RIB 26 060 Bijlage K PlanMER Binckhorst Deel B Effecthoofdstukken
Tekst van het document
De vinkjes geven aan welke onderzoeken uitgevoerd worden voor D: Doorontwikkeling en/of V: Vlietlijn Aspect Beoordelingscriterium Methode D V Archeologie Effect op bekende archeologische waarden en verwachte archeologische waarden Kwalitatieve beoordeling van de gebieden waar ruimtelijke ontwikkelingen effecten hebben op bekende archeologische waarden en verwachte archeologische waarden ✓ ✓ Cultuurhistorie Effect op cultuurhistorische waarden Kwalitatieve beoordeling van de gebieden waar ruimtelijke ontwikkelingen effecten hebben op bestaande cultuurhistorische waarden ✓ ✓ Archeologie Effect op bekende archeologische waarden en verwachte archeologische waarden Archeologie heeft betrekking op bekende archeologische waarden en verwachte archeologische waarden. Bekende waarden zijn bijvoorbeeld AMK-terreinen (terreinen op de Archeologische Monumentenkaart), vondstlocaties en zichtbare archeologische elementen zoals grafheuvels. De AMK is een selectie van behoudenswaardige archeologische terreinen in Nederland. De terreinen zijn beoordeeld op verschillende criteria en op grond daarvan ingedeeld in categorieën ‘waarde’, ‘hoge waarde’, ‘zeer hoge waarde’ en ‘zeer hoge waarde – beschermd’. Uitsluitend de AMK-terreinen van ‘zeer hoge archeologische waarde – beschermd’ zijn archeologische rijksmonumenten.
De vondstlocaties in Archis duiden op de mogelijke aanwezigheid van archeologische vindplaatsen. De archeologische verwachting van een gebied geeft de verwachting op de aan - en afwezigheid van archeologische waarden aan. Verwacht zijn vaak op basis van geomorfologie en bodemkunde opgesteld en toegewezen aan specifieke zones. Daarnaast zijn verwachtingen ook gebaseerd op bekende archeologische waarden in de omgeving. Voor zowel bekende archeologische waarden als archeologische verwachtingen is vaak beleid opgenomen op archeologische waarden-, verwachtings- en/of beleidskaarten en in de vigerende omgevingsplannen. In principe geldt altijd het streven naar behoud in-situ (geen aantasting) van archeologische resten. Het effect op archeologische waarden wordt bepaald op basis van de impact op bekende vindplaatsen (terreinen op de Archeologische Monumentenkaart en geregistreerde vindplaatsen) en op basis van doorsnijding van gebieden met een archeologische verwachting. De archeologische verwachting wordt gebaseerd op de gemeentelijke en provinciale archeologische verwachtings- en beleidskaarten. Voor de beoordeling van het effect op bekende waarden en verwachte archeologische waarden worden de kwalitatieve beoordelingen gevat in een totaalscore, volgens de systematiek zoals opgenomen in Tabel 16-3.
Ten aanzien van archeologie is hooguit sprake van een neutraal effect, aangezien aantasting van (verwachte) archeologische waarden nooit positief kan zijn. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 269 Tabel 16-3 Beoordelingsschaal voor het effect op bekende archeologische waarden en verwachte archeologische waarden Score Omschrijving 0 Geen effect op de (verwachte) archeologische waarden 0/- Licht negatief effect op verwachte archeologische waarden, geen effect op bekende archeologische waarden - Negatief effect op verwachte archeologische waarden, geen effect op bekende archeologische waarden - - Sterk negatief effect op verwachte archeologische waarden, effect op bekende archeologische waarden Cultuurhistorie Effect op cultuurhistorische waarden Cultuurhistorische waarden zijn historische structuren en elementen die nog in het (stedelijk) landschap aanwezig zijn. Karakteristieke structuren van het cultuurlandschap zijn in grote mate bepaald door menselijk gebruik en landbewerking. Denk hierbij aan veenontginningen, bosbouw en landbouw, maar ook aan stedenbouwkunde en stedenbouwkundige elementen als infrastructuur en bebouwing. Deze waarden zijn vaak opgedeeld in vlak-, lijn-, en puntelementen.
Vlakken zijn bijvoorbeeld essen, ruilverkavelingslandsc happen, stedenbouwkundige opbouw en landgoederen, lijnen zijn bijvoorbeeld historische wegen en watergangen en punten zijn bijvoorbeeld rijks - en gemeentelijke monumenten. Het beleid dat geldt op cultuurhistorische waarden is voor veel gemeenten opgenomen op cultuurhistorische waarden - en/of beleidskaarten en in de vigerende bestemmingsplannen. Voor de meeste waarden geldt dat hier omgangsvormen aan verbonden zijn in de vorm van behoud en ontwikkeling. Het effect op cultuurhistorische waarden wordt kwalitatief beschreven op basis van aard en omvang (ruimtebeslag) van de verstoring ten opzichte van de karakteristieke structuren en elementen van het cultuurlandschap. Voor de beoordeling van het effect op cultuurhistorische waarden worden de kwalitatieve beoordelingen gevat in een totaalscore, volgens de systematiek zoals opgenomen in Tabel 16-4.
Tabel 16-4 Beoordelingsschaal voor het effect op cultuurhistorische waarden Score Omschrijving + + Sterk positief effect op de cultuurhistorische waarden + Positief effect op de cultuurhistorische waarden 0/+ Licht positief effect op de cultuurhistorische waarden 0 Geen positief en geen negatief effect op de cultuurhistorische waarden 0/- Licht negatief effect op de cultuurhistorische waarden - Negatief effect op de cultuurhistorische waarden - - Sterk negatief effect op de cultuurhistorische waarden Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 270 16.1.3 Studiegebied Studiegebied Doorontwikkeling Binckhorst Doorontwikkeling Binckhorst is een ambitieuze herontwikkelingslocatie in Den Haag, gelegen ten zuidoosten van het Haagse stadscentrum. Dit binnenstedelijke gebied, met een omvang van circa 130 hectare, biedt unieke mogelijkheden voor stedelijke vernieuwing en transformatie. De transformatie van de Binckhorst is gericht op de ontwikkeling van een modern woon-, werk- en leefgebied waarin stedelijke kwaliteit, ondernemerschap en duurzaamheid centraal staan. In de komende 20 jaar zullen de volgende ontwikkeling en plaatsvinden: • De bouw van 7.000 woningen. • De aanleg van een stadspark van circa 16 hectare. • Realisatie van 240.000 m² bvo aan bedrijfsruimte.
De geografische ligging van de Binckhorst is strategisch: het gebied grenst aan de wijken Laakhavens en Rivierenbuurt, evenals de gemeenten Leidschendam-Voorburg en Rijswijk. De Binckhorst kan worden opgedeeld in verschillende deelgebieden (Figuur 16-1). De buitengrenzen van het plangebied worden gevormd door verschillende infrastructurele elementen: • Westzijde: Haagvliet ofwel Trekvliet (water). • Oostzijde: Spoorlijn Den Haag - Utrecht, opstelsporen en de A12/Utrechtsebaan. • Noordzijde: Spoorlijn Amsterdam - Rotterdam. • Zuidzijde: Maanweg en de gemeente Voorburg. Nieuw Binckhorst wordt een dynamisch gebied waar stedelijke vernieuwing en duurzame ontwikkeling samenkomen, met ruimte voor wonen, werken en recreatie (Figuur 16-1). Figuur 16-1 Plangebied van de Doorontwikkeling Binckhorst met de functieklassen uit het gebiedsprogramma, locaties met nieuwbouw en autonome woningbouw
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 271 Studiegebied hoogwaardig openbaar vervoer (HOV) Vlietlijn De HOV Vlietlijn ligt in het grensgebied van de drie gemeentes Den Haag, Rijswijk en Leidschendam-Voorburg (Figuur 16-2). Elke gemeente wordt in deze beoordeling beschouwd als een apart deelgebied. • Deelgebied 1 Gemeente Den Haag: Het grootste deel van het traject ligt in de gemeente Den Haag. Dit deelgebied is op te splitsen in de volgende ruimtelijke entiteiten: Lekstraat, Sporendriehoek, Binckhorstlaan en Maanweg. • Deelgebied 2 Gemeente Voorburg: In de gemeente Voorburg loopt de Vlietlijn vanaf de Maanweg (oostzijde) naar Station Voorburg langs de spoorlijn Den Haag - Utrecht. Bij het kruispunt tussen de Binckhorstlaan en de Maanweg (westzijde) gaat het tracé verder vanaf de Broekslootbrug tot aan de Geestbrug bij het Trekvliet. • Deelgebied 3 Gemeente Rijswijk: In de gemeente Rijswijk volgt het tracé vanaf de Geestbrug de Geestbrugweg tot aan de Haagweg. Bij de referentiesituatie van de HOV Vlietlijn is het onderzoeksgebied in Figuur 16-2 als uitgangspunt genomen. Bij de effectbeoordeling is het meer gedetailleerdere tracé in Figuur 16-3 als uitgangspunt genomen.
