Tweede halfjaarrapportage 2024

LEESWIJZER

3

1.

5

NAJAARSNOTA 2024 FINANCIËLE VERWERKING EERDER GENOMEN RAADSBESLUITEN

6

PROGRAMMA ALGEMEEN BESTUUR EN ORGANISATIE

7

PROGRAMMA OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID

9

PROGRAMMA VERKEER EN VERVOER

11

PROGRAMMA ECONOMIE EN WERKEN

12

PROGRAMMA ONDERWIJS

14

PROGRAMMA SPORT, CULTUUR EN RECREATIE

16

PROGRAMMA SOCIAAL DOMEIN

17

PROGRAMMA WONEN EN LEVEN

25

ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN

31

PARAGRAAF BEDRIJFSVOERING

33

PARAGRAAF FINANCIERING

36

ONTWIKKELING INVESTERINGSKREDIETEN 2024

37

FINANCIEEL OVERZICHT

38

LIJST VAN GEBRUIKTE AFKORTINGEN

40

Pagina 2 van 40

LEESWIJZER Het college van de gemeente Rijswijk biedt u deze tweede halfjaarrapportage 2024 aan. Terugblik eerste halfjaarrapportage 2024 en Kadernota 2025 Het door de raad vastgestelde begrotingssaldo 2024 in de eerste halfjaarrapportage 2024 is € 1,7 miljoen negatief. Dit is tot stand gekomen door een budgetoverheveling van 2023 naar 2024 voor € 1,5 miljoen en negatieve begrotingsbijstellingen in de eerste halfjaarrapportage 2024 ter hoogte van per saldo € 2,2 miljoen, ten opzichte van de beginstand in de meerjarenbegroting 2024-2027 van € 2 miljoen. Financieel gezien staat de gemeente de komende jaren voor een grote uitdaging. Om tot een evenwichtige begroting te komen, zijn in de Kadernota 2025 mogelijke maatregelen gepresenteerd die daaraan bijdragen. De maatregelen die daadwerkelijk worden doorgevoerd en vanaf 2024 al financieel effect hebben, zijn in deze halfjaarrapportage opgenomen. Andere maatregelen die worden doorgevoerd, worden in de meerjarenbegroting 2025-2028 opgenomen. Tweede halfjaarrapportage 2024 De actualisatie van het financiële beeld in de tweede halfjaarrapportage leidt tot positieve bijstellingen van € 2,3 miljoen in 2024. De bijstelling wordt voornamelijk veroorzaakt door bijstellingen uit de Kadernota en een extra bijdrage uit de Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie.

De bijstellingen van de Septembercirculaire zijn in deze halfjaarrapportage niet verwerkt omdat deze nog niet beschikbaar waren ten tijde van het opstellen van de halfjaarrapportage. De raad wordt hierover geïnformeerd via een Raadsinformatiebrief. Aankondiging aanpassing Slotwijziging Jaarlijks wordt in de raadsvergadering van december de Slotwijziging geagendeerd. In de Slotwijziging worden wijzigingen op investeringskredieten en reserves aan de raad voorgesteld om de begroting op deze onderdelen zo actueel mogelijk vast te stellen. Vanaf 2024 willen we daar twee onderdelen aan toevoegen: • Neutrale wijzigingen, waarbij lasten en baten die direct aan elkaar gekoppeld zijn voor hetzelfde bedrag aan te passen (zoals de Specifieke Uitkeringen). • Herziening van de urentoerekening, waarbij de toerekeningen aan beleidsproducten neutraal worden herverdeeld. Pensioenen wethouders De pensioenen voor wethouders worden op dit moment niet uitgevoerd door het ABP. Elke gemeente regelt dat nu op een eigen manier. Mogelijk gaat dat per 2028 veranderen maar daar is nog geen zekerheid over. Het adviesbureau dat de pensioenen van de wethouders berekent heeft uitgerekend dat een overgang naar het ABP bijna € 1,4 miljoen zou kunnen gaan kosten. Gezien de onzekerheid over een eventuele overgang naar het ABP worden hiervoor (nog) geen kosten geraamd.

Wanneer hierover wel duidelijkheid is, worden de gevolgen daarvan aan de gemeenteraad voorgelegd. Financiële ontwikkeling jeugdzorg De meerjarige financiële ontwikkeling in de jeugdzorg is onzeker. Knelpunten in de jeugdzorg kennen momenteel een landelijke, regionale en lokale structurele aanpak. Het doel van deze aanpak is verbetering van de kwaliteit en effectiviteit van de hulp en stijgende zorgkosten onder controle houden om het jeugdstelsel op lange termijn betaalbaar te houden. De onzekerheid rondom het financieel effect van de aanpak en de ontwikkeling van de aanspraak op jeugdzorg vormen een risico in het sluitend houden van onze begroting. Pagina 3 van 40

Financiële consequenties najaarsnota De financiële consequenties van de najaarsnota zijn opgenomen in deze rapportage. Ze zijn als volgt opgebouwd (V=voordeel, N=nadeel): Stand na eerste halfjaarrapportage 2024 Beginstand vóór de najaarsnota Najaarsnota 2024: Eerder genomen raadsbesluiten Programmatotaal ontwikkelingen Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Bedrijfsvoering Financiering

Totaal inclusief de najaarsnota

N V V N V

1.702.000 N

1.702.000

V

2.294.000

V

592.000

0 1.551.000 492.000 443.000 694.000

De actualisatie van het financieel beeld leidt tot een voordelig saldo voor 2024 van € 592.000. Hierbij wordt opgemerkt dat de Septembercirculaire nog niet ontvangen is. De Septembercirculaire kan nog bijstellingen bevatten, zowel voordelig als nadelig. De raad wordt hierover zo spoedig mogelijk via een Raadsinformatiebrief geïnformeerd.

Pagina 4 van 40

1. NAJAARSNOTA 2024

Pagina 5 van 40

FINANCIËLE VERWERKING EERDER GENOMEN RAADSBESLUITEN Na het vaststellen van de eerste halfjaarrapportage 2024 zijn geen raadsbesluiten genomen waarvan de financiële verwerking in deze halfjaarrapportage moet worden meegenomen.

Pagina 6 van 40

PROGRAMMA ALGEMEEN BESTUUR EN ORGANISATIE Beleidsproduct Burgerzaken (0030) Documenten Burgerzaken De lasten voor reisdocumenten zullen op basis van de huidige prognoses € 92.000 lager uitvallen dan begroot. Tegelijkertijd is het de verwachting dat vanwege de paspoortpiek de baten en lasten voor reisdocumenten in 2025 en 2026 hoger zullen uitvallen dan nu begroot. Het aantal aanvragen voor rijbewijzen ligt achter op hetgeen begroot is. De oorzaak hiervan is onder andere dat minder 18-jarigen zich hebben gemeld voor de aanvraag van een rijbewijs. De baten zullen € 20.000 lager uitkomen. De verwachte uitgaven komen € 30.000 lager uit. Onder andere door minder aanvragen VOG loopt het aantal aanvragen achter op de begroting met waarschijnlijk een structureel effect. Hierdoor zijn de verwachte baten € 30.000 lager en de uitgaven € 10.000 lager. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Documenten Burgerzaken lasten Documenten Burgerzaken baten

Burgerzaken (0030) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

132 -50

75 43

39 115

111 -30

111 -30

Beleidsproduct Verkiezingen / referenda (0031) Lagere kosten Europese verkiezing De kosten van de in juni georganiseerde Europese verkiezing vallen € 30.000 lager uit. Dit wordt met name veroorzaakt door de lagere kosten voor porto- en verzendkosten. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Lagere kosten Europese verkiezing

Verkiezingen / referenda (0031) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

30

-

-

-

-

Beleidsproduct Publieke dienstverlening (0032) Uitvoeringsprogramma Digitale Dienstverlening Zoals vermeld in het raadsvoorstel Budgetoverheveling 2023 naar 2024 (RV24-016) zijn in 2023 door personele beperkingen minder applicaties ontsloten en processen gedigitaliseerd dan aanvankelijk gepland. De herijking en herprioritering van het uitvoeringsprogramma digitale dienstverlening die daarop heeft plaatsgevonden, heeft ook geleid tot een herziening van de meerjarenbegroting, waarvan de begrotingswijziging is opgenomen in deze halfjaarrapportage. Ook wordt het budget saldoneutraal overgehangen van het beleidsproduct Publieke Pagina 7 van 40

