RIB 24 035 Bijlage A Jaarverslag 2023 Eenheid Den Haag
Tekst van het document
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 2
INHOUDSOPGAVE Voorwoord .............................................................................................................................................................. 4 1. Het RSIV ............................................................................................................................................................... 5 2. Het jaar 2023 in cijfers ........................................................................................................................................ 7 3. Maatschappelijk Ongenoegen............................................................................................................................. 9 3.1 Beschrijving en ambities uit de Coalitie voor Veiligheid 2023-2026 ............................................................. 9 3.2 Ontwikkelingen 2023 .................................................................................................................................... 9 3.3 Initiatieven 2023 ......................................................................................................................................... 10 4. Cybercrime en Gedigitaliseerde criminaliteit ....................................................................................................
12 4.1 Beschrijving en ambitites uit de Coalitie voor Veiligheid 2023-2026 .......................................................... 12 4.2 Ontwikkelingen 2023 .................................................................................................................................. 12 4.3 Initiatieven 2023 ......................................................................................................................................... 14 5. Jeugd en Veiligheid............................................................................................................................................ 16 5.1 Beschrijving en ambities uit de Coalitie voor Veiligheid 2023-2026 ........................................................... 16 5.2 Ontwikkelingen 2023 .................................................................................................................................. 16 5.3 Initiatieven 2023 ......................................................................................................................................... 16 6. Zorg en Veiligheid .............................................................................................................................................. 19 6.1 Beschrijving en ambities uit de Coalitie voor Veiligheid 2023-2026 ...........................................................
19 6.2 Personen met verward of onbegrepen gedrag ........................................................................................... 19 6.2.1 Ontwikkelingen 2023 ........................................................................................................................... 19 6.2.2 Initiatieven 2023 .................................................................................................................................. 20 6.3 Huiselijk geweld .......................................................................................................................................... 21 6.3.1 Ontwikkelingen 2023 ........................................................................................................................... 21 6.3.2 Initiatieven 2023 .................................................................................................................................. 21 6.4 Radicalisering en extremisme ..................................................................................................................... 22 6.4.1 Ontwikkelingen 2023 ........................................................................................................................... 22 6.4.2 Initiatieven 2023 ..................................................................................................................................
23 6.5 Re-integratie van ex-gedetineerden ........................................................................................................... 24 6.5.1 Ontwikkelingen 2023 ........................................................................................................................... 24 6.5.2 Initiatieven 2023 .................................................................................................................................. 24 7. Ondermijning .................................................................................................................................................... 26 7.1 Beschrijving en ambities uit de Coalitie voor Veiligheid 2023-2026 ........................................................... 26 7.2 Ondermijning .............................................................................................................................................. 27 7.2.1 Ontwikkelingen 2023 ........................................................................................................................... 27 7.2.2 Initiatieven 2023 .................................................................................................................................. 28 7.3 Mensenhandel ............................................................................................................................................
29 7.3.1 Ontwikkelingen 2023 ........................................................................................................................... 29 7.3.2 Initiatieven 2023 .................................................................................................................................. 30 Bijlage 1: Afkortingenlijst ...................................................................................................................................... 32
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 3
VOORWOORD Voor u ligt het Jaarverslag 2023 van de Eenheid Den Haag. Dit is het eerste jaarverslag over het Regionaal Beleidsplan 2023-2026: de Coalitie voor Veiligheid. Net als voorgaande jaren is het jaarverslag 2023 een integraal jaarverslag, dat onder coördinatie van het Regionaal Samenwerkingsverband Integrale Veiligheid (RSIV) van de Eenheid Den Haag tot stand is gekomen. Het geeft een weergave van de inspanningen van het RSIV en een beknopt veiligheidsbeeld over 2023. Naast politie en het Openbaar Ministerie (OM) hebben de regionale veiligheidspartners, zoals de twee Zorg- en Veiligheidshuizen, Veilig Thuis, het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum (RIEC) en het Haags Economisch Interventie Team (HEIT), input geleverd. Daarmee geeft het jaarverslag een goed beeld van de gezamenlijke inspanningen die het afgelopen jaar zijn gedaan op de geprioriteerde thema’s uit het Regionaal Beleidsplan 2023-2026. We zagen in 2023 dat het aantal misdrijven in de Eenheid Den Haag nagenoeg gelijk is gebleven ten opzichte van voorgaande jaren. Er zit een heel lichte daling in deze cijfers, die met name goed zichtbaar is bij de afname in het aantal bedreigingen en overvallen. Het jaar 2023 werd opnieuw getekend door veel demonstraties waarbij allerlei groeperingen hun maatschappelijk ongenoegen uitten.
