RIB 26 060 Bijlage E PlanMER - Ecologische Voortoets Binckhorst plansituatie B
Tekst van het document
Binckhorst Plansituatie B Aanleg- en gebruiksfase Voortoets stikstofeffecten In opdracht van Arcadis Nederland BV 11 december 2025 Inhoudsopgave 1 | Inleiding .................................................................................................................................................................. | 5 1.1 | Aanleiding voor de voortoets .................................................................................................................................. | 5 1.2 | Opzet van de voortoets ........................................................................................................................................... | 7 2 | Wettelijk kader ........................................................................................................................................................ | 8 2.1 | Natuurbeschermingsrecht in de Omgevingswet ..................................................................................................... | 8 2.2 | Natura 2000 ............................................................................................................................................................ | 8 2.3 | Kader en uitgangspunten voortoets .......................................................................................................................
| 9 3 | AERIUS berekening ................................................................................................................................................. | 11 3.1 | Uitvoering van het plan en stikstofemissies .......................................................................................................... | 11 3.2 | Resultaat AERIUS-berekening | ............................................................................................................................... | 11 4 | Ecologische effecten van geringe depositietoenames ............................................................................................. | 13 5 | Gevolgen voor Natura 2000-gebieden .................................................................................................................... | 15 5.1 | Beoordelingsmethode ........................................................................................................................................... | 15 5.2 | Natura 2000- | gebied Meijendel & Berkheide | ........................................................................................................ | 15 5.2.1 | Beknopte gebiedsbeschrijving .....................................................................................................................
| 15 5.2.2 | Instandhoudingsdoelstellingen en stikstofgevoeligheid habitattypen en leefgebieden ............................. | 16 5.2.3 | Toename stikstofdepositie ........................................................................................................................... | 17 5.2.4 | H2120 Witte duinen ..................................................................................................................................... | 20 5.2.5 | H2130A Grijze duinen (kalkrijk).................................................................................................................... | 23 5.2.6 | H2130B Grijze duinen (kalkarm) .................................................................................................................. | 26 5.2.7 | H2180A Duinbossen (droog) ........................................................................................................................ | 29 5.2.8 | H2190B Vochtige duinvalleien (kalkrijk) ...................................................................................................... | 32 5.2.9 | H2190C Vochtige duinvalleien (ontkalkt) .....................................................................................................
| 35 5.2.10 | Conclusie ...................................................................................................................................................... | 37 5.3 | Natura 2000- | gebied Westduinpark & Wapendal ............................................................................................... | 38 5.3.1 | Beknopte gebiedsbeschrijving ..................................................................................................................... | 38 5.3.2 | Instandhoudingsdoelstellingen en stikstofgevoeligheid habitats ................................................................ | 38 5.3.3 | Toename stikstofdepositie ........................................................................................................................... | 39 5.3.4 | H2120 Witte duinen ..................................................................................................................................... | 41 5.3.5 | H2130A Grijze duinen (kalkrijk).................................................................................................................... | 43 5.3.6 | H2130B Grijze duinen (kalkarm) ..................................................................................................................
| 46 5.3.7 | H2150 Duinheiden met struikhei ................................................................................................................. | 49 5.3.8 | H2160 Duindoornstruwelen ......................................................................................................................... | 52 5.3.9 | H2180A Duinbossen (droog) ........................................................................................................................ | 54 5.3.10 | H2180C Duinbossen (binnenduinrand) ........................................................................................................ | 58 5.3.11 | Conclusie ...................................................................................................................................................... | 61 5.4 | Natura 2000- | gebied Solleveld & Kapittelduinen ................................................................................................. | 62 5.4.1 | Beknopte gebiedsbeschrijving ..................................................................................................................... | 62 5.4.2 | Instandhoudingsdoelstellingen en stikstofgevoeligheid habitats ................................................................
| 62 5.4.3 | Toename stikstofdepositie als gevolg van het plan ..................................................................................... | 63 5.4.4 | H2130A Grijze duinen (kalkrijk).................................................................................................................... | 65 5.4.5 | H2130B Grijze duinen (kalkarm) .................................................................................................................. | 67 5.4.6 | H2150 Duinheiden met struikhei ................................................................................................................. | 70 5.4.7 | H2180A Duinbossen (droog) ........................................................................................................................ | 73 5.4.8 | H2180C Duinbossen (binnenduinrand) ........................................................................................................ | 77 5.4.9 | Lg12 Zoom, mantel en droog struweel van de duinen | ................................................................................ | 80 5.4.10 | Conclusie ......................................................................................................................................................
| 82 5.5 | Natura 2000- | gebied Kennemerland Zuid | .............................................................................................................. | 84 5.5.1 | Beknopte gebiedsbeschrijving ..................................................................................................................... | 84 5.5.2 | Instandhoudingsdoelstellingen en stikstofgevoeligheid habitattypen ........................................................ | 85 5.5.3 | Toename stikstofdepositie ........................................................................................................................... | 85 5.5.4 | H2130A Grijze duinen (kalkrijk).................................................................................................................... | 87 5.5.5 | H2130B Grijze duinen (kalkarm) .................................................................................................................. | 90 5.5.6 | H2180A Duinbossen (droog) ........................................................................................................................ | 93 5.5.7 | Conclusie ......................................................................................................................................................
| 96 5.6 | Natura 2000- | gebied Coepelduynen | ...................................................................................................................... | 97 5.6.1 | Beknopte gebiedsbeschrijving ..................................................................................................................... | 97 5.6.2 | Instandhoudingsdoelstellingen en stikstofgevoeligheid habitattypen en leefgebieden ............................. | 98 5.6.3 | Toename stikstofdepositie ........................................................................................................................... | 98 5.6.4 | H2130A Grijze duinen (kalkrijk).................................................................................................................... | 99 5.6.5 | Conclusie .................................................................................................................................................... | 102 5.7 | Natura 2000- | gebied Voornes Duin .................................................................................................................... | 103 5.7.1 | Beknopte gebiedsbeschrijving ...................................................................................................................
| 103 5.7.2 | Instandhoudingsdoelstellingen en stikstofgevoeligheid habitattypen ...................................................... | 104 5.7.3 | Toename stikstofdepositie ......................................................................................................................... | 104 5.7.4 | H2130A Grijze duinen (kalkrijk).................................................................................................................. | 106 5.7.5 | H2190Aom Vochtige duinvalleien (open water), oligo- tot mesotrofe vormen ........................................ | 109 5.7.6 | H2190B Vochtige duinvallen (kalkrijk) ....................................................................................................... | 112 5.7.7 | Lg12 Zoom, mantel en droog struweel van de duinen | .............................................................................. | 115 5.7.8 | Conclusie .................................................................................................................................................... | 117 5.8 | Cumulatieve effecten ..........................................................................................................................................
| 119 6 | Conclusies ............................................................................................................................................................. | 121 7 | Bronnen ................................................................................................................................................................ | 122 Bijlage 1 Stikstof als ecologische drukfactor .................................................................................................................. | 125 De rol van stikstof in ecosystemen | ................................................................................................................................... | 125 Effecten van verhoogde beschikbaarheid van stikstof ..................................................................................................... | 126 Kritische depositiewaarden .............................................................................................................................................. | 128 Gebruikte rekeneenheden ................................................................................................................................................ | 128 Bijlage 2 Ecologische effecten van geringe stikstofdeposities .......................................................................................
| 129 Inleiding | ........................................................................................................................................................................... | 129 De bijdrage van geringe stikstofdeposities aan de stikstoflast in Natura 2000-gebieden | ............................................... | 129 Gevolgen voor habitattypen ............................................................................................................................................ | 129 Bijlage 3 Beschrijving van habitattypen ........................................................................................................................ | 133 H2120 Witte duinen ......................................................................................................................................................... | 133 Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 | december | 2025 | Pagina 3 | van 147 Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 december 2025 | Pagina 4 van 147 H2130A Grijze duinen (kalkrijk) ........................................................................................................................................