Dienstverlening naar het beleidsproduct Maatschappelijke Ontwikkelingen (zie paragraaf Bedrijfsvoering). Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Uitvoeringsbudget programma Digitale Dienstverlening

Publieke dienstverlening (0032) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

602

189

-

-

-

Beleidsproduct Bestuursondersteuning raad en rekenkamerfunctie (0060) Kostenstijging Griffie Reële inflatie leidt tot prijsstijgingen. Dat geldt ook voor de diensten die de Griffie afneemt van leveranciers. De structurele verhoging van het budget is nodig om stijgende (ICT) kosten op te vangen en voor de doorontwikkeling van de Microsoft 365 omgeving van de gemeenteraad. Accountantscontrole In 2021 zijn de accountantsdiensten aanbesteed voor een periode van 3 jaar met de optie tot verlenging met een periode van 2 keer 1 jaar. Sinds de aanbesteding zijn er verschillende wijzigingen geweest die leiden tot extra werkzaamheden voor de accountant. Zo is het aantal Sisa regelingen zeer fors gestegen. De controle hiervan is zeer arbeidsintensief. Ten opzichte van 2021 zijn de controlekosten voor de Sisa alleen al met circa € 45.000 toegenomen. Daarnaast heeft de afronding van de jaarrekeningcontrole veel meer tijd in beslag genomen dan was voorzien. Per saldo zijn de accountantskosten over de controle van de jaarrekening 2023 € 100.000 hoger uitgevallen dan geraamd. Omdat de controle in 2024 is uitgevoerd, worden deze kosten in 2024 verantwoord. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig

Bestuursondersteuning raad en rekenkamerfunctie (0060) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

Kostenstijging Griffie Accountantscontrole

-15 -100

-15 -

-15 -

-15 -

-15 -

Pagina 8 van 40

PROGRAMMA OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID Beleidsproduct Openbare orde en veiligheid (1100) SPUK Preventie met Gezag Rijswijk wil de kans benutten om de komende drie jaar haar aanpak jeugdcriminaliteit te versterken. Met het landelijk programma Preventie met Gezag willen we gaan inzetten op een integrale aanpak. Hierbij worden bewezen preventieve interventies ingezet voor een meer structurele aanpak die geïmplementeerd en geborgd wordt en na 2027 voortgezet kan worden. Hiervoor is voor 3 jaar (juli 2024 t/m juni 2027) subsidie toegekend vanuit het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Doel van het programma is om te voorkomen dat kinderen, jongeren en jongvolwassenen in de leeftijd van 8 tot en met 27 jaar in de (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit terecht komen of daar verder in afglijden met focus op de preventieve aanpak In 2024 maken we een verdiepende analyse voor beter zicht op de actuele situatie voor (jonge) kinderen en beter zicht op specifieke doelgroepen zoals jonge aanwas en doorgroeiers. Ook dat doen we samen met partners, zodat we wetenschappelijk inzicht en data combineren met straatkennis en met signalen, trends en ontwikkelingen in onze wijken en scholen. De analyse gebruiken we vervolgens om keuzes te maken voor de inzet binnen Preventie met Gezag. Eind 2024/begin 2025 komt dit samen in een uitvoeringsprogramma en een begroting.

Zo kunnen we aansluiten bij bestaande inzet en investeren we gericht waar iets anders of extra’s nodig is. De voorlopige inzichten leiden tot de voorgestelde begrotingswijziging om de subsidie van € 1.239.670 (€ 1,5 miljoen vóór afdracht aan BTW compensatiefonds) te verdelen over de komende jaren. Invordering verbeurde dwangsommen In plaats van het opleggen van een last onder bestuursdwang kan het bevoegd bestuursorgaan besluiten om een last onder dwangsom op te leggen om een overtreding ongedaan te maken. De overtreder verbeurt van rechtswege de dwangsom wanneer niet binnen de termijn aan de last is voldaan. De inning van deze dwangsommen komt ten bate van het beleidsproduct Openbare orde en veiligheid. Het bedrag dat gedurende een jaar aan last onder dwangsom wordt opgelegd en geïnd valt heel lastig te voorspellen en kan hooguit via een halfjaarrapportage als begrotingswijziging worden voorgelegd. Daarom wordt nu voorgesteld om incidenteel een voordelige begrotingswijziging van € 354.000 te verwerken. Overheveling werkbudget pandbrigade Bij het kaderdebat in juli 2023 is het amendement over de pandbrigade aangenomen. Het onderliggende plan is in 2023 verder uitgewerkt en aangescherpt en de pandbrigade is begin 2024 van start gegaan. Het structurele financiële effect bedraagt € 365.000, dit is reeds opgenomen in de begroting 2024 onder Overhead.

Van deze € 365.000 is € 21.900 begroot als werkbudget. Met deze begrotingswijziging wordt dit werkbudget op het juiste beleidsproduct geraamd, namelijk van Overhead naar Openbare orde en veiligheid.

Pagina 9 van 40

Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Preventie met Gezag SPUK Preventie met Gezag Invordering verbeurde dwangsommen Overheveling werkbudget pandbrigade

Openbare orde en veiligheid (1100) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

-120 120 354 -22

-500 500 -22

-413 413 -22

-207 207 -22

-22

Beleidsproduct Brandweer (1200) Lagere kosten Functioneel Leeftijds Ontslag De kosten van het Functioneel Leeftijds Ontslag (FLO) vallen op basis van de huidige prognose € 185.000 lager uit dan begroot. Ondanks deze inschatting is het mogelijk dat de FLO-kosten aan het eind van het jaar toch nog hoger uitvallen dan nu wordt geraamd. De begroting 2025 wordt op basis van de nieuwe informatie bijgesteld. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Lagere kosten Functioneel Leeftijds Ontslag

Pagina 10 van 40

Brandweer (1200) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

185

-

-

-

-

PROGRAMMA VERKEER EN VERVOER Beleidsproduct Verkeer (2110) Verkeersregelinstallaties Door indexeringen, software updates en softwarematige aanpassingen voor STOMP en IVRI, komen de kosten naar verwachting hoger uit dan van tevoren ingeschat. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Verkeersregelinstallaties

Verkeer (2110) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

-100

-

-

-

-

Beleidsproduct Parkeren (2140) Kadernota K 4.19 Saldo parkeeropbrengst naar Algemene Middelen Tot nu toe werd het positieve resultaat van het parkeerbeleid aan de reserve Parkeren toegevoegd. Met de vaststelling van de kadernota 2025 wordt de maatregel toegepast om het resultaat niet meer te verrekenen met de reserve Parkeren, maar om het onderdeel te laten zijn van het exploitatieresultaat. In de Kadernota 2025 werd een ander resultaat gepresenteerd omdat daar het effect werd getoond van de overgang van de Parkeerreserve naar de Algemene reserve. Omdat de verrekening van het resultaat van het parkeerbeleid niet werd begroot, levert de omzetting geen begrotingsvoordeel op. De nadelen voor 2024-2026 die in de tabel hieronder worden getoond, hebben te maken met de gewijzigde onttrekking van de reserve voor het betalen van de kosten voor de Orchard. Dat wordt nader toegelicht bij de post hieronder en bij het beleidsproduct Ruimtelijke ordening. Dekking Orchard uit reserve Parkeren De bijdrage voor de Orchard zou voorheen in 2023-2026 worden betaald uit de reserve Parkeren. De afspraak is gewijzigd waardoor deze kosten nu in één keer ten laste komen van 2026. De eerder geraamde onttrekkingen uit de reserve worden hierop aangepast. Zie ook de toelichting bij het beleidsproduct Ruimtelijke ordening.

Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Kadernota K 4.19 Saldo parkeeropbrengst naar Algemene middelen Dekking Orchard uit reserve Parkeren

Pagina 11 van 40

Parkeren (2140) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

-564

-449

-449

86

86

- 1.871

-

-

-

PROGRAMMA ECONOMIE EN WERKEN Beleidsproduct Economische aangelegenheden 3100 MRDH subsidiebijdrage Energy Cave De Energy Cave is een publiek-privaat samenwerkingsverband rondom de warmtetransitie dat verder geprofessionaliseerd wordt in entiteit, organisatie en governance. In dat kader heeft de Energy Cave in maart 2023 een financiële bijdrage vanuit de MRDH ontvangen ten behoeve van de versterking van de Energy Cave. In totaal is € 558.000 ontvangen voor een periode van 2 jaar; € 262.000 voor het eerste jaar (periode 1 maart 2023 tot 1 maart 2024) en een bijdrage van maximaal € 296.000 voor het tweede jaar (periode 1 maart 2024 tot en met 1 maart 2025). Deze laatste onder de opschortende voorwaarde dat er een structurele vorm van aanwezigheid is van een onderwijsinstelling. Deze aanwezigheid kan de volgende vorm hebben: a) Een mbo- en/of hbo-instelling heeft formeel bevestigd voor minimaal nog eens twee jaar na de projectperiode structureel aanwezig te zijn in de Energy Cave met onderwijsactiviteiten gerelateerd aan energietransitie, geothermie en (energie)techniek, of b) Een mbo- en/of hbo-instelling heeft formeel bevestigd fysiek onderdeel te gaan worden van de Energy Cave Campus door huisvesting op de At the Park locatie in Rijswijk. Met het bekrachtigen van de samenwerking tussen de Energy Cave en Via Delta / ROC Mondriaan wordt aan de voorwaarde onder sub a) voldaan.

Concreet betekent dit dat de projectbijdrage voor het tweede jaar wordt ontvangen. De baten en kosten van de € 296.000 worden hiermee verdeeld over 2024 en 2025 conform onderstaande tabel. Stichting Hoteloverleg Vanuit het coronamaatregelenpakket is er nog budget in de reserve beschikbaar ter ondersteuning van stichting Hoteloverleg Rijswijk. De Rijswijkse hoteliers hebben zich verenigd in de stichting met als doel: het organiseren van activiteiten en arrangementen met lokale ondernemers/ organisaties ter promotie van de stad. Voor het restant van 2024 worden hier nog minimale uitgaven voor verwacht (€ 10.000). In 2024 staat er € 30.000 geraamd. Wel wordt in het tweede deel van het jaar met de stichting verder gesproken over de activiteiten voor 2025. Zodoende is het wenselijk om het verschil, € 20.000, beschikbaar te stellen voor 2025. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Energy Cave MRDH subsidiebijdrage Energy Cave Stichting Hoteloverleg Reservemutatie Stichting Hoteloverleg

Pagina 12 van 40

Economische aangelegenheden (3100) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

-226 226 20 -20

-71 71 -20 20

-

-

-

Beleidsproduct Nutsbedrijven (3300) Kadernota Opbrengst cumprefs Stedin ten gunste van Algemene middelen De dividendopbrengst voor cumprefs Stedin werd voorheen toegevoegd aan de reserve Investeringsfonds energietransitie en klimaat. Een genomen maatregel uit de Kadernota 2025 is om de opbrengsten niet meer ten gunste te brengen van de reserve Investeringsfonds energietransitie en klimaat maar op te nemen in het exploitatieresultaat. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Kadernota Opbrengst cumprefs Stedin ten gunste van Algemene middelen

Pagina 13 van 40

Nutsbedrijven (3300) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

329

329

329

329

329

PROGRAMMA ONDERWIJS Beleidsproduct Huisvesting scholen (4010) Winstwaarschuwing: Betonrot Stanislas college Het Stanislas college heeft een spoedaanvraag ingediend via het huisvestingsprogramma voor de vergoeding van kosten die samenhangen met betonrot in het schoolgebouw. In 2018 heeft de school een onafhankelijk rapport laten opstellen waarin een constructiefout werd vastgesteld. Destijds zijn enkele reparaties uitgevoerd maar recent gemaakte foto's in 2023 hebben aangetoond dat de betonrot nog steeds aanwezig is. De school heeft besloten om de noodzakelijke reparaties tijdens de zomerperiode uit te voeren, zodat er geen leerlingen in het gebouw aanwezig zijn. De eerste inschatting is dat het om circa € 100.000 aan reparatiekosten gaat. De gemeente zal beoordelen tot welke vergoeding zij vanuit de wet- en regelgeving verplicht is. Vergoeding inductieschade De Gereformeerde Scholengemeenschap Randstad heeft inductieschade gehad voor een bedrag van € 24.000 en heeft de gemeente verzocht deze kosten te vergoeden. De schade is gemeld bij de verzekeraar en de gemeente heeft het schadebedrag als vergoeding ontvangen. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Betonrot Stanislas college Kosten inductieschade Vergoeding inductieschade

Huisvesting scholen (4010) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

P.M. -24 24

-

-

-

-

Beleidsproduct Lokaal onderwijsbeleid 4030 Doorstroompunt (Regionale Meld- en Coördinatiefunctie) Jaarlijks ontvangt de gemeente Rijswijk een subsidie van de gemeente Den Haag voor de uitvoering van de Doorstroompunt taken en de uitvoering van het regionaal programma voortijdig schoolverlaten. Op basis van deze beschikking voor 2024 moet de begroting 2024 (en verder) zowel aan de baten- als kostenkant worden bijgesteld. Daarnaast zijn er wat omissies in de meerjarenbegroting 2024 en verder geslopen in de verdeling van deze baten over de diverse kostenposten. SPUK Onderwijsachterstandenbeleid Jaarlijks ontvangt de gemeente Rijswijk een specifieke uitkering onderwijsachterstandenbeleid voor het vormgeven van de wettelijke taken van de gemeente in het kader van het bestrijden van onderwijsachterstanden. Tot nu toe werden zowel de baten als de kosten niet begroot. Door de begroting te wijzigen worden deze baten en lasten alsnog rechtmatig. NPO-gelden De gemeente heeft in 2021 eenmalig een specifieke uitkering voor het bestrijden van coronaachterstanden gekregen. De middelen zijn te besteden tot 1 augustus 2025. Tot nu toe werden Pagina 14 van 40

zowel de baten als de kosten niet begroot. Door de begroting te wijzigen worden deze baten en lasten alsnog rechtmatig. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Baten Doorstroompunt (Regionale Meld- en Coördinatiefunctie) Doorstroompunt (Regionale Meld- en Coördinatiefunctie) Onderwijsachterstandenbeleid SPUK Onderwijsachterstandenbeleid NPO-gelden SPUK NPO-gelden

Pagina 15 van 40

Lokaal onderwijsbeleid 4030 Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

-89 -89 -89 -89 -89 89 89 89 89 89 -2.636 -2.680 -2.680 -2.680 -2.680 2.636 2.680 2.680 2.680 2.680 -174 -82 174 82 -

PROGRAMMA SPORT, CULTUUR EN RECREATIE Beleidsproduct Sport 5300 Brede SPUK – Lokaal Sportakkoord Vanuit de Brede SPUK regeling, onderdeel Lokaal Sportakkoord, was sprake van een klein budgetoverschot in 2023. Alleen in 2023 mogen overschotten vanuit de rijksregeling Brede SPUK tot 20% van het toegekende subsidiebudget worden meegenomen naar 2024. Dit is geregeld omdat gemeenten relatief laat de beschikking over de middelen krijgen in 2023. Hierdoor wordt de begroting voor 2024 verhoogd met € 8.000 voor zowel kosten als baten. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Brede SPUK – Lokaal Sportakkoord Dekking Brede SPUK – Lokaal Sportakkoord

Sport (5300) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

-8 8

-

-

-

-

Speeltoestellen en valondergronden Inter Amicos De voorfinanciering voor speeltoestellen en valondergronden Inter Amicos is gedekt vanuit het investeringsbudget vervanging speeltoestellen. Door de overname van de speeltoestellen en valondergronden is Inter Amicos hiervan eigenaar geworden en mag er niet worden afgeschreven op investeringen van derden. De gemeentelijke bijdrage moet om die reden worden opgenomen in de exploitatierekening 2024, waarvoor extra incidenteel budget nodig is. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Speeltoestellen en valondergronden Inter Amicos

Pagina 16 van 40

Speeltuinwerk (5800) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

-86

-

-

-

-

PROGRAMMA SOCIAAL DOMEIN Beleidsproduct Inkomen 6100 Hogere uitgaven BUIG De verwachting bij de eerste halfjaarrapportage 2024 was dat de kosten voor de BUIG met € 3.093.000 zou stijgen. Omdat de rijksbijdrage nog bijgesteld zou worden voor de loon- en prijscomponenten en de wijziging van het woonplaatsbeginsel en er extra en intensievere inzet op uitstroom naar werk gepleegd wordt, was de lastenbegroting toen voor € 1.593.000 gewijzigd. Ondertussen is per 1-7-2024 het minimumloon nogmaals gestegen met een percentage van 3,09%. Op basis van de huidige informatie verwachten we nog een aanvullende kostenstijging van € 1.550.000, met een kleine oploop vanaf 2025. Doordat naast de stijging van het minimumloon ook een daling is te zien van het uitkeringsbestand, blijft de totaal verwachte toename van de kosten BUIG over 2024 nagenoeg gelijk aan de prognose bij de eerste halfjaarrapportage. Hogere Rijksbijdrage BUIG Het Rijk stelt de rijksbijdrage voor de bijstand enkele keren bij gedurende het jaar, onder andere vanwege de aanpassingen op het minimumloon. Onze begroting volgt deze bijstellingen. Ten tijde van het opstellen van de tweede halfjaarrapportage is de omvang van de rijksbijdrage nog niet definitief vastgesteld. Op basis van de meest recente informatie is de inschatting dat deze met € 2.030.000 wordt verhoogd.