Figuur 16-2 Toekomstige ligging van de HOV Vlietlijn in het grensgebied van de drie gemeentes Den Haag, Leidschendam- Voorburg en Rijswijk
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 272 Figuur 16-3 Toekomstige ligging van de HOV Vlietlijn tussen station Den Haag CS, station Voorburg en de Haagweg 16.1.4 Wijze van onderzoek In voorliggend deelrapport zijn de effecten beschreven van de alternatieven op de aspecten Archeologie en Cultuurhistorie. Ook zijn eventuele mitigerende en compenserende maatregelen uitgewerkt voor deze aspecten. De effectbeschrijving in dit deelrapport richt zich met name op nationaal en provinciaal beschermde en/of aangewezen archeologische en cultuurhistorische waardevolle elementen en gebieden. De ligging van deze waarden ten opzichte van de (her)ontwikkelingslocaties en het tracé van de HOV Vlietlijn is uiteindelijk bepalend voor de effectbeoordeling. Op veel plekken is in de huidige fase nog sprake van varianten. Er is gekozen om in de effecthoofdstukken in deel B van het planMER per onderwerp uit te gaan van een basisvariant. De basisvarianten zijn zodanig gekozen dat in de breedte sprake is van de meest negatieve effecten, dat wil zeggen over alle aspecten tezamen. In deel C van het planMER worden de overige varianten beschouwd. Een nadere uitwerking van effecten, zoals het effect op het zicht van een element in een visualisatie, worden in deze fase nog niet uitgewerkt.
Indien noodzakelijk vindt meer gedetailleerd onderzoek plaats in de volgende fase voor het voorkeursalternatief (in het kader van het project-MER).
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 273 Gezien het abstractieniveau van het Gebiedsprogramma Binckhorst hanteren we de onderstaande uitgangspunten voor de effectbeoordeling: • We nemen de verwachte ruimtelijke effecten mee van de basisvarianten met de meest negatieve milieueffecten, waarbij op sommige punten wordt afgeweken van het Gebiedsprogramma (zie hieronder) . • We benoemen de onrealistische maatregelen met betrekking tot de deelaspecten . • We geven aan op welke wijze een effectscore positief te beïnvloeden is, zodat er voldoende handreikingen zijn voor de nadere uitwerking van het plan. • We doen aanbevelingen voor de verdere uitwerking van het plan. Deze kunnen los staan van de effectscore. Bij de volgende variantensets wordt afgeweken van het Gebiedsprogramma: 1. Alle milieubelastende activiteiten blijven aanwezig in het gebied met huidige hindercontouren (dit wijkt af van de kaarten van het Gebiedsprogramma). 2. Locatiekeuze geothermiecentrale bij de Vestaweg in plaats van bij het Trekvlietplein . 3. Programma Sporendriehoek met maximale ontwikkeling van voornamelijk kantoren en andersoortige bedrijvigheid .
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 274 16.2 Referentiesituatie 16.2.1 Archeologie Gemeente Den Haag Huidige situatie Op de AWVK 2021 van de gemeente Den Haag valt direct de ligging van kasteel de Binckhorst op ( Figuur 16-4). Dit laatmiddeleeuwse kasteelterrein is gebouwd op de funderingen van een ouder kasteel dat wordt gedateerd in de 13e eeuw of eerder. De aanwezigheid van een kasteelterrein zoals de Binckhorst in Den Haag is een bijzonderheid. Het terrein heeft de status van AMK-terrein en is tevens aangemerkt als archeologisch terrein van provinciaal belang. Op de AWVK 2021 van de gemeente Den Haag is ook de tuin rond het kasteel bestempeld als zone met archeologische waarde. In de huidige situatie heeft het weinig zin om het historische kasteelterrein verder onder te verdelen in waarde en verwachting.109 Binnen het plangebied in de gemeente Den Haag zijn zones aanwezig met een archeologische verwachting. De archeologische verwachtingen in het gebied variëren van het Neolithicum (met name op de strandwallen) tot de Nieuwe Tijd. Daarnaast zijn er binnen het plangebied zones waar geen archeologische verwachting is (Figuur 16-4). Ook is sprake van diverse verstoringen in het gebied die van invloed zijn op de archeologische verwachting.
Figuur 16-4 Archeologische waarden en verwachtingen 2021 (via Open data gemeente Den Haag) 109 H. Siemons en P.J.A. Stokkel (red.), 2021, Toelichting op de Archeologische Waarden- en Verwachtingenkaart Den Haag 2021 (AWVK 2021), Haagse Archeologische Rapportage nummer 2120, https://archeologie.denhaag.nl/wp- content/uploads/2022/06/2120_AWVK2021_toelichting.pdf?_gl=1*bybivt*_up*MQ..*_ga*MjY5Nzk4MjI5LjE3NDI4MjQ5MzE.*_ga_XHKMFT9146*MT c0MjgyNDkyOS4xLjAuMTc0MjgyNDkyOS4wLjAuMA..
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 275 Het gebied met een archeologische verwachting in Figuur 16-4 ligt in het overgangsgebied tussen de strandwal van Rijswijk-Voorschoten en de naastgelegen strandvlakte (Figuur 16-5). Strandwallen zijn archeologisch interessant vanwege een lange bewoningsgeschiedenis. Het zuidelijk deel van de Binckhorst ligt in de buurt van de strandwal en heeft (mede) hierdoor een archeologische verwachting. In dit gebied zijn in Archis tevens enkele archeologische vondstlocaties terug te vinden, waar mogelijk archeologische waarden aanwezig zijn ( Figuur 16-6). Het noordelijk deel van de Binckhorst ligt bij de naastgelegen strandvlakte. De strandvlakte is een lager gelegen gebied met veenafzettingen in het gebied tussen de strandwal van Rijswijk -Voorschoten en de strandwal van Den Haag. De strandvlakte heeft een lage verwachting op archeologische resten. In deze zone kunnen desondanks toevalsvondsten gedaan worden als gevolg van geïsoleerde fenomenen zoals rituele deposities (premoderne tijd), extensieve activiteiten (bijvoorbeeld foerageergebied) of activiteiten op veraard veen (vanaf ijzertijd).
