges kunnen worden geheven hebben we de vordering van de leges nu on hold gezet om eerst de verkeerde verwijzing te kunnen herstellen. De ontdekking van deze twee issues is heel vers en we brengen het een en ander op dit moment in kaart en we zijn nu direct een herstelproces gestart met als doel om de omvang in kaart te brengen en vervolgens met een plan van aanpak aan de slag te gaan. Hoelang het proces gaat duren kan ik ook nog niet zeggen op dit moment. Maar reken maar dat dit onze hoogste prioriteit heeft. En tegelijkertijd is zorgvuldigheid nu uiterst belangrijk, zonder de snelheid uit het oog te verliezen. En uiteraard houden wij u raad gedurende het herstelproces goed op de hoogte. Tot zover mijn mededelingen, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Damme, voor deze mededeling. Dan geef ik het woord aan wethouder Van Malsen. De heer Van Malsen: Dank u wel, voorzitter.

In de nabije toekomst, maar hoogstwaarschijnlijk op of rond de tweede week van mei zal mijn vrouw bevallen van onze derde dochter. Dat betekent dat ik een paar weken met verlof ben en in de tussentijd zal collega Van Damme mijn portefeuilles waarnemen. Dat betekent dus ook dat de fora en raadsvergaderingen hij het woord zal doen op mijn onderwerpen. En naar alle waarschijnlijkheid ben ik in de laatste week van juni weer terug. Dank u, voorzitter.

De voorzitter: Dank u wel, ook aan u wethouder Van Malsen voor deze mededeling. 2.

Spreekrecht burgers

De voorzitter: Dan ga ik over naar het spreekrecht van onze inwoners. Er hebben zich helaas geen inwoners aangemeld om gebruik te maken van het spreekrecht. 3.

Vaststelling agenda

De voorzitter: Dan ga ik naar de vaststelling van de agenda en voordat ik dat doe wil ik u opnieuw, vanwege het grote aantal bespreekstukken, vragen om als u het woord neemt het kort en bondig te houden en bij de bespreekstukken waar moties en amendementen zijn voorbereid, vooral degenen die de indieners zijn, die het woord te laten voeren en echt aanvullingen te doen zonder in herhaling te vallen. Daarmee hoop ik dat we deze raadsvergadering ook tijdig kunnen afronden. Dat is de vorige keer vind ik met vele agendapunten echt goed gelukt. Waarvoor ook complimenten van mij aan u. Dus ik heb er alle vertrouwen in dat dat ook vanavond gaat lukken. Dan bij agendapunt 7, raadsvoorstel Nota bodembeheer en bodemkwaliteitskaart is een amendement van D66 aan de agenda toegevoegd en het voorstel is om dit onderwerp dus als bespreekstuk te maken. Dus ik neem aan dat u daarmee akkoord gaat en ik wil de indiener vragen daar kort het amendement toe te lichten. Dan zijn er twee moties vreemd aan de orde van de dag ingediend. Allereerst een motie vreemd aan de orde dag van met als titel Aanvullende klimaatmaatregelen van GroenLinks, ChristenUnie en Partij van de Arbeid. Ik stel voor om dat als agendapunt 19 te behandelen.

En is er is een motie vreemd aan de orde van de dag ingediend van Rijswijks Belang met als titel Tegen verpaupering en het voorstel is om dat als agendapunt 20 te behandelen. Kunt u hiermee instemmen? Ja, daarmee is de agenda vastgesteld. Mevrouw Van der Weij. Mevrouw Van der Weij (D66): Ja, dank u wel, voorzitter. Sorry ik dacht, instemmen met uw voorstel, absoluut, maar we willen graag vragen of de vragen bij agendapunt 4, of die schriftelijk kunnen worden beantwoord. 4.

Vragen van de raad

De voorzitter: Oké. Nee, ik was nog niet bij punt 4. Bij punt 4 inderdaad, u heeft vragen ingediend maar u geeft aan die vragen, dat die schriftelijk afgedaan kunnen worden. Daarvoor zullen wij dan zorgen. Ik kijk even naar de wethouder, die knikt instemmend dus dan gaan we dat op die manier afhandelen. 5.

Raadsvoorstel Verantwoordingsgrens rechtmatigheidsverantwoording (RV 23-023)

De voorzitter: Dan gaan we naar de akkoordstukken. Bij punt 5, het raadsvoorstel Verantwoordingsgrens rechtmatigheidsverantwoording. Wenst iemand een stemverklaring af te leggen? Nee, dan stellen we die vast. 6.

Raadsvoorstel Financiële bijdrage aan de realisatie van het bijzonder woonproject “Our House” (RV 23026)

De voorzitter: Raadsvoorstel financiële bijdrage aan de realisatie van het bijzonder woonproject Our House. Wenst iemand een stemverklaring af te leggen? Nee, dan is die vastgesteld. Punt 7 is een bespreekstuk geworden. 8. Raadsvoorstel Zienswijze begrotingswijziging 2023 en investeringsagenda Industrieschap De Plaspoelpolder (IPP) (23-025)

De voorzitter: Dan ga ik naar punt 8, raadsvoorstel Zienswijze begrotingswijziging 2023 en investeringsagenda Industrieschap De Plaspoelpolder. Wenst iemand zijn stemverklaring? Nee, dan is die vastgesteld. 9.

Raadsvoorstel wijziging rechtsgebied Gemeenschappelijke Regeling IPP (RV 23-021)

De voorzitter: Punt 9, raadsvoorstel wijziging rechtsgebied Gemeenschappelijke Regeling IPP. Wenst iemand een stemverklaring af te leggen? Nee, dan is ook deze vastgesteld. Dan gaan we best snel zo. 10. Vaststelling verslag 21 maart 2023 De voorzitter: Dan zijn we nu bij de bespreekstukken. Vaststelling verslag 21 maart 2023. Ik zag zelf dat mijnheer Massaar is genoemd als griffier, maar dat was mijnheer Hoefnagel, dus dat zal nog moeten worden aangepast. Nog andere punten? Nee, dan is die hiermee, met die kleine wijziging, vastgesteld. 11. Motie ChristenUnie Sinterklaasintocht 2023 (hernieuwde stemming) De voorzitter: Dan gaan we over naar de motie met als titel Terugkeer Sinterklaasintocht. Dat is de motie die bij de vorige raadsvergadering bij de stemming, waar de stemming van is gestaakt. Ik stel voor dat wij meteen tot stemming overgaan en ik wil aan u vragen of er iemand een stemverklaring wenst af te leggen. Dan zie ik mevrouw Kames. Dan geef ik mevrouw Kames het woord. Mevrouw Kames (Rijswijks Belang): Dank u wel, voorzitter. Ik wilde even melden dat het voor mij, wat mij betreft een hele treurige avond is en dat ik zeer teleurgesteld ben in bepaalde collega's. Dat heb ik ook inmiddels aan ze geschreven. En nogmaals, ik vind het heel erg dat het zo politiek gemaakt moet worden en dat wij hier een beslissing moeten nemen. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kames. Dan wil ik graag de motie in stemming brengen. We missen nog één stem, hoor ik. De heer Massaar: Mijnheer Ezinga. Mevrouw De Haan-Niesen (Rijswijks Belang): Voorzitter, ik heb verkeerd gestemd, excuus. De heer Massaar: Kan niet meer herstellen, 17 voor en 13 tegen. De voorzitter: Ik hoor 17 voor en 13 tegen. De motie is daarmee aangenomen. Dan gaan we over naar agendapunt 12, het raadsvoorstel … ik wil graag wat stilte. Het raadsvoorstel benoeming voorzitter en de leden van de Rekenkamer. En dan wil ik naar voren uitnodigen … Mevrouw De Haan-Niesen (Rijswijks Belang): Voorzitter, even puntje van de orde, ik wil graag mijn stem terugtrekken. Kan niet meer? Maar ik heb fout gestemd. De voorzitter: Ja, dat kan gebeuren in de praktijk, maar het is nu niet, de stemming is daarmee afgesloten, Mevrouw De Haan. Mevrouw De Haan-Niesen (Rijswijks Belang): Oké.