Naast het voordelig saldo op de BUIG zijn er ook een aantal nadelen binnen het beleidsproduct Inkomen die voor 2024 optellen tot € 175.000: • Structureel lagere baten BBZ bedrijfskapitaal van € 75.000. Het betreft hier een oude regeling (geldig tot 1-1-2020), waardoor de opbrengsten lager uitvallen. • Ten tijde van de coronacrisis konden ondernemers die in de problemen waren gekomen aanspraak maken op een TOZO Bedrijfskapitaal. Deze uitgaven werden 1 op 1 door het Rijk vergoed. De terugbetalingen op de verstrekte leningen Bedrijfskapitaal moeten vervolgens worden terugbetaald aan het Rijk. Voor 2024 zal dit op basis van de huidige gegevens een incidenteel bedrag van € 100.000 zijn. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Hogere uitgaven BUIG Hogere Rijksbijdrage BUIG

Inkomen (6100) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

-1.550 1.855

-1.657 1.955

-1.657 1.955

-1.657 1.955

-1.657 1.955

Beleidsproduct Arbeidsmarkt overig 6110 Aanpassing macrobudget WSW Het macrobudget WSW is in de meicirculaire 2024 verhoogd met 6,08% vanwege de loonprijsontwikkeling. Deze middelen kunnen worden ingezet voor de verhoging van de Caolonen van de SW medewerkers.

Pagina 17 van 40

Door een hogere bezetting en de toename van de gemiddelde loonsom per fte als gevolg van de (minimum) loon- en prijsontwikkeling worden de kosten voor de dienstverlening WSW bij de Binnenbaan voor 2024 hoger dan in eerste instantie in de begroting was opgenomen. Omdat het Rijk ervan uitgaat dat SW medewerkers met pensioen gaan, daalt de bijstelling naar verloop van jaren. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Aanpassing macrobudget WSW

Arbeidsmarkt overig (6110) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

-150

-171

-165

-143

-137

Beleidsproduct Gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid 6140 Hogere uitgaven minima We zien een stijgende lijn in het beroep op armoedevoorzieningen, onder meer op Bijzondere Bijstand, de Individuele Inkomenstoeslag, de Collectieve Aanvullende Verzekering en de Ooievaarspas. Dit loopt op tot een structureel tekort van totaal circa € 480.000 vanaf 2025. • We zien dat het aantal inwoners van Rijswijk in het algemeen, en de minimadoelgroep in het bijzonder, continue groeit. Daar waar we in 2022 uitgingen van 2.950 minimahuishoudens, weten we nu dat er in Rijswijk minimaal 3.500 minimahuishoudens wonen en leven. Dit blijkt onder meer uit het aantal ambtshalve uitgekeerde en toegekende energietoeslagen in 2023. • De groei van de minimadoelgroep heeft vervolgens geleid tot een toegenomen gebruik van minimaregelingen en dus een toename van de kosten op het armoededossier. Deze kostenstijging is niet eerder doorgerekend aan de hand van de groei van de stad. Dat betekent dat de kosten zijn toegenomen terwijl het budget gelijk is gebleven. • In 2023 was ook al een tekort zichtbaar. Deze werd toen gedekt uit incidentele middelen. Aangezien we geen of weinig invloed hebben op de groei van de stad en de toename van de minimadoelgroep is de kostenstijging op het armoededossier onvermijdelijk. Tegelijkertijd benutten we de besparingsmogelijkheden maximaal.

Bijvoorbeeld door middel van een nieuwe aanbesteding van de Collectieve Aanvullende Verzekering en het project ‘Grip op bewind’. Kadernota K.6.1 Actieplan Armoedebestrijding Een maatregel in de Kadernota die tot uitvoering wordt gebracht is om een niet besteed bedrag van € 95.000 uit het actieplan Armoedebestrijding+ door te schuiven van 2024 naar 2026. ESF Sociale inclusie De gemeente Rijswijk heeft als onderdeel van de regio een ESF subsidie aanvraag ingediend ten behoeve van sociale inclusie aanpak op alle leefgebieden, waarvan ons aandeel € 56.000 bedraagt. Hiermee wordt een de trajectregisseur ten behoeve van jongerenaanpak bekostigd.

Pagina 18 van 40

Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Hogere uitgaven minima Kadernota K 6.1 Actieplan Armoedebestrijding ESF subsidie Sociale Inclusie

Gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid (6140) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

-472 95 56

-480 -

-480 -95 -

-480 -

-480 -

Beleidsproduct Inburgering (6204) Maatschappelijke begeleiding (meicirculaire) Voor inburgering heeft het Rijk in de meicirculaire 2024 € 12.000 beschikbaar gesteld voor de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. Gezien het aantal inburgeraars binnen Rijswijk, is de verwachting dat dit budget volledig besteed zal worden. Uitvoering wet Inburgering en Onderwijsroute Voor de uitvoering van de wet Inburgering stelt het rijk een specifieke uitkering beschikbaar, net zoals voor de Onderwijsroute. De verwachting is dat hiervoor € 261.000 minder kosten worden gemaakt. Naast de kosten, zal de rijksbijdrage daarvoor ook minder uitvallen. Pilot inburgering ondertussengroep Voor de groep inburgeraars die vóór de wet Inburgering van kracht was in Rijswijk waren, was een pilot gepland die uit een regionale subsidie gedekt zou worden. Omdat de pilot niet meer wordt uitgevoerd, worden de kosten en baten met € 30.000 verlaagd. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Maatschappelijke begeleiding Uitvoering wet Inburgering en Onderwijsroute SPUK Inburgering Geen kosten pilot inburgering ondertussengroep Geen baten pilot inburgering ondertussengroep

Inburgering (6204) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

-12 332 -332 30 -30

332 -332 -

332 -332 -

332 -332 -

332 -332 -

Beleidsproduct Re-integratie- en participatievoorzieningen Participatiewet 6230 Begeleiding Beschut Werk Het macro deelbudget voor de begeleiding van Beschut werk (onderdeel van de integratieuitkering participatie) is in de meicirculaire 2024 verhoogd met ruim 5% vanwege de loonprijsontwikkeling. Daarnaast is het begeleidingsbudget opgehoogd met € 2.157 per

Pagina 19 van 40

dienstverband. Voor Rijswijk betekent dit een toename voor 2024 van € 78.890 met oploop in toekomstige jaren. Regionale aanpak Jeugdwerkloosheid Bij de eerste halfjaarrapportage 2024 is een onttrekking van € 119.000 begroot uit de voorheen voorziening Regionale aanpak Jeugdwerkeloosheid. Daarna zijn er andere afspraken gemaakt waardoor er € 69.000 terugvalt in de voorziening. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig

Re-integratie- en participatievoorzieningen Participatiewet (6230) Inc. Struc.