De archeologische beleidskaart houdt geen rekening met archeologische waarden en verwachtingen voor het pleistocene landschap in de ondergrond (paleolithicum/ mesolithicum). De pleistocene afzettingen bevinden zich naar verwachting in de diepe ondergrond vanaf circa 17 m -NAP (hoogteligging Binckhorst: circa 0,5 m +NAP). Het kan zijn dat in de toekomst op aangeven van de gemeente aanvullende onderzoekseisen en -voorwaarden zullen gelden bij zeer diepe bodemingrepen. Figuur 16-5 Geologische kaart van Den Haag en Rijswijk 2019 met de archeologische verwachtingen 2021 hier overheen geprojecteerd (oranje). De ligging van de Binckhorst is indicatief weergegeven (zwart)
PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING Figuur 16-6 Kaart met mogelijke archeologische vondstlocaties in het plangebied en omgeving. De ligging van de Binckhorst is indicatief weergegeven (zwart) Bij de aanleg van het bedrijventerrein op de Binckhorst heeft naar verwachting veel bodemverstoring plaatsgevonden. In aanloop naar de aanleg van de Rotterdamsebaan is het tracé langs de Binkhorstlaan en Mercuriusweg uitgebreid onderzocht. Hierbij is vastgesteld dat de bodem langs deze wegen wordt gekenmerkt door een laag sterk geroerde grond met een diepte van 0,5 tot 2,5 m -mv.110 De boorgegevens wijzen erop dat weinig of geen archeologische resten bewaard zijn gebleven, overigens is niet bekend of dit ook geldt voor de rest van het plangebied op de Binckhorst. Ook de aanleg en aanwezigheid van de Rotterdamsebaan vormt een verstoring van de ondergrond. Het tunneldeel bestaat echter uit een geboorde tunnel en ligt op grote diepte. De tunnel bevindt zich hiermee dieper dan de lagen waar zich archeologische waarden kunnen bevinden.111 De noordelijke tunnelmond bestaat uit een ingegraven tunnelbak die ter hoogte van de Zonweg is aangelegd. In tegenstelling tot de rest van het tracé zullen de eventueel aanwezige archeologische waarden hier wel verstoord zijn. 110 Afdeling Archeologie Dienst Stadsbeheer, Gemeente Den Haag (2010).
Rotterdamsebaan, gemeente Den Haag; Inventariserend Veldon | derzoek (boringen en proefsleuven) in het kader van de aanvulling op de MER | -procedure. Rapportnummer 1037 111 Visser-Poldervaart, drs. M. (2013). Rotterdamsebaan Achtergrondrapport Cultuurhistorie en Archeologie. Oranjewoud B.V., projectnr 25 | 8633, revisie 1 276 | Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 277 Autonome ontwikkeling Autonome ontwikkelingen in de Binckhorst bestaan uit de realisatie van vastgoed volgens het Omgevingsplan 2018. Hierbij komen grondroerende werkzaamheden kijken. We gaan ervan uit dat met betrekking tot archeologische vondsten en verwachtingswaarden de voorgeschreven procedures gevolgd worden en dat geen negatieve effecten kunnen worden verwacht voor dit thema. Het gaat hierbij om de bouw- en ontwikkelvlakken waarvoor reeds vergunningen zijn afgegeven en/of werkzaamheden zijn uitgevoerd. Indien in het kader van de Doorontwikkeling of HOV Vlietlijn binnen deze vlakken activiteiten zullen plaatsvinden met een afwijkende verstoringsdiepte, dan zal het effect op de (verwachte) archeologische waarden opnieuw getoetst moeten worden.
Gemeente Leidschendam-Voorburg Huidige situatie Binnen de gemeente Leidschendam-Voorburg ligt ten zuiden van de Prinses Mariannelaan het archeologische Rijksmonument Forum Hadriani (monumentnummer 508083, zie Figuur 16-7). Het Forum Hadriani maakt deel uit van het beschermde deel van de Neder-Germaanse limes en is aangemerkt als UNESCO werelderfgoed (Figuur 16-8). De Neder-Germaanse Limes was de noordgrens van het Romeinse keizerrijk tussen de Noordzeekust en Bonn in Duitsland. Het huidige Voorburg was destijds een belangrijke nederzetting, onder andere voor goederentransport over zee tussen Engeland en continentaal Europa. Voor de komst van de Romeinen bevond zich hier al een inheemse nederzetting van de Cananefaten . Het latere Forum Hadriani ligt aan de oostkant van een oude strandwal en werd reeds sinds de late steentijd en ijzertijd bewoond. De zee lag destijds slechts op twee kilometer afstand en in de buurt bevond zich een veenmoeras dat werd gebruikt voor de jacht. Door de eeuwen heen schoof de kustlijn verder naar het westen, waardoor de strandwal zich ontwikkelde tot een belangrijke landroute die de rivieren Maas en Oude Rijn verbond. De plek werd daarmee een prehistorisch verkeersknooppunt. In de eerste eeuw na Christus legden de Romeinen over een lengte van 30km het kanaal van Corbulo aan (Fossa Corbulonis).
De aanleg van het kanaal betekende een aanzienlijke verbetering van de transportmogelijkheden, een belangrijke impuls voor het gebied. De nederzetting groeide in deze tijd uit tot een stad. In de tweede eeuw na Christus bezocht keizer Hadrianus de streek en verleende de nederzetting marktrecht, sindsdien staat de plek bekend als het Forum Hadriani. Niet veel later kreeg de stad Romeinse stadsrechten onder de naam Municipium Aelium Cananefatium (MAC), De stad groeide verder en kreeg een stadsmuur, een haven aan het kanaal van Corbulo, een badhuis met muurschilderingen, en een tempel. Tot circa 270 na Christus was de stad MAC het bestuurlijke centrum van West-Nederland. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 278 Figuur 16-7 Uitsnede van de archeologische beleidskaart van de gemeente Leidschendam-Voorburg Figuur 16-8 UNESCO Werelderfgoedzone bij het Forum Hadriani met kernzone (rood) en bufferzone (blauw) Binnen het plangebied in de gemeente Leidschendam-Voorburg zijn naast het Forum Hadriani nog twee AMK- terreinen aanwezig, te weten de buitenplaatsen Middenburg en Hofwijck. Daarnaast wordt het gehele plangebied aangemerkt als gebied met een hoge archeologische verwachting.
De verwachting geldt voor archeologische waarden uit de periode van het Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd. Rondom het Forum Hadriani ligt en zone met een zeer hoge archeologische verwachting voor de Romeinse Tijd die wordt gerelateerd aan de gracht van Corbulo. Langs de Overburgkade en Corbulokade zijn plaatselijk historische woonplekken aanwezig uit de Middeleeuwen, waardoor sprake is van een hoge verwachting voor die periode.
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 279 Figuur 16-9 Archeologische verwachtingskaart van de gemeente Leidschendam-Voorburg Binnen het plangebied in de gemeente Leidschendam-Voorburg is sprake van een groot aantal archeologische vondstlocaties in Archis, waar mogelijk archeologische waarden aanwezig kunnen zijn. De meeste vondstlocaties bevinden zich bij het Romeinse Forum Hardriani ten zuiden van de Prinses Mariannelaan. Verspreid over het plangebied is ook elders sprake van archeologische vondstlocaties. Zo bevindt zich bij de A12 een bekende vindplaats, vlakbij station Voorburg, waar de resten van een laatmiddeleeuws huis zij n aangetroffen.
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 280 Figuur 16-10 Kaart met archeologische vondstlocaties in het plangebied en omgeving. De grenzen van de gemeente Leidschendam-Voorburg zijn indicatief weergegeven (zwart), evenals de grenzen van de gemeente Rijswijk (oranje) Autonome ontwikkeling Geen autonome ontwikkelingen Gemeente Rijswijk Huidige situatie Binnen het plangebied in de gemeente Rijswijk zijn geen archeologische (AMK -)terreinen aanwezig. Wel zijn in het gebied rond de Geestbrugweg enkele archeologische vondstlocaties aanwezig , waar mogelijk archeologische waarden aanwezig kunnen zijn (Figuur 16-10). Voor het tracé bij de Geestbrugweg geldt een hoge verwachting voor vondsten uit het Neolithicum en een middelhoge verwachting voor de Bronstijd en IJzertijd (Figuur 16-11). Voor het grootste deel van de Geestbrugweg geldt verder een middelhoge verwachting voor de Romeinse tijd en een hoge verwachting voor de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd (Figuur 16-12). In de omgeving van Oud-Rijswijk is sprake van een hoge archeologische verwachting voor alle bovengenoemde periodes (Neolithicum, Brons- en IJzertijd, Romeinse tijd en Late Middeleeuwen/ Nieuwe Tijd). Het kruispunt van de Haagweg en Geestbrugweg valt binnen deze zone.
PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING Autonome ontwikkeling Geen autonome ontwikkelingen Figuur 16-11 Archeologische waarden | - en beleidskaart 2024 Romeins | e tijd en de Late | Middeleeuwen | / Nieuwe Tijd (met indicatie ligging Geestbrugweg en Haagweg) Figuur 16-12 Archeologische waarden | - en beleidskaart 2024 | Neolithicum, Brons | - en IJzertijd (met indicatie ligging Geestbrugweg en Haagweg) 281 | Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 282 16.2.2 Cultuurhistorie Huidige situatie Binnen het plangebied zijn diverse cultuurhistorisch waardevolle elementen aanwezig. Via de informatie in het open - dataportaal van de provincie Zuid-Holland, de Erfgoedatlas van de RCE en beschikbaar gemeentelijk kaartmateriaal wordt een goed beeld verkregen van de belangrijkste cultuurhistorische structuren in het plangebied. De algemene ontstaansgeschiedenis wordt hieronder beschreven. De specifieke cultuurhistorische waarden in het gebied zijn vervolgens per gemeente verder uitgewerkt. Het plangebied bevindt zich in het gebied tussen de historische kernen van Den Haag, Voorburg en Rijswijk (zie Figuur 16-13).
In de jaren 40 van de 19e eeuw is ten zuiden van Den Haag de eerste spoorverbinding aangelegd in het gebied. Deze spoorlijn was onderdeel van de Oude Lijn tussen Amsterdam en Rotterdam en betreft in de huidige situatie het traject tussen Den Haag HS en Den Haag Laan van NOI. Pas zo’n 25 jaar later werd in 1870 de spoorlijn tussen Gouda en Den Haag aangelegd als zijtak van de spoorlijn tussen Utrecht en Rotterdam. Sindsdien is sprake van een Sporendriehoek in het noordelijk deel van het plangebied (Figuur 16-14). Figuur 16-13 Historisch kaartmateriaal uit 1815 van het plangebied en omgeving. Kasteel de Binckhorst is rood gearceerd en de Geestbrug over de Trekvliet is blauw gearceerd. De ligging van De Trekvliet is groen gearceerd
PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING Figuur 16-14 Historisch kaartmateriaal van het plangebied omstreeks het jaar 1900. De ligging van de Sporendriehoek, kasteel de Binckhorst en de Beestbrug zijn duidelijk zichtbaar. De Broeksloot is lichtblauw gearceerd en de voormalige Bovenveenwetering | is bruin gearceerd Het gebied tussen Den Haag en Voorburg wordt aangeduid als de Binnen | - of Binckhorstpolder | (zie Figuur 16-14). Het oorspronkelijke verkavelingspatroon in het plangebied verschilt per locatie. Direct ten zuiden van de | Sporendriehoek is sprake van strookverkaveling met een haakse oriëntatie op de Binckhorstlaan in het gebied tussen de Trekvliet en de spoorlijn Gouda-Den Haag. Ten zuiden van de voormalige Bovenveenwetering is sprake van een meer onregelmatige blokverkaveling in de omgeving van kasteel de Binckhorst. Verder ten oosten van het kasteelterrein verandert het verkavelingspatroon in strookverkaveling met een haakse oriëntatie op de Broeksloot en De Vliet. De Broeksloot is hierbij reeds sinds de 17e eeuw de grens tussen bouw- en weiland in het gebied.112 In de eerste helft van de 20e eeuw rukt de stedelijke bebouwing op vanuit de kernen bij Den Haag, Voorburg en Rijswijk (zie Figuur 16-15). Omstreeks 1950 is De Binckhorst zelf nog grotendeels onbebouwd, echter vinden ook hier reeds enkele ontwikkelingen plaats.
In 1907 komt direct ten zuiden van de | Sporendriehoek de tweede Gemeentelijke Gasfabriek te liggen. Ten oosten van kasteel de Binckhorst verschijnt vanaf 1920 de begraafplaats St. Barbara op de kaart. Ten zuiden van de Broeksloot verdicht de bebouwing tussen Rijswijk en Voorburg. De Binckhorst kreeg in de jaren ’20 reeds de bestemming industrieterrein, in navolging van het gebied bij de Laakhaven. In de jaren ’50 zal uiteindelijk met enige vertraging de aanleg van de Binckhorsthaven tot ontplooiing komen (zie Figuur 16-16).113 112 RCE, beschrijving geestgronden Voorburg, https://rce.webgispublisher.nl/user/uploads/pdfs/geesten/62_Voorburg.pdf 113 Boek: De Binckhorst, bedrijventerrein in beweging, 24 november 2012, | https://erfgoedstem.nl/voorgeschiedenis-en-ontwikkeling-van-het- grootste-haagse-industrieterrein/ 283 | Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 284 Figuur 16-15 Historisch kaartmateriaal van het plangebied omstreeks het jaar 1950 Figuur 16-16 Huidige kaart van het plangebied
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 285 Gemeente Den Haag Op de Binckhorst zijn verschillende cultuurhistorische elementen aangemerkt voor herbestemming met een nieuwe gebruiksfunctie, waaronder historische en beeldbepalende locaties zoals het kasteel de Binckhorst en Bink36. In het plangebied bevinden zich geen cultuurhistorisch waardevolle industriële complexen, ook is de Binckhorst niet aangewezen als gemeentelijk of rijksbeschermde stadsgezicht. Wel is op een aantal plekken sprake van karakteristieke beeldbepalende bebouwing. 114 Kasteel De Binckhorst (Rijksmonument) Aan de Binckhorstlaan ligt het voormalige kasteel De Binckhorst (rijksmonument, monumentnummer 17465). Dit voormalige kasteel uit de 17e-eeuw heeft een rijke geschiedenis. De eerste vermelding van het kasteel dateert al uit de 14e eeuw, toen het door de graaf van Holland aan een van zijn vertrouwelingen werd geschonken. Het kasteel ligt aan de Trekvliet, een historische waterloop die door het oude veengebied tussen Den Haag en Voorburg loopt. De oorspronkelijke hoofdingang van het kasteel bevond zich aan de kade ten westen van het kasteel. Pas in de 19e eeuw werd een nieuwe ingang gemaakt aan de oostzijde van het kasteel, aan de huidige Binckhorstlaan.