De voorzitter: Het is goed dat u het meldt hoor. Dus het is goed dat u voor de verslaglegging duidelijk maakt dat u zelf bij die motie anders had willen stemmen. Dat gaan wij goed noteren. Het voorstel aan u raad is om dit agendapunt even iets later op de avond te laten plaatsvinden omdat het derde lid nog moet komen naar de vergadering. Hij is onderweg dus dan kunnen we, aan u het voorstel om dat wat later op de avond te doen. 13. Raadsvoorstel extra krediet Huis van de Stad 2e fase (RV 23-024) De voorzitter: Dan gaan wij naar agendapunt 13, raadsvoorstel extra krediet Huis van de Stad tweede fase. En daarvoor geef ik als eerste het woord aan de heer Sleddering van de VVD. De heer Sleddering (VVD): Dank u voorzitter, veel woorden zijn er niet meer nodig, we weten wat er gebeurd is. Het college heeft passende maatregelen genomen om de extra kosten op te vangen in de begroting. Die zullen we bij de halfjaarrapportage zien. Dus daar dank ik het college voor. Verder is het standpunt van de VVD-fractie over het Huis van de Stad niet gewijzigd en het is aan de leden van de VVD-fractie om daar zelf een keuze te maken of men daar voor of tegen stemt. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Sleddering. Dan geef ik het woord aan mijnheer Van Enk van het CDA.

De heer Van Enk (CDA): Voorzitter, wij als CDA zullen we instemmen met dit voorstel ondanks de tegenvaller kunnen we hier natuurlijk niet meer terug. En we hebben er ook in het Forum, heb ik ervoor gepleit om dit niet te laten uitmonden in bezuinigingsvoorstellen op de uitvoering en de inrichting van ons nieuwe oude stadhuis. Wat ik wel heb bepleit, en dat wil ik hier in de raad nog een keer doen omdat het in reactie daarop angstvallig stil bleef bij de meeste fracties. Ik pleit ervoor om wel snel dit te gaan evalueren en te kijken naar de oorzaak van deze overschrijding, omdat ik sterk de indruk heb dat dat komt door die twee fases waarin wij het Huis van de Stad hebben aanbesteed en ik heb intussen begrepen dat dat ook speciaal op initiatief destijds van de raad is geweest. En ik vind dat we dan ook kritisch naar onszelf moeten kijken als wij daar verkeerd aan hebben gedaan. Mocht dat zo zijn, dat we dat ook met elkaar constateren en daarvan gaan leren. Dus ik doe die oproep hier in de volle raad nogmaals. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. En dan geef ik het woord aan de heer Kruger. De heer Kruger (Beter voor Rijswijk): Ik geloof niet dat aangegeven had ik hier het woord had willen voeren. De voorzitter: Prima, op mijn lijstje staat uw naam. De heer Braam van Beter Voor Rijswijk.

De heer Braam (Beter voor Rijswijk): Dat lijkt me iets beter voor Rijswijk. Grapje. Voorzitter, dank u wel. Op zich, in het Forum hebben we genoeg gesproken. De woorden van de heer Van Enk, die begrijpen we volkomen. Voor Beter Voor Rijswijk is het ook wel goed om het proces als we straks ingehuisd zijn, om dat te evalueren. Of we dat zelf doen of door een Rekenkamer, dat is voor ons om het even. We gaan uiteraard akkoord met het voorstel en we rekenen er ook op dat ondanks het feit dat er wat grove bedragen genoemd zijn, dat er toch netjes wordt gekeken naar het wegzetten van de gelden, zodat er niet onnodig duur wordt ingekocht. Voorzitter, daar wil ik het graag bij laten. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Braam. Dan geef ik het woord aan de heer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Dank, voorzitter. Ja, er staan meerdere voorstellen vanavond op de agenda waarin we meer geld vragen, we krijgen straks nog de grondexploitatie. Maar dit is ook een voorstel waar we

toch wat extra moeten bijleggen als gemeente en dat is jammer. Ik denk dat elke fractie daarover eens is dat we dat liever niet hebben. En om toch nog een klein voorschot te nemen op die reflectie waarop eerdere collega's al hebben aangedrongen, zien wij toch drie punten waar we wellicht de volgende keer van kunnen leren. En één is dat we tijdens dit project gewoon nieuwe wensen hebben gehad met betrekking tot het Huis van de Stad, bijvoorbeeld het noodaggregaat. Ondanks wellicht noodzakelijk is het een nieuwe wens en dan is het ook logisch dat we, als we al prijsafspraken hebben gemaakt, dat we toch nog wat moeten bijbetalen als we iets nieuws willen. Dan kan je het extra kosten noemen, maar misschien zijn het gewoon bijkomende kosten op het moment dat we nieuwe dingen willen. En twee is, dat er gewoon dingen niet voorzien zijn aan de voorkant van het project die nu blijkbaar wel nodig zijn om het project af te maken. Ik noem een ICT-serverruimte die in de kelder is gezet waarvan we nu van denken van, ja God misschien was dat toch wat vochtig, laten we hem naar boven halen. Ja, logisch dat we dan nog wel even wat moeten bijbetalen. En een derde, en dat noemde de heer Van Enk al, het opknippen van het Huis van de Stad lijkt toch een van de grootste kostenposten te zijn en was wellicht handig geweest als we dat anders hadden aangepakt.

Ja God, en dan kom je kom je bij een flinke optelsom van geld die we nu bij moeten tellen. Zoals eerder aangegeven, ontzettend jammer en te betreuren. Tegelijkertijd is nu stoppen geen optie. Dus ook onze fractie die zal gewoon voor stemmen voor het voorstel, maar laten we daar inderdaad van leren en leer uit trekken zodat we volgende projecten wellicht andere keuzes kunnen maken. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan geef ik graag het woord aan de heer Weterings van Rijswijks Belang. De heer Weterings (Rijswijks Belang): Voorzitter, dank u wel. Onze fractie staat er misschien want anders in. We hebben ook de besloten sessie meegemaakt en daarin klapperden eigenlijk onze oren om te horen dat er toch achteraf nog heel veel kosten zijn gemaakt. Aannemers worden niet aan de afspraken gehouden, vind ik ook heel jammer. En wij zijn van mening dat als je in een voorstadium gewoon betere afspraak moet maken, ook met je partners. En het continue maar met het mes op de keel weer akkoord gaat met een extra krediet, Rijswijks Belang zegt gewoon tot hier en niet verder. Ga maar in gesprek met je aannemers, met je partners, en kijk maar hoe je het gewoon gaat oplossen. Ik kan helaas niet te veel in het detail treden, omdat de sessie weer besloten was. Het is wel erg bijzonder, elke keer als er grove fouten worden gemaakt, wordt er geheimhouding opgelegd.