134 H2130B Grijze duinen (kalkarm) ...................................................................................................................................... 135 H2150 Duinheiden met struikhei ...................................................................................................................................... 136 H2160 Duindoornstruwelen ............................................................................................................................................. 138 H2180Ao Duinbossen (droog), overig .............................................................................................................................. 139 H2180C Duinbossen (binnenduinrand) ............................................................................................................................ 140 H2190B Vochtige duinvalleien (kalkrijk) .......................................................................................................................... 141 H2190C Vochtige duinvalleien (ontkalkt) ......................................................................................................................... 143 Lg12 Zoom, mantel en droog struweel ............................................................................................................................
145 Colofon ......................................................................................................................................................................... 147 Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 december 2025 | Pagina 5 van 147 1 Inleiding 1.1 Aanleiding voor de voortoets De gemeente Den Haag is voornemens om de Brinckhorst, gelegen in de gemeentes Den Haag, Leidschendam- Voorburg en Rijswijk, een aantal gebiedsontwikkelingen te realiseren, waaronder de aanleg van een nieuwe tramlijn, de bouw van 7100 nieuwe woningen, de bouw van een geothermiecentrale en de aanleg van nieuwe groengebieden. De ontwikkeling van het gebied begint in 2026 en is naar verwachting in 2050 geheel uitgevoerd. Het plangebied is in Figuur 1-1 aangegeven. De aanlegwerkzaamheden en het toekomstig gebruik van het gebied leiden tot emissie van stikstof. Deze ontwikkelingen hebben ook invloed op de verkeersintensiteiten op de wegen in en rondom het plangebied. In de omgeving van het plangebied liggen verschillende Natura 2000-gebieden waarin depositie van stikstof toeneemt in zowel de bouwfase als de gebruiksfase van het plan (zie Figuur 1-2). Vanwege de mogelijke negatieve gevolgen die stikstofdeposities kunnen hebben op deze gebieden is voor de vaststelling van het plan een toetsing vereist aan de Omgevingswet.
Daarom is er als onderdeel van een Milieueffectrapportage een stikstofberekening uitgevoerd. Figuur 1-1 Locatie Brinckhorst
Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 december 2025 | Pagina 6 van 147 Om vast te stellen of aantasting van de natuurlijke kenmerken van Natura 2000-gebieden als gevolg van depositietoenames zijn uitgesloten, is deze voortoets uitgevoerd. Deze beoordeling is gebaseerd op een berekening van depositietoename met het rekenmodel AERIUS Calculator (versie 2025). Figuur 1-2 Ligging van het plangebied ten opzichte van Natura 2000-gebieden
Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 december 2025 | Pagina 7 van 147 1.2 Opzet van de voortoets Het doel van de voortoets is om vast te stellen of kan worden uitgesloten dat depositietoenames door de aanleg en het toekomstig gebruik van het plangebied leiden tot aantasting van de natuurlijke kenmerken van de betrokken Natura 2000-gebieden. Deze voortoets gaat uit van de juridische kaders die de Omgevingswet (en voorheen de Wet natuurbescherming) en recente jurisprudentie stellen (beschreven in hoofdstuk 2). De depositietoenames in Natura 2000-gebieden zijn berekend met het rekeninstrument AERIUS Calculator versie 2025, op basis van een analyse van de ligging en uitvoering van het plan, de daarbij ingezette emissiebronnen en eventuele emissiebeperkende maatregelen. De resultaten van deze berekening bepalen welke Natura 2000-gebieden, habitats en leefgebieden in de voortoets moeten worden betrokken (hoofdstuk 3). De beoordeling van de ecologische gevolgen van depositietoenames is uitgevoerd in twee stappen en gebaseerd op wetenschappelijke inzichten over de rol van stikstof in ecosystemen (samengevat in bijlage 1): 1. Een algemene beschouwing over de ecologische gevolgen van geringe toenames van stikstof in al met stikstof overbelaste ecosystemen (bijlage 2; samengevat in hoofdstuk 4).
Deze beschouwing geeft de ecologische uitgangspunten waarmee de specifieke effecten moeten worden beoordeeld. 2. Een gebiedsspecifieke beoordeling van de ecologische gevolgen van de in deze gebieden berekendepositietoenames voor de afzonderlijke habitats en leefgebiedtypen (hoofdstuk 5). Deze effectbeoordeling gaat uit van de huidige staat van instandhouding van de habitats en leefgebiedtypen in de betrokken Natura 2000-gebieden. In dat kader is ook beoordeeld of significante effecten in cumulatie met andere plannen en projecten kunnen worden uitgesloten (paragraaf 5.8). Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 december 2025 | Pagina 8 van 147 2 Wettelijk kader 2.1 Natuurbeschermingsrecht in de Omgevingswet Sinds 1 januari 2024 is de natuurbeschermingswetgeving opgenomen in de Omgevingswet. Daarbij is de Wet natuurbescherming vervallen. De integratie van de natuurwetgeving in de Omgevingswet is beleidsneutraal verlopen. Inhoudelijk is daardoor weinig veranderd aan de wijze waarop Natura 2000-gebieden beschermd worden, en de verplichtingen die dit geeft aan initiatiefnemers en bevoegde gezagen.
In grote lijnen geeft de Omgevingswet voor een initiatiefnemer drie belangrijke verplichtingen: - Uitvoeren van voldoende onderzoek om effecten van zijn activiteit te kunnen bepalen en beoordelen - Naleven van de zorgplichten ten aanzien van beschermde gebieden en soorten; - Aanvragen van een omgevingsvergunning. Paragraaf 2.2 gaat in op de regels die volgens de Omgevingswet gelden voor activiteiten met mogelijke gevolgen voor Natura 2000-gebieden. Deze regels zijn opgenomen in de Omgevingswet (Ow) zelf en in een tweetal Algemene maatregelen van bestuur, te weten: - het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Dit besluit bevat de algemene rijksregels voor activiteiten in de leefomgeving. Diegene die de activiteit uitvoert moet zich aan deze regels houden; - het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Hierin staan regels over omgevingswaarden, instructieregels en regels voor monitoring. Het Bkl geldt voor het Rijk en decentrale overheden. 2.2 Natura 2000 De Omgevingswet maakt het mogelijk gebieden aan te wijzen als beschermde natuurgebieden, waaronder Natura 2000- gebieden. Deze gebieden worden aangewezen ter uitvoering van de verplichtingen die voortvloeien uit de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn. In ieder besluit tot aanwijzing van een Natura 2000-gebied zijn de instandhoudingsdoelstellingen voor het betreffende gebied beschreven.