Het recht om te demonstreren is een van onze belangrijkste grondrechten, maar geeft geen vrijbrief om strafbare feiten te plegen. Het kostte het afgelopen jaar weer veel capaciteit van alle betrokken veiligheidspartners om alle demonstraties in goede banen te leiden. De meeste demonstraties verliepen zonder problemen, echter een aantal demonstraties zorgden voor openbare orde problematiek. Ik vind het van belang dat er oog blijft voor de vitaliteit en gezondheid van politiemedewerkers, die inmiddels al enkele jaren met te weinig mensen steeds meer werk moeten verzetten. Daarom moeten gezamenlijk keuzes gemaakt worden in de gehele veiligheidsketen. In de Coalitie voor Veiligheid zijn in 2023 vijf thema’s aangewezen als gezamenlijke prioriteit voor deze beleidsperiode: • • • • •
Maatschappelijk Ongenoegen Cybercrime en Gedigitaliseerde criminaliteit Jeugd en Veiligheid Zorg en Veiligheid Ondermijning
De noodzaak van een integrale benadering van vraagstukken rond (on)veiligheid en criminaliteit komt ook tot uitdrukking in het Jaarverslag 2023. Ik heb er alle vertrouwen in dat de focus van de gezamenlijke veiligheidspartners op de belangrijkste veiligheidsproblemen en de inhoudelijke coördinatie en ondersteuning van het RSIV daarbij ons als eenheid weer een stap verder zal brengen in het creëren van een veilig woon-, leef- en werkklimaat voor al onze burgers en bedrijven. Jan van Zanen Regioburgemeester Eenheid Den Haag
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 4
1. HET RSIV Het RSIV is een netwerkorganisatie van en voor de 27 gemeenten in de Eenheid Den Haag, het Openbaar Ministerie (OM) en de politie. Het RSIV is actief op de thema’s die worden vastgesteld in het regionaal beleidsplan en ondersteunt de 27 gemeenten, de politie en het OM bij het realiseren van de regionale doelstellingen en ambities. Op de regionale thema’s organiseert het RISV bijvoorbeeld kennis- en netwerkbijeenkomsten en ontwikkelt het concrete beleidsinstrumenten samen met de relevante netwerkpartners. Het RSIV werkt nauw samen met andere organisaties en samenwerkingsverbanden, zoals bijvoorbeeld het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) en de Zorg- en Veiligheidshuizen Haaglanden en Hollands Midden. Daarnaast is het Platform Veilig Ondernemen (PVO) in de Eenheid Den Haag bij het RSIV ondergebracht. Doelstelling van het PVO is om als politie, justitie, gemeenten, brancheorganisaties en ondernemers samen te werken aan de oplossing van veiligheidsproblemen, zowel repressief als preventief. Vanaf 2022 krijgt het PVO een (financiële) impuls vanuit de Rijksbegroting. Daarmee kan het PVO Eenheid Den Haag een doorstart maken. Momenteel worden de inbedding, governance en concrete activiteiten van het PVO uitgewerkt, waarbij zoveel mogelijk worden aangesloten bij de thema’s van de Coalitie voor veiligheid.
Op 30 maart 2023 heeft het Regionaal Bestuurlijk Overleg (RBO) van de Eenheid Den Haag het nieuwe regionaal beleidsplan, de Coalitie voor Veiligheid 2023-2026, vastgesteld. In de Coalitie voor Veiligheid zijn vijf thema’s aangewezen als prioriteit voor de komende beleidsperiode: 1. 2. 3. 4. 5.