Moeten we ook maar eens over hebben met z’n allen in het presidium. Ik vind dat fouten ook gewoon erkent mogen worden. De buitenwereld mag het ook gewoon weten. Maar goed, ik ga me hier nu wel gewoon aan de regels houden. Maar wat mij betreft wordt het nu gewoon een keer besloten. Ook de vorige wethouder had gezegd bij de vorige extra kredietaanvraag, dit is het, er komt niks meer bij, geloof me op mijn blauwe ogen, alsjeblieft. Wij hebben toen gezegd, eenmalig zeggen we oké, maar geen tweede keer. En daar gaan we ons aan houden, onze partij zal vier stemmen tegen geven. Dank u wel. De voorzitter: Dank wel, mijnheer Weterings. Dan geef ik graag het woord aan de heer Van der Veer van de Partij van de Arbeid. De heer Van der Veer (PvdA): Dank u wel, voorzitter. Er is uitgebreid gesproken in een besloten avond en in het Forum. We weten waar het aan ligt, hoe het is gekomen. We kunnen niet terug en wij hopen dat we zo gauw mogelijk het mooie Huis van de Stad kunnen gaan bemannen met zijn allen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Ik geef graag het woord aan mevrouw Woudstra van D66. Mevrouw Woudstra (D66): Dank, voorzitter. Het extra krediet dat nodig is, is een tegenvaller. Dat werd al gezegd. Het beperkt de investeringen die we kunnen doen in andere delen van de stad in de komende periode.

Het gaat nu over het definitief verhuizen en zoals gezegd zijn er weinig andere keuzes. De investering in een eigen pand, een moderne plek voor de gemeente en de instellingen, die levert maatschappelijk veel op voor de inwoners. We hebben er alle vertrouwen in dat de wethouders de inwoners daarbij voorop zet en in het vervolg ook in gedachten houdt als ze eenmaal in het Huis van de Stad zitten. De wethouder heeft ook aangegeven dat de frictiekosten, de kosten als we mogelijk de komende tijd nog vertraging oplopen, in het budget gedekt zijn. We zijn blij om dat te horen en daarmee steunen wij de extra kredietaanvraag. We vragen het college om alle aandacht te richten op een goede afronding van het project en het voorkomen van keuzes die weer terug moeten worden gedraaid na het verhuizen. En om zo snel mogelijk te zorgen dat alle Rijswijkers zich thuis voelen in het Huis van de Stad, trots zijn er graag langskomen bij hun Huis van de Stad. We dragen vanuit de raad, in elk geval vanuit mijn fractie, maar ik hoop allemaal, daar graag aan bij, bijvoorbeeld met het geplande bezoek van de raad. En in aanvulling op de genoemde mogelijkheid tot evolueren, daar hebben we inderdaad in het Forum over gesproken, heb ik ook het een en ander over mogen zeggen en ik heb er ook alle vertrouwen in dat ook het college, dan wel de Rekenkamer, daar met ons over in gesprek wil.

Het lijkt me goed om dat te doen nadat het project is afgrond. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Volgens mij zijn we dan klaar met de eerste termijn. Zijn er nog anderen? De heer Van ’t Eind van GroenLinks? De heer Van ’t Eind (GroenLinks): Ja, ik stond als goed is wel op de lijst ik hoef niet heel lang aan het woord, hoor. Ik kan me aansluiten bij een heel hoop wat er gezegd is. Wij zullen het voorstel ook steunen. Wij hebben de vorige keer ook het een en ander gezegd over het evalueren, wij denken dat dat op zichzelf ook goed is om dat te doen, maar dat dat dan wel zorgvuldig moet gebeuren zodat we daar ook echt goede conclusies uit kunnen trekken. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van ’t Eind. Zijn er nog andere raadsleden die het woord willen voeren? Nee, dan geef ik het woord aan wethouder Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Ja voorzitter, dank. En dank aan de raad, jullie hebben een aardige discussie gehad tijdens een Forum-vergadering die door mijn collega Mark Wit zeer goed is opgepakt. Dus ook dank daarvoor, op deze manier. Maar ook dank aan u raad, ik hoor vanavond nog wel wat standpunten gewisseld worden en als hoofdzaak eigenlijk boven dit hele project, die evaluatie waar mijnheer Van Enk onder andere om heeft verzocht. Ik denk dat met zo'n gigantisch groot, uniek project het altijd goed is om een evaluatie te doen.

Daar kunnen we zeker alleen maar van leren, dus ik juicht dat alleen maar toe. Laten we met elkaar even bekijken wat dan de beste manier is of hoe we dat willen inrichten. Als ik daarbij kan helpen, op wat voor een manier dan ook, dan doe ik dat graag. En voorzitter, voor de rest heb ik ook vele toch wel positieve geluiden gehoord, gelukkig, en hoop ik inderdaad dat we snel onze intrek kunnen nemen in het Huis van de Stad en nog belangrijker, dat de inwoners weer de prettige sfeer gaan ervaren van het Huis van de Stad en dat we onze partners weer mogen verwelkomen vanuit ons netwerk en de regio in een fantastisch mooi Huis van de Stad. Voorzitter, daarbij houd ik het in de eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Bentvelzen. Is er behoefte aan een tweede termijn? De wethouder heeft aangegeven de evaluatie te gaan doen en daar zult u waarschijnlijk ook bij betrokken worden. Kunnen wij overgaan tot stemming over het raadsvoorstel? Ja. Dan stel ik voor dat we overgaan tot stemming over het raadsvoorstel. De stemming is geopend. De heer Massaar: Mevrouw Jansen-Dirkx en mijnheer Kruger. Mijnheer Kruger? 22 voor, 7 tegen.

De voorzitter: 22 voor, 7 tegen. Het raadsvoorstel is daarmee aangenomen. 14. Raadsvoorstel vaststelling Grondexploitatie Sion – ‘t Haantje elfde herziening, 2023 (RV 23-029) De voorzitter: Dan gaan we over naar agendapunt 14, het raadsvoorstel vaststelling Grondexploitatie Sion – ‘t Haantje elfde herziening. En daarvoor geef ik als eerste het woord aan de heer Van Enk van het CDA. En ik kreeg voorafgaand aan de raadsvergadering het verzoek om heel duidelijk in de microfoon te praten. Er zijn mensen die ons niet allemaal thuis goed kunnen volgen. Dus vandaar dat ik u die vraag ook stel, graag dichtbij de microfoon praten. De heer Van Enk (CDA): Voorzitter, ik zal het kort houden. Ik beperk me even tot de amendementen die zijn ingediend. Maar ja, aan de andere kant moties, ja aan de andere kant is het ook eigenlijk veel netter om dat aan de eerste indieners over te laten. Laat ik kort zeggen dat het CDA er echt tegen is als wij nu financiële tegenvallers gaan dekken door weer verder in de RijswijkBuiten, of het nou in Pasgeld is of in andere wijken, om te gaan verdichten. We hebben hier in de raad weleens vaker met elkaar gewisseld, zo'n wijk zet je één keer neer en wij zijn er ook voor om het imago van deze wijk, het energievriendelijk, om dat ook niet te beperken tot binnen de huizen maar ook in de omgeving van de huizen. En dat betekent dat er voldoende groen moet zijn.

Dus vandaar de ene motie. En de andere motie, daar kunnen we ons ook in vinden om dat samen, het bedrijventerrein samen te voegen bij de Plaspoelpolder-exploitatie. Wat ik er nog bij zou willen zeggen, en dat geldt met name het gedeelte Pasgeld wat straks in ontwikkeling komt, ik heb in het verleden ook een keer voorgesteld in een van de bijeenkomsten om daar wat meer, ja revolutionair dat is niks voor mij natuurlijk, maar wat meer innovatief te werk te gaan en echt serieus te kijken of het mogelijk is om dat stuk van de wijk te realiseren zonder parkeerplaatsen. Ook niet met die bekende 1,1- of 1,2-norm, maar gewoon een keer zonder, zoals ze dat in Utrecht, de stad Utrecht, al op grote schaal hebben gedaan. En dat is natuurlijk alleen maar mogelijk als je daar van tevoren een openbaarvervoervoorziening realiseert, en dat zou kunnen met een shuttle. Afijn, ik ga dat hier niet helemaal uit de doeken doen, maar ik denk dat we er beter aan doen om dat soort innovatieve concepten te ontwikkelen en die wijk ook tot in lengte van jaren aantrekkelijk te maken, dan dat we het volstapelen met stenen om de exploitatie tot het allerlaatste moment helemaal in balans te houden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Dan geef ik het woord aan de heer Braam van Beter Voor Rijswijk. De heer Braam (Beter voor Rijswijk): Dank u wel, voorzitter.