Daarbij gaat het in ieder geval om instandhoudingsdoelstellingen ten aanzien van de leefgebieden van vogels, voor zover nodig ter uitvoering van de Vogelrichtlijn en/of ten aanzien van habitats en habitats van soorten, voor zover nodig ter uitvoering van de Habitatrichtlijn. Gedeputeerde staten, of in bijzondere gevallen waaronder de grote wateren vallen, het Rijk zijn verplicht zorg te dragen voor het treffen van instandhoudingsmaatregelen voor de in de provincie gelegen Natura 2000- gebieden en moeten ook -als daar aanleiding voor bestaat- passende maatregelen nemen om verslechtering van de kwaliteit van Natura 2000-gebieden te voorkomen. Voor ieder Natura 2000-gebied wordt een beheerplan opgesteld, dat elke 6 jaar wordt geactualiseerd. In dit plan zijn de instandhoudingsdoelstellingen nader uitgewerkt, zijn maatregelen beschreven die nodig zijn om deze doelen te realiseren en zijn kaders voor vergunningverlening voor menselijke activiteiten binnen de Natura 2000-gebieden aangegeven. Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 december 2025 | Pagina 9 van 147 De Omgevingswet regelt de bescherming van Natura 2000-gebieden ten aanzien van activiteiten die mogelijke effecten hebben op de natuurlijke kenmerken van de gebieden, gelet op de instandhoudingsdoelstellingen die van kracht zijn. Dergelijke activiteiten worden ‘Natura-2000-activiteiten’ genoemd1.
Voor Natura 2000-activiteiten geeft het Besluit activiteiten leefomgeving (verder afgekort als Bal) een specifieke zorgplicht (Bal, art. 11.6). Deze zorgplicht verplicht een initiatiefnemer: - Alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs kunnen worden gevraagd om nadelige gevolgen voor het Natura 2000-gebied te voorkomen, of wanneer dat niet kan zoveel mogelijk te beperken of ongedaan te maken; - voorafgaand aan het verrichten van de activiteit kennis te nemen van de informatie in het aanwijzingsbesluit van het gebied over de leefgebieden voor vogelsoorten, natuurlijke habitats en habitats van soorten waarvoor het gebied is aangewezen en de daarvoor geldende instandhoudingsdoelstellingen; - na te gaan of op voorhand op grond van objectieve gegevens verslechterende of significant verstorende gevolgen kunnen worden uitgesloten; - als die gevolgen niet kunnen worden uitgesloten na te gaan welke gevolgen de activiteit kan hebben voor de leefgebieden, natuurlijke habitats en habitats van soorten, gelet op de instandhoudingsdoelstellingen; - alle passende preventieve maatregelen te treffen om verslechterende of significant verstorende gevolgen, gelet op de instandhoudingsdoelstellingen, voor het betrokken gebied te voorkomen; - tijdens en na het verrichten van de activiteit na te gaan of de getroffen maatregelen te beoogde effecten hebben; - als nadelige gevolgen niet kunnen worden
voorkomen de activiteit te staken, of wanneer dat redelijkerwijs niet meer mogelijk is, passende herstelmaatregelen te treffen als zich, ondanks de getroffen maatregelen, verslechterende of significant verstorende gevolgen voordoen voor de leefgebieden, natuurlijke habitats of habitats van soorten waarvoor het gebied is aangewezen. De Omgevingswet (art. 5.1) geeft aan een plan dat kan leiden tot significante gevolgen voor Natura 2000- gebieden de verplichting om bij de vaststelling daarvan te beoordelen of aantasting van de natuurlijke kenmerken van deze gebieden is uitgesloten. 2.3 Kader en uitgangspunten voortoets De toepassing van de artikelen 2.7 en 2.8 van de Wnb, waarin de toestemmingsverlening voor plannen en projecten met mogelijk significante gevolgen was geregeld voor de invoering van de Omgevingswet, heeft inmiddels geleid tot uitvoerige jurisprudentie. Daardoor zijn de uitgangspunten en eisen die aan een (stikstof gerelateerde) voortoets worden gesteld steeds duidelijker geworden. In de uitspraak van de ABRvS over het Porthos-project van 16 augustus 2023 zijn deze uitgangspunten nogmaals vastgelegd. Deze uitgangspunten en eisen vormen ook het vertrekpunt voor deze voortoets, en zijn daarom hieronder samengevat.
Het doel van de voortoets is om vast te stellen of kan worden uitgesloten dat de geringe depositietoename door de ontwikkeling en het gebruik van Binckhorst de natuurlijke kenmerken van Natura 2000-gebieden aantast. Dit is het geval wanneer op voorhand op grond van objectieve gegevens vaststaat dat deze toename niet leidt tot een zodanig effect op de betrokken habitattypen dat sprake is van een significant verslechtering ten opzichte van de huidige situatie waarin deze habitattypen verkeren (en daarmee niet tot aantasting van de natuurlijke kenmerken van de Natura 2000-gebieden). De effecten van stikstofdeposities die in het verleden hebben plaatsgevonden, zijn betrokken in de beschrijving van de huidige kwaliteit van de habitattypen – de 1 Onder een Natura 2000-activiteit wordt verstaan: een activiteit, inhoudende het realiseren van een project als bedoeld in artikel 6, derde lid, van de habitatrichtlijn dat niet direct verband houdt met of nodig is voor het beheer van een Natura 2000-gebied, maar afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied (bijlage bij art. 1.1. Ow). Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 december 2025 | Pagina 10 van 147 achtergrond waartegen de effecten van het plan bezien moeten worden - maar maken geen deel uit van het effect van het plan.
De effecten van een plan of project moeten gebiedsspecifiek worden beschreven en beoordeeld. De effecten van een toename van stikstofdepositie moeten worden beoordeeld op basis van objectieve gegevens en in het licht van de lokale, specifieke omstandigheden in het gebied. Bij de beoordeling van het effect van de ontwikkeling en het gebruik van Binckhorst op Natura 2000-gebieden wordt rekening gehouden met de instandhoudingsdoelstellingen en de staat van instandhouding van de habitats in de Natura 2000-gebieden. Het is niet vereist dat de habitats die gevolgen van het plan ondervinden zich in een goede staat van instandhouding bevinden. Ook hoeft in de voortoets geen onderzoek te worden gedaan naar de oorzaken van de actuele staat van instandhouding van de Natura 2000-gebieden. Vast moet staan dat er geen aantasting van de natuurlijke kenmerken van de Natura 2000-gebieden optreden als gevolg van de bouw en het gebruik van het recreatiepark. Dat betekent niet dat een plan positieve effecten moet hebben op de instandhoudingsdoelstellingen alvorens toestemming kan worden verleend. De aard en omvang van de effecten moet worden beoordeeld ten opzichte van de staat van instandhouding van het gebied op het moment dat dit effect optreedt.