Het kasteel wordt gekenmerkt door een middenpartij met twee naar voren springende vleugels. Verder heeft het kasteel een torentje en is een 18e eeuws ingangshek aanwezig. Het kasteel is in de 20 e eeuw grondig gerestaureerd, tegenwoordig is in het gebouw de Bergmankliniek gevestigd. (zie ook beschrijving in Tabel 16-5). Figuur 16-17 Rijksmonument Kasteel De Binckhorst met daarin de Bergmankliniek. Bron: Arcadis, 30 juni 2020 en Beeldkwaliteitsplan Binckhorst, 2020) Tabel 16-5 Rijksmonument op het kasteelterrein De Binckhorst Binckhorstlaan 149 (Kasteel Binckhorst) Rijksmonument Monumentnummer: 17465 Oorspronkelijk uit de 17e eeuw, met latere verbouwingen in de 18e en 19e eeuw, onderging het kasteel in 1935 een ingrijpende restauratie. Het is gelegen op een bijzondere locatie, namelijk een industrieterrein, omgeven door moderne kantoor- en bedrijfspanden. 114 OmgevingsEffectRapport Binckhorst, Bijlage 6 Factsheet Cultuurhistorische waarden, https://www.ruimtelijkeplannen.nl/documents/NL.IMRO.0518.OP0365FOmgevBinck-52VA/b_NL.IMRO.0518.OP0365FOmgevBinck-52VA_tb6.pdf
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 286 Bink36 Bink36 is een karakteristiek bedrijfscomplex gelegen tussen de Sporendriehoek en het NS-rangeerterrein. De bouwplannen voor de Centrale, het eerste gebouw, werden rond 1915 gemaakt door Rijksbouwmeester Daniël Knuttel. De Centrale is opgetrokken uit rode baksteen en werd in 1918 betrokken door de Centrale Magazijn Dienst van de PTT. In de jaren ’30 werd een verdieping van staal en glas toegevoegd en kwam ook de centrale werkplaats van de PTT naar het bedrijfscomplex. De bouwplannen voor een tweede gebouw werden gemaakt door de hoofdarchitect van de Rijksgebouwendienst Joseph Crouwel. In de jaren ’50 werden de plannen uitgevoerd en werd zo de grootste bedrijfskantine van Den Haag een feit. Sinds 2006 wordt het complex gebruikt als verzamelgebouw voor innovatieve ondernemers. Het bedrijfscomplex bestaat tegenwoordig uit totaal vier geb ouwen: de Centrale, het Magazijn, de Hangar en de Kazerne.115 Figuur 16-18 Beelden van Bink36 (Bron: Beeldkwaliteitsplan Binckhorst, 2020) Binckhorstbrug met brugwachtershuis De Binckhorstbrug is onderdeel van de Binckhorstlaan en verbindt de Binckhorst met het gebied ten zuiden van de Binckhorsthaven. De brug is gebouwd in 1933 en heeft een karakteristiek brugwachtershuis.
Figuur 16-19 Bovenaanzicht van de Binckhorstbrug met brugwachtershuisje (Bron: Beeldkwaliteitsplan Binckhorst, 2020) Laakmolen of Galgemolen (Rijksmonument) De Laakmolen is een bestaande poldermolen aan de westzijde van de Laakhaven, het type molen is een 8 -kante grondzeiler met scheprad. De Laakmolen is gebouwd in 1699 en is aangemerkt als Rijksmonument. In een straal van 400 meter rond de molen bevindt zich de bijbehorende molenbiotoop. Een molenbiotoop omvat niet alleen de molen zelf, maar ook de open ruimte eromheen, die essentieel is voor de windvang van de molen. Binnen de molenbiotoop gelden beperkingen voor stedelijke ontwikkelingen om de windvang te wa arborgen en de molen operationeel te houden. De Laakmolen is gelegen bij de Laakweg aan de overzijde van de Trekvliet net buiten het plangebied. Het oostelijk deel van de molenbiotoop valt echter wel binnen het plangebied van de Doorontwikkeling op de Binckhorst (zie Figuur 16-27). Naast de bestaande Laakmolen bevinden zich in het plangebied nog twee verdwenen windmolens. Het gaat om de Oude Veenmolen (1e) bij de Plutostraat in het noordwesten van het plangebied (bouwjaar 1446, 115 BINK36 gebouw, https://bink36.nl/gebouw/
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 287 verdwenen in 1697) en een poldermolen bij de Jupiterkade in het zuidwesten van het plangebied (bouwjaar 1461, verdwenen in 1621). Tegenover laatstgenoemde poldermolen heeft vroeger nog een windmolen gestaan aan de overkant van de Trekvliet. Het betreft de poldermolen met de naam Broekslootmolen of Nieuwe Grote Molen (2e) uit het bouwjaar 1560 (verdwenen in 1871). Voormalige Tweede Gemeentelijke Gasfabriek (Rijksmonumenten) Op het terrein van de voormalige Tweede Gemeentelijke Gasfabriek zijn nog enkele gebouwen aanwezig die zijn aangemerkt als Rijksmonument (zie Tabel 16-6). Tabel 16-6 Rijksmonumenten op het terrein van de voormalige Tweede Gemeentelijke Gasfabriek Trekvlietplein 1 en 19 Rijksmonument Complexnummer: 459731 Portiersloge is van architectonisch belang als een waardevol voorbeeld van overgangsarchitectuur en is van betekenis als onderdeel van het geheel van de voormalige Tweede Gemeentelijke Gasfabriek. Trekvlietplein 12 en 14 Rijksmonument Complexnummer: 459731 Dubbele dienstwoning met tuinmuur is van architectonisch belang als een waardevol voorbeeld van overgangsarchitectuur en is van betekenis als onderdeel van het geheel van de voormalige Tweede Gemeentelijke Gasfabriek.
Trekvlietplein 3 Rijksmonument Complexnummer: 459731 Kantoorpand is van architectonisch belang als een waardevol voorbeeld van overgangsarchitectuur en is van betekenis als onderdeel van het geheel van de voormalige Tweede Gemeentelijke Gasfabriek. Trekvlietplein 6 en 6a Rijksmonument Complexnummer: 459731 De voormalige directeurswoning met tuinhek heeft architectonisch belang als een waardevol voorbeeld van overgangsarchitectuur en is van betekenis als onderdeel van het geheel van de voormalige Tweede Gemeentelijke Gasfabriek.
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 288 Gemeentelijke monumenten in het plangebied Naast de eerdergenoemde Rijksmonumenten zijn ook diverse gemeentelijke monumenten aanwezig binnen het plangebied (zie Tabel 16-7). Tabel 16-7 Gemeentelijke monumenten binnen het plangebied Binckhorstlaan 249 (voorheen Anthony Fokkerschool) Gemeentelijk monument Het voormalige schoolgebouw is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als representatief voorbeeld van zakelijke architectuur uit de wederopbouwperiode, met een industrieel karakter. Het is tevens uniek als luchtvaartnijverheidsschool in Den Haag. Bontekoekade (voetgangersbrug) Gemeentelijk monument De brug in Den Haag is van algemeen belang als monument van bedrijf en techniek vanwege de zeldzaamheid en het gebruik van toen nieuwe technologieën, zoals elektrisch lassen. Het is ook uniek als enige geheel ijzeren voetgangersbrug in de stad. Bontekoekade / Van Maanenkade / Trekvlietplein Gemeentelijk monument Het spoorviaduct in Den Haag is van algemeen belang vanwege zijn unieke architectuurhistorische waarde als een neorenaissance spoorbrug.
Het heeft stedenbouwkundige waarde dankzij de combinatie met het water van de Trekvliet en de historische relatie met het station Hollands Spoor en de tweede gemeentelijke gasfabriek. Komeetweg 1 t/m 11 en Orionstraat 2 t/m 12 Gemeentelijk monument De industriehallen zijn van algemeen en architectuurhistorisch belang als vroege gemeentelijke prefab constructies, belangrijk voor het herstel van handel en industrie na de Tweede Wereldoorlog. Ze dienen ook als representatieve voorbeelden van gedetailleerde betonnen industriebouw uit die periode.
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 289 Saturnusstraat 50-60-70 t/m 80-84- 86-100 (voorheen Caballero sigarettenfabriek) Gemeentelijk monument De voormalige Caballero-fabriek in Den Haag heeft cultuurhistorische waarde als productieplaats van de bekende Caballero-sigaret en is een van de grootste industriële complexen uit de wederopbouwperiode. De zakelijke architectuur met decoratieve betonnen accenten is typerend voor deze periode. Overige beeldbepalende en bijzondere gebouwen in het plangebied Binnen het plangebied zijn naast monumenten nog diverse beeldbepalende gebouwen aangewezen die de industriële geschiedenis van de afgelopen eeuw weerspiegelen. Op basis van de kaart Waardevolle bebouwing Binckhorst (kaart bij beleidsregel Cultuurhistorie) is een lijst met bijzondere gebouwen opgenomen in onderstaande Tabel 16-8. Tabel 16-8 Overige beeldbepalende gebouwen in het plangebied Binckhorstlaan 235 (voorheen verffabriek Paulissen) (zie ook https://shie.nl/bedrijven/paulussen-w- eerste-s-gravenhaagsche-electrische- verffabriek-1904-1969/) Beeldbepalende bebouwing Bron Verzameling SHIE | Fotograaf G. van Santen | 2019 Jupiterkade 8 Beeldbepalende bebouwing Bron GoogleMaps | d.d.