Begeleiding Beschut Werk Regionale aanpak Jeugdwerkloosheid Verlagen onttrekking Voorheenvoorziening

2024

2025

2026

2027

2028

-79 69 -69

-85 -

-92 -

-97 -

-103 -

Beleidsproduct Maatwerkvoorzieningen materieel Wmo (6610) Voor de Regiotaxi is de inschatting dat de toename van het aantal kilometers van de ritten op bijna 12% gaat uitkomen. De reden van deze toename is dat er door meer cliënten gebruikt gemaakt wordt van de Regiotaxi, dat er langere ritten worden gereden en dat cliënten vaker gebruik maken van de Regiotaxi. Dit leidt tot een kostenstijging van € 145.000. Vooralsnog lijkt dit gedekt te kunnen worden uit incidenteel voordeel van de hulpmiddelen binnen dit beleidsproduct en wordt er geen begrotingswijziging voorgesteld. Beleidsproduct Maatwerkvoorzieningen immaterieel Wmo 6620 Ontwikkelingen Wmo De laatste jaren zien we in verband met de bevolkingsgroei van de gemeente Rijswijk een toenemend aantal inwoners dat aanspraak maakt op huishoudelijke hulp. Deze trend heeft zich in 2024 voortgezet. Dit betekent een toename in de uitgaven van de huishoudelijke hulp. Daar tegenover zien we een lichte daling in het aantal unieke cliënten en de kosten van Begeleiding. Op basis van de huidige gegevens lijkt er op dit moment voldoende budget beschikbaar om de kosten te dekken en wordt er geen begrotingswijziging voorgesteld. Een kanttekening is dat op dit moment nog niet duidelijk is wat de inhaalslag van de wachtlijst voor effect zal hebben op de uitgaven 2024.

Als de wachtlijst wordt ingelopen, worden er meer aanvragen gedurende een periode afgehandeld. Het risico bestaat dat er opeens een stijging in kosten zichtbaar kan zijn, omdat over een periode meer zorg wordt geleverd. Beleidsproduct Algemene voorzieningen Wmo en jeugd 6700 Subsidie JGZ JGZ voert verschillende taken uit op het gebied van volksgezondheid en preventief jeugdbeleid. Het subsidiebudget voor 2024 wordt met € 185.000 bijgesteld. Dit bedrag bestaat uit: • € 122.000 Basistakenpakket: In 2024 wordt uitgegaan van een groei van 335 jeugdigen in Rijswijk. Samen met de afgesproken indexatie leidt dit tot een benodigd aanvullend budget voor consulten en vaccinaties.

Pagina 20 van 40

•

€ 63.000: incidentele bijdrage als gevolg van nieuwe CAO. De CAO stijgt met 2,5% per 1 maart 2024 + 2,5% per 1 oktober 2024 + 0,3% schaalstijging.

Rijksvaccinatie Met ingang van 1 januari 2024 is de uitvoering van de maternale kinkhoestvaccinatie formeel overgedragen aan de gemeenten en is toegevoegd aan het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Bij de septembercirculaire 2023 is hiervoor vanaf 2024 structureel een bedrag beschikbaar gesteld. Anti-discriminatie voorziening Dit jaar krijgen gemeenten van het Rijk extra middelen om samen met lokale partners meer aan anti-discriminatie en preventie te doen. Het budget in 2024 wordt met € 8.000 verhoogd. Buurtgezinnen dekking SPUK IZA De kosten voor het project Buurtgezinnen zijn reeds begroot in 2024, maar kunnen incidenteel worden gedekt uit de SPUK IZA. Daarom worden de baten met € 50.220 verhoogd. Brede SPUK GALA 20% van de niet-bestede middelen uit 2023 mag overgeheveld worden naar 2024. De lasten en baten van SPUK GALA worden bij het beleidsproduct Algemene voorzieningen Wmo en jeugd met € 30.850 verhoogd. Vergoeding onderhoud maatschappelijk vastgoed Vanwege de aanstaande juridische overdracht van het pand waarin Montessori IKC Parkrijk is gevestigd aan stichting de Librijn, is afgesproken dat zij de geraamde vergoeding voor de voorziening onderhoud niet hoeven te betalen. Het betalen van de vergoeding zou resulteren in een scenario waarbij de gemeente dit bedrag met de juridische overdracht (begin volgend jaar) weer zou moeten terugbetalen aan de stichting.

Daarbovenop wordt voor een tweetal andere panden, op basis van de verwachte realisatie, de raming met betrekking tot het doorbelasten van energiekosten naar beneden bijgesteld. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Subsidie JGZ Rijksvaccinatie Anti-discriminatievoorzieningen Buurtgezinnen dekking SPUK IZA Kosten Brede GALA SPUK Brede GALA Vergoeding onderhoud maatschappelijk vastgoed

Pagina 21 van 40

Algemene voorzieningen Wmo en jeugd (6700) Inc.

Struc.

2024

2025

2026

2027

2028

-185 -15 -8 50 -31 31 -106

-122 -16 -106

-122 -14 -106

-122 -14 -106

-122 -14 -106

Beleidsproduct Eerstelijnsloket Wmo en jeugd (6710) SPUK IZA Vanuit de regionale SPUK/IZA zijn voor 2024 extra middelen beschikbaar gekomen (€ 80.000). Die middelen besteden we aan het programma Rijswijk samen dichtbij: - Communicatie € 40.000 - Versterken van de generalistische basis: € 40.000 De helft van deze kosten zou gedekt worden uit algemene middelen, welke dan niet meer nodig zijn. Dit levert daarom per saldo een incidenteel voordeel van € 40.000. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Kosten SPUK IZA Dekking SPUK IZA

Eerstelijnsloket Wmo en jeugd (6710) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

-40 80

-

-

-

-

Beleidsproduct Individuele voorzieningen natura jeugd 6820 en Veiligheid, jeugdreclassering en opvang jeugd 6830 Jeugdhulp De huidige prognose toont voor alle Haaglanden gemeenten een stijging. Voor de gemeente Rijswijk gaat het om een bijstelling van de prognose van € 2 miljoen naar € 2,6 miljoen ten opzichte van 2023. Het gaat nu dus om een toename in lasten van € 0,6 miljoen ten opzichte van onze vorige schatting. De indexatie van de tarieven in 2024 van 5,65% leidt tot een stijging in zorgkosten van € 1,1 miljoen. De rest van de stijging wordt veroorzaakt door het gebruik van jeugdzorg. Het aantal cliënten in de jeugdhulp laat dit jaar tot nu toe en ten opzichte van vorig jaar een lichte daling zien. In de Raadsinformatiebrief van september 2024 is dit eerder met u gedeeld. Tegenover deze positieve ontwikkeling van een buiging in het aantal cliënten staat toch een kostenstijging. De belangrijkste drie categorieën zorg met een kostenstijging zijn: • Jeugdhulp Verblijf: +30,9% • Jeugdhulp Ambulant: +19% • Dagbehandeling: +15,8% Jeugdigen met een zorgvraag in deze categorieën zorg hebben complexe problematiek waarvoor relatief dure en structurele zorg wordt ingezet, zoals dagbehandeling, (zware) individuele begeleiding of 24-uurs verblijfszorg. We zien dan ook dat er langere, zwaardere en intensievere zorg wordt geleverd aan onze jeugdigen.

Aanbieders zelf geven ook aan dat er sprake is van een toename van complexe en zware zorgvragen bij de jeugdigen die zij behandelen. Hiernaast zien we dat de afbouw van de jeugdhulp+ een effect heeft op toename van andere zware vormen van verblijfszorg. Dit verklaart mede de grote toename in deze zorgvormen. Uitvoeringsprogramma kostenbeheersing jeugdzorg Het toenemend gebruik van professionele jeugdzorg en de bijkomende stijging van lasten is een hardnekkige ontwikkeling die alle aandacht verdient. De actielijnen uit het rapport ‘Grip en Pagina 22 van 40

Sturing op de Jeugdhulpkosten en de uitgangspunten uit de ‘Rijswijkse visie op normaliseren en de reikwijdte van de jeugdhulp’ zijn daarom vertaald naar het Uitvoeringsprogramma kostenbeheersing jeugdhulp 24-28. Tweedelijns jeugdhulp wordt alleen ingezet als daar een noodzaak voor is. Indien tweedelijns jeugdhulp wordt ingezet, dan is deze zo adequaat en goedkoop mogelijk. In de eerste halfjaarrapportage 2024 is een toenemende financiële besparing vanuit dit uitvoeringsprogramma geraamd, oplopend naar € 2,5 miljoen per 2026. Deze besparing is een opgave die vanuit de Landelijke Hervormingsagenda Jeugd is opgedragen aan gemeenten, en die we via dit programma lokaal vertalen naar concrete te operationaliseren doelstellingen. De twee belangrijkste effecten die we hiermee beogen zijn een afname van het aandeel jeugdigen met jeugdzorg (nu 1 op de 8) en een afname van de gemiddelde kosten per jeugdige (nu € 10.500 per jeugdige). De kostenstijging op zich en het financieel effect van de kostenbesparende maatregelen vormen een financieel risico, en zijn daarom ook opgenomen in de risicoparagraaf van de begroting. Voor 2024 betekent het dat de daadwerkelijke besparing lager kan zijn dan de besparing die in de eerste halfjaarrapportage 2024 is geraamd. We werken aan een rapportage “De staat van de Rijswijkse jeugd” waarin we breed beschrijven hoe het met de Rijswijkse jeugd gaat.