De staat van instandhouding van de habitats kan mede afhankelijk zijn van de mate waarin de totale stikstofdepositie hoger is dan de kritische depositiewaarde (KDW). Overschrijding van deze waarde betekent niet dat vaststaat dat een aantasting van de kwaliteit van het habitattype plaatsvindt, maar uitsluitend dat de mogelijkheid van een aantasting niet zonder meer afwezig is. Wanneer deze KDW niet overschreden wordt door de achtergronddepositie en de planbijdrage samen, is een significant gevolg voor dat habitattype op voorhand uitgesloten. Deze voortoets richt zich daarom alleen op die (delen van) habitattypen en leefgebieden waarvoor de KDW (bijna) overschreden wordt. Vaste beheermaatregelen en al uitgevoerde herstelmaatregelen (juridisch aangeduid als instandhoudingsmaatregelen en passende maatregelen) mogen in de voortoets betrokken worden voorzover deze van invloed zijn (geweest) op de huidige staat van instandhouding van het gebied. Ze mogen echter niet gebruikt worden om het effect van een plan te mitigeren en daarmee negatieve gevolgen te voorkomen. Autonome ontwikkelingen, zoals een eventuele dalende trend in de achtergronddepositie, mogen eveneens betrokken worden bij het bepalen van de staat van instandhouding van het gebied, maar niet meegewogen worden bij de beoordeling van de effect van de aan het plan gerelateerde depositieverhoging.
3 AERIUS berekening 3.1 Uitvoering van het | plan en stikstofemissies Tijdens de aanleg en het gebruik van Binckhorst vinden stikstofemissies plaats als gevolg van de inzet van mobiele werktuigen en bouwverkeer. De uitgangspunten voor de berekening van de posities van stikstof als gevolg van deze emissies zijn vastgelegd in een memo van Arcadis (2025). De ontwikkeling en het gebruik van Binckhorst beslaat .. | jaren. In die periode vindt er ook in toenemende mate gebruik van het gebied plaats. Voor alle jaren in de ontwikkelingsfase t/m 2050, en voor de jaren in de gebruiksfase vanaf | 2050 zijn AERIUS berekeningen gemaakt (met rekenjaar 2040, omdat dit het uiterste rekenjaar is wat in AERIUS kan worden toegepast). 3.2 Resultaat AERIUS- | berekening De stikstofdeposities die in de aanlegfase tot 2050 zullen plaatsvinden in zes Natura 2000-gebieden zijn berekend met het rekenmodel AERIUS Calculator. Deze berekening heeft het kenmerk RrSbhVKchxo6, berekening 2 december 2025. | In Tabel 3-1 is aangegeven wat de maximale stikstofdepositietoenames in de Natura 2000-gebieden zijn op, op welke oppervlakte deze depositietoename plaatsvindt en hoeveel habitattypen het betreft. De stikstofdeposities die in plansituatie B na 2050 | vinden alleen plaats in het Natura 2000-gebied Meijendel & Berkheide zijn berekend met het rekenmodel AERIUS Calculator.
In de overige Natura 2000-gebieden vindt in de gebruiksfase geen toenam van stikstofdepositie plaats. Deze berekening heeft het | kenmerk Sf3R3kzFqTXo (berekening 13 november 2025. | Uit de AERIUS-berekeningen blijkt dat in de gebruiksfase vanaf 2050 | de maximale depositietoename 0,01 mol N/ha/jaar | zal zijn (berekend voor rekenjaar 2040). In Tabel 3-2 is aangegeven wat de maximale stikstofdepositietoename | per habitat is en op welke oppervlakte deze toename zal plaatsvinden. Tabel 3-1 Berekende maximale tijdelijke depositietoename tijdens de aanlegfase van Binckhorst in Natura 2000- | gebieden . Aangegeven is de maximale toename van depositie en het aantal habitattype n waarover deze toename plaatsvindt. Bron: AERIUS Calculator, 2025). Maximale | Oppervlakte met | Aantal habitats met een KDW Depositie-toename | depositietoename | overschrijding in 2023 en een depositietoename door het project Mol N/ha/jaar | ha Meijendel & Berkheide | 0,30 | 1.178,41 | 6 Westduinpark & Wapendal | 0,20 | 88,67 | 7 Solleveld & Kapittelduinen | 0,13 | 275,06 | 6 Coepelduynen | 0,07 | 9,09 | 1 Kennemerland Zuid | 0,06 | 44,57 | 3 Voornes Duin | 0,03 | 51,72 | 4 Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 | december | 2025 | Pagina 11 van 147 Tabel 3-2 Berekende maximale permanente depositietoename in Natura 2000-gebied Meijendel & Berkheide in de gebruiksfase na 2050.
| Aangegeven is de maximale toename van de | positie en het aantal habitattypen waarover deze toename plaatsvindt (Bron: AERIUS Calculator, 2025 ). Mate van | Maximale | Oppervlakte met overschrijding | Depositie- | depositietoename van de KDW in | toename 2023 Mol N/ha/jaar | ha H2130A Grijze duinen (kalkrijk) | 9,9 | 0,01 | 4,28 H2130B Grijze duinen (kalkarm) | 77,5 | 0,01 | 26,28 H2160 Duindoornstruwelen | 0 | 0,01 | 11,90 H2180Abe Duinbossen (droog), berken-eikenbos | 64,5 | 0,01 | 2,57 H2180Ao Duinbossen (droog), overig | 59,0 | 0,01 | 155,64 ZGH2180Ao Duinbossen (droog), overig | 98,9 | 0,01 | 0,26 H2180 B Duinbossen (vochtig) | 0 | 0,01 | 4,47 H2180C Duinbossen (binnenduinrand) | 0 | 0,01 | 3,39 H2190B Vochtige duinvalleien (kalkrijk) | 0,7 | 0,01 | 0,02 H2190C Vochtige duinvalleien (ontkalkt) | 28,8 | 0,01 | 0,05 Lg12 Zoom, mantel en droog struweel van de duinen | 0 | 0,01 | 2,14 Tabel 3-3 Berekende maximale tijdelijke depositietoename tijdens de gebruiksfase van Binckhorst in Natura 2000- | gebieden . Aangegeven is de maximale toename van depositie en het aantal habitattype n waarover deze toename plaatsvindt. Bron: AERIUS Calculator, 2025).
Maximale | Oppervlakte met | Aantal habitats met een KDW Depositie-toename | depositietoename | overschrijding in 2023 en een depositietoename door het project Mol N/ha/jaar | ha Meijendel & Berkheide | 0,01 | 211,01 | 5 Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 | december | 2025 | Pagina 12 van 147 Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 december 2025 | Pagina 13 van 147 4 Ecologische effecten van geringe depositietoenames In dit hoofdstuk is een generieke beschouwing opgenomen van de doorwerking van depositieverhogingen als gevolg van de ontwikkeling en het gebruik van Binckhorst op de algemene depositieontwikkeling en de staat van instandhouding van habitattypen en leefgebiedtypen in Natura 2000-gebieden. Deze beoordeling plaatst de gebiedsspecifieke effectbeoordeling per Natura 2000-gebied en daarbinnen per habitattype/leefgebiedtype, die in hoofdstuk 5 is uitgevoerd, in perspectief. Deze gebiedsspecifieke effectbeoordeling kan niet los worden gezien van de algemene effectmechanismen die in dit hoofdstuk en in bijlage 2 zijn beschreven. De rol van stikstof en de gevolgen van te hoge stikstofniveaus in ecosystemen is beschreven in bijlage 1. De stikstofverbindingen nitraat (NO3-) en ammonium (NH4+) zijn belangrijke bouwstoffen voor zowel mens, dier als plant. Stikstof is nodig bij de vorming van eiwitten, enzymen en DNA.