Ja, het gaat met name om de twee moties die hier voorliggen. Als het gaat om het agendapunt zelf, daar is in het Forum al genoeg over gesproken en ja, daar kunnen we natuurlijk niet anders dan de situatie accepteren zoals die is. Moeten alleen heel erg goed uitkijken met wat er feitelijk nu in het vervolg wordt gepresenteerd. Ik sta in ieder geval niet achter het verhaal van de heer Van Enk, want parkeren is echt nodig. Als je ziet ook wat de gemeente in Den Haag doet, die bouwt letterlijk onder ieder bouwproject een parkeergarage en vervolgens gaan we hier in Rijswijk het netste jongetje van de klas zijn door vooral die parkeerplekken te beperken. Dat is niks voor Beter Voor Rijswijk, sterker nog, dat lijkt ons zeker niet beter voor Rijswijk. Dus daar zijn wij ieder geval fors tegen. Wat ook belangrijk is, is dat in die tweede motie nadrukkelijk wordt ingestoken op de kwaliteit in RijswijkBuiten. We hebben niet echt het idee dat er gemorreld wordt aan de kwaliteit van RijswijkBuiten, maar ondanks het feit dat de motie formeel nog niet is ingediend, wil ik hier toch al uitspreken dat het niet zo kan zijn dat deze motie enige aanleiding zou geven voor een verdere bijstelling.

En dan bedoel ik met name het verlagen van het aantal woningen in Pasgeld, want dat zou natuurlijk een raar gegeven zijn als we met zijn allen iets hebben vastgesteld en vervolgens met deze motie in de hand weer gaan bijsturen op andere onderdelen binnen RijswijkBuiten, en dan met name Pasgeld. Voorzitter, daar wil ik het graag bij laten in de eerste termijn.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Braam. Dan geef ik het woord aan de heer Oelen van de VVD. De heer Oelen (VVD): Dank, voorzitter. Ja, zoals in het Forum ook al aangegeven, vinden we het teleurstellend en zorgwekkend waar we hier naar kijken. Ook in het licht van het antwoord in het Forum dat onder andere hierdoor en andere financiële tegenvallers ook wel de financiële ratio’s onder druk komen te staan. En dat moeten we als raad niet willen. Dat is niet goed voor de stad. Dat is niet goed voor de huidige inwoners en ook niet voor de toekomstige inwoners die mogelijk ook in RijswijkBuiten gaan wonen. De basis moet op orde zijn. We hebben ook ten aanzien van de GREX indertijd afgesproken dat we naar een sluitende grondexploitatie zouden willen. Dat gaan we niet halen, dat is wel helder. Maar het is wel goed dat we blijven kijken hoe we dat verlies kunnen minimaliseren. En daarom is de VVD ook blij dat de wethouder gaat kijken naar alle mogelijke optimalisaties die er zijn, risicobeheersingsmaatregelen. En dan kom ik gelijk op de tweede motie, motie van om D66 en anderen, ja die geeft gelijk ook weer allerlei restricties mee zonder daarbij heel erg duidelijk over te zijn wat die restricties dan mogelijkerwijs zouden kunnen gaan worden.

Wat ons betreft geven we het college, de wethouder, de ruimte om gewoon te inventariseren welke mogelijkheden er zijn en voordat die worden geïmplementeerd beoordelen we dat resultaat. En of dat nou een shuttle is of iets anders, daar heb ik geen idee van. Ik zou zeggen geef bilateraal alle suggesties mee aan de wethouder en laat hem daar dan ook de verstandige dingen mee doen, waarvoor hij ook wordt betaald. Dus om die reden zullen we de motie van D66 en anderen dus ook niet steunen. In het Forum hebben we ook aangekondigd dat we een motie, en ik ben blij dat er een heel aantal partijen zijn die inderdaad daarop mee-indienen, een motie indienen waarin we het college oproepen om te gaan verkennen, om de kracht en kennis en de financiële daadkracht ook van het IPP in te zetten met betrekking tot deze grondexploitatie en specifiek door de GREX van het bedrijventerrein ‘t Haantje los te koppelen van de GREX van de woningen en daar het IPP een belangrijke rol, inclusief een financiële rol, in te geven. En daar roept deze motie toe op. Ik begreep in het Forum dat het college deze motie niet onwelwillend zou ontvangen. Ik hoor natuurlijk graag of dit nog steeds geval is. De motie is hiermee voor formeel ingediend en voorzitter, naar het dictum verwijs ik graag naar de iBabs zonder dat allemaal te moeten gaan voorlezen. Tot zover. De voorzitter: Ja, dank u wel, mijnheer Oelen.

Dan wil ik graag het woord geven aan de heer Dolmans van D66. De heer Dolmans (D66): Dank u wel, voorzitter. In verhouding met de omvang van onze gemeente Rijswijk zijn we bijna vijftien jaar geleden een hele omvangrijke grondexploitatie gestart voor RijswijkBuiten. En die grondexploitatie, die was altijd al uitdagend en het risico op verlies was er ook al eerder en heeft zich dan nu ook voorgedaan. Het is dankzij de Eneco-gelden dat we niet zakken onder de ondergrens wat betreft de financiële ratio's, maar daar was dat geld niet voor bedoeld. Dus ja, we moeten uiteindelijk verliezen zoveel mogelijk beperken en er blijft behoefte aan woningen in deze regio. Er zijn dus ook nog kansen om het verlies op de grondexploitatie te beperken. Naast het beperken van de kosten blijft echter ook de langere termijn kwaliteit van belang. En D66 Rijswijk heeft zorgen over de ecologische structuur in het gebied, er staan vragen open aan het college hierover die nog niet beantwoord zijn en de kern daarvan is van hoe garandeert u nou dat de ecologische structuur in het gebied in overeenstemming blijft met de aanbevelingen uit het TAUW-rapport en hoe gaat u de biodiversiteitsontwikkeling nu daadwerkelijk in de gaten houden? We hebben grote zorgen over de kwaliteit van de bouw, de architectuur, want we hebben een voorbeeld gezien onlangs.

