RV 24 008 Bijlage A Informatiebeleidsplan 2024-2027 'Stabilisatie Innovatie en Relatie - Bouwen aan een veerkrachtige toekomst'
Tekst van het document
Stabilisatie, Innovatie en Relatie: Bouwen aan een veerkrachtige toekomst
Managementsamenvatting ................................................................... 4
Stabilisatie in het kort............................................................................. 27
Inleiding ............................................................................................... 7
Pijler 2: Innovatie................................................................................ 29
Aanleiding .................................................................................................7
Ontwikkelingen ...................................................................................... 29
Doel en scope ...........................................................................................8
Flexibele informatie-organisatie............................................................. 30
Doelgroep .................................................................................................8
Risicomanagement ................................................................................. 31
Terugblik ............................................................................................ 10
Innovatie in het kort ............................................................................... 31
Informatiebeleidsplan 2020-2022 ..........................................................10
Pijler 3: Relatie ................................................................................... 33
Rekenkameronderzoek 2018 ..................................................................10
Externe relaties ...................................................................................... 33
Informatievoorziening gemeente Rijswijk............................................ 14
Interne relaties ....................................................................................... 34
Kernwaarden Informatievoorziening ................................................... 18
Relatie in het kort ................................................................................... 35
Strategische doelstellingen ................................................................. 21
Algemene uitgangspunten .................................................................. 37
Stabilisatie ..............................................................................................21
Vervolg ............................................................................................... 41
Innovatie .................................................................................................21
Bijlagen .............................................................................................. 43
Relatie .....................................................................................................21
Bijlage 1: Uitvoeringsagenda .................................................................. 43
Pijler 1: Stabilisatie ............................................................................. 23
Bijlage 2: Huidige wet- en regelgeving ................................................... 44
Wet- en regelgeving................................................................................23
Bijlage 3: Toekomstige wet- en regelgeving ........................................... 48
Governance ............................................................................................25
Bijlage 4: Ontwikkelingen ....................................................................... 50
Betrouwbare overheid............................................................................26 Borgen van informatie en processen......................................................26
Informatie vormt de kern van elke organisatie en is de basis waarop
▪
Innovatie: Het zorgen voor een flexibele en wendbare
beslissingen worden genomen en diensten aan burgers worden verleend.
informatievoorziening om in te kunnen spelen op nieuwe
In een tijd waarin digitalisering centraal staat en onderlinge verbindingen
ontwikkelingen en toenemende vraag vanuit de maatschappij.
toenemen, is de rol van informatie sterk gegroeid. Ook voor de gemeente
▪
Relatie: Het blijven verbeteren van samenwerking met andere
Rijswijk geldt dat informatie de basis van de organisatie is en wordt
teams en samenwerking met organisaties buiten de ambtelijke
informatie gezien als één van de drijvende middelen die haar in staat stelt
organisatie (1) én het actief betrekken van het bestuur en de
haar dienstverlening te leveren richting burgers, bedrijven en instellingen.
organisatie bij innovatie en ontwikkelingen op het gebied van de
Daarnaast is de maatschappij continu in beweging en staat de IT-wereld
informatievoorziening (2).
nooit stil. Om aan dit alles richting te geven is het Informatiebeleidsplan opgesteld. Het Informatiebeleidsplan is een richtinggevend document en
In het Informatiebeleidsplan zijn de pijlers uitgewerkt, waarbij de eerste
beschrijft de visie en de kaders voor de informatievoorziening van de
pijler
gemeente Rijswijk voor de periode 2024-2027.
informatievoorzieningsfundament waar we op kunnen vertrouwen. De
Stabilisatie
gaat
over
het
hebben
van
een
stevig
tweede pijler Innovatie vertegenwoordigt de behoefte naar vernieuwing en Op basis van drie pijlers die centraal staan in dit Informatiebeleidsplan zijn
verbetering in al onze gemeentelijke processen en diensten. De derde en
de volgende doelstellingen geformuleerd:
laatste pijler Relatie gaat over de verbindingen die onze gemeente heeft,
▪
Stabilisatie: Het faciliteren van de organisatie met een duurzaam
waarbij het gaat om het opbouwen, onderhouden en versterken van
en toekomstbestendig IT- en informatielandschap om de visie te
relaties met verschillende belanghebbenden.
verwezenlijken en organisatiedoelen te realiseren.
Tot slot zijn er een aantal uitgangspunten opgenomen in het Informatiebeleidsplan. Dit zijn de spelregels die de richting en de besluitvorming van een organisatie bepalen. Enkele voorbeelden van uitgangspunten zijn: de gemeente werkt digitaal, de gemeente voert regie op gegevens, de gemeente werkt veilig, de gemeente gaat op een vertrouwelijke manier met gegevens om, de gemeente zorgt ervoor dat de website en applicaties voor iedereen toegankelijk zijn en de gemeente streeft naar transparantie en openheid.
Het vervolg van het Informatiebeleidsplan kent een tweetal aspecten. Enerzijds de Uitvoeringsagenda 2024-2027 waarmee invulling wordt gegeven aan de strategische doelstellingen uit het Informatiebeleidsplan. Anderzijds het monitoren en bewaken van de strategische doelstellingen en uitgangspunten bij alle nieuwe initiatieven en ontwikkelingen.
Aanleiding Informatie vormt de ruggengraat van elke moderne maatschappij en
gemeentelijke organisatie. Het vaststellen van beleid op het gebied van
organisatie. Het vormt de basis waarop beslissingen worden genomen,
informatievoorziening is immers niet alleen voor de bedrijfsvoering van de
processen worden gestroomlijnd en diensten aan inwoners worden
organisatie. Het hebben van een goede informatievoorziening is essentieel
verleend. In een tijdperk van digitalisering en toenemende onderlinge
voor het realiseren van de ambities die de gemeente Rijswijk heeft.
verbindingen is de rol van informatie sterk gegroeid. Ook voor de gemeente
Daarnaast geeft het Informatiebeleidsplan richting aan de complexiteit van
Rijswijk geldt dat informatie één van de drijvende middelen is die haar in
gemeentelijke informatievoorziening en omvat het kaders en doelstellingen
staat stelt haar dienstverlening te leveren richting burgers, bedrijven en
die van invloed zijn op gegevensmanagement, informatiebeheer,
instellingen. Daarnaast verandert de maatschappij voortdurend en staat de
informatiebeveiliging, privacy, architectuur en informatietechnologie.
wereld van IT nooit stil. Ontwikkelingen zoals keten-denken, de groei van de stad, werken op basis van data, algoritmen en artificial intelligence, de
Op basis van het coalitieakkoord zijn er drie pijlers waarop het
transitie naar de cloud en de groeiende behoefte aan verantwoording
Informatiebeleidsplan steunt: Stabilisatie, Innovatie en Relatie. Deze pijlers
hebben impact op de informatievoorziening van onze gemeente. Om aan
vormen de steunpilaren van onze visie. Door te streven naar stabiliteit in
dit alles richting te geven is het Informatiebeleidsplan opgesteld.
onze systemen, gedurfde innovatie in onze benadering en het versterken van de relaties met (interne en externe) belanghebbenden, beoogt dit
Het Informatiebeleidsplan beschrijft de visie en de kaders voor de
Informatiebeleidsplan een basis te leggen voor een flexibele en
informatievoorziening van de gemeente Rijswijk. Het betreft de
toekomstbestendige informatievoorziening.
organisatiedoelen en de doelen van de stad, waarbij informatievoorziening een cruciale rol speelt. Zo biedt het een strategische kader voor de gehele
In het onderliggend Informatiebeleidsplan worden de visie en de kaders
Doelgroep
voor de informatievoorziening voor de periode 2024-2027 beschreven.