De beschikbaarheid van (opneembaar) stikstof is één van de belangrijke sturende factoren die de opbouw en werking van ecosystemen bepaalt. In veel ecosystemen is stikstof van nature schaars, waardoor dieren en planten die aangepast zijn aan lage stikstofbeschikbaarheid kansen krijgen. De soortenrijkdom en kwaliteit van veel habitats is mede het gevolg van deze schaarste. Bij een overschot aan stikstof, waar momenteel in veel natuurgebieden sprake van is, nemen snel groeiende planten de overhand en verdwijnen veel van aan schaarste aangepaste soorten planten. Ook de verzurende werking van stikstof in de bodem leidt tot het afnemen van gunstige omstandigheden voor veel soorten planten. Met het verdwijnen van veel soorten planten worden deze habitats ook ongeschikt voor veel diersoorten die voor voedsel en voortplanting van deze plantensoorten afhankelijk zijn. Stikstof is niet de enige drukfactor die bepalend is voor de kwaliteit van natuurgebieden. Ook andere drukfactoren spelen een rol, zoals verdroging, verstoring, versnippering van leefgebieden, vermindering van dynamiek en andere vormen van verontreiniging. De effecten van deze drukfactoren versterken elkaar vaak. De al decennia durende overbelasting met stikstof heeft, samen met deze andere drukfactoren, in veel stikstofgevoelige natuurgebieden geleid tot een sterke afname van de biodiversiteit.
Ook in de komende jaren blijft in veel gebieden sprake van een te grote stikstoflast. Het behalen van instandhoudingsdoelen voor de Natura 2000-gebieden staat daardoor sterk onder druk. In bijlage 2 is uitgewerkt wat de ecologische gevolgen kunnen zijn van geringe depositieverhogingen tegen de achtergrond van de actuele autonome stikstofdeposities in Natura 2000-gebieden. - De bijdrage van stikstofdeposities aan de stikstoflast in Natura 2000-gebieden is gering. Ten opzichte van de actuele achtergronddeposities, die in Nederland in 2023 varieerden tussen grofweg 500 en 2500 mol N/ha/jaar, valt een bijdrage van in maximaal 0,30 mol N/ha/jaar volledig weg. Deze hoeveelheid bedraagt tussen de 0,012% en 0,06% van de stikstoflast die toch al op deze Natura 2000-gebieden terecht zou komen, en tussen de 0,12 en 0,6% van de jaarlijkse variaties in de achtergronddeposities. Rekening houdend met de onzekerheidsmarge in de berekeningen van depositieberekeningen met AERIUS, die niet gekwantificeerd maar wel zeer groot zijn (Commissie Hordijk, 2020) zijn dergelijke hoeveelheden statistisch gezien insignificant en daarmee van geen betekenis. - De meeste depositietoenames als gevolg van de ontwikkeling van Binckhorst zijn tijdelijk.
Een geringe en een tijdelijke verhoging van de depositie heeft geen gevolgen voor het verloop van de autonome trend in stikstofbelasting van Natura 2000-gebieden, ongeacht hoe deze trend als gevolg van autonome Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 december 2025 | Pagina 14 van 147 omstandigheden verloopt. De tijdelijke depositieverhoging leidt daarmee niet tot vermindering van de effectiviteit van stikstof reducerende maatregelen en vertraging van het moment waarop deze kunnen worden geëffectueerd. Er is daarom geen effect van de tijdelijke toename van de stikstofdepositie op het (kunnen) realiseren van de met stikstofdepositie gerelateerde instandhoudingsdoelstellingen voor de betreffende Natura 2000-gebieden. - De huidige concentraties van NH3, NOx zijn in Nederland (inmiddels) op een niveau waarop directe toxische schade aan planten (bijna) niet meer voorkomt. Dit effectmechanisme speelt in daarom Nederland t.a.v. atmosferische depositie van stikstof geen rol. Een geringe toename van depositie van stikstof leidt daarom niet tot directe schade aan planten. - Een geringe toename van depositietoename met maximaal 0,30 mol N/ha/jaar levert te weinig stikstof op om te leiden tot meetbare verschillen in groeisnelheid van individuele planten.
Daarom ontstaan geen verschuivingen in concurrentiepositie, en geen veranderingen in de verhouding waarmee individuele soorten in de vegetatie voorkomen. Ongeacht de huidige kwaliteit van de betrokken habitattypen en/of de instandhoudingsdoelstellingen voor een specifiek Natura 2000-gebied leidt de kleine depositietoename die door het plan wordt veroorzaakt niet tot aantasting van de natuurlijke kenmerken van de betrokken Natura 2000-gebieden. - De bijdrage van een geringe depositietoename van maximaal 0,30 mol N/ha/jaar aan de accumulatie van stikstof in de bodem is verwaarloosbaar vergeleken met de in de afgelopen decennia opgebouwde stikstofaccumulatie. Zij valt eveneens in het niets met de verdere opbouw daarvan door autonome stikstofdeposities in de toekomst. - Een geringe depositietoename leidt niet tot significante effecten als gevolg van verzuring. Voor de meeste habitattypen verloopt het natuurlijk en/of door stikstofdepositie versterkte verzuringsproces gradueel. Een geringe depositietoename van 0,30 mol N/ha/jaar heeft, gezien de veel hogere achtergronddeposities (globaal 1.600 tot 8.300 keer zo hoog) geen wezenlijk effect op dit proces.
Er is een aantal habitattypen en leefgebiedtypen waarbij effecten niet gradueel verlopen en .waar sprake kan zijn van ‘omslag’ van het ecosysteem bij het bereiken van een bepaalde, afhankelijk van de context wisselende, depositiewaarde (Goderie & Vertegaal, 2020). Het optreden van eventuele omslagpunten in habitattypen kan echter niet veroorzaakt worden door een plan met een kleine depositiebijdrage. Deze omslagpunten zullen hoe dan ook worden bereikt als gevolg van de (veel grotere) autonome deposities. Door een geringe depositietoename kan dit moment in theorie eerder bereikt worden, maar dit is in de orde van minuten tot maximaal enkele uren, en daarmee voor het realiseren van de instandhoudingsdoelstellingen van het betreffende habitattype van geen belang. Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 december 2025 | Pagina 15 van 147 5 Gevolgen voor Natura 2000-gebieden 5.1 Beoordelingsmethode In dit hoofdstuk is per Natura 2000-gebied, en daarbinnen per habitattype of leefgebiedtype, uitgewerkt wat de effecten kunnen zijn van depositieverhoging als gevolg van de ontwikkeling en het gebruik van Binckhorst. De berekendepositie voor het bouwjaar 2027 is daarvoor als maatgevend beschouwd. Deze beoordelingen gaan uit van de specifieke huidige situatie t.a.v. de staat van instandhouding van habitats en leefgebiedtypen in de afzonderlijke gebieden.
De effectbeoordeling refereert aan de inzichten over effecten van stikstof op ecosystemen die opgenomen zijn in bijlage 1 en bijlage 2. Bij de effectbeoordeling is uitgegaan van de (juridische) uitgangspunten die in paragraaf 2.3 zijn opgenomen. Voor elk habitattype/leefgebiedtype is beoordeeld: - Wat de hoogte van de toename van de stikstofdepositie is en over welk deel van het areaal van het habitattype deze plaatsvindt. - is de huidige mate van overschrijding van de KDW (in % van het areaal) is. Deze gegevens zijn afkomstig van AERIUS Monitor, versie 2025. Omdat de toename van depositie als gevolg van het plan minimaal is, is het areaal met naderende overschrijding (waar de achtergronddepositie tot 70 mol N/ha/jaar lager is dan de KDW) buiten beschouwing genomen. De kans dat depositietoename voor deze categorie tot overschrijding van de KDW leidt, is minimaal en bovendien ecologisch niet relevant. - Een korte typering van het habitattype, met name gericht op kenmerken die gerelateerd kunnen zijn aan (effecten van) stikstof. - De huidige kwaliteit, op basis van de natuurdoelanalyses van de provincie Zuid-Holland (Arcadis et al., 2021; 2022). - De gevolgen van depositietoename voor het verloop van de trend in de achtergronddepositie en de daaraan gerelateerde instandhoudingsdoelen.