augustus 2020 Melkweg/ Saturnusstraat (Industriehallen Gemeente Werken) (zie ook https://mei- arch.eu/projecten/nieuwe-hallen/) Beeldbepalende bebouwing
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 290 Bron GoogleMaps | d.d. maart 2023 Bron Mei Architects and Planners | Artist impression Pegasusstraat 5-11 (voorheen Nederlandse Huistelefoonmaatschappij) Beeldbepalende bebouwing Bron GoogleMaps | d.d. augustus 2020 Bron GoogleMaps | d.d. maart 2023 Plutostraat (vuiloverslag) Beeldbepalende bebouwing Bron GoogleMaps | d.d. mei 2015 Poolsterstraat (gashouder Gasfabriek) Beeldbepalende bebouwing Bron GoogleMaps | d.d. augustus 2020 Saturnusstraat 15-17 (De Vos verffabriek) Beeldbepalende bebouwing Bron GoogleMaps | d.d. november 2022
PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING Saturnusstraat 28-34 (Hoek | Beeldbepalende zuurstoffabriek) | bebouwing Bron Verzameling SHIE | Fotograaf K. Havelaar | 2012 Siriusstraat 5-15 | Beeldbepalende bebouwing Bron Google Maps | d.d. maart 2023 Wegastraat 16-18, Polluxstraat (Auto | Beeldbepalende Import Marten Rosier) | bebouwing Bron Google Maps | d.d. maart 2023 Wegastraat 24-32 | Beeldbepalende bebouwing Bron Google Maps | d.d. maart 2023 Zonweg 13 (Escherfabriek) | Beeldbepalende bebouwing Bron Google Maps | d.d. maart 2023 291 | Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 292 Zonweg 33 (HAC-BC-BAM) Beeldbepalende bebouwing Bron Google maps | d.d. maart 2023 St. Barbaraweg 6 (R.K. Begraafplaats St. Barbara) Beeldbepalende bebouwing Bron GoogleMaps | d.d. juni 2017 Gemeente Leidschendam-Voorburg Binnen het plangebied zijn verschillende cultuurhistorische elementen aanwezig, waaronder diverse buitenplaatsen, landgoedbiotopen en Rijksmonumenten. Historische buitenplaats Hofwijck (Rijksmonument) Ten zuidoosten van station Voorburg ligt langs de snelweg A12 het landgoed Hofwijk, ook wel bekend als Huygens' Hofwijck.
Het betreft een 17e-eeuws landgoed met een monumentale geometrisch aangelegde tuin (Rijksmonument, complexnummer 508185). Dit landgoed was het buitenhuis van de Nederlandse dichter, diplomaat, geleerde, componist en architect Constantijn Huygens. Het huis en de bijzondere tuin zijn ontworpen door Jacob van Campen en gebaseerd op de maatverhoudingen van het menselijk lichaam, waarbij het huis symbool staat voor het hoofd en de tuin de rest van het lichaam vertegenwoordigt. Naast het hoofdgebouw zijn zowel historische tuin - en parkaanleg, de opgang met brug en keermuur en het poortgebouw als Rijksmonument aangewezen (zie ook Tabel 16-9). Tabel 16-9 Rijksmonument historische buitenplaats Hofwijck Westeinde 2 Rijksmonument Complexnummer: 508185 Poortgebouw buitenplaats Hofwijck. Het pand is als conciërgewoning in 1929 door de architect H. van der Kloot Meyburg gebouwd en is thans in gebruik door de Vereniging Hofwijck. Het monument is onderdeel van het complex met nummer 508185 (Historische buitenplaats Hofwijck)
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 293 Westeinde 2A Rijksmonument Complexnummer: 508185 Hoofdgebouw buitenplaats Hofwijck, tuin en park, opgang met brug en keermuur. Het monument wordt gewaardeerd vanwege zijn historische en architectonische waarde. Het monument is onderdeel van het complex met nummer 508185 (Historische buitenplaats Hofwijck) Buitenplaats Middenburg (Rijksmonument) Ten westen en zuiden van station Voorburg ligt de buitenplaats Middenburg (Rijksmonument, complexnummer 524451). De buitenplaats is gelegen in een parkachtige omgeving met een gepleisterd landhuis uit het derde kwart van de 19e eeuw (verbouwd rond 1910) met souterrain, bel-etage en verdieping. Naast het landhuis zijn ook het koetshuis met paardenstallen en de tuinaanleg met zowel het park rond het huis als de overtuin (tegenwoordig park Sonnenburgh) als Rijksmonument aangewezen (zie ook Tabel 16-10). In het park rond het landhuis Middenburg bevinden zich meerdere monumentale bomen (groen erfgoed). Tabel 16-10 Rijksmonument Buitenplaats Middenburg Westeinde 26 Rijksmonument Complexnummer: 524451 Koetshuis met paardenstallen, park, tuinaanleg met overtuin en wordt gewaardeerd vanwege zijn historische waarde.
Westeinde 28 Rijksmonument Complexnummer: 524451 Landhuis dat wordt gewaardeerd vanwege haar historische en architecturale waarde. Buitenplaatscomplex Arentsburgh/Hoekenburg (Rijksmonument) Ten zuiden van de kruising tussen de Binckhorstlaan en Prinses Mariannelaan bevindt zich het buitenplaatscomplex Hoekenburg en Arentsburgh (Rijksmonument, complexnummer 524454). Het complex is gebouwd bovenop de resten van de Romeinse stad Forum Hadriani (archeologisch monument). De landhuizen Hoekenburg en Arentsburgh liggen aan De Vliet en het bijbehorende park strekt zich uit in noordelijke richting. Naast de landhuizen zijn zowel de historische parkaanleg en tuinmuur als Rijksmonument aangewezen (zie ook Tabel 16-11). In het park rond de landhuizen Arentsburgh en Hoekenburg bevinden zich meerdere monumentale bomen (groen erfgoed).