We zijn niet blij met de manier waarop Buitenpoort in Parkrijk is ontwikkeld. Het maatschappelijk doel steunen we natuurlijk van harte, maar het gaat hier om de architectuur en die voldoet niet aan de kwaliteitskaders die de raad eerder had meegegeven. We hebben daarmee zorgen over de leefbaarheid in de wijken die we nog gaan bouwen en we hebben daarover als raad eerder kaders gesteld die voor ons uiteindelijk belangrijker zijn dan het streven naar een neutrale grondexploitatie. En in lijn met de bijdrage van de heer Van Enk in het afgelopen Forum en

ook vandaag, zoek het in mooiere en betere kwaliteit van woningen om de grondexploitatie rond te krijgen in plaats van meer steen. Want op langere termijn levert een leefbare, duurzame ontwikkeling van RijswijkBuiten maatschappelijk heel veel op. En vooruitlopend op de vaststelling van de bestemmingsplannen voor Pasgeld wil D66 Rijswijk, samen met GroenLinks, Wij., Partij van de Arbeid en het CDA een duidelijk kaderstellend signaal afgeven. En daarom hebben we de motie ingediend die inderdaad in iBabs staat. Ik lees wel even het dictum voor. Roept het college op zoek te gaan naar subsidies en andere mogelijkheden om het daadwerkelijk gebruik van de verliesvoorziening te beperken, veel werk te maken van de risicobeheersing met hetzelfde doel, echter geen maatregelen te nemen die ten koste gaan van de kwaliteit van de verdere ontwikkeling van RijswijkBuiten en de ambities voor de uitstraling, leefbaarheid, duurzaamheid, voorzieningen en architectuur niet af te schalen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Dolmans. Dan geef ik het woord aan de heer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Ja, dank. Ik zal het iets korter houden. Kijk, het is een best wel groot verlies dat je hier te zien krijgt voor het ontwikkelgebied op de grondexploitatie. En dat is natuurlijk altijd jammer.

Tegelijkertijd zien we ook dat we daar weinig aan kunnen doen als gemeente door de ontwikkelingen van de markt, maar ook door bouwkosten en andere dergelijke effecten. Ja goed, dan kan je niet anders dan dat verlies nemen en kijken wat je daar ertegen kan doen om het verlies tegen te gaan. Echter, het zit hem juist in dat tegengaan waar de onzekerheden in zitten en als je dan kijkt naar eventuele besparingsmogelijkheden, dan moet je die nu in gaan zetten. En goed, daar hadden we het in het Forum ook over, dat wordt dus ook gedaan. Alleen heb je als raad weinig zicht en weinig sturingselementen om die maatregelen te monitoren. En vandaar ook dat we met de motie van D66 en eerdergenoemde partijen ook medeondertekenen, om daar in ieder geval een kader aan mee te geven. Want het is namelijk met die besparingsmogelijkheden de eerste zaken die sneuvelen in zo’n wijk, zijn de zaken die gaan over die leefbaarheid in een wijk. En dat is jammer. Dat gaat over de architectuur, dat gaat over het groen in de wijk, dat gaat over de faciliteiten die daarin worden aangeboden, de ruimte die je in zo'n wijk hebt en dat wil je niet verliezen. Zeker niet in een wijk zoals RijswijkBuiten die juist ervoor bedoeld was om ruim te kunnen leven en die dichtbij een park zat en daar het woongenot zo hoog mogelijk zou moeten liggen.

Dus vandaar ook dat wij de motie medeondertekenen en als een goede kaderstellende motie zien waarvan we hopen dat die tijdens de besparingen die moeten worden gaan gedaan, goed in het achterhoofd wordt gehouden, zodat we die kwaliteit kunnen borgen, ook in de toekomst van RijswijkBuiten. Dan hebben we nog een tweede motie, een motie voor de IPP. Daar kunnen we kort over zijn, daar kunnen we in meegaan. We hopen op een goeie terugkoppeling van die motie en ik ben ook nog even benieuwd naar de reactie van de wethouder. En dan als laatste zal nog heel even in willen gaan op de oproep van de heer Van Enk om in de wijk zelf nu geen parkeerplaatsen aan te gaan leggen, of althans een idee om dat te gaan ontwikkelen. Naar mijn mening was in deze wijk juist al een hoge parkeerdruk en ervaren bewoners van die wijk daar overlast van. Of overlast, die kunnen hun auto al niet kwijt. Dus ik vraag me af of dat nou juist de plek is om zo'n plan neer te gaan leggen. Daar zou ik nog graag van de heer Van Enk een reactie op willen in de tweede termijn wellicht. En daarbij laat ik het, bedankt. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan geef ik het woord aan mevrouw Van Maarseveen, GroenLinks. Mevrouw Van Maarseveen (GroenLinks): Dank u wel, voorzitter.

Een verliesrekening van 17 miljoen euro is een fors bedrag en GroenLinks Rijswijk vindt het dan ook zeker verstandig dat er een actieplan wordt opgesteld om het nadelige resultaat de komende jaren zoveel mogelijk te beperken. We vrezen wel dat efficiencyslagen en kostenbesparingen nadelige gevolgen hebben voor het groen in de bouwplannen en wij vinden dat er geen

concessies moeten worden gedaan met betrekking tot de kwaliteit van het groen, de biodiversiteit, de leefbaarheid en de voorzieningen. We willen graag voorkomen dat er weer een totaal versteende wijk wordt gebouwd waar groen, bomen, dieren, vogels en insecten zijn verdwenen. Niet alleen vanwege de biodiversiteit, maar ook vanwege de leefbaarheid. Door het opwarmende klimaat worden versteende gebieden zonder groen en bomen buitengewoon onplezierige en op termijn zelfs gevaarlijke plekken om te wonen. We ontvangen dan ook graag van het college de bevestiging dat er niet zal worden ingeboet op de kwaliteit van de plannen. Het groene en duurzame karakter van de bouwplannen moeten gewaarborgd worden. Daarom hebben we ook meegetekend met de motie van onder andere D66, CDA, PvdA, de motie Niet morrelen aan de kwaliteit van RijswijkBuiten. Trouwens ook een hele mooie naam voor een motie. En de motie van de VVD waarbij ze het college vragen om te onderzoeken of er mogelijkheden zijn om het resultaat op het bedrijventerrein te verbeteren zullen wij ook steunen. Dank u wel. De voorzitter: Dan u wel, mevrouw van Maarseveen. Dan geef ik het woord aan de heer Van der Veer van de Partij van de Arbeid. De heer Van der Veer (PvdA): Dank u wel, voorzitter. In het Forum, en ook in een eerder beeldvormende sessie, is uitgebreid gesproken over RijswijkBuiten.

De belangrijkste conclusie van die avonden was dat de huidige marktomstandigheden en de kosten met een veel grotere verliesvoorziening dan nu het geval is, opgenomen moet worden. Een verliesvoorziening van ruim 17 miljoen. U heeft aangegeven om met een actieplan te komen, wij kijken graag uit naar de resultaten van het actieplan met de voorstellen om het nadelige resultaat te voorkomen. In het Forum heeft de fractie van de Partij van de Arbeid aandacht gevraagd voor de terugloop van het totaal sociaal en goedkoop woningbouw, waarin de terugloop van 15,1 naar 14,3 inmiddels is ingezet. De fractie van de Partij van de Arbeid gaat ervan uit dat in het actieplan in ieder geval te waarborgen dat de 10 procent sociale woningbouw van het totaalaantal gebouwde woningen in RijswijkBuiten gewaarborgd blijft. Want helaas zien we maar vaak genoeg in den lande dat juist deze bouw onder druk komt te staan, waardoor ook woningbouw voor specifieke doelgroepen hieronder te lijden krijgt. Want kwaliteit van bouwen is ook diversiteit, is de Partij van de Arbeid van mening. Wil de wethouder of het college deze toezegging doen? De gezamenlijke motie, niet morrelen aan de kwaliteit van RijswijkBuiten van D66 onder andere, kunnen wij van harte steunen. We hebben dan ook meegetekend. Maar voorzitter, er speelt meer.