- De gevolgen van depositietoename voor de kwaliteit van de vegetatie als gevolg van eventuele vermestingseffecten. - De gevolgen van depositietoename voor de kwaliteit van de vegetatie als gevolg van eventuele verzuringseffecten. - De gevolgen van depositietoename voor het voorkomen van typische soorten. - De gevolgen van depositietoename voor kenmerken van goede structuur en functie. De beoordeling sluit af met een beoordeling van (de significantie van) de gevolgen voor het habitattype/leefgebiedtype, waarbij beoordeeld is of kan worden uitgesloten dat depositietoename het behalen van de instandhoudingsdoelen in gevaar dreigt te brengen. 5.2 Natura 2000-gebied Meijendel & Berkheide 5.2.1 Beknopte gebiedsbeschrijving Meijendel en Berkheide bestaat uit een brede duinstrook met een gevarieerd en uitgestrekt duinlandschap, dat reliëfrijk en landschappelijk zeer afwisselend is (zie Figuur 5-1). Het zuidelijke deelgebied Meijendel is een relatief laag gelegen gebied met grote 'uitgestoven duinvlakten', dat minder reliëfrijk is. Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 december 2025 | Pagina 16 van 147 Figuur 5-1 Begrenzing Natura 2000-gebied Meijendel & Berkheide (www.natura2000.nl) In het noordelijke deelgebied Berkheide liep het zand vast in de oorspronkelijk natte stroombedding van de oude Rijn.
Het is gevormd door overstuiving van oude duinen, waardoor het een relatief hooggelegen duinmassief is. Hier is de kweldruk dan ook groter dan in Meijendel. Het landschap heeft een kenmerkende opbouw van evenwijdige duinenrijen met opeenvolgende hoge paraboolduinen en moerassige laagten met struweel, waarin grote valleien liggen zoals Kijfhoek, Bierlap en de vallei Meijendel. Dit zijn duinakkers die nu vooral uit bos bestaan; het gebied kent dan ook een aantal goed ontwikkelde bostypen. Plaatselijk, zoals in de Libellenvallei, komen soortenrijke duinvalleibegroeiingen voor. Na grootschalig herstel van een aantal valleien bij de Wassenaarse Slag breiden deze begroeiingen zich uit. In Berkheide is, met name in de buurt van Katwijk, een groot areaal goed ontwikkeld kalkrijk duingrasland aanwezig, ontstaan door het eeuwenlange menselijke gebruik van het zogenaamde zeedorpenlandschap (www.natura2000.nl). 5.2.2 Instandhoudingsdoelstellingen en stikstofgevoeligheid habitattypen en leefgebieden In Tabel 5-1 zijn de habitattypen opgenomen waarvoor Meijendel & Berkheide is aangewezen als Natura 2000- gebied, en waar in 2023 een overschrijding van de KDW plaatsvond. Van elk habitattype is de KDW weergegeven, en is aangegeven voor welk deel van de aanwezige oppervlakte sprake is van overschrijding van de KDW (op basis van de achtergronddepositie in 2023, gegevens AERIUS Monitor 2025).
Figuur 5-2 geeft de verwachte | ontwikkeling van de gemiddelde stikstofdepositie in het gebied over de periode 2020- | 2030. Tabel 5-1 Samenvatting van de instandhoudingsdoelstellingen en stikstofgevoeligheid van Meijendel & Berkheide. In de tabel is aangegeven over welk deel van de oppervlakte van het habitattype overschrijding van de KDW plaatsvindt in 2023 | (Bron: AERIUS Monitor, 2025). Habitattype | Doel | Doel | Oppervlakte | KDW mol | % hoger oppervlakte | kwaliteit | (ha) | N/ha/jaar | KDW 2023 H2110 Embryonale duinen | = | = | 11,87 | 1429 | 0 H2120 Witte duinen | = | > | 96,45 | 1429 | 0,5 H2130A Grijze duinen (kalkrijk) | > | > | 586,93 | 1071 | 9,9 H2130B Grijze duinen (kalkarm) | > | > | 301,75 | 929 | 77,5 ZGH2130B (Grijze duinen (kalkarm) | 100 H2160 Duindoornstruwelen | - | = | 594,81 | 2000 | 0 H2180Abe Duinbossen (droog), berken-eikenbos | = | = | 421,11 | 1071 | 64,5 H2180Ao Duinbossen (droog), overige | 59,0 H2180B Duinbossen (vochtig) | = | = | 27,56 | 2214 | 0 H2180C Duinbossen (binnenduinrand) | = | > | 129,30 | 1786 | 0 H2190A Vochtige duinvalleien (open water) | > | > | 15,00 | 2143 | 0 H2190B Vochtige duinvalleien (kalkrijk) | > | > | 21,35 | 1429 | 0,7 H2190C Vochtige duinvalleien (ontkalkt) | > | > | <1,00 | 1071 | 28,8 H3140lv Kranswierwateren, in laagveengebieden | = | = | 16,00 | 2143 | 0 Lg12 Zoom, mantel en droog struweel van de | - | - | 51,35
| 1643 | 0 duinen Legenda: Instandhoudingsdoelstellingen: = of - : behoudsdoelstelling; > verbeter- of uitbreidingsdoelstelling; Figuur 5-2 Ontwikkeling van de stikstofdepositie (in mol N/ha/jaar) in | Meijendel & Berkheide. De waarden in de roze blokken geven de gemiddelde achtergronddepositie in het gebied | (Bron: AERIUS Monitor versie 2025). 5.2.3 | Toename stikstofdepositie Als gevolg van de ontwikkeling van Binckhorst vindt tot het jaar 2050 in het Natura 2000-gebied Meijendel & Berkheide een toename van stikstofdepositie plaats met maximaal 0,30 mol N/ha/jaar. | In Tabel 5-2 zijn de maximale depositietoenames en de oppervlakte waarover deze plaatsvinden per habitattype en leefgebied met een overschrijding van de KDW opgenomen. De depositietoenames vinden in het hele gebied plaats (Figuur 5-3). In de volgende paragrafen zijn deze habitats beschreven en is het effect van de stikstoftoenames beoordeeld. Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 | december | 2025 | Pagina 17 van 147 Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 december 2025 | Pagina 18 van 147 Als gevolg van het gebruik van Binckhorst vindt vanaf het jaar 2050 in het Natura 2000-gebied Meijendel & Berkheide een toename van stikstofdepositie plaats met maximaal 0,01 mol N/ha/jaar.