Het beleidsplan is van toepassing op iedereen die bij de gemeente Rijswijk
Voor de concretisering hiervan is een Uitvoeringsagenda opgesteld. De
werkt en te maken heeft met informatie en de informatievoorziening van
Uitvoeringsagenda is te vinden in bijlage 1.
de gemeente. Daarnaast vormt het de basis voor samenwerkingen met ketenpartners en leveranciers op het gebied van informatievoorziening.
Doel en scope Het Informatiebeleidsplan is een richtinggevend document voor de periode 2024-2027 op het gebied van informatievoorziening van de gemeente Rijswijk. Het fungeert als richtlijn voor het voortzetten van de ontwikkeling van de informatievoorziening, als leidraad voor de architectuur van informatielandschap en als referentiekader bij het beoordelen van toekomstige investeringen, projecten en (beheer)activiteiten. Het Informatiebeleidsplan wordt periodiek opgesteld (gezien de dynamische omgeving) en het bevat uitgangspunten, maar het fungeert niet als uitvoeringsplan.
Informatiebeleidsplan 2020-2022
Rekenkameronderzoek 2018
In het vorige Informatiebeleidsplan zijn diverse doelstellingen gesteld om
In 2018 heeft de Rekenkamer een onderzoek gedaan naar het
de informatievoorziening van de organisatie te verbeteren. Hierbij lag de
informatiebeleid en de informatievoorziening van de gemeente Rijswijk. In
focus op het flexibel en wendbaar inrichten van de informatievoorziening,
het onderzoek zijn een aantal aanbevelingen gedaan om de
het faciliteren van een professionele informatievoorziening en het actief
informatievoorziening verder te versterken. Om invulling te geven aan deze
betrekken van het bestuur, de organisatie en haar omgeving bij innovatie
aanbevelingen is onder andere het Project Porfolio Management (PPM)
binnen dit domein. Dit vertaalde zich concreet naar digitaal werken,
ingevoerd. Het PPM is het gestructureerd en in samenhang identificeren,
zaakgericht
processen,
prioriteren, besturen, beheersen en organiseren van het geheel van
standaardoplossingen en een informatiearchitectuur. Verder lag de nadruk
projecten en programma’s met betrekking tot de informatievoorziening. In
op een vertrouwelijke omgang met gegevens, hergebruik van gegevens, het
Tabel 2 (pagina 12) zijn de aanbevelingen van het Rekenkameronderzoek
beschikbaar stellen van openbare gegevens als openbare data en het
weergegeven en wordt specifieker ingegaan hoe invulling is gegeven aan
voeren van regie over uitbestede taken en diensten. Tabel 1 (pagina 11)
elke aanbeveling.
werken,
het
gebruik
van
generieke
geeft inzicht in de huidige situatie rondom de gestelde doelen uit het vorige Informatiebeleidsplan.
Tabel 1. Doelstellingen Informatiebeleidsplan 2020-2022
Gemeente Rijswijk …
Toelichting huidige situatie
… werkt digitaal
De gemeente Rijswijk heeft vooruitgang geboekt op het gebied van digitaal werken. Een groot deel van de gemeentelijke processen wordt ondersteund door specifieke applicaties. Ook geldt het generieke vervangingsbesluit, wat betekent dat alle fysieke informatie vanaf 1 januari 2020 bij binnenkomst of aanmaak vervangen wordt door een digitaal origineel. Bovendien stimuleert de nieuwe werkomgeving in het Huis van de Stad actief het gebruik van digitale middelen, waardoor er minder behoefte is om te printen en op papier te werken.
… werkt zaakgericht
De gemeente Rijswijk heeft vanuit de Strategie Dienstverlening een start gemaakt met zaakgericht werken. De invoering hiervan zal ook de komende jaren nog de agenda bepalen.
… maakt gebruik van
De afgelopen jaren heeft de gemeente Rijswijk de focus gelegd op generieke processen, het gebruik van standaardoplossingen en het ontwikkelen van een robuuste informatiearchitectuur. Dit betekent dat er gestreefd wordt naar uniforme en efficiënte werkwijze voor gemeentelijke processen. Daarnaast wordt zoveel mogelijk ingezet op standaardoplossingen en is de ontwikkeling van een robuuste informatiearchitectuur voortgezet.
generieke processen, standaardoplossingen en informatiearchitectuur … hergebruikt gegevens
De afgelopen jaren is er een toename in de hoeveelheid informatie die gebruikt wordt door de gemeente. Het is hierbij van belang dat processen duidelijk zijn, alsook de samenwerking tussen teams. Op beide aspecten zijn stappen gezet. Echter, een duidelijk overzicht welke informatie de gemeente heeft en waar alle informatie te vinden is, ontbreekt nog.
… stelt openbare
De ontwikkeling van openbare gegevens als openbare data beschikbaar stellen heeft een verandering gebracht in de manier waarop informatie gedeeld wordt. Dit initiatief heeft tot doel informatie transparanter en toegankelijker te maken. In de afgelopen jaren is de gemeente gestart met het beschikbaar stellen van gegevens vanuit de implementatie van de Wet open overheid.
gegevens beschikbaar als openbare data … voert regie op uitbestede taken en diensten
De gemeente Rijswijk heeft de afgelopen periode gewerkt aan het versterken van haar regierol richting ICT-leveranciers door het definiëren van duidelijke kaders, betere communicatie en het vastleggen van afspraken en procedures. Dit stelt de gemeente in staat om de uitbestede taken en diensten wat betreft de informatievoorziening beter te monitoren, evalueren en zo nodig bij te sturen om de beoogde resultaten te behalen.
In het nieuwe Informatiebeleidsplan wordt voortgebouwd op de doelstellingen van het Informatiebeleidsplan 2020-2022.
Tabel 2. Aanbevelingen Rekenkameronderzoek 2018
Aanbeveling Rekenkamer
Toelichting
‘Realiseer een centrale, gemeente brede sturing op de vernieuwing en projecten door het initiëren en instellen van een projectportfolioraad met daarin alle domeinmanagers en als voorzitter een eventueel aan te stellen ‘Chief Information Officer’ of de gemeentesecretaris.’
Middels het PPM komt een integraal portfolio tot stand met daarin alle behoeften met een informatiecomponent (die vanuit de domeinen zijn ingediend). Het integrale portfolio wordt volgens een standaard besluitvormingscyclus ter besluitvorming voorgelegd aan de projectportfolioraad, namelijk het Gemeentelijke Management Team (GMT), met daarin alle domeinmanagers en de gemeentesecretaris. Hiermee is een centrale, gemeente brede sturing gerealiseerd.
‘Versterk de projectsturing op alle I-projecten vanuit het team Informatie.’
Om de projectsturing op de uitvoering van i-projecten te versterken is de zogenaamde ‘I-Fabriek’ geoperationaliseerd, om i-projecten op een uniforme en consistente manier (volgens een standaard project-aanpak) uit te kunnen voeren.
‘Versterk de adviesfunctie van de I-adviseurs.’
Om de adviesfunctie van de informatieadviseurs te versterken is er meer capaciteit vrij gemaakt om continu in gesprek te zijn met het domein. Hiermee wordt tijdig ingespeeld op nieuwe informatiebehoeften vanuit de domeinen.
‘Zorg voor overzicht en inzicht in de kosten voor vernieuwing en beheer van de informatievoorziening, zodat de gemeente de middelen op een adequate manier in kan zetten en deze informatie kan gebruiken bij de prioritering van de I-vernieuwing in de projectportfolioraad.’
Om overzicht en inzicht in de kosten voor vernieuwing en beheer van de informatievoorziening te verschaffen wordt (voorafgaand aan besluitvorming) voor elke informatiebehoefte een business case opgesteld, met de verwachte kosten en opbrengsten. Deze financiële inzichten stellen het GMT in staat om te gebruiken bij prioritering van i-projecten.
‘Evalueer de werking van het accountmanagement van het team I en borg de samenwerking tussen de inhoudelijke opgaven en het team Informatie en expliciteer ieders verantwoordelijkheden.’