De grondexploitatie Sion – ’t Haantje wordt vooral gedacht aan de ontwikkeling van woongebieden Sion, Parkrijk, Pasgeld-West, maar ook het bedrijventerrein ‘t Haantje Pasgeld zit in deze GREX en kent vanaf het begin een groot nadelig grondresultaat. Het idee om deze eruit te halen en over te dragen aan bijvoorbeeld het IPP om meer financiële mogelijkheden te creëren kunnen we natuurlijk niet tegen zijn. De gezamenlijke motie van de VVD kunnen we daarom ook steunen. En daarmee hopen we de wethouder en het college genoeg handvatten te geven om met het actieplan aan de slag te gaan. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Kames van Rijswijks Belang. Mevrouw Kames (Rijswijks Belang): Dank u wel, voorzitter. Ja, vanavond gaan de miljoenen weer de tafel over. Het is natuurlijk al bij de vorige, dat er ook al miljoenen tekortkomen. Nu weer. Ja, dat vinden we best wel erg en ik begrijp wel dat er dus een hoop kosten allemaal duurder zijn geworden en noem maar op. Maar als we zo door blijven gaan dan is het straks, zijn we een A-status in Rijswijk. Dus wij zullen tegenstemmen. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kames. Dan ga ik kijken of de heer El Majjaoui, wilt u het woord voeren?

De heer El Majjaoui (Partij voor Gelijkheid & Rechtvaardigheid): Ja, dank u wel voorzitter voor het woord. Het is inderdaad teleurstellend dat er weer een overschrijding plaatsvindt. Het is ook een fors bedrag wat voorbeeld betreft de GREX. En goed, de twee moties die zijn ingediend, de eerste wat betreft, daar tekenen we mee, van de VVD. Wij vinden dat naast de financiële rol dat de deskundigheid ook belangrijk is, de mensen die betrokken zijn met het inrichten, ontwikkelen van industrieterreinen, dat het integraal moet gaan, vandaar dat wij ook meestemmen. En de tweede motie wat betreft inderdaad, je gaat bezuinigen en je gaat er ook voor zorgen dat je kosten bespaart en men moet niet tornen aan de kwaliteit van de openbare ruimte, biodiversiteit et cetera. Dus die balans moet in evenwicht blijven. Vandaar dat we ook deze motie zullen gaan ondersteunen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer El Majjaoui. Dan kijk ik even, dan ga ik het woord geven aan wethouder Van de Laar voor reactie op een aantal gestelde vragen in de eerste termijn. De heer Van de Laar: Voorzitter, dank u wel. Ik zal zo ingaan op de vragen die gesteld zijn, maar ik wil nog even stilstaan bij wat nou precies ter besluitvorming voorligt, namelijk het vaststellen van de grondexploitatie. Dat is bijna een soort van boekhoudkundige exercitie, namelijk dat de cijfers zijn zoals ze op dit moment zijn.

Het ophogen van de verliesvoorziening, dat is een verplichting vanuit de accountant omdat we weten dat de kosten hoger zijn moeten we dat opnemen in de jaarrekening. Dus dat vloeit voort uit ook een verplichting, een boekhoudkundige verplichting zou je kunnen zeggen. En het instemmen met het principe van de ontvlechting van de grondexploitatie van de bedrijventerreinen waar ook de VVD een motie over heeft gedaan. Dus daarmee wil ik zeggen we kiezen, dit is een ander voorstel dan het vorige voorstel waarin we kiezen om meer geld uit te geven voor een investering in de stad. Maar dit is vooral ook een wettelijke jaarlijkse herziening van de feiten zoals ze zijn. Dus daar kan je kaderstellend heel veel van vinden, en dat geeft u ook aan, maar we kunnen de feiten niet ontkennen dus dat maakt ook iets aan over, bent u het eens met de cijfers zoals ze gepresenteerd zijn, ja of nee? Of je daar voor of tegen wil stemmen. U geeft heel duidelijke richtlijnen aan vanavond, verschillende richtlijnen, maar allemaal op kaderstellend niveau. Het CDA geeft aan tegen verdichting te zijn, meerdere partijen, omdat de kwaliteit van ruime opzet van de wijk en juist de eengezinswoningen, onder andere de appartementen, in een ruime opzet gewaarborgd moet blijven. Tegelijkertijd geeft Beter Voor Rijswijk aan dat er niet minder woningen moeten komen.

En dat zou ook een gevolg hebben voor de GREX, maar dat dat ook niet het geval. Dus daaruit concludeer ik, wij moeten ons gewoon aan het programma houden zoals dat nu in de GREX staat, de aantallen die daarin staan van 3.651, dat kan nog hier en daar een beetje verschillen, maar dat is het aantal waar we aan werken, maar niet grote verdichting, maar ook niet stukken minder. Tegelijkertijd geeft een groot deel van de raad aan, moeten we de kwaliteit die in 2012 is neergezet, die moeten we waarborgen en die moeten we behouden ten aanzien van allerlei waarden zoals groen, GroenLinks en D66 hebben iets over architectuur, is daarover gezegd. Maar de mooie leefbaarheid, Wij. zegt dat heel nadrukkelijk en de ecologie D66. En dat heeft u duidelijk verwoord in een motie en goed dat u daar, als u daarover stemt, om dat kader ook daadwerkelijk vast te leggen. Dan is er ook echt een vraag gesteld over het aantal sociaal. Het aantal sociaal op dit moment, de 10 procent die is afgesproken die wordt behaald over het aantal zoals er oorspronkelijk in de GREX is opgenomen. Dus voor de verdichting van 2019. En dan kom je uit op een getal van 334, wat ook in de GREX staat. Maar als je de 10 procent nou zou nemen over het totaalaantal woningen, het totaalaantal woningen is 3.561, dat is dus een verschil van 22 woningen, daar zouden we naar moeten kijken of dat ook kunnen halen.

Maar op dit moment is het zo dat die 10 procent in ieder geval over het oorspronkelijk aantal wordt gehaald. Overigens, in 2012 werd er nog op een andere manier, werd er ook over 30 procent sociaal gesproken, want het ging over 10 procent sociale huur en 20 procent bereikbare koop en huur. Dus dat ten aanzien van die 10 procent. We zullen inzichtelijk maken, ook richting het actieplan, dat als je 10 procent over het totaal wil behalen wat dat dan voor financiële consequenties heeft en dan kunnen we daar

gewoon in alle transparantie gezamenlijk een bestuurlijke keuze in maken. Dat ten aanzien van de vragen. Ik wil het moment toch ook even gebruiken om stil te staan bij, in deze openbare raadsvergadering, dat RijswijkBuiten tien jaar bestaat, dat dat een heel feestelijke iets is. Dat is iets minder feestelijk geworden met deze ophoging van de verliesvoorziening, dat is nog geen verliesrekening overigens, wat iemand zei, dat moet nog blijken op het moment dat de GREX daadwerkelijk wordt afgerekend. Een verliesvoorziening. Maar gedurende het hele jaar zullen we op verschillende punten stilstaan bij het feit dat het tien jaar bestaat, onder andere gisteren met de sleuteloverdracht door minister Hugo de Jonge aan de nieuwe huurders van de Woonfonds-woningen, waar een aantal van u ook bij aanwezig waren. Dat was een heel feestelijk moment. Net zoals de start bouw van Buitenpoort en meerdere van dat soort momenten. Dus het gaat door, de bouw gaat door, dat is denk ik een heel goed teken. En samen met uw suggesties en kaderstellende moties kunnen we daarin voort. Voor de motie over de IPP geef ik graag het woord aan de eerste portefeuillehouder IPP, de heer Van Damme. De voorzitter: Dan geef ik graag het woord aan wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Ja, dank u wel voorzitter. Ja de motie, ik noem hem even bedrijventerrein t Haantje’, vind ik echt creatief nagedacht.