In Tabel 5-3 zijn de maximale depositietoenames en de oppervlakte waarover deze plaatsvinden per habitattype en leefgebied met een overschrijding van de KDW opgenomen. De depositietoenames vinden in het hele gebied plaats (Figuur 5-3). In de volgende paragrafen zijn deze habitats beschreven en is het effect van de stikstoftoenames beoordeeld. Figuur 5-3 Ligging van de hexagonen waar depositietoenames plaatsvinden als gevolg van de ontwikkeling van Binckhorst in het Natura 2000-gebied Meijendel & Berkheide. (Bron: AERIUS Calculator, versie 2025).
Tabel 5-2 Berekendepositietoenames in de bouw fase (ontwikkelingsfase) voor 2050 | op habitattypen waar in 2023 | nog sprake is van een (gedeeltelijke) overschrijding van de KDW in Natura 2000-gebied Meijendel & Berkheide. Aangegeven is de bijdrage aan de | positie, de oppervlakte van het habitattype waarover deze bijdrage is berekend en | het percentage van de totale oppervlakte van het habitattype waarop deze toename is berekend (Bron: AERIUS Monitor, 2025). Habitattype / Leefgebiedtype | Depositietoename | Berekende | Percentage oppervlakte | van totale oppervlakte mol N/ha | ha | % H2120 Witte duinen | 0,16 | 2,95 | 3 H2130A Grijze duinen (kalkrijk) | 0,30 | 164,98 | 28 ZGH2130A Grijze duinen (kalkrijk) | 0,25 | 2,28 H2130B Grijze duinen (kalkarm) | 0,30 | 244,71 | 81 ZGH2130B Grijze duinen (kalkarm) | 0,26 | 0,81 H2180Abe Duinbossen (droog), berken-eikenbos | 0,29 | 3,82 | 90 ZGH2180be Duinbossen (droog), berken-eikenbos | 0,19 | 0,78 H2180Ao Duinbossen (droog), overig | 0,29 | 372,93 ZGH2180Ao Duinbossen (droog), overig | 0,29 | 2,33 H2190B Vochtige duinvalleien (kalkrijk) | 0,26 | 2,23 | 10 H2190C Vochtige duinvalleien (ontkalkt) | 0,23 | 0,05 | 5-100 Tabel 5-3 Berekende positietoenames in de gebruiksfase na 2050 | op habitattypen waar in 2023 nog sprake is van een (gedeeltelijke) overschrijding van de KDW in Natura 2000-gebied Meijendel & Berkheide.
Aangegeven is de bijdrage aan de | positie, de oppervlakte van het habitattype waarover deze bijdrage is berekend en | het percentage van de totale oppervlakte van het habitattype waarop deze toename is berekend | (Bron: AERIUS Monitor, 2025). Habitattype / Leefgebiedtype | Depositietoename | Berekende | Percentage oppervlakte | van totale oppervlakte mol N/ha | ha | % H2130A Grijze duinen (kalkrijk) | 0,01 | 4,28 | 1 H2130B Grijze duinen (kalkarm) | 0,01 | 26,28 | 9 H2180Abe Duinbossen (droog), berken-eikenbos | 0,01 | 2,57 | 38 H2180Ao Duinbossen (droog), overig | 0,01 | 155,64 ZGH2180Ao Duinbossen (droog), overig | 0,01 | 0,26 H2190B Vochtige duinvalleien (kalkrijk) | 0,01 | 0,02 | 0,1 H2190C Vochtige duinvalleien (ontkalkt) | 0,01 | 0,05 | 5-100 De achtergronddepositie in het Natura 2000-gebied Meijendel & Berkheide varieerde in 2023 | (AERIUS Monitor 2025) tussen 736 | en 1289 mol N/ha/jaar en was gemiddeld 992 mol N/ha/jaar. Ten opzichte van de gemiddelde depositie | is de berekende toename van maximaal 0,30 mol/ha/jaar dus 0,03% van de al bestaande achtergronddepositie in 2023 . Anders gezegd: de achtergronddepositie is ca. 3.300 keer hoger dan de maximale depositietoename als gevolg van de ontwikkeling en het gebruik van Binckhorst | .
Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 | december | 2025 | Pagina 19 van 147 Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 december 2025 | Pagina 20 van 147 Figuur 5-4 Ligging van de hexagonen waar depositietoenames plaatsvinden na 2050 in de gebruiksfase van Binckhorst in het Natura 2000-gebied Meijendel & Berkheide. (Bron: AERIUS Calculator, versie 2025). 5.2.4 H2120 Witte duinen Ecologische typering, ecologische condities en stikstofgevoeligheid Zie bijlage 3. Instandhoudingsdoelstelling De instandhoudingsdoelstelling voor het habitattype H2120 Witte duinen in Meijendel & Berkheide is behoud van de oppervlakte en verbetering van de kwaliteit. Oppervlakte en kwaliteit Witte duinen komen in het gebied voor met een oppervlakte van 97 ha. Ze zijn aanwezig in de zeereep, maar ook in het binnenduin komen grotere en kleinere oppervlaktes van het habitattype voor. Dit is vooral ter hoogte van kerven in de zeereep waar sprake is van doorstuiving van zand naar het achterliggende duingebied. De oppervlakte van het habitattype is toegenomen (Figuur 5-5). De kwaliteit van de vegetatie is overwegend goed. Over de hele oppervlakte van het habitattype komen vrijwel alle typische soorten voor, met in een aantal deelgebieden ontbreken deze vrijwel volledig. De meeste abiotische condities voldoen aan de eisen van het habitattype.
Omdat er te weinig winddynamiek is voldoet het habitattype niet aan een aantal daaraan gerelateerde kenmerken van goede structuur en functie (Arcadis et al., 2022).
Figuur 5-5 Verspreiding van het habitattype H2120 Witte duinen in het Natura 2000-gebied Meijendel & Berkheide (AERIUS Monitor versie 2025). Achtergronddepositie huidige situatie De KDW voor H2120 Witte duinen is 1429 mol N/ha/jaar (Wamelink et al., 2023). In 2023 was er op 0,5 % van de oppervlakte sprake van een matige overschrijding van de KDW. Deze overschrijdingen treden zeer lokaal op in het binnenduin (Figuur 5-6). De achtergrond depositie varieerde in 2023 tussen 655 en 948 mol N/ha/jaar (10- en 90-percentielen) en was gemiddeld 762 mol N/ha/jaar (AERIUS Monitor, 2025). Overige drukfactoren, knelpunten en maatregelen naast stikstof De Natuurdoelanalyse voor het gebied (Arcadis et al., 2022) noemt als knelpunten het gebrek aan dynamiek, waardoor vergrassing optreedt en er te weinig kaal zand is, en het ontbreken van typische soorten op de meer landinwaarts gelegen delen van het habitattype. De Natuurdoelanalyse noemt voor dit habitattype geen specifieke maatregelen (Arcadis et al., 2022). Toename van de stikstofdepositie als gevolg van het plan In de ontwikkelingsfase (bouwfase) van Binckhorst is de tijdelijke depositietoename | op het habitattype H2120 Witte duinen maximaal 0,16 mol N/ha/jaar en betreft een oppervlakte van 2,95 | ha (3,1% van de oppervlakte% van het habitattype in het Natura 2000 | -gebied).