Met de invoering van het PPM zijn verantwoordelijkheden van het team Informatie en de domeinen geëxpliciteerd en zijn afspraken gemaakt over de samenwerking tussen team Informatie en de domeinen. Deze samenwerking wordt periodiek geëvalueerd en daar waar nodig bijgesteld.
‘Versterk de informatieverstrekking richting de raad over het informatiebeleid en betrek de raad bij principiële keuzes, die hierin gemaakt worden, zoals bijvoorbeeld bij de afweging tussen snel en burgergericht (digitaal) handelen en zorgvuldige en adequate beveiliging van persoonsgegevens.’
Als onderdeel van de begrotingstekst is een paragraaf Digitalisering opgenomen. Binnen deze paragraaf organiseren we de informatieverstrekking richting de raad omtrent het informatiebeleid en andere informatie gerelateerde onderwerpen.
Informatievoorziening in een gemeentelijke context betekent niet alleen
Disciplines informatievoorziening
het verzamelen, verwerken, opslaan en delen van gegevens, maar ook het
Informatieadvies: Informatieadvies houdt zich bezig met het adviseren en
waarborgen van de nauwkeurigheid, relevantie, juistheid en veiligheid van
ondersteunen van de organisatie bij het omgaan met informatie(middelen).
die informatie. Het omvat het beheer van uiteenlopende gegevens, van
Zij is verantwoordelijk voor het optimaal afstemmen van de
persoonlijke informatie van burgers tot statistieken over de stedelijke
informatievoorziening op de behoeften van de organisatie en daarbij het
omgeving. Deze gegevens ondersteunen niet alleen de dagelijkse
waarborgen van verantwoorde aanschaf, vervanging en implementatie.
dienstverlening aan inwoners, maar vormen ook de basis voor besluitvorming en beleidsontwikkeling binnen de gemeente. Daarbij is het essentieel dat deze informatie op een transparante en toegankelijke manier wordt gebruikt om de gemeentelijke processen te optimaliseren en te voldoen aan de behoeften vanuit de maatschappij.
In de gemeente Rijswijk is team Informatie verantwoordelijk voor de informatievoorziening en onderscheiden we een aantal disciplines, namelijk: informatieadvies, informatiebeheer, functioneel beheer, geoinformatie en staf (zie Figuur 1). Elke discipline heeft een eigen focus, maar wel een gemeenschappelijk doel: een optimale informatievoorziening die aansluit op de behoefte van de organisatie. Figuur 1. Overzicht disciplines informatievoorziening
Informatiebeheer: Informatiebeheer houdt zich bezig met het beheren
ook landmeters werkzaam die ondersteunen bij landmeetkundige taken of
(selecteren,
inwinnings-verzoeken in de buitenruimte.
digitaliseren,
registreren,
archiveren,
vernietigen
en
overbrengen) en toezicht houden op het beheer van alle inkomende, interne en uitgaande documenten van de organisatie. Daarnaast managet
Staf: Naast de verschillende disciplines binnen onze informatievoorziening,
en organiseert zij kwaliteitsverbeteringen van het informatiebeheer in de
zijn er nog een aantal aanvullende expertises die direct onder
organisatie en draagt er zorg voor dat de organisatie haar processen
verantwoordelijkheid van de teammanager Informatie vallen. Dit betreft
uitvoert zoals zij vooraf zijn gedefinieerd en ingericht. De adviseurs
onder andere de Service Level Manager onder, die verantwoordelijk is voor
informatiebeheer vertalen ontwikkelingen in de behoeften vanuit werk- en
het definiëren, meten, bewaken en verbeteren van afspraken die gemaakt
bedrijfsprocessen
zijn met leveranciers over de te leveren diensten, producten en kwaliteit.
en
adviseren
over
aanpassingen
in
de
informatievoorziening en het informatiebeheer.
Daarnaast is er een adviseur communicatie, die zich bezighoudt met het informeren van de organisatie over zaken rondom informatievoorziening.
Functioneel beheer: Functioneel beheer is de verbindende schakel tussen
Tot slot is er een contractmanager, die zich bezighoudt met het vastleggen
de vakafdelingen en de ICT binnen de organisatie. De functioneel beheerder
van afspraken in een contract en het beheren en bewaken van dat contract.
beantwoordt gebruikersvragen en zorgt ervoor dat de verschillende applicaties goed blijven functioneren. Ook is functioneel beheer verantwoordelijk voor het doorvoeren van wijzigingen in het systeem.
Overige disciplines Informatiebeveiliging en privacy zijn belangrijke aspecten van de
Geo-informatie: Geo-informatie verzorgt de topografische kaart van de gemeente Rijswijk waarop gebouwen, wegen, waterlopen, terreinen en spoorlijnen eenduidig zijn vastgelegd. Ook worden de vastgoed basisregistraties beheerd (BAG, WOZ en BGT). Binnen geo-informatie zijn
informatievoorziening. Het toezicht op de naleving hiervan en de adviesfunctie voor de implementatie van beleid, procedures en organisatorische en technische maatregelen voor de implementatie vallen onder functionarissen die zijn ondergebracht onder het team Concern Control
en
Juridische
Zaken.
Vanwege
de
samenhang
van
informatiebeveiliging en privacy met informatievoorziening worden deze
Techniek:
De
technische
uitvoering
is
uitbesteed
aan
de
disciplines benoemd, net zoals het onderdeel wat zorgdraagt voor het
Gemeenschappelijke Regeling Bedrijfsvoeringsorganisatie (GRB) Delft-
technische aspect van informatievoorziening.
Rijswijk. De GRB is een samenwerking tussen de gemeente Delft en Rijswijk ten behoeve van uitvoerende IT-diensten en is verantwoordelijk voor het
Informatiebeveiliging: Informatiebeveiliging omvat verschillende aspecten
leveren en beheren van technische componenten, die noodzakelijk zijn
waaronder het beschermen van informatie, zowel digitaal als fysiek,
voor het in standhouden van de IT-voorzieningen van de gemeenten.
evenals
het
waarborgen
van
beschikbaarheid,
integriteit
en
vertrouwelijkheid van gegevens op deze apparaten. De adviseur informatiebeveiliging is verantwoordelijk voor het geven van advies op het gebied van informatiebeveiliging.
Privacy: De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) is de Europese privacywet. De wet geeft burgers meer rechten en organisaties meer verantwoordelijkheid om zorgvuldig met (digitale) persoonsgegevens om te gaan. Informatie-eigenaren zijn verantwoordelijk voor het naleven van de AVG. De Functionaris Gegevensbescherming houdt toezicht op de naleving
van
de
AVG
gegevensbescherming.
en
andere
wet-
en
regelgeving
over
Kernwaarden vormen de fundamenten van een organisatie doordat ze de
Vastberaden
basisprincipes en overtuigingen vertegenwoordigen waar de organisatie
Bij deze kernwaarde gaat het om het vermogen om vastberaden te blijven
voor staat. Ze geven richting aan beslissingen, acties en gedragingen. Door
in tijden van uitdagingen en vast te houden aan principes en doelen, zelfs
kernwaarden te gebruiken, kunnen organisaties een consistente en
in moeilijke situaties. Een vastberaden informatie-organisatie toont een
samenhangende benadering van hun missie en doelen aanhouden.
sterke vastberadenheid om haar missie, waarden en doelstellingen na te
Kortom, kernwaarden dienen als een kompas voor het handelen en het
streven, ongeacht de obstakels die ze tegenkomt. Dit impliceert veerkracht,
bereiken van de doelstellingen van een organisatie. De kernwaarden die
doorzettingsvermogen en een sterke toewijding om niet af te wijken van de
centraal staan bij onze informatie-organisatie zijn: betrouwbaar,
koers en om consistentie te handhaven.
vastberaden, gedurfd, toegankelijk en transparant.