Er is creatief nagedacht over hoe je daar ook mee om kan gaan. Ik moet daar wel bij zeggen dat we dat natuurlijk wel binnen het IPP bespreekbaar moeten maken, maar als je kijkt naar het kaartje en de clustering van de bedrijventerreinen, dan dat betekent dat in de opgave die we hebben, vanuit ook EZK aangegeven en MRDH, dat we echt een tekort aan bedrijventerreinen gaan krijgen, wel een kansrijke weg om te bewandelen, om te kijken hoe je die propositie via die kant, subsidies, elkaar, de bedrijventerreinen zo kan versterken om dan subsidies binnen te halen vanuit ofwel EZK, ofwel de provincie. Dus ik zal dat, of we zullen, ik ben niet de enige in het IPP of het industrieschap die in het bestuur zit, bespreekbaar maken. Want die druk op die bedrijventerrein is groot. Dus ja, voelt als een steun in de rug, vooral om de bedrijventerreinen elkaar te laten versterken en tegelijkertijd daarmee misschien de grondexploitatie RijswijkBuiten te helpen. Ja dat eigenlijk, dus is het positief, we kunnen dat, het is een goed voorstel. De voorzitter: Dank u wel, aan de wethouder Van Damme, ook voor zijn reactie op de motie. Dan ga ik terug naar u raad. Is er behoefte aan een tweede termijn? Zijn uw vragen goed beantwoord? Ik zie een hand van mevrouw Kames en dan ga ik naar mijnheer Dolmans. Mevrouw Kames (Rijswijk Belang): Dank u wel, voorzitter.

Ja, ik wilde eigenlijk zeggen dat ik door de emoties van vanavond per abuis zeg A-status, maar ik bedoelde artikel 12-status. De voorzitter: Prima. Dan geef ik het woord aan de heer Dolmans van D66. De heer Dolmans (D66): Ik heb nog geen antwoord op de vraag, hoe garandeert u de ecologische structuur in het gebied in overeenstemming met de aanbeveling van het TAUW-rapport? En hoe gaat u de biodiversiteitsontwikkeling nu daadwerkelijk in de gaten houden? Ik heb daar diverse malen vragen over aan het college gesteld. Er liggen inmiddels ook schriftelijke vragen van GroenLinks. Ik zou graag van de verantwoordelijke wethouder willen horen wanneer die vragen beantwoord gaan worden. En ja, dat is heel erg van belang voor de ontwikkeling van de rest van het gebied. De voorzitter: De heer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Voorzitter, de heer Van Dam had mij nog een vraag gesteld en ik had het net over Pasgeld. Ik weet niet van een huidige parkeerdruk in Pasgeld, niet in de strook tussen de Kleiweg en het spoor. Maar al zou die er zijn geweest in theorie, dan nog denk ik dat je dus bij de aanleg van een nieuwe wijk

bewoners trekt die op dat moment een keuze maken voor welk vervoer ze gaan bezigen. Dat is een bekend fenomeen, hebben we het weleens vaak over gehad en die keuze kun je beïnvloeden op het moment dat je gaat bouwen. Daar zou ik een groot voorstander van zijn. Het gaat eigenlijk om drie elementen. We hebben een energie neutrale wijk, dat gaat om de woningen zelf, we willen een wijk waar we geen tegels hoeven te wippen omdat ze niet worden neergelegd, dus dat die ruimte is voor groen. En dat kan alleen maar als je dus ook het autobezit voorkomt door aanvankelijk meteen voor goeie vervoersvoorzieningen te zorgen. En dat zou ook helemaal in lijn zijn met onze mobiliteitsstrategie. En wat je nu bijvoorbeeld ziet in Parkrijk, dat is een hele mooie naam, maar daar worden bewoners gevraagd om in hun tuintje hun auto te parkeren. Dus in plaats van tegels wippen vragen waar eigenlijk aan bewoners, als ze een auto hebben, om die tegels aan te gaan leggen. En dat vind ik zonde als we praten over een visitekaartje. Dus ik zou de wethouder ook nog een suggestie willen meegeven voor het tienjarig bestaan, misschien nog een feestelijke opening van een paar nieuwe bushaltes in de wijk. Dat zou absoluut geen luxe zijn. Want die ene die er nu is, dat is eigenlijk, daar zouden we ons een beetje voor moeten schamen dat die situatie nog steeds voortbestaat. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Ik zie dat mijnheer Van Dam u wil interrumperen. De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Ja, en tegelijkertijd in combinatie met de tweede termijn misschien. Want het laatste wat de heer Van Enk raakt, dat was ook precies de reden waarom ik mijn vraag stelde. We kunnen pas een autoloze wijk creëren op het moment dat er een goed alternatief is. En dat is natuurlijk ook in lijn met de mobiliteitsstrategie die we hebben afgesproken. Want iemand die geen auto heeft, die moet wel ergens komen tegenwoordig, ook al is het maar naar de buren in Den Haag. En dat kan op de fiets soms toch nog wat langer zijn dan gewenst, ook al ben je nog zo'n sportief iemand. Dus daarvoor is een extra bushalte, een tramlijn of een ander dergelijke vervoersvorm natuurlijk wel nodig. En die is nu ondermaats, zeker in dat gebied. Dus ik denk dat we helemaal op één lijn zitten. En daar wou ik het even bij laten. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan geef ik het woord aan wethouder Van de Laar voor de … Mijnheer Braam van Beter Voor Rijswijk, u heeft ook een vraag of opmerking voor de tweede termijn. De heer Braam (Beter voor Rijswijk): Ja, met nadruk nog even voor de tweede termijn. Het is belangrijk dat dat we hier moeten constateren dat we nog een aantal jaren te gaan hebben voordat überhaupt RijswijkBuiten wordt opgeleverd.

En ik ben vooral ook nieuwsgierig naar de plannen die vanuit het college in samenspraak met de raad zullen komen om beperkingen op natuurlijk die verliezen te kunnen realiseren. Waarbij ik er ook van overtuigd ben dat er best nog zo links en rechts wat ruimte is te vinden, gelet op hetgeen wat ik in ieder geval achter de schermen heb mogen waarnemen. Ik wil wel nog even meegeven, en dan gaat het nadrukkelijk over die tweede motie die is ingediend die BvR niet ondersteunt. Op zich, de oproep in de richting van het college zou ik haast zeggen is eigenlijk met meer een oproep in de richting van de raad, die ondersteun ik wel, maar dat is geen oproep voor het college. Is een oproep voor de raad, dat wij als raad feitelijk ieder geval alles op alles moeten zetten om de pijlen de goeie kant op te laten sturen en de risicobeheersing. In ieder van de kwaliteitsbeheersing, daar zitten we zelf bij. Het enige waar we het college voor extra op kunnen roepen, is op zoek te gaan naar subsidies. En daar hebben we al vaker, ook vanuit Beter Voor Rijswijk aangegeven, dat als we geen subsidieoloog hebben, dat het misschien toch eens verstandig is om zo iemand in huis te halen, want die verdient zijn geld dubbel en dwars terug. Maar de motie als zodanig zoals die hier voorligt, kunnen we als zodanig niet ondersteunen omdat hij feitelijk niet klopt.