Ook de financiële ontwikkelingen en een update van de maatregelen zullen onderdeel uitmaken van deze rapportage. Dekking SPUK IZA POH Jeugd Om meer grip te krijgen op de verwijsstroom en het aantal doorverwijzingen te temperen is er vanuit het actieplan Jeugd-Wmo (december 2020) praktijkondersteuner Jeugd bij de huisarts. De kosten van € 69.000 zijn al begroot, maar kunnen incidenteel worden gedekt uit de SPUK IZA. Dekking SPUK IZA Projectleider De kosten voor de projectleider zijn al begroot, maar kan voor € 70.000 worden gedekt uit te beschikbare middelen van de SPUK IZA. Bijstelling Gemeentefonds SPUK Compensatieregeling Het Rijk heeft dit jaar voor alle gemeenten een specifieke uitkering compensatieregeling nietbeoogde kosten jeugdzorg in 2024 opengesteld en financiert deze SPUK door in 2024 een bedrag uit het Gemeentefonds te halen. Dit betekent een incidentele lastenverlaging van € 79.000.

Pagina 23 van 40

Jeugdwetvervoer Dit betreft een structurele bijstelling van het budget voor jeugdwetvervoer met € 120.000. Financiële gevolgen Beleidsproduct

Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Jeugdhulp Dekking POHJ SPUK IZA Dekking Projectleider SPUK IZA Bijstelling Gemeentefonds (meicirculaire) Jeugdwetvervoer

Individuele voorzieningen natura jeugd (6820) en Veiligheid, jeugd-reclassering en opvang jeugd (6830) Inc.

Struc.

2024

2025

2026

2027

2028

-594 69 70 79 -120

-556 -120

-556 -120

-556 -120

-556 -120

Beleidsproduct Volksgezondheid (7100) Brede SPUK GALA 20% van de niet-bestede middelen uit 2023 mag overgeheveld worden naar 2024. De lasten en baten van SPUK GALA worden voor het beleidsproduct Volksgezondheid met € 68.760 verhoogd. Dit wordt ingezet voor onder andere beweeggroepen, ketencoördinatie valpreventie en opvoedcoaching. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Kosten Brede GALA SPUK Brede GALA

Volksgezondheid (7100) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

-69 69

-

-

-

-

Beleidsproduct Oekraïne (9650) Opvang ontheemden Oekraïne Voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne ontvangt Rijswijk een vergoeding vanuit de Rijksoverheid. De lasten zijn daarom gelijk aan de baten. Op basis van de actuele raming zijn de lasten en baten met € 8,45 miljoen bijgesteld. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Actuele raming Oekraïne SPUK Oekraïne

Pagina 24 van 40

Oekraïne (9650) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

-8.451 8.451

-8.451 8.451

-

-

-

PROGRAMMA WONEN EN LEVEN Beleidsproduct Openbaar groen en openluchtrecreatie (5600) Verwijderen drukhouders lachgas Door een verbod op het gebruik van lachgas, is het statiegeld op de drukhouders sinds begin vorig jaar vervallen. Hierdoor worden steeds meer drukhouders gedumpt in de openbare ruimte. In de loop van de maanden zien we hierin een enorme toename. Bij het verwijderen moeten we voldoen aan de richtlijnen voor vervoer en opslag van lachgas. Over het hele jaar 2022 is circa € 5.000 uitgegeven aan het opruimen van drukhouders. In 2023 is bij de eerste halfjaarrapportage het budget structureel € 30.000 verhoogd en kwam het totaalbedrag voor afvoer uiteindelijk op € 50.000. In het eerste halfjaar van 2024 hebben we al € 60.000 aan kosten moeten maken. We verwachten zeker € 110.000 extra nodig te hebben dit jaar en ook in de volgende jaren omdat het aantal dumpingen ieder kwartaal enorm toeneemt. Omdat de tarieven voor de afvalstoffenheffing al voor 2024 zijn vastgesteld, worden deze kosten pas vanaf 2025 in de berekening van de tarieven van de afvalstoffenheffing meegenomen. Inhuur evenementen Om te komen tot een nieuw beleid voor de verstrekking van vergunningen is voor 2024 specifieke expertise ingehuurd. Het oude beleid uit 2006 paste niet meer bij de omvang van de stad en haar evenementen.

Het benodigde budget wordt vanuit het personele budget vrijgespeeld en overgeheveld vanaf het beleidsproduct Maatschappelijke Ontwikkelingen. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Verwijderen drukhouders lachgas Verhogen afvalstoffenheffing i.v.m. kosten drukhouders lachgas Inhuur evenementen

Openbaar groen en openluchtrecreatie (5600) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

-110

-130 130

-150 150

-170 170

-170 170

-45

-

-

-

-

Beleidsproduct Afvalverwijdering en -verwerking (7210) Bron- en nagescheiden PMD Onze inwoners hebben in 2022 en 2023 bron- en nagescheiden PMD laten inzamelen door Avalex. De marktopbrengsten zijn na uitonderhandeling door het Rijk nu vastgesteld. De opbrengsten komen incidenteel € 261.930 voordeliger uit dan begroot. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Bron- en nagescheiden PMD

Pagina 25 van 40

Afvalverwijdering en -verwerking (7210) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

262

-

-

-

-

Beleidsproduct Milieubeheer (7230) Kadernota K 2.1 Isolatieprogramma Onder voorbehoud van toewijzing, wordt uiterlijk 21 oktober 2024 een tweede Specifieke Uitkering (SPUK) Lokale Aanpak Isolatie van circa € 1,5 miljoen vanuit het Rijk verwacht. Deze tweede SPUK-uitkering wordt ingezet om € 1,5 miljoen aan algemene middelen uit het Woningisolatieprogramma vrij te laten vallen voor dekking van het financiële tekort in de gemeentebegroting. De financiële omvang van het woningisolatieprogramma blijft dus ongewijzigd. Wel zal er verhoudingsgewijs dus meer vanuit de SPUK in plaats van uit de algemene middelen betaald worden. Met de tweede SPUK wordt de taakstelling voor het aantal woningen dat isolatiemaatregelen moet treffen, verhoogd van 321 naar 752. Het woningisolatieprogramma van de gemeente Rijswijk is begin 2024 van start gegaan. Alhoewel er al een aantal grote subsidieaanvragen is ingediend (waaronder 1 van 108 appartementen en 1 van 44 appartementen) laat de huidige eindejaar prognose zien dat de subsidie-uitbetalingen vooralsnog achterblijven op het beschikbare budget en het daaraan gekoppelde subsidieplafond in 2024. De oorzaak ligt in de langere doorlooptijd die de meeste VvE’s nodig hebben om tot besluitvorming te komen en de uiteindelijke verduurzaming te realiseren.

In het raadsvoorstel van het Woningisolatieprogramma (RV 23-047) was dit al voorzien en is voorgesteld om een bestemmingsreserve in te stellen, zodat resterend budget bij onderbesteding in navolgende jaren beschikbaar is als VvE's de isolatiemaatregelen gerealiseerd hebben. In overeenstemming met de kadernota 2025, is het voorstel om het budget in de jaarschijven 2024 en 2025 af te ramen en te verschuiven naar de jaarschijven 2027 en 2028 (budget neutraal). Dit sluit beter aan op het besluitvormingstraject van VvE’s. Omdat het woningisolatieprogramma zich nog in de opstartfase bevindt, zal de uitputting van dit budget met extra aandachtig gemonitord blijven worden. Aanvullende begrotingswijzigingen zullen, indien nodig, in toekomstige P&C producten voorgelegd worden. Kadernota K 2.2 Werkbudget energie Het werkbudget energie is bestemd en de komende jaren nodig voor diverse onderwerpen gerelateerd aan het faciliteren van de energietransitie in de gemeente Rijswijk. Het is bestemd voor onder meer het Energieloket, het educatieprogramma, advies aan ondernemers, communicatie en monitoring & onderzoek. In overeenstemming met de Kadernota 2025 is het voorstel om eenmalig, in 2024, een bezuiniging van € 100.000 op dit budget te realiseren. Dit kan eenmalig doordat het opstellen van het Soortenmanagementplan (“vleermuizen”) uitgesteld is tot 2025 en doorloopt in 2026.