Betrouwbaar De kernwaarde 'betrouwbaar' verwijst naar de eigenschap van consistentie, integriteit en vertrouwen in gedrag en handelingen. Een betrouwbare informatie-organisatie handelt op consistente en verantwoordelijke manier, houdt zich aan haar beloften en verplichtingen en staat bekend om eerlijkheid, nauwkeurigheid en betrouwbaarheid in haar handelen.
Gedurfd De kernwaarde ‘gedurfd’ refereert aan originaliteit, onafhankelijkheid en creativiteit. Het betreft het vermogen om buiten de gebaande paden te denken, innovatief te zijn en unieke standpunten of benaderingen te omarmen. Een dergelijke benadering kan innovatie stimuleren, nieuwe perspectieven brengen en de moed tonen om tegen de stroom in te gaan. Het omvat het durven uitdagen van bestaande normen en het nastreven van nieuwe wegen om doelstellingen te bereiken, wat vaak leidt tot frisse perspectieven en vernieuwende oplossingen.
Toegankelijk De kernwaarde 'toegankelijk' beschrijft de eigenschap van openheid, benaderbaar en vriendelijkheid in interacties met anderen. Het impliceert een houding van beschikbaarheid, begrip en bereidheid om naar anderen te luisteren. Een toegankelijke informatie-organisatie creëert een omgeving waarin anderen zich comfortabel voelen om te communiceren en contact op te nemen.
Transparant De kernwaarde 'transparant' kenmerkt zich door openheid, eerlijkheid en helderheid in handelen en communicatie. Het impliceert het vrijelijk delen van informatie en het openstellen van processen en besluitvorming voor belanghebbenden. Transparantie betekent dat er duidelijkheid en inzicht wordt geboden in de redenering achter beslissingen, het beleid en de acties van een organisatie. Een transparante informatie-organisatie streeft ernaar om eerlijk en begrijpelijk te zijn, waardoor er vertrouwen wordt opgebouwd bij belanghebbenden en een basis voor open communicatie ontstaat.
Strategische doelstellingen vormen de leidende principes die een
Innovatie
organisatie sturen. In dit hoofdstuk worden de strategische doelstellingen
Het zorgen voor een flexibele en wendbare informatievoorziening om in
beschreven op het gebied van informatievoorziening van de gemeente
te kunnen spelen op nieuwe ontwikkelingen en toenemende vraag vanuit
Rijswijk voor de komende jaren. De doelstellingen zijn gebaseerd op de drie
de maatschappij.
pijlers (Stabilisatie, Innovatie en Relatie) en vormen de basis van dit
▪ Inspelen op nieuwe ontwikkelingen vanuit de maatschappij en informatievoorziening
Informatiebeleidsplan.
▪ Het blijven van een flexibele informatie-organisatie ▪ Inzicht in risico’s bij de toepassing van nieuwe ontwikkelingen
Stabilisatie Het
faciliteren
van
toekomstbestendig
IT-
de
organisatie
met
een
en
informatielandschap om
duurzaam
en
Relatie
de
te
Het blijven verbeteren van samenwerking met andere teams en
visie
verwezenlijken en organisatiedoelen te realiseren.
samenwerking met organisaties buiten de ambtelijke organisatie (1) én
▪
Voldoen aan relevante wet- en regelgeving
het actief betrekken van het bestuur en de organisatie bij innovatie en
▪
In controle blijven over de informatievoorziening
ontwikkelingen op het gebied van de informatievoorziening (2).
▪
Behoud van inzicht in processen en informatie
▪ Het zijn van een organisatie die benaderbaar, zichtbaar en toegankelijk is
▪
Transparant, integer en effectief blijven werken
▪ Het blijven samenwerken met ketenpartners en ICT-leveranciers en optreden als regievoerder ▪ Het ondersteunen van de interne organisatie ▪ Het actief betrekken van bestuur en raad
De eerste pijler van het Informatiebeleidsplan is ‘Stabilisatie’. De pijler
als geheel beschermd. Anderzijds draagt wet- en regelgeving bij aan de
Stabilisatie staat voor een stevig informatievoorzieningsfundament waar
dienstverlening richting inwoners en ondernemers.
we op kunnen vertrouwen. Het biedt een basis voor verdere groei en ontwikkeling. De pijler richt zich op het naleven van relevante wet- en
In het Informatiebeleidsplan komen de wetten aan bod die de meeste
regelgeving, het versterken van governance structuren, het borgen van
impact hebben op de informatievoorziening (zoals de Wet hergebruik
onze informatie en processen en het verder versterken van de
overheidsinformatie, de Omgevingswet of de Wet modernisering
betrouwbaarheid van onze gemeentelijke organisatie.
elektronisch
bestuurlijk
verkeer).
Een
juiste
inrichting
aan
de
informatievoorziening helpt de organisatie om te kunnen voldoen aan wet-
Wet- en regelgeving De gemeente staat voortdurend voor de uitdaging om te voldoen aan (nieuwe) wet- en regelgeving. Dit zijn we namelijk verplicht, maar het brengt ook een aantal voordelen met zich mee. Door te voldoen aan weten regelgeving tonen we aan dat we onze verantwoordelijkheden serieus nemen en dat we legitiem en betrouwbaar zijn in ons handelen. Dit vergroot het vertrouwen van inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden. Bovendien worden – doordat we voldoen aan wet- en regelgeving – de belangen van inwoners, ondernemers en de maatschappij
en regelgeving.
De afgelopen jaren zijn diverse wetten van kracht geworden, die impact hebben op onze informatievoorziening (zie Figuur 2, pagina 23). Een toelichting op de geldende wet- en regelgeving is te vinden in bijlage 2.
Nationale wetgeving • Archiefwet • Wet politiegegevens • Wet hergebruik overheidsinformatie • Baseline Informatiebeveiliging Overheid • Wet elektronische publicaties • Wet open overheid • Wet digitale overheid • Omgevingswet
Naast de bestaande wet- en regelgeving is de verwachting dat de komende jaren nieuwe wet- en regelgeving in werking treedt. De wet die op dit moment bekend is op nationaal niveau is de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer. Op Europees niveau zijn er ook nieuwe wetten, die de komende jaren op ons afkomen (zie Figuur 3). Het is mogelijk dat de komende jaren nog een aantal nieuwe wetten in werking zullen treden die op dit moment nog niet bekend zijn. Een toelichting op de toekomstige wet- en regelgeving is te vinden in bijlage 3.
Europese wetgeving • Algemene verordening gegevensbescherming • Cyberbeveiliging verordening • Open data richtlijn • NIS2-richtlijn • Urban Air Mobility • Digital Services Act • Digital Market Act • Digital Governance Act
Figuur 2. Huidige nationale en Europese wet- en regelgeving
Nationale wetgeving • Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer
Europese wetgeving • AI Act • eIDAS 2.0 • Data Act • ePrivacy verordening • European Data Spaces • European Health Data Space
Figuur 3. Nieuwe nationale en Europese wet- en regelgeving
Voor de gemeente Rijswijk betekent dit dat we blijven voldoen aan (nieuwe) wet- en regelgeving. Concreet betekent dit het volgende: 1. Uitvoering blijven geven aan bestaande weten regelgeving 2. Tijdig voorbereidingen treffen voor de invoering van nieuwe wet- en regelgeving
Voor de gemeente Rijswijk betekent dit dat we controle behouden over de informatievoorziening. Concreet betekent dit het volgende: 1.
Inzicht in verantwoordelijkheden (op het gebied van informatievoorziening)
2.
Overzicht van gemeentelijke processen, ondersteunende informatiesystemen en desbetreffende systeemeigenaren
Governance Governance omvat het geheel aan structuren, processen en richtlijnen die
3.
Inzicht in de onderlinge samenhang van informatiesystemen
4.