Maar we begrijpen de inhoud, we begrijpen het doel, daar staan we ook achter. We hebben in eerste termijn al aangegeven niet morrelen aan de plannen, dus dat betekent ook dat wat er ligt aan plannen voor het bouwen, daar moeten we nu maar eens aan vasthouden. Want er is nog een ander puntje, daar wil ik dan mee afsluiten. We willen ook heel graag een voorstationnetje

hebben in RijswijkBuiten, het openbaar vervoer is net even genoemd, maar dat gaat dus ook om de NS. Op het moment als we gaan tornen aan het aantal woningen in dat gebied, kan ik u op een briefje meegeven dat de NS en het rijk op dat moment al heel snel zullen zeggen, waarom daar een voorstation als er niemand woont? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Braam. Nog anderen? Mijnheer Van der Veer van de Partij van de Arbeid. De heer Van der Veer (PvdA): Dank u wel, voorzitter. Wethouder, bedankt voor in ieder geval de toezegging van de 10 procent, de 334 woningen. Maar ik weet zeker dat u met uw actieplan tot de 10 procent totaal gaat komen. Al zijn het maar 22 hele mooie tiny houses in de kwaliteit groenstructuur waar bewoners en wij als raad om vragen om die vooral te behouden in RijswijkBuiten. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Mevrouw Kames, u had het woord gevoerd, toch? Mevrouw Kames (Rijswijks Belang): Ik wilde eigenlijk een interruptie op mijnheer Van der Veer. Ik vind het altijd wel heel mooi dat er nu natuurlijk gevraagd wordt voor sociale huurwoningen, maar we merken dus vanavond al dat dus de kosten van de GREX, omdat de grond er helemaal niet meer uitkomt en ook als je sociale huur wil bouwen, dan moet er toch wel goedkoper gebouwd worden terwijl alle kosten alleen maar duurder worden.

Dus er is geen belegger of aannemer die daaraan gaat beginnen, want die willen wel graag winst draaien. Ik denk dat dat heel moeilijk wordt. De voorzitter: Mijnheer Van der Veer, wilt u daarop reageren? De heer Van der Veer (PvdA): Zoals u wellicht weet, en de wethouder heeft het net ook beaamd, er ligt een afspraak al sinds van voor 2019 dat er in ieder geval 10 procent, de 434 woningen er gaan komen en wij hopen natuurlijk, mochten er mogelijkheden zijn en wellicht kunnen we die zelf creëren als gemeente in de grondexploitatie, om die 22 extra woningen aan toe te voegen. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Kames, nog een laatste … Mevrouw Kames (Rijswijks Belang): Dank u wel, voorzitter, maar wie moet het dan op een gegeven moment gaan betalen? Wij hebben natuurlijk al 17 miljoen te kort. De voorzitter: Ik geef als laatste, mijnheer Van der Veer, wilt u daarop reageren? De heer Van der Veer (PvdA): Voorzitter, volgens mij heeft de wethouder duidelijk antwoord gegeven, de cijfers die er staan en wie weet komen er meer. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik nu het woord geven aan mijnheer Van de Laar. De heer Van de Laar: Het thema van Rijswijk tien jaar is tien. Alles is tien, maar tien bushaltes wordt misschien wat veel. Maar we doen wel ons uiterste best om minimaal één bushalte extra erbij te krijgen.

En mijn excuses aan de heer Dolmans, want inderdaad u heeft gevraagd vanavond ook naar de ecologie en Pasgeld. Zoals u weet is er een TAUW-rapport geschreven over de ecologische kansen die er zijn, met ook de ontwikkeling van Pasgeld-Oost en daar heeft u ook moties voor ingediend. Dat dat uitgevoerd moet worden en TAUW heeft een vervolgopdracht gekregen om dat ook daadwerkelijk uit te werken in de huidige ontwikkeling. En daar is Pasgeld-Oost, en de mensen die aanwezig waren op die participatieavonden die weten ook, dat is de basis geweest waarop die ontwikkeling wordt gemaakt. En dat misschien wel tussenrapport, want er volgen misschien nog wel meerdere rapporten van TAUW, dat komt er binnen twee maanden geloof ik. Waarin dus die

kansen staan die we dan kunnen valoriseren of uitgewerkt. En ik heb net afstemming ook nog gehad met de heer Wit, de vragen over de biodiversiteit van GroenLinks, die worden gewoon binnen, het streven is natuurlijk om dat gewoon binnen de gestelde termijn te beantwoorden over de biodiversiteit. Ook in zijn algemeenheid, niet alleen RijswijkBuiten maar in de rest van Rijswijk ook; en de gevolgen van de bouwontwikkelingen voor, de gevolgen voor biodiversiteit van het bouwen. Dus die zijn in behandeling. En dan kijk ik naar de BVR, de plannen die we samen zouden kunnen maken voor het beperken van de verliesvoorziening, daar heb ik in het Forum aangegeven dat we daar in Q3 mee willen komen. We zijn aan het kijken of we daar niet ook al eerder met u raad over van gedachten kunnen wisselen. Maar als je kijkt naar de agenda is er voor de zomer, is uw eigen agenda ook echt ongelooflijk druk. Dus in ieder geval dat we voor in Q3, we daar in ieder geval weer over hebben. En ten aanzien van sociale woningbouw, ik denk dat ik een en ander wel heb gezegd. Het is inderdaad wel zo dat het zoeken is naar hoe zouden we dat dan moeten kunnen, hoe zou dat dan gefinancierd worden. Maar dat wordt gewoon inzichtelijk gemaakt aan u raad. De voorzitter: Mijnheer Van de Laar, ik zag aan de hand van de heer Dolmans. Ik weet niet of dat nog sprake is.

De heer Dolmans (D66): Jazeker, want het eerst gedeelte van de vraag is dan beantwoord. Er komt over twee maanden een tussenrapport van TAUW. Dat zullen we met belangstelling gaan lezen. Maar de andere vraag is nog niet beantwoord. En ik ga hem dan maar even iets scherper stellen, bent u al begonnen met het monitoren van de biodiversiteit in het gebied? En zo nee, wanneer gaat u daarmee beginnen? De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Van de Laar, of is het mijnheer Wit? Ik weet niet, biodiversiteit is mijnheer Wit natuurlijk. De heer Van de Laar: Ja, ik denk dat we een definitie, of dat we een overleg moeten inplannen over wat monitoring exact is. Bij alle plannen die nu ontwikkeld worden in Pasgeld wordt er een analyse gemaakt van, er is een TAUW-analyse gemaakt van in het gebied, wat is er allemaal aan biodiversiteit. En bij ieder bouwplan wordt er weer een analyse gemaakt van wat zijn de doelsoorten die ter plekke zijn en hoe kunnen die worden behouden, of maatregelen worden genomen voor andere broedlocaties of foerageerlocaties en dat soort zaken. Over het biodiversiteitsbeleid met de heer Wit besproken, dat komt terug in het groenbeleid wat in Q3, Q4 wordt besproken, of waar een nieuw beleid over wordt gemaakt.

Dus dat is de manier waarop we op dit moment met biodiversiteit bezig zijn en proberen te waarborgen dat die kansen oorspronkelijk uit dat TAUWrapport ook gemanifesteerd worden. Ik kan niet anders zeggen dan dat, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Dolmans, laatste keer. Ik merk dat bij dit agendapunt, het gaat nu over wat breder dan de grondexploitatie. De heer Dolmans (D66): Ja precies, dus we gaan een beetje buiten de orde van de vergadering. Maar ik constateer wel dat, er is natuurlijk wel een directe relatie. Ik constateer wel dat die eerdere toezegging van het college van eind vorig jaar gewoon niet is nagekomen. Dat vind ik heel erg jammer. En ik ga op een ander moment het college wel oproepen om gewoon te gaan monitoren, want dat was de afspraak. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie mijnheer Van Dam van Wij.Rijswijk. De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Ik zou hier toch een kleine toevoeging inderdaad aan willen doen. Want de discussie van we moeten gaan kijken wat de definitie van monitoring is, vind ik niet een hele sterke. Ik bedoel, monitoring is het stelselmatig rapporteren van een ontwikkeling in een gebied. Daar hoeven we volgens mij niet een hele lange discussie over te hebben. Als hier wordt beweerd dat we met een enkele keer een TAUW-