SPUK Energiearmoede De specifieke uitkering energiearmoede wordt besteed aan de inzet van energiefixers die bij woningeigenaren langs de deuren gaan om advies en hulp te bieden bij het nemen van kleine energiebesparende maatregelen. Het heeft meer tijd gekost om de doelgroep in beeld te brengen. Daardoor is het niet haalbaar om het volledig bedrag dat in 2024 was begroot in te zetten voor de energiefixers. In 2025 wordt de inzet van de energiefixers geïntensiveerd en daarvoor is budgetverschuiving van € 110.000 tussen de jaren nodig.

Pagina 26 van 40

SPUK CDOKE Gemeenten en provincies hebben zich gecommitteerd aan het Klimaatakkoord. Uit het Klimaatakkoord vloeit een aantal taken voort voor de decentrale overheden. Hiervoor heeft het kabinet in de loop van 2023 met een tijdelijke regeling CDOKE uitvoeringsmiddelen beschikbaar gesteld. Het doel hiervan is om gemeenten en provincies de ruimte te geven om een organisatie op te bouwen gericht op het uitvoeren van de klimaat- en energietaken (eigen medewerkers, externe inhuur en onderzoek). Een deel van de middelen begroot voor 2024 zal als dekking fungeren voor verwachte uitgaven aan personeel en onderzoek in latere jaarschijven. Daarbovenop heeft het Rijk besloten om de uitkering met betrekking tot 2024 en 2025 te indexeren. Ook deze indexatie wordt verwerkt in deze begrotingswijziging. Kadernota Uitvoeringsstrategie RAAK De Uitvoeringsstrategie RAAK (Raadsbesluit d.d. 29-6-2023) is de basis voor de activiteiten en concrete stappen voor 2025-2030. De jaarlijkse kosten voor het programma Klimaatadaptatie zijn in RAAK geraamd op € 350.000. In overeenstemming met de Kadernota 2025 is het voorstel om met ingang van 2025 voor maatregel K1.2 Groenblauwe schoolpleinen € 40.000 en voor K1.3 Handelen bij calamiteit € 20.000 in te leveren.

Dit gaat ten koste van de financiering van groenblauwe schoolpleinen bij scholen en ten koste van het ontwikkelen en herijken van calamiteitenplannen. Met ingang van 2024 wordt rekening gehouden met een jaarlijkse bijdrage van het Hoogheemraadschap Delfland van € 10.000, ten gunste van de activiteiten op het Klimaatplein. Hiermee wordt de inkomstenkant gecorrigeerd. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Kadernota K 2.1 Isolatieprogramma Onttrekking reserve t.b.v. Kadernota K 2.1 Isolatieprogramma Dekking SPUK Kadernota K 2.1 Isolatieprogramma Kadernota K 2.2 Werkbudget energie Energiearmoede SPUK Energiearmoede Uitvoering CDOKE SPUK CDOKE Kadernota RAAK K 1.2 Groenblauwe schoolpleinen Kadernota RAAK K 1.3 Handelen bij calamiteit Uitvoeringsstrategie RAAK Klimaatplein Uitvoeringsstrategie RAAK dekking HHR Delfland

Milieubeheer (7230) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

681 -

704 -

-2.019 1.219

-1.037 465

-514 316

-58 100 110 -110 330 -330 -10 10

142 -110 110 -370 370 40 20 -10 10

800 -140 140 40 20 -

872 10 -10 40 20 -

40 20 -

Beleidsproduct Baten rioolheffing (7260) Hogere opbrengst rioolrechten De verwachte opbrengsten aan rioolrechten zullen naar verwachting hoger uitkomen dan begroot. Op basis van de oplegging dit jaar en op basis van de oplegging van vorig jaar, is gesignaleerd dat incidenteel voor 2024 een hogere opbrengst van € 50.000 wordt verwacht.

Pagina 27 van 40

Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Hogere opbrengst rioolrechten

Baten rioolheffing (7260) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

50

-

-

-

-

Beleidsproduct Ruimtelijke ordening (8100) Samenhangend Omgevingsplan Rijswijk De gemeente ontvangt middelen om de Uitvoeringskosten voor de Omgevingswet te dekken. Met het uitkeren van deze gelden kunnen de ontvangende partijen in hun transitie ervoor zorgdragen dat ze aangesloten, geoefend en ingeregeld zijn en voldoen aan de in de Omgevingswet gestelde eisen. Wij benutten de gelden voor de gebiedsgewijze uitrol van ons Omgevingsplan, waarbij bestaande bestemmingsplannen en beheersverordeningen worden vervangen tot een eenduidig, samenhangend Omgevingsplan dat uiterlijk 2032 gereed dient te zijn. In 2024 stellen we daarvoor de basisregeling op, waarbij we nog geen beroep doen op het budget dat in de meicirculaire voor 2024 beschikbaar is gesteld. In 2025 starten we met de gebiedsgewijze uitrol en stellen daarom voor om het budget dat voor 2024 is ontvangen in te zetten in 2025. Bijstelling Gebiedsontwikkelingen De gemeente werkt hard aan de groei en doorontwikkeling van de stad en heeft hiervoor vier gebiedsontwikkelingen langs de Stadsas lopen: Gebiedstransformatie Havenkwartier, Bogaard stadscentrum, Gebiedstransformatie Te Werve Oost en Gebiedstransformatie Kessler Park. Naast de grondexploitatie RijswijkBuiten zijn dit soort omvangrijke gebiedsontwikkelingen nieuw voor de gemeente.

In de tweede halfjaarrapportage van 2023 is voor 2023 en 2024 een eerste projectbegroting opgezet. Vanwege voortschrijdend inzicht wordt deze naar beneden bijgesteld. Omdat de gebiedsontwikkelingen langjarig lopen, geeft het opvoeren van een beperkt aantal jaren in de begroting een vertekend beeld. Om tot een goed inzicht te komen wordt in 2025 een Meerjaren Prognose Gebiedsontwikkeling (MPG) opgesteld. Aan de hand daarvan wordt de begroting meerjarig bijgesteld. Met een MPG zal een gelijksoortige verantwoording plaatsvinden als voor de grondexploitatie RijswijkBuiten. In deze halfjaarrapportage worden twee specifieke begrotingswijzigingen voorgesteld. De eerste wijziging betreft de bijdrage Specifieke Uitkering Investering Winkelcentra (SPUK IW) en cofinanciering voor project The Orchard in de gebiedsontwikkeling Bogaard stadscentrum. De tweede wijziging is de uitbetaling Startbouwimpuls (Sbi) aan de ontwikkelaars van Hof van Rijswijk (voorheen De Terp). Sbi – Hof van Rijswijk Eind 2026 is door het Rijk een subsidie van € 3.712.500 verleend aan de gemeente. De gemeente moet deze subsidie vervolgens uitkeren aan de ontwikkelaar. Dit zal gefaseerd plaatsvinden; waarvan het eerste deel plaatsvindt in het eerste jaar van het project en het tweede deel na de bouwkundige oplevering (verwachting 2027).