Inzicht in lopende en toekomstige
de wijze van sturing en beheer van informatie bepalen. Een duidelijke
projecten, de onderlinge samenhang en
governance omvat heldere verantwoordelijkheden, duidelijke procedures
raakvlaken met processen en
voor besluitvorming en een controlestructuur om risico's te minimaliseren.
informatiesystemen
Het is een randvoorwaarde voor het waarborgen van transparantie, verantwoordelijkheid en effectiviteit bij het beheren, gebruiken en beschermen van gegevens. Daarnaast draagt het bij aan een veerkrachtige, doelmatige en betrouwbare informatievoorziening die voldoet aan zowel de wettelijke vereisten als de behoeften van de gemeentelijke organisatie zelf en haar burgers.
Betrouwbare overheid Het streven naar een betrouwbare overheid is een voortdurend proces dat
Voor de gemeente Rijswijk betekent dit dat we
cruciaal is voor het behoud van vertrouwen en geloofwaardigheid bij
transparant, integer en effectief blijven werken.
burgers. Door transparant te zijn, verantwoording af te leggen en
Concreet betekent dit het volgende:
nauwkeurig om te gaan met informatie, kan de gemeente haar geloofwaardigheid versterken en blijven functioneren als een betrouwbare
1. Faciliteren van actieve openbaarmaking
2. Monitoring op termijnen van processen
overheid voor haar inwoners.
Borgen van informatie en processen In een gemeente is het cruciaal om informatie en processen goed te borgen. Dit betekent dat informatie en processen op een juiste manier worden vastgelegd, zodat deze betrouwbaar, transparant en toegankelijk zijn voor
Voor de gemeente Rijswijk betekent dit dat we inzicht willen behouden in informatie en processen. Concreet betekent dit het volgende:
zowel interne als externe belanghebbenden. Dit bevordert een
1. Overzicht van gemeentelijke processen,
gestructureerde en efficiënte werkwijze binnen de gemeentelijke
ondersteunende informatiesystemen en
organisatie. Daarnaast wordt het vertrouwen en de kwaliteit in de geboden
desbetreffende systeemeigenaren
dienstverlening versterkt.
2. Duidelijke afspraken over het vastleggen van informatie 3. Duidelijke afspraken over het vastleggen van processen 4. Inzicht in waar informatie bewaard wordt
Stabilisatie in het kort De pijler Stabilisatie betekent dat de informatievoorziening goed georganiseerd is en dat we elkaar weten te vinden. We weten wie verantwoordelijk is, deze verantwoordelijkheid wordt ook gedragen en we houden ons aan bestaande wet - en regelgeving en de gemaakte afspraken. Daarnaast kunnen we in samenhang overzien welke informatie we hebben en wat er speelt en kunnen we dit overzicht ook behouden. Tot slot gaan we nauwkeurig om met informatie en leggen we informatie op een juiste manier vast.
De kernwaarden die van toepassing zijn bij deze pijler zijn: betrouwbaar, vastberaden en transparant.
De tweede pijler van het Informatiebeleidsplan is ‘Innovatie’. Innovatie is
en een groeiende behoefte aan verantwoording. Tegelijkertijd zien we op
een belangrijke drijfveer voor vooruitgang en groei binnen elke organisatie
het gebied van informatievoorziening ontwikkelingen als kunstmatige
en dat geldt ook voor onze gemeente. De pijler Innovatie vertegenwoordigt
intelligentie (AI), Common Ground en een verschuiving naar cloud-
de behoefte naar vernieuwing en verbetering in al onze gemeentelijke
gebaseerde oplossingen. Figuur 4 toont een overzicht de ontwikkelingen
processen en diensten. Het is gericht op het inzetten van nieuwe
(IV). Een toelichting op van alle ontwikkelingen is te vinden in bijlage 4.
technologieën, het stimuleren van creativiteit en het ontwikkelen van oplossingen die niet alleen de efficiëntie vergroten, maar ook de dienstverlening aan onze burgers verbeteren. Deze pijler omvat de nieuwe ontwikkelingen die we kunnen inzetten onze dienstverlening te verbeteren. Daarnaast gaat het over flexibiliteit, zodat
Domein gerelateerde ontwikkelingen • Groei van de stad • Integrale beschikbaarheid en slim gebruik van data • Optimalisatie door procesintegratie • Toenemende vraag voor verantwoording
we adequaat kunnen inspelen op veranderingen.
IV-ontwikkelingen Ontwikkelingen De maatschappij verandert voortdurend en de IT-wereld staat nooit stil. Deze ontwikkelingen hebben een impact op de informatievoorziening
• Algoritmen en Artificial Intelligence • Common Ground • Integraties • Robotgestuurde procesautomatisering • Transitie naar de cloud
binnen onze gemeente. Vanuit de organisatie zien we ontwikkelingen zoals data-ondersteund werken, keten-denken, stadsontwikkeling, transparantie
Figuur 4. Overzicht ontwikkelingen
Belangrijk om te benoemen is dat er zowel domein gerelateerde
Flexibele informatie-organisatie
ontwikkelingen
van
Een flexibele informatie-organisatie is veerkrachtig en in staat om zich snel
informatievoorziening (IV-ontwikkelingen). Voor de IV-ontwikkelingen geldt
aan te passen aan veranderende omstandigheden en behoeften. Het draait
dat de komende jaren onderzocht moet worden wat de impact daarvan is
niet alleen om aanpassingsvermogen, maar ook om het vermogen om
op onze informatievoorziening en welke IV-ontwikkelingen ingezet kunnen
efficiënt te reageren op nieuwe ontwikkelingen. Onze gemeente opereert
worden.
in een dynamische omgeving, waarin voortdurende veranderingen, nieuwe
zijn,
als
ontwikkelingen
op
het
gebied
ontwikkelingen en wet- en regelgeving aan de orde van de dag zijn. Al deze veranderingen – zoals de overgang naar een regie-organisatie en de adoptie Voor de gemeente Rijswijk betekent dit dat we willen inspelen op nieuwe ontwikkelingen vanuit de maatschappij en informatievoorziening. Concreet betekent dit het volgende: 1. Inzicht in welke domein gerelateerde en IVontwikkelingen op ons afkomen 2. Inzicht in de betekenis en impact van de
van cloud-technologie – hebben ook impact op onze werkzaamheden. Het is van essentieel belang dat we de snelheid van aanpassing vergroten, aangezien de vraagstukken waarmee we geconfronteerd worden steeds complexer worden. Dit vraagt om een flexibele informatie-organisatie die snel kan reageren op veranderingen en effectief kan omgaan met complexe uitdagingen.
domein gerelateerde en IV-ontwikkelingen 3. Inzicht in welke IV-ontwikkelingen we de komende jaren kunnen inzetten (om meer te
Voor de gemeente Rijswijk betekent dit dat we een
kunnen doen met dezelfde organisatie)
flexibele informatie-organisatie blijven (‘Stabiel
4. Een flexibele houding om creatief om kunnen gaan met nieuwe uitdagingen
waar moet, flexibel waar nodig’). Concreet betekent dit het volgende: 1. Informatie-organisatie die prioriteiten kan verleggen 2. Vaardigheid om creatief zaken op te pakken 3. Open houding naar veranderingen
Risicomanagement
Innovatie in het kort
Elke organisatie heeft te maken met risico’s en dat geldt ook als het gaat om
De pijler Innovatie betekent dat we streven naar vooruitgang en groei op
nieuwe ontwikkelingen en vraagstukken. Het dilemma dat vaak dan ook
het gebied van informatievoorziening. We zorgen ervoor dat we weten wat
speelt is: moeten we alle risico’s vermijden of zijn we ook bereid om risico’s
er op ons afkomt en wat de impact daarvan is. Hierbij is flexibiliteit
te nemen om bepaalde doelen te behalen? Het maken van passende risico-
essentieel, zowel voor het vrijspelen van mensen en middelen, als de
afwegingen is daarom cruciaal. Het houdt in dat niet alleen de mogelijke
eigenschap om zaken creatief op te pakken.
risico’s geïdentificeerd worden, maar ook een grondige analyse wordt gedaan van de impact en de waarschijnlijkheid van deze risico's. Door deze
De kernwaarden die van toepassing zijn bij deze pijler zijn: gedurfd en
inzichten te combineren, kunnen we als gemeente weloverwogen
toegankelijk.
beslissingen nemen om risico's te beheren of te verminderen. Het doel is niet om alle risico's te elimineren, maar om ze op een gecontroleerde manier te beheren. Op deze manier houden we als organisatie de risico’s onder controle en kan tegelijkertijd ruimte worden geboden voor innovatie.