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 294 Tabel 16-11 Rijksmonument buitenplaatscomplex Arentsburgh/Hoekenburg Arentsburghlaan 3 Rijksmonument Complexnummer: 524454 Landhuis en tuinmuur zijn gewaardeerd vanwege de historische, architectonische en ruimtelijke waarde, evenals het behoud van authenticiteit en gaafheid. Hoekenburglaan 45 Rijksmonument Complexnummer: 524454 Landhuis en parkaanleg worden gewaardeerd vanwege de historische, architectonische en ruimtelijke waarde, evenals het behoud van authenticiteit en gaafheid. Gemeentelijke monumenten in het plangebied Naast de eerdergenoemde Rijksmonumenten zijn ook diverse gemeentelijke monumenten aanwezig binnen het plangebied (zie Tabel 16-12). Tabel 16-12 Gemeentelijke monumenten binnen het plangebied Westeinde 6 Gemeentelijk monument Kantoor, atelier en werkplaats
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 295 Westeinde 8 Gemeentelijk monument Woning en kantoor Westeinde 43 Gemeentelijk monument Villa Gemeente Rijswijk Voormalige buitenplaats Cromvliet (Rijksmonument) Ten noorden van de Geestbrugweg bevindt zich aan het einde van de Penninglaan de voormalige buitenplaats Cromvliet (Rijksmonument, complexnummer 518132). Naast het landhuis zijn ook het omringende park, de vaste brug aan het begin van de oprijlaan vanaf de Beetslaan en het bijbehorende toegangshek aangemerkt als Rijksmonument (zie ook Tabel 16-13). Het tracé van de HOV Vlietlijn loopt niet direct langs Cromvliet, echter is via de Penninglaan wel sprake van een zichtrelatie tussen de buitenplaats Cromvliet en het tracé langs de Geestbrugweg (zie Figuur 16-20). Tabel 16-13 Rijksmonument voormalige buitenplaats Cromvliet Beetslaan 251 (a) Rijksmonument Complexnummer: 518132 Landhuis, park en brug met toegangshek
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 296 Figuur 16-20 Uitsnede van de Cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Rijswijk. Rechtsboven is de zichtrelatie tussen het landgoed Cromvliet en de Geestbrugweg aangegeven. Tevens zijn de verschillende monumenten langs de Geestbrugweg en Geestbrugkade op de kaart aangegeven. Ten slotte is de Geestbrugweg een basisstructuur in het gebied Geestbrugweg Op basis van de cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Rijswijk is de Geestbrugweg een historische landweg die deel uitmaakt van de basisstructuur in het gebied (zie Figuur 16-20). In combinatie met historisch kaartmateriaal wordt geconcludeerd dat de ligging van de oorspronkelijke toegangsweg tot de Geestbrug in de loop van de tijd niet of nauwelijks is veranderd. Langs de Geestbrugweg bevinden zich een Rijksmonument en meerdere gemeentelijke monumenten (zie Tabel 16-14). Tabel 16-14 Rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten langs de Geestbrugweg in Rijswijk Geestbrugweg 66 Rijksmonument Complexnummer: 518138 Woonhuis Leeuwendaal, koetshuis
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 297 Geestbrugweg 68-70 Gemeentelijk monument Woonhuis Geestbrugweg 64 Gemeentelijk monument Woonhuis Geestbrugweg 2-8/ Oranjelaan 1 Gemeentelijk monument Bouwblok woonhuizen Koninginnelaan 1 Gemeentelijk monument Woonhuis Steffenburg met poort en hek Huize Treckvliet en naastgelegen pand (Rijksmonument) Langs de Geestbrugkade bevindt zich het statige en beeldbepalende gebouw Huize Treckvliet. Het gebouw heeft een steen met het jaartal 1788, de gevel stamt echter uit de 17 e eeuw en is later gepleisterd en gewijzigd. Naast Huize Treckvliet bevindt zich een pand uit de 18e eeuw met rechte kroonlijst die ook als Rijksmonument is aangemerkt.
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 298 Tabel 16-15 Rijksmonument Huize Treckvliet en naastgelegen pand Geestbrugkade 18-18a Rijksmonument Monumentnummer: 20043 Rechtergedeelte van Huize Treckvliet Geestbrugkade 19 Rijksmonument Monumentnummer: 20044 Linkergedeelte van Huize Treckvliet Geestbrugkade 20 Rijksmonument Monumentnummer: 20045 Woonhuis Autonome ontwikkeling Gemeente Den Haag De realisatie van extra woningen in de Binckhorst heeft implicaties voor zowel de archeologische als cultuurhistorische waarden binnen het gebied. Binnen de autonome ontwikkeling vindt er al grootschalige woningbouw plaats, aangevuld door vastgoedontwikkeling voor andere doeleinden. Dit legt een toenemende druk op de archeologische en cultuurhistorische waarden binnen het plangebied. Het vrijmaken van ruimte als gevolg van autonome ontwikkelingen kan bestaande structuren van cultureel of historisch belang aantasten, waardoor waardevol erfgoed gevaar loopt. Daarnaast kunnen deze autonome ontwikkelingen veranderingen veroorzaken in het culturele landschap, wat de unieke identiteit van de Binckhorst zou kunnen beïnvloeden. Gemeente Leidschendam-Voorburg Geen autonome ontwikkelingen. Gemeente Rijswijk Geen autonome ontwikkelingen.
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 299 16.3 Effecten basisalternatief 16.3.1 Effecten Doorontwikkeling Overzicht effecten Doorontwikkeling Voor de Doorontwikkeling zijn de verwachte effecten voor Archeologie en Cultuurhistorie inzichtelijk gemaakt voor de beoordelingscriteria. Tabel 16-16 geeft een overzicht van de scores van de Doorontwikkeling op deze criteria. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen. Tabel 16-16 Scores van de referentiesituatie en de Doorontwikkeling (D) op de beoordelingscriteria voor Archeologie & Cultuurhistorie Aspect Beoordelingscriterium Ref D Archeologie Effect op bekende archeologische waarden en verwachte archeologische waarden 0 - Cultuurhistorie Effect op cultuurhistorische waarden 0 0/- De verwachte effecten gerelateerd aan de Doorontwikkeling worden per basisvariant toegelicht voor de effecten die relevant zijn in het kader van Archeologie en Cultuurhistorie. Beoordelingscriterium 1: Effect op bekende archeologische waarden en verwachte archeologische waarden In Figuur 16-21 zijn de (geplande) nieuwbouwlocaties uit het Gebiedsprogramma geprojecteerd bovenop de AWVK van de gemeente Den Haag. Hieruit volgt dat een deel van de gebouwen binnen een zone met archeologische verwachting valt.
Binnen de zone met archeologische waarde rond het kasteelterrein De Binckhorst zijn geen nieuwe gebouwen voorzien. De overlap tussen bouwplannen en archeologische verwachtingszone vindt voornamelijk plaats ten zuiden van de Mercuriusweg. • In het Trekvlietkwartier liggen bouwvelden T1, T2 en T5 binnen de verwachtingszone. Het bouwveld ten noorden van de Uranusstraat vormt hierop een uitzondering en overlapt slechts voor een klein deel met de verwachtingszone. Verder ligt het bouwveld ten zuiden van Junostraat geheel buiten de verwachtingszone. • In het Binckhavenkwartier ligt het merendeel van de bouwvelden binnen de verwachtingszone. Alleen bouwblokken B3 en B6 liggen buiten de verwachtingszone. • In het Parkkwartier liggen geen bouwblokken binnen de verwachtingszone. • In het Mercuriuskwartier ligt alleen bouwblok M2 binnen de verwachtingszone. Naast de 7.000 woningen uit het Gebiedsprogramma zijn nog enkele honderden woningen en vooral veel bedrijvigheid voorzien in de Lekstraat en Sporendriehoek (zie basisvariant Sporendriehoek). Deze gebieden liggen buiten de verwachtingszone. Onder invloed van het uitgeefbaar programma is sprake van een (licht tot sterk) negatief effect ten aanzien van de verwachte archeologische waarden in het gebied.
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 300 Figuur 16-21 Ligging van de voorgenomen nieuwbouwlocaties (nieuwe gebouwen) ten opzichte van de AWVK 2021 van de gemeente Den Haag
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 301 Geothermiecentrale Het Gebiedsprogramma gaat ervan uit dat de geothermiecentrale gebouwd zal worden op het kavel tussen het Trekvlietplein en de spoorboog tussen Den Haag HS en Voorburg. Omdat er een reserveringsbesluit voor de locatie Vestaweg ligt en deze locatie naar verwachting tot meer negatieve milieueffecten leidt, gaan wij er in dit planMER vanuit dat de geothermiecentrale op de locatie Vestaweg geplaatst zal worden. Op de AVWK Den Haag is dit perceel aangemerkt als zone met archeologische verwachting. Voor de locatie Vestaweg is daarmee sprake van een (licht tot sterk) negatief effect op de verwachte archeologische waarden van het gebied. De infrastructuur van de geothermiecentrale reikt mogelijk tot kilometers diep in de ondergrond. Afhankelijk van de verstoringsdiepte ter plaatse van de Vestaweg zal mogelijk ook sprake zijn van (licht tot sterk) negatieve effecten ten aanzien van de (verwachte) archeologische waarden van het pleistocene landschap in de ondergrond. De verwachting gerelateerd aan pleistocene afzettingen is niet opgenomen in de AWVK Den Haag.