Pagina 28 van 40

SPUK – The Orchard In 2023 heeft het Rijk een subsidie voor het project The Orchard toegekend van € 1.870.758. De gemeente moet hiervoor een gelijk aandeel als cofinanciering bijdragen. De cofinanciering wordt gedekt uit de reserve Parkeren, zie ook de toelichting bij het Beleidsproduct Parkeren. In eerste instantie was uitgegaan van gefaseerde betaling aan de ontwikkelaar. Er moesten echter eerst afspraken worden gemaakt om ervoor te zorgen dat de bijdrage niets als staatssteun wordt aangemerkt en over de risicoafdekking. Na een onderhandelingstraject liggen de afspraken sinds het eerste halfjaar 2024 vast. Hierdoor heeft in 2023 en in het eerste halfjaar 2024 nog geen uitkering aan de ontwikkelaar plaatsgevonden. Een onderdeel van de gemaakte afspraken is dat de betaling aan de ontwikkelaar niet over meerdere jaren wordt gedaan, maar ineens in 2026. Dit wordt nu in de begroting aangepast. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Samenhangend Omgevingsplan Rijswijk Bijstelling Gebiedsontwikkelingen Terugdraaien lasten Orchard Betaling lasten Orchard

Ruimtelijke ordening (8100) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

0 651 535 -

-179 110 535 -

535 -1.871

-

-

Beleidsproduct Volkshuisvesting (8220) Kadernota A.14.8 Woonvisie behoefteonderzoek Ten behoeve van het in 2025 vast te stellen gemeentelijk volkshuisvestingsprogramma, waarmee wordt voldaan aan de oproep van de gemeenteraad zoals verwoord in de motie “Visie op volkshuisvesting” (2023), is een woonbehoefteonderzoek nodig. Hiervoor is € 50.000 geraamd en meegenomen in de Kadernota. Our House Voorheen is besloten om een éénmalige financiële bijdrage van maximaal € 185.000 te doen aan de realisatie van het bijzonder woonproject Our House vanwege de onrendabele top. Deze bijdrage zou in 2023 betaald worden uit de reserve Woonfonds. Echter wordt de betaling pas in 2024 gedaan en is de reserve Woonfonds bij de eerste halfjaarrapportage 2024 vrijgevallen ten guste van de Algemene reserve. Het voorstel is daarom om de kosten in 2024 ten laste te brengen van de algemene middelen. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Kadernota A.14.8 Woonvisie behoefteonderzoek Our House

Pagina 29 van 40

Volkshuisvesting (8220) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

-50 -185

-

-

-

-

Grondexploitatie RijswijkBuiten (8320) Bijstelling RijswijkBuiten De ramingen voor de Grondexploitatie Sion – ’t Haantje Woongebied Twaalfde herziening 2024 en de ramingen voor de Grondexploitatie Bedrijventerrein Haantje-Pasgeld 2024 zijn aangepast op de vaststelling van 23 april 2024. Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Bijstelling lasten RijswijkBuiten Bijstelling baten RijswijkBuiten

Pagina 30 van 40

Grondexploitatie RijswijkBuiten (8320) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

5.167 -5.167

-1.885 -16.885 1.885 16.885

-5.587 5.587

1.439 -1.439

ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN Beleidsproduct Algemene dekkingsmiddelen 9500 Stijgende kosten bezwaar en beroep In verband met het toegenomen aantal WOZ-bezwaar- en beroepschriften moet de begroting incidenteel met € 80.000 worden verhoogd. Vooral de No Cure No Pay (NCNP) bedrijven zorgen voor de opgelopen kosten. Ten dele houdt dit verband met de groei van het aantal woningen binnen onze gemeente. Meer Woz-aanslagen leiden tot meer bezwaren en (hoger) beroepen. Aangaande gemeentelijke belastingen (onder andere WOZ) valt het aantal bezwaar- en beroepschriften met 1.723 in aantal 10% lager uit dan vorig jaar (1.943). Dit houdt waarschijnlijk verband met de verwachting dat in beroep een lagere proceskostenvergoeding zou worden toegekend, waardoor de zogenaamde NCNP-bureaus (verantwoordelijk voor het grootste deel van de bezwaren) een pas op de plaats maakten. Na een uitspraak van de Hoge Raad is duidelijk dat toch het hoge tarief van toepassing is. Indien de proceskostenvergoeding niet wettelijk wordt aangepast, is volgend jaar een toename van bezwaar en beroep te verwachten. Extra personeelsinzet is ook vereist voor behandeling van (door NCNP’s) ingediende bezwaren gericht tegen de kostendekkendheid van verordeningen. Het verdienmodel is er op gericht zoveel mogelijk wettelijk toekomende proceskostenvergoedingen per bezwaar en beroep binnen te halen.

Omdat er binnen de eigen begroting geen ruimte is om deze kosten op te vangen wordt middels deze rapportage gevraagd om het budget incidenteel met € 80.000 te verhogen. Bijstelling Algemene Uitkering De effecten van de meicirculaire 2024 zijn in onderstaand overzicht opgenomen. Bijstelling rente De rente voor de jaren 2024 t/m 2028 zijn bijgesteld op basis van de huidige uitstaande leningen. Kinderopvangtoeslagenaffaire Voor 2024 zijn de voorlopig verwachte uitgaven met betrekking tot de dienstverlening aan de slachtoffers van de toeslagenaffaire € 279.000. Hier staat wel voor hetzelfde bedrag een rijksbijdrage tegenover. Kadernota Baten woonfonds ten gunste van algemene middelen Voorheen bestond de afspraak dat de opbrengsten van het Woonfonds aan de reserve Woonfonds zou worden toegevoegd. Als Kadernotamaatregel komen de opbrengsten niet meer ten gunste van de reserve Woonfonds, maar vallen deze in het exploitatieresultaat. Verder waren de opbrengsten van 2023 nog niet verwerkt, waardoor het bedrag voor 2024 hoger is. Personeelsbegroting Diverse verschuivingen in de ambtelijke organisatie hebben geleid tot wijzigingen in de programma’s. Deze wijzigingen zijn budgettair neutraal.

Pagina 31 van 40

Financiële gevolgen Beleidsproduct Bedragen * € 1.000 + = voordelig - = nadelig Stijgende kosten bezwaar en beroep Bijstelling Algemene Uitkering Kinderopvangtoeslagenaffaire Rijksbijdrage Kinderopvangtoeslagenaffaire Kadernota baten woonfonds t.g.v. algemene middelen

Pagina 32 van 40

Algemene dekkingsmiddelen (9500) Inc. Struc. 2024

2025

2026

2027

2028

-80 44 -279 279 272

-831 117

1.287 117

1.482 117

2.150 117

PARAGRAAF BEDRIJFSVOERING Beleidsproduct Diverse Kosten Juridische Zaken Voor Juridische zaken zijn er vanwege meerdere oorzaken hogere kosten. Advieskosten (externe dienstverlening) De advieskosten hebben betrekking op de afhandeling van Woo (Wet open overheid) verzoeken door een extern juridisch adviesbureau. In 2024 was sprake van een bijzonder omvangrijk Woo verzoek, rakend aan een juridische procedure tegen de gemeente. Hiervoor is extra budget nodig. Externe inhuur De kosten met betrekking tot inhuur van derden laten een overschrijding zien waarvoor middels deze rapportage extra budget zal worden gevraagd. De oorzaak van de kosten zijn divers. Zo worden binnen het cluster Fysieke leefomgeving (Ruimtelijke ontwikkeling, veiligheid, inspectie en handhaving) 2 seniorjuristen fulltime ingehuurd. Wervingspogingen om juristen in vaste dienst aan te nemen hadden geen resultaat. Er is daarnaast een toename van complexe en/of politiek gevoelige zaken met een hoog afbreukrisico wat maakt dat de kwaliteit van de juridische inzet op een passend niveau hoort te zijn. Ook op het gebied van het sociaal domein huren we 2 seniorjuristen in. Senioriteit is vereist in verband met verloop van juristen. Nieuw aangenomen collega’s kunnen nog niet in de volle breedte de dossiers afdoen. Er zijn acties voorzien om deze inhuur af te bouwen.

Kadernota A 4.2 Versterking Bibob Invulling van de adviezen van de Bestuurlijke Weerbaarheidsscan en de werkgroep Afstemming van het RIEC heeft geleid tot de actualisatie van het Bibob-beleid zodat nu de volledige reikwijdte van de wet in beleid en uitvoering kan worden benut. Concreet betekent het centraliseren van de Bibob-functie, met toevoeging van één medewerker, en het verbreden naar thema’s als vastgoed en zorg(fraude). Ten behoeve van het doen van onderzoek zal de noodzakelijke basisbezetting en het benodigde budget gerealiseerd moeten worden. Kadernota 2025 15.1 Participatie De beleidsnota participatie Eén gemeenschap, één stad: samen bouwen we Rijswijk is een verdere uitwerking van de in maart 2024 door de raad vastgestelde participatieverordening en wordt aan de gemeenteraad aangeboden voor vaststelling op 24 september 2024. Het geeft handvatten bij participatieprocessen aan het gemeentebestuur, medewerkers van de gemeente en raadsleden. Daarnaast maakt het inwoners, ondernemers en initiatiefnemers duidelijk wat zij van de gemeente mogen verwachten en hoe zij kunnen meedenken en meebeslissen over wat er gebeurt in Rijswijk. Maar ook hoe zij zelf eigenaarschap kunnen nemen voor hun leefomgeving, voor de stad.