Voor de gemeente Rijswijk betekent dit dat we in inzicht willen hebben in risico’s bij de toepassing van nieuwe ontwikkelingen. Concreet betekent dit het volgende: 1. Inzicht in risico’s van processen 2. Duiden van risico’s van projectvoorstellen en projecten
De derde en laatste pijler is ‘Relatie’. Relatie gaat over de verbindingen die onze gemeente onderhoudt, zowel intern als extern. Het draait hierbij om het opbouwen, onderhouden en versterken van relaties met verschillende belanghebbenden.
Externe relaties Als we het hebben over relaties, dan gaat het in eerste instanties over alle
Voor de gemeente Rijswijk betekent dit dat we een organisatie willen zijn die benaderbaar, zichtbaar en toegankelijk is. Concreet betekent dit het volgende: 1. Het beschikbaar stellen van een digitaal kanaal waar inwoners diensten en producten kunnen aanvragen 2. Het beschikbaar stellen van een digitaal kanaal waar inwoners en bedrijven terecht kunnen met vragen
externe relaties die de gemeente Rijswijk heeft. Hiervoor kunnen we een tweetal groepen onderscheiden die elk een eigen doel en behoefte hebben
Ketenpartners en ICT-leveranciers
op het gebied van informatievoorziening.
Een ketenpartner is een organisatie, entiteit of individu dat betrokken is bij een specifieke keten van processen, activiteiten of diensten. Deze partners
Inwoners en bedrijven
werken samen binnen een keten om gezamenlijke doelen te bereiken,
De gemeente Rijswijk is er voor iedereen, dus voor al haar inwoners en
waarbij informatie, middelen en verantwoordelijkheden worden gedeeld.
bedrijven. Om die reden is het van belang dat we een kanaal hebben voor
Dit alles om een efficiënte samenwerking te bevorderen. Ook de gemeente
elke doelgroep om te kunnen communiceren. Of dit nu fysiek op locatie, bij
Rijswijk heeft verschillende ketenpartners waar zij mee samenwerkt, zoals
de balies op het stadhuis of via een digitaal kanaal is.
de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD), de omgevingsdienst en de veiligheidsregio.
Voor de informatievoorziening betekent dat het gehele proces op een juiste
Interne relaties
manier moet zijn ingericht, zodat informatie-uitwisseling op een veilige en
Als we het hebben over interne relaties, dan spreken we over de relaties
gestandaardiseerde manier kan plaatsvinden (rekening houden met
tussen de informatie-organisatie en de interne (gemeentelijke) organisatie.
informatieveiligheid en privacy). De ondersteuning voor diverse
Voor de interne organisatie is het belangrijk dat de informatie-organisatie
gemeentelijke processen en diensten, inclusief de daarbij behorende
(als verantwoordelijke voor de informatievoorziening) goed zichtbaar en
informatie-uitwisseling, vindt tegenwoordig voornamelijk digitaal plaats in
bekend is. Daarnaast is het belangrijk dat Informatie kennis deelt en goed
verschillende applicaties van ICT-leveranciers. Het is van belang dat de
communiceert over onderwerpen die relevant zijn voor de organisatie.
geleverde producten en diensten rondom de informatievoorziening in afspraken zijn vastgelegd en worden bewaakt.
Voor de gemeente Rijswijk betekent dit dat we goed willen blijven samenwerken met ketenpartners en leveranciers en waar nodig ook als regievoerder optreden. Concreet betekent het volgende: 1. Inzicht in welke informatie de gemeente beheert en welke informatie beheerd wordt door ketenpartners 2. Inzicht in welke informatie wordt uitgewisseld met ketenpartners 3. Inzicht in systemen en bijbehorende afspraken die de informatie-uitwisseling faciliteren 4. Opslaan van informatie waar de gemeente verantwoordelijk voor is
Voor de gemeente Rijswijk betekent dit dat de interne organisatie ondersteund wordt op het gebied van informatievoorziening en dat het bestuur en de gemeenteraad actief betrokken worden. Concreet betekent dit het volgende: 1. Ondersteuning in de vorm van een multidisciplinair team (MDT) per domein, bestaande uit een informatieadviseur, adviseur informatiebeheer en senior functioneel beheerder 2. Ondersteuning voor domein-overstijgende vraagstukken in de vorm van strategische informatieadviseurs 3. Kennisdeling over bestaande en nieuwe wet- en regelgeving op het gebied van informatievoorziening
Relatie in het kort VERVOLG 4. Kennisdeling over nieuwe ontwikkelingen op het gebied van informatievoorziening 5. Communicatie over huidige en nieuwe projecten op het gebied van informatievoorziening 6. Onderhouden van korte lijnen binnen de organisatie (onder andere middels ‘informele’ communicatie) 7. Betrokken worden door de organisatie bij nieuwe ontwikkelingen 8. Meenemen van bestuur (inhoud) en gemeenteraad (visie)
De pijler Relatie gaat over de verbindingen die onze gemeente heeft, waarbij het gaat om het opbouwen, onderhouden en versterken van relaties met verschillende belanghebbenden. Het gaat hierbij ook om de interne relatie met de gemeentelijke organisatie zelf, waarbij het belangrijk is dat de organisatie weet bij ze moeten zij als het gaat om de informatievoorziening van gemeente Rijswijk.
De kernwaarden die van toepassing zijn bij deze pijler zijn: betrouwbaar, toegankelijk en transparant.
Uitgangspunten zijn de spelregels die de richting en de besluitvorming van
Digitaal
een organisatie bepalen. Ze dienen als leidraad voor het ontwikkelen van
De gemeente werkt digitaal. Dit betekent dat wordt ingezet op het
beleid en het nemen van beslissingen en vormen dus het referentiekader
digitaliseren en optimaliseren van processen om efficiënter om te kunnen
voor het handelen. In dit hoofdstuk zijn de uitgangspunten op het gebied
gaan met mensen en middelen.
van informatievoorziening uiteengezet.
Eigenaarschap
Architectuur
De
De gemeente werkt onder architectuur. Bij de ontwikkeling van de informatievoorziening
wordt
toegewerkt
naar
de
gewenste
bedrijfsinformatiearchitectuur die ondersteunend, maar ook leidend is voor de hele organisatie. Informatieprojecten moeten een architectuur
gemeente
legt
informatieobjecten,
eigenaarschap applicaties
en
vast
op
het
niveau
processen. Daarnaast
ligt
van de
eindverantwoordelijkheid voor een passende informatievoorziening bij het college van Bestuur en Wethouders (B&W) en de verantwoordelijk ligt bij het Gemeentelijk Management Team (GMT).
akkoord hebben van het architectuurteam. Voor projecten met een informatiecomponent die een hoge complexiteit kennen, is het vereist dat het architectuurteam betrokken wordt vanaf de het inventariseren van de behoefte tot en met de uitvoering van het project.
Generieke processen en standaardisatie De gemeente maakt gebruik van generieke processen en functies. Voor gelijksoortige toepassingsgebieden wordt gekozen voor één generieke oplossing. Daarnaast maakt de gemeente – waar mogelijk – gebruik van standaarden en veelgebruikte oplossingen bij de realisatie van de
informatievoorziening, waarbij we maximaal één versie achterlopen op de
gegevens om. De gemeente is verantwoordelijk en stelt eisen hoe zij
versie die beschikbaar is.
omgaat met gegevens. Tegelijkertijd stelt zij ook eisen hoe ketenpartners en leveranciers om moeten gaan met Rijswijkse gegevens.