De depositietoename | op delen van het habitattype met een overschrijding van de KDW vindt echter plaats op maximaal 0,5% van de oppervlakte. In de gebruiksfase van Binckhorst is er geen depositietoename meer op dit habitattype. De positie neemt dus zeer lokaal tijdelijk toe van gemiddeld 762 | naar 762,16 mol N /ha/jaar. In de gebruiksfase treedt geen depositietoename op in dit habitattype. Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 | december | 2025 | Pagina 21 van 147 Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 december 2025 | Pagina 22 van 147 Figuur 5-6 Afstand tot de KDW voor het habitattype H2120 Witte duinen in het Natura 2000-gebied Meijendel & Berkheide. Effectbeoordeling - Op een zeer klein deel van het habitattype (0,5% van de oppervlakte) was in 2023 sprake van overschrijding van de KDW. De gemiddelde stikstofdepositie was in 2023 veel lager dan de KDW. - Op deze oppervlakte is een tijdelijke toename van de stikstofdepositie berekend als gevolg van het plan met maximaal 0,16 mol N/ha/jaar. Op meer dan 99% van de oppervlakte van het habitattype zijn effecten daarom op voorhand uitgesloten. - De depositietoename als gevolg van het project is tijdelijk.
Deze tijdelijke toename heeft geen invloed op de trend in de stikstofbelasting in het gebied, ongeacht welke trend hierbij optreedt, en heeft daarom geen invloed op het behalen van de instandhoudingsdoelen voor zover deze te maken hebben met de trend in stikstofdepositie in de komende jaren. - Omdat depositietoename gering is leidt deze in het areaal van het habitattype waar deze plaatsvindt niet tot een meetbare verandering in het nutriëntenaanbod voor het habitattype (zie ook hoofdstuk 4 en bijlage 2). Er zijn daarom geen meetbare veranderingen in de biomassaproductie van de vegetatie als gevolg van vermestingseffecten. De structuur en soortensamenstelling van de vegetatie verandert daarom niet als gevolg van depositietoename. De depositietoename leidt daarom niet tot verdere vergrassing en verstruweling in het habitattype. De bestaande kwaliteit van het habitattype wordt daarom niet aangetast. - Het habitattype komt voor onder goed gebufferde omstandigheden, die van nature ontstaan door de kalkrijke ondergrond en overstuiving met kalkrijk zand en zeewater. Het habitattype is daarom niet gevoelig voor verzuring.
Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 december 2025 | Pagina 23 van 147 - Omdat de samenstelling en structuur van de vegetatie niet verandert, zijn er geen gevolgen voor typische soorten planten en dieren in het habitattype. - De geringe toename van de stikstofdepositie heeft geen invloed op de effecten van eventuele maatregelen die de verstuivingsdynamiek in het gebied versterken. De structuurkenmerken van de vegetatie worden niet beïnvloed omdat er geen meetbare toename optreedt van vergrassing en verstruweling. Conclusie Voor het habitattype H2120 Witte duinen is in Natura 2000-gebied Meijendel & Berkheide sprake van een lichte tot matige overbelasting met stikstof op een zeer klein deel van de oppervlakte van het habitattype (0,5%). Stikstof is daarmee geen drukfactor van betekenis voor het habitattype in het gebied. De geringe toename van de stikstofdepositie met maximaal 0,16 mol N/ha/jaar leidt bovendien niet tot meetbare veranderingen in de samenstelling en structuur van de vegetatie van het habitattype. De oppervlakte en kwaliteit van het habitattype in het Natura 2000-gebied Meijendel & Berkheide zullen daarom niet significant veranderen. De geringe depositietoename door de ontwikkeling van Binckhorst heeft daarom geen invloed op de mogelijkheden om de oppervlakte van het habitattype te behouden en de kwaliteit te verbeteren.
Er zijn geen gevolgen voor het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen voor het habitattype. 5.2.5 H2130A Grijze duinen (kalkrijk) Ecologische typering, ecologische condities en stikstofgevoeligheid Zie bijlage 3. Figuur 5-7 Verspreiding van het habitattype H2130A Grijze duinen (kalkrijk) in het Natura 2000-gebied Meijendel & Berkheide (AERIUS Monitor versie 2025). Instandhoudingsdoelstelling
Voortoets stikstofeffecten Ontwikkeling Binckhorst | KE348-01 | 11 december 2025 | Pagina 24 van 147 De instandhoudingsdoelstelling voor het habitattype H2130A Grijze duinen (kalkrijk) in Meijendel & Berkheide is uitbreiding van de oppervlakte en verbetering van de kwaliteit. Oppervlakte en kwaliteit Kalkrijke duingraslanden komen in het gebied voor met een oppervlakte van 587 ha, verspreid door het hele gebied (Figuur 5-7). Op basis van kenmerken van vegetatiesamenstelling en structuur is de kwaliteit van kalkrijke grijze duinen in Meijendel & Berkheide overwegend goed (op 96% van de oppervlakte komen kenmerkende plantengemeenschappen voor zoals de duinsterretjes-associatie, de kegelsilene-associatie en de duinpaardenbloem-associatie). In enkele delen van het gebied lijken zuurgraad en voedselrijkdom van de bodem niet overeen te komen met de gunstige condities voor het habitattype. Het is niet voor alle kenmerken van goede structuur en functie bekend of het habitattype voldoet (vegetatiestructuur). Wel zijn er stuifplekken aanwezig en is er lokaal sprake van doorstuiving van kalkrijk zand via kerven in de zeereep. De functionele omvang is goed (Arcadis et al., 2022). Figuur 5-8 Afstand tot de KDW voor het habitattype H2130A Grijze duinen (kalkrijk) in het Natura 2000-gebied Meijendel & Berkheide.
Achtergronddepositie huidige situatie De KDW voor H2130A Grijze duinen (kalkrijk) is 1071 mol N/ha/jaar (Wamelink et al., 2023). In 2023 was er op 9,9% van de oppervlakte sprake van een lichte tot matige overschrijding van de KDW. Deze overschrijdingen treden vooral op de kalkrijke duingraslanden in het binnenduin (Figuur 5-8). De achtergrond depositie
varieerde in 2023 | tussen 742 en 1286 mol N/ha/jaar (10- en 90-percentielen) en was gemiddeld 897 mol N/ha/jaar (AERIUS Monitor, 2025). De gemiddelde depositie is dus 174 mol N/ha/jaar lager dan de KDW. Overige drukfactoren, knelpunten en maatregelen naast stikstof De Natuurdoelanalyse voor het gebied (Arcadis et al., 2022) noemt als knelpunten het gebrek aan dynamiek, het ontbreken van veel typische soorten, een te lage zuurgraad en gebrek aan begrazing door konijnen. In het beheerplan zijn diverse maatregelen opgenomen om het habitattype te versterken, waaronder een pilot voor dynamisch zeereepbeheer, ontwikkeling van nieuw duingrasland, verwijderen van exoten en struweel, aanvullend beheer (plaggen, maaien, begrazing) (Arcadis et al., 2022). Toename van de stikstofdepositie als gevolg van het plan In de ontwikkelingsfase (bouwfase) van Binckhorst is de tijdelijke depositietoename | op het habitattype H2130A Grijze duinen (kalkrijk) maximaal 0,30 mol N/ha/jaar en is berekend voor een oppervlakte van 16 7,26 ha (inclusief zoekgebied; 28% van de oppervlakte van dit habitattype in het Natura 2000 -gebied). De oppervlakte van het habitattype met een depositietoename op hexagonen met een overschrijding van de KDW is echter maximaal 9,9% van de oppervlakte van het habitattype.