Programma Sporendriehoek De Sporendriehoek valt buiten de scope van de Doorontwikkeling, maar binnen de scope van het Gebiedsprogramma Binckhorst waar de Doorontwikkeling een onderdeel van is. De Sporendriehoek bestaat uit vier deelgebieden waar een programma aan bedrijvigheid, kantoren, horeca/cultuur/voorzieningen en voor de Lekstraat ook woningbouw voorzien is. Bij de basisvariant met maximale ontwikkeling wordt uitgegaan van het programma in onderstaande tabel. Ten aanzien van archeologie zijn in dit gebied geen negatieve effecten te verwachten. Figuur 16-22 Overzicht van de deelgebieden in de Sporendriehoek en de basisvariant Maximale ontwikkeling, inclusief ligging ten opzichte van de AWVK 2021 van de Gemeente Den Haag (zwart gearceerd) Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 302 Beoordelingscriterium 2: Effect op cultuurhistorische waarden In Figuur 16-23 is de cultuurhistorische waardevolle bebouwing van de Binckhorst geprojecteerd bovenop de (geplande) nieuwbouwlocaties uit het Gebiedsprogramma. Hieruit volgt dat een aantal van de nieuwe gebouwen samenvalt met bestaande beeldbepalende bebouwing of gemeentelijke monumenten.
Op basis van Figuur 16-24 is sprake van geen positief of negatief effect op de Rijksmonumenten bij het Trekvlietplein of het kasteel de Binckhorst. De gemeentelijke monumenten die binnen de nieuwe bouwvelden vallen zijn: • Voormalige Anthony Fokkerschool (Binckhorstlaan 249). • Gemeentelijke industriehallen (Komeetweg 1 t/m 11 en Orionstraat 2 t/m 12). Het voormalige schoolgebouw van de Anthony Fokkerschool is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als representatief voorbeeld van zakelijke architectuur uit de wederopbouwperiode, met een industrieel karakter. Het is tevens uniek als luchtvaartnijverheidsschool in Den Haag. De gemeentelijke industriehallen zijn van algemeen en architectuurhistorisch belang als vroege gemeentelijke prefab constructies, belangrijk voor het herstel van handel en industrie na de Tweede Wereldoorlog. Ze d ienen ook als representatieve voorbeelden van gedetailleerde betonnen industriebouw uit die periode. Indien deze gemeentelijk monumenten moeten wijken voor nieuwe gebouwen of het karakter van de monumentale bebouwing wordt aangetast, zal sprake zijn van een sterk negatief effect op de cultuurhistorische waarden in het gebied. Figuur 16-23 Ligging van waardevolle bebouwing ten opzichte van de voorgenomen nieuwbouwlocaties (nieuwe gebouwen) binnen het plangebied op de Binckhorst
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 303 De overige beeldbepalende bebouwing die binnen de nieuwe bouwvelden vallen zijn: • Voormalige Escherfabriek (Zonweg 13). • HAC-BC-BAM terrein (Zonweg 33). • De Vos verffabriek (Saturnusstraat 15-17). • Industriehallen Gemeente Werken (Melkweg/ Saturnusstraat). • Hoek zuurstoffabriek (Saturnusstraat 28-34). • Jupiterkade 8. Bovenstaande beeldbepalende gebouwen dragen bij aan het industriële karakter van het plangebied en benadrukken het industriële verleden van de Binckhorst. Op basis van Figuur 16-23 dreigt met name een potentieel conflict tussen de nieuwbouw en de beeldbepalende bebouwing rond de Binckhorsthaven bij de Saturnusstraat en Zonweg. Indien het 20e -eeuwse industriële karakter van het gebied verloren gaat door een verlies aan beeldbepalende bebouwing en oud-industriële elementen, dan zal sprake zijn van een negatief effect op de cultuurhistorische waarden in het gebied. Op basis van Figuur 16-24 vallen de (Rijks- en gemeentelijke) monumenten buiten de autonome woningbouwlocaties. Daardoor is op de monumentlocaties geen sprake van een aangepaste referentiesituatie ten aanzien van cultuurhistorie.
Dit geldt ook voor de meeste (overige) beeldbepalende bebouwing, uitgezonderd de bebouwing van de Industriehallen Gemeente Werken langs de Melkwegstraat (Figuur 16-24). Aangezien de bebouwing langs de Melkwegstraat reeds is aangemerkt als autonome woningbouwlocatie worden bij de nieuwe ontwikkelingen in het gebied alleen negatieve effecten verwacht langs de Saturnusstraat (zie ook Figuur 16-23). Figuur 16-24 Uitsnede van de kaart Waardevolle bebouwing Binckhorst (kaart bij beleidsregel Cultuurhistorie, toegang via: https://www.denhaag.nl/nl/verbouwen-en-wonen/omgevingsplan-binckhorst-deels-gewijzigd-vaststeld-na-uitspraak-raad-van-state- herstelbesluit-1c/) Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 304 Figuur 16-25 Ligging van waardevolle bebouwing ten opzichte van de autonome woningbouwlocaties binnen het plangebied op de Binckhorst Op basis van het gebiedsprogramma Binckhorst komt ten westen van de Binckhorstlaan een park te liggen langs de kade van de Trekvliet. Dit biedt kansen voor een betere beleving van het Binckhorst -terrein vanaf de waterkant. Historisch gezien zijn de Trekvliet en later ook de Binckhorstlaan de belangrijkste toegangswegen tot het gebied.
De oorspronkelijke hoofdingang van het kasteel De Binckhorst bevond zich dan ook tot in de 19 e eeuw aan de kade van de Trekvliet. Langs de Trekvliet bevinden zich tevens nog enkele cultuurhistorisch waardevolle overblijfselen van het industriële verleden van de Binckhorst uit de 20e eeuw. Deze elementen zullen als gevolg van de herinrichting naar verwachting beter beleefbaar worden. De aanleg van een pocketpark rond het Trekvlietplein betekent een verbeterde toegang en meer centrale plek in het stedelijk landschap voor deze cultuurhi storisch waardevolle plek en bijbehorende Rijksmonumenten. Ook het kasteelterrein de Binckhorst wordt naar verwachting beter beleefbaar door een uit loper van het park langs de Trekvliet in de richting van de Binckhorstlaan. Van de oorspronkelijke verkavelingspatronen in het gebied zijn vandaag de dag geen duidelijke structuren meer aanwezig. Onder invloed van het gebiedsprogramma zullen dergelijke structuren ook niet opnieuw zichtbaar worden gemaakt. Daarentegen is de hernieuwde centrale ligging van de Trekvliet ten westen van de Binckhorstlaan een versterking van de oorspronkelijke ligging van het gebied binnen het polderlandschap.
Op voorwaarde dat de monumenten en beeldbepalende bebouwing een centrale plek krijgen in de toe komstige parkzone en bovenal niet aangetast zullen worden, is hier sprake van een licht positief effect op de cultuurhistorische waarden in het gebied.
Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 305 Figuur 16-26 Ligging van waardevolle bebouwing ten opzichte van het gebiedsprogramma Binckhorst Ook ten oosten van de Binckhorstlaan zal naar verwachting over het algemeen sprake zijn van een verbetering van de toegang tot de monumenten en beeldbepalende bebouwing, op voorwaarde dat deze niet worden aangetast als gevolg van de nieuwbouwplannen. De aanleg van een pocketpark op het Bink36-terrein zorgt ervoor dat dit gebied beter wordt ontsloten voor recreatieve doeleinden en verbetert daarmee de toegang tot deze nu nog beperkt beleefbare cultuurhistorische plek. Dit geldt ook voor de pocketparken rond de begraafplaats St. Barbara en aan de zuidzijde van de voormalige Caballerofabriek in de Binckhorsthaven. In het geval van de Caballerofabriek zal de aanleg van twee bruggen hier tevens aan bijdragen. Rond de Binckhorsthaven zullen verder een plein/ progr amma komen rond de voormalige Escherfabriek en wordt een kade aangelegd bij de Industriehallen Gemeente Werken. Op voorwaarde dat bovengenoemde monumenten en beeldbepalende bebouwing niet aangetast zullen worden, is hier sprake van geen positieve of negatieve effecten op de cultuurhistorische waarden in het gebied.