Hergebruik van gegevens en open data De gemeente wint gegevens eenmalig in, legt ze eenmalig vast en
Informatie-uitwisseling
(her)gebruikt deze – overeenkomstig met het doel waarvoor de gegevens
Het verbinden van SAAS-applicaties met andere externe systemen gebeurt
zijn
meervoudig
rechtstreeks, indien het niet gaat om (privacy-) gevoelige informatie. Indien
gebruik’). Daarnaast stelt de gemeente openbare gegevens beschikbaar als
de informatie-uitwisseling wel (privacy-) gevoelige informatie betreft, dan
open data.
vindt de uitwisseling altijd minimaal via door de gemeente Rijswijk
ingewonnen
–
meervoudig
(‘Eenmalig
opslag,
beheerde centrale Enterprise Service Bus (ESB)
Hergebruik van logica De gemeente maakt hergebruik van logica, zowel voor kernapplicaties
Landelijke voorzieningen
(basisregistraties, ESB, DMS/RMA) als vakapplicaties. Op deze manier
De gemeente sluit aan op (collectieve) landelijke voorzieningen, zoals het
wordt voorkomen dat er meerdere oplossingen voor hetzelfde proces
stelsel van basisregistraties.
worden ingezet.
Regie op gegevens bij samenwerking Informatieveiligheid en privacy
De gemeente voert regie op gegevens en informatie-uitwisseling bij
De gemeente werkt vanuit veilig, waarbij bedrijfsinformatie alleen
samenwerkingen met ketenpartners en/of leveranciers.
toegankelijk is op de verstrekte devices van de gemeente Rijswijk. Daarnaast voldoet de gemeente aan de gestelde eisen voor informatiebeveiliging en privacy en gaat op een vertrouwelijke manier met
Samenhang
Transparant en open
Nieuwe ontwikkelingen en behoeften worden altijd in samenhang met de
De gemeente streeft naar transparantie en openheid. Om dit te bereiken,
huidige situatie en projecten geïnventariseerd en afgewogen.
zetten we ons in voor een verbeterde opslag en openbaarmaking van overheidsinformatie.
Toekomstbestendig IT- en informatielandschap De gemeente streeft naar een toekomstbestendig en flexibel IT- en
Zaakgericht werken
informatielandschap. Het IT- en informatielandschap bestaat uit tal van
De gemeente werkt zaakgericht om de dienstverlening aan inwoners en
onderdelen die op uiteenlopende momenten zijn ontwikkeld. Om continu
ondernemers, de informatievoorziening en de transparantie te verbeteren.
te kunnen inspelen op de steeds veranderende ontwikkelingen in IT en informatievoorziening en om de gemeentelijke organisatie effectief te blijven ondersteunen, is het cruciaal dat we streven naar een toekomstbestendig en flexibel IT- en informatielandschap.
Toegankelijk De gemeente zorgt ervoor dat de website en applicaties voor iedereen toegankelijk zijn. We zetten in op een toegankelijke organisatie zodat alle inwoners en ondernemers gebruik kunnen maken van alle vormen van (digitale) voorzieningen, informatie en dienstverlening.
Het vervolg van het Informatiebeleidsplan kent een tweetal aspecten.
Anderzijds omvat dit het monitoren en bewaken van strategische
Enerzijds een Uitvoeringsagenda (Bijlage 1) waarmee invulling wordt
doelstellingen en uitgangspunten bij alle nieuwe initiatieven en
gegeven aan de strategische doelstellingen uit het Informatiebeleidsplan,
ontwikkelingen.
te weten ▪
Het faciliteren van de organisatie met een duurzaam en toekomstbestendig IT- en informatielandschap om de visie te verwezenlijken en doelen te realiseren.
▪
Het zorgen voor een flexibele en wendbare informatievoorziening om in te kunnen spelen op nieuwe ontwikkelingen en toenemende vraag vanuit de maatschappij.
▪
Het blijven verbeteren van samenwerking met andere teams en samenwerking met organisaties buiten de ambtelijke organisatie (1) én het actief betrekken van het bestuur en de organisatie bij innovatie en ontwikkelingen op het gebied van de informatievoorziening (2).
Bijlage 1: Uitvoeringsagenda
Bijlage 2: Huidige wet- en regelgeving Nationaal Archiefwet (1995) De voornaamste wet die de informatievoorziening van de Nederlandse
beschikbaar te stellen voor hergebruik door burgers en bedrijven. Deze wet beoogt de transparantie te vergroten door het faciliteren van hergebruik van overheidsinformatie, het stimuleren van innovatie en het bevorderen van economische groei door de toegang tot openbare gegevens te verbeteren.
overheid reguleert, is de Archiefwet van 1995. Deze wet is van toepassing op overheidsinformatie vanaf het moment van creatie. Het belangrijkste voorschrift van deze wet is dat overheidsinstanties verantwoordelijk zijn voor het goed ordenen, toegankelijk maken en bewaren van informatie. Hierdoor dient de informatie gemakkelijk vindbaar en raadpleegbaar te zijn. Bovendien zijn overheden verplicht om informatie die daarvoor in aanmerking komt te vernietigen.
Wet politiegegevens (2008) Voor de bescherming van persoonsgegevens bij de politie is er een speciale wet: de Wet politiegegevens (‘Wpg’). De Wpg is op 1 januari 2008 in werking getreden en regelt de verwerking van persoonsgegevens voor de uitoefening van de politietaak door onder meer de Nationale Politie en organisaties voor bijzondere opsporing.
Baseline Informatiebeveiliging Overheid (2020) De Baseline Informatiebeveiliging Overheid (‘BIO’) is vanaf 1 januari 2020 van kracht en vervangt de bestaande normen voor informatieveiligheid voor diverse overheidsinstanties. De BIO legt meer nadruk op risicomanagement
en
verantwoordelijkheden
en
De Wet hergebruik van overheidsinformatie (‘Who’) trad in 2015 in werking en verplicht overheidsinstanties in Nederland om bepaalde informatie
verplichte
maatregelen voor alle processen binnen de overheid.
Wet elektronische publicaties (2021) Vanaf 1 juli 2021 verplicht de Wet elektronische publicatie (‘Wep’) overheden om officiële publicaties online beschikbaar te stellen via officielebekendmakingen.nl, met als doel inwoners digitaal te informeren over besluiten die hun omgeving beïnvloeden. Deze wet waarborgt de betrouwbaarheid van elektronische publicaties en bevordert een geordende digitale publicatiesfeer binnen Nederland.
Wet hergebruik overheidsinformatie (2015)
stelt
Wet open overheid (2022)
Europees
De Wet open overheid (‘Woo’) is in werking sinds 1 mei 2022 en heeft het
General
doel de overheid transparanter te maken en verplicht hen om actief
gegevensbescherming (2018)
informatie openbaar te maken en hun informatiehuishouding te
Sinds 25 mei 2018 geldt de Algemene verordening gegevensbescherming
verbeteren. De wet beoogt de toegang tot overheidsinformatie te
(‘AVG’), General Data Protection Regulation (‘GDPR’), in de hele EU. Deze
vergroten door standaardisatie van informatieverschaffing en actieve
wet waarborgt de privacyrechten van individuen door regels op te leggen
openbaarmaking. Deze wet versterkt het recht op informatie voor burgers
aan organisaties voor het verzamelen, verwerken en beschermen van
en bevordert daarmee de openheid en verantwoording van de overheid
persoonlijke informatie. Daarnaast verplicht de wet transparantie over
naar de samenleving toe.
gegevensverwerking, vereist toestemming voor gegevensgebruik en stelt
Data
Protection
Regulation
/
Algemene
verordening
hoge normen voor gegevensbeveiliging, waarmee het de privacy van EUWet digitale overheid (2023)
burgers wil versterken en harmoniseren.
De Wet digitale overheid (‘Wdo’), van kracht vanaf 1 juli 2023, stelt doelen voor veilige en betrouwbare elektronische identificatiemiddelen (eID) en
Single Digital Gateway (2018)
verplicht
De Single Digital Gateway (‘SDG’) is in 2018 in werking getreden en is een
het
gebruik
van
(open)
standaarden
voor
digitale
toegankelijkheid.
online centraal punt waarmee EU-burgers en bedrijven makkelijk toegang krijgen tot digitale overheidsdienstverlening in alle EU-lidstaten. Alle
Omgevingswet (2024)
decentrale overheden moeten in het portaal een aantal diensten,
De Omgevingswet is op 1 januari 2024 inwerking getreden en heeft het doel
producten en procedures digitaal beschikbaar en openstellen voor
om ruimtelijke ontwikkeling te vereenvoudigen door meer dan 26 wetten
grensoverschrijdende gebruikers. Het doel van de verordening is het
te bundelen in één integrale wet. Deze wet bevordert een integrale aanpak
verbeteren van het functioneren van de interne markt, het wegnemen van
van de fysieke leefomgeving en vereenvoudigt procedures voor zowel
discriminatie op het gebied van dienstverlening en het verminderen van
burgers als overheden.
administratieve lasten.
Cyberbeveiliging verordening (2019)
NIS2-richtlijn (2024)
De Cyberbeveiliging verordening is in 2019 in werking getreden en is een
De Network en Information Security directive, of NIS2-richtlijn, is de
EU-initiatief dat gericht is op het verbeteren van de cyberveiligheid in de
opvolger van de NIS-richtlijn. De NIS2-richtlijn is een EU-initiatief dat zich
Europese
voor
richt op het versterken van de cybersecurity in de Europese Unie. Het
veiligheidsmaatregelen en incidentrapportage voor aanbieders van
voorstel beoogt uitbreiding van de verplichtingen voor essentiële
essentiële diensten en digitale dienstverleners. Het beoogt de
dienstverleners en digitale dienstverleners, versterkte samenwerking
weerbaarheid tegen cyberdreigingen te vergroten en coördinatie tussen
tussen
lidstaten te bevorderen om een veerkrachtiger digitale infrastructuur te
cyberbeveiliging. Het doel is om de veerkracht tegen cyberdreigingen te
waarborgen.
vergroten en de cybersecuritymaatregelen te harmoniseren binnen de EU.
Open Data richtlijn (2019)
Urban Air Mobility (2021-2023)
De Open Data richtlijn is in 2029 in werking getreden en is de opvolger van
Urban Air Mobility verwijst naar het gebruik van luchtvaartuigen zoals
de Hergebruiksrichtlijn (uit 2003 en 2013). Nederland heeft deze regelingen
drones en elektrische luchtvoertuigen in stedelijke gebieden voor
omgezet in de Wet hergebruik overheidsinformatie. De Open Data-richtlijn
personen-
is een EU-initiatief dat bepaalt dat overheidsinstanties bepaalde
mobiliteitsproblemen
categorieën informatie toegankelijk en herbruikbaar moeten maken voor
milieuvriendelijke en snelle transportoplossingen te bieden boven drukke
het publiek en bedrijven. Het doel is om transparantie te bevorderen,
stedelijke gebieden.
Unie.
Deze
verordening
stelt
normen
vast
lidstaten
en
en
vaststelling
goederenvervoer. in
steden
van
een
Deze
EU-coördinator
technologieën
aanpakken
door
voor
kunnen efficiënte,
innovatie te stimuleren en economische groei te ondersteunen door de vrijgave van overheidsdata voor hergebruik.
Digital Services Act / Verordening inzake digitale diensten (2022) De Digital Services Act (‘DSA’) is een Europese verordening dat beoogt de regelgeving voor online platforms te moderniseren. Het stelt nieuwe verplichtingen voor platforms vast, zoals het aanpakken van illegale inhoud,
transparantie over algoritmes en versterkte consumentenbescherming. Dit
Meer informatie over Europese digitale wetgeving en de samenhang is te
voorstel beoogt een evenwicht te vinden tussen vrijheid van meningsuiting
vinden in het eindrapport van de VNG: eindrapport-analyse-samenhang-
en het beschermen van gebruikers en de samenleving tegen schadelijke
europese-digitale-wetgeving.pdf (vng.nl).
online inhoud. De wet is in 2022 in werking getreden.
Digital Market Act / Verordening inzake digitale markten (2023) De Digital Markets Act (‘DMA’) is in 2023 in werking getreden en is een Europese verordening die gericht is op het reguleren van de marktmacht van grote digitale platforms die als ‘poortwachters’ fungeren. De DMA streeft naar eerlijke concurrentie en beperkt bepaalde gedragingen van deze platforms, zoals het voorkomen van zelfpreferentie en het verplicht stellen van datadeling met concurrenten en gebruikers, om een gezonder digitaal ecosysteem te bevorderen.
Data Governance Act / Wet inzake datagovernance (2023) De Data Governance Act (‘DGA’) is in 2023 in werking getreden en heeft als doel om databeschikbaarheid voor hergebruik in de EU te faciliteren door vertrouwen in data-tussenpersonen te vergroten en datadeelmechanismes in de EU te versterken. De DGA gaat ervoor zorgen dat je in de gehele EU bijvoorbeeld grip op je eigen gegevens houdt zodat je deze gegevens op de door jou gewenste manier kan gebruiken.
Het streven is om zo een interne markt voor veilige en betrouwbare AI-
Bijlage 3: Toekomstige wet- en regelgeving
systemen te faciliteren terwijl marktfragmentatie wordt voorkomen. Tevens
Nationaal
wil de verordening zorgen voor juridische zekerheid om investeringen en
Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (2025)
innovatie in AI te faciliteren.
De Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (‘Wmebv’) zal naar verwachting vanaf 1 januari 2025 in werking treden en heeft betrekking op de
elektronische
communicatie
tussen
burgers,
bedrijven
en
bestuursorganen. Deze wet maakt digitale correspondentie verplicht (zoals het aanvragen van vergunningen en het indienen van bezwaarschriften). Communicatie via post blijft.
Europese kader voor een digitale identiteit, eIDAS 2.0 (2025) De Europese Unie wil met de verordening Europees kader voor een digitale identiteit regelen dat het makkelijker en veiliger wordt om binnen Europa online zaken te regelen. De nieuwe verordening (eIDAS 2.0) introduceert een Europese portemonnee waarmee burgers gebruik te maken van digitale diensten, welke voor verschillende doeleinden ingezet kan worden.
Europees
De digitale identiteit is op vrijwillige basis en maakt het mogelijk voor
Artificial Intelligence Act / Wet voor kunstmatige intelligentie (2025)
individuen om controle te hebben over hun persoonsgegevens. De
De Artificial Intelligence Act (‘AI Act’) biedt duidelijke kansen voor zowel
portemonnee kan gebruikt worden als een identificatiemiddel waarmee
ontwikkelaars als ondernemers en ook waarborgen voor Europese
specifieke documenten aangeleverd kunnen worden. De verwachting is dat
consumenten. Het doel van het voorstel is om innovatie te stimuleren en
de eIDAS 2.0 in 2025 in werking treedt.
burgers/consumenten te beschermen. Het voorstel wil ervoor zorgen dat AI-systemen die op de Europese markt worden gebracht en gebruikt, veilig
Data Act / Wet inzake data (onbekend)
en in overeenstemming zijn met de geldende fundamentele rechten en
Terwijl de DGA de processen en structuren creëert om data te faciliteren,
waarden binnen de EU zoals onder andere neergelegd in de Europese
maakt de Data Act (‘DA’) duidelijk wie waarde kan creëren uit data en onder
verdragen en internationale mensenrechtenverdragen en in wet- en