Maatschappelijk Ongenoegen Cybercrime en Gedigitaliseerde criminaliteit Jeugd en Veiligheid Zorg en Veiligheid Ondermijning
Het RSIV geeft prioriteit aan Maatschappelijk Ongenoegen, Cybercrime en Gedigitaliseerde criminaliteit en Zorg en Veiligheid (specifiek mensenhandel1). Ook de thema’s Jeugd en Veiligheid en Ondermijning krijgen vanzelfsprekend de nodige aandacht. Het RSIV werkt op deze thema’s met werkgroepen en uitvoeringsagenda’s om de doelstellingen uit het Regionaal Beleidsplan 2023-2026 te behalen. Veiligheidsvraagstukken op de vijf thema’s worden regionaal op basis van de volgende uitgangspunten aangepakt: 1. Voor alle geprioriteerde veiligheidsproblemen geldt dat er middels een integrale aanpak probleemgericht, informatie gestuurd met inwoners en ondernemers wordt samengewerkt met speciale aandacht voor de wijken, buurten, locaties, personen en groepen waar de problemen zich concentreren. 2. Samenwerking tussen het veiligheidsdomein en het sociale domein is een vereiste. 3. Openbare orde en veiligheid is een lokale aangelegenheid. Alleen veiligheidsproblemen waarbij bovenlokale samenwerking een toegevoegde waarde heeft worden regionaal opgepakt. Bij noodzaak kan de inzet naast regionaal, ook landelijk worden opgepakt. Een lokale aangelegenheid kan ook een uitstralingseffect hebben op landelijk of internationaal gebied.
1 Omdat mensenhandel een vorm van ondermijning is, zal het in dit jaarverslag in dat hoofdstuk behandeld worden.
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023
5
In dit jaarverslag wordt verantwoording afgelegd over de behaalde resultaten in 2023 op de vijf geprioriteerde thema’s. In 2023 is ook de nieuwe website van de veiligheidscoalitie live gegaan ‘Werken aan veiligheid doen we samen - Veiligheidscoalitie Den Haag’. Op de website is alle informatie over de integrale aanpak van actuele veiligheidsvraagstukken te vinden in de Regio Den Haag. De website is een gezamenlijk initiatief van het PVO, RIEC Den Haag, HEIT en het RSIV.
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 6
2. HET JAAR 2023 IN CIJFERS In het jaar 2023 daalde het totaal aantal misdrijven met 1% ten opzichte van 2022. Het totaal aantal overvallen, openlijke geweldplegingen, bedreigingen, diefstallen van brom- en snorfietsen is afgenomen. Daarentegen steeg het aantal winkeldiefstallen en diefstal van fietsen. Ook het aantal aangiften van sexting/sextortion – niet in de grafiek - nam in 2023 toe. ➢
Tabel 1: Totaal aantal misdrijven Misdrijven totaal, jan t/m dec 20.000 15.000 10.000 5.000 0 District A
District B
District C 2020
➢
District D 2021
District E
2022
3
District F
District G
2023
DH
District A
District B
District C
District D District E District F District G
2020
93.624
11.047
12.131
13.613
11.928
13.785
15.396
15.159
2021
87.792
10.262
11.947
12.916
11.145
12.869
13.979
14.385
2022
94.067
11.242
12.978
13.151
12.188
14.001
15.730
14.502
2023
93.256
12.154
11.853
13.186
12.025
13.215
16.014
14.485
verschil
-811
912
-1.125
35
-163
-786
284
-17
in %
-0,9%
8,1%
-8,7%
0,3%
-1,3%
-5,6%
1,8%
-0,1%
Tabel 2: Totaal aantal afgehandelde verdachten Afgehandelde Verdachten, jan t/m dec 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000
0 District A
District B
District C 2020
District D 2021
District E
2022
District F
District G
2023
DH
District A
District B
District C
District D
District E
District F
District G
2020
29.687
4.685
3.787
4.250
4.011
3.999
4.500
4.455
2021
29.777
4.719
3.649
4.040
4.043
4.131
4.468
4.727
2022
30.486
4.441
3.614
4.595
4.647
4.133
4.102
4.954
2023
29.339
4.754
3.134
4.153
4.475
3.637
4.380
4.806
verschil
-1.147
313
-480
-442
-172
-496
278
-148
-4%
7%
-13%
-10%
-4%
-12%
7%
-3%
in %
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 7
➢
Tabel 3: Ophelderingspercentage Ophelderingspercentage, jan t/m dec 50% 40% 30% 20% 10%
0% DH
District A
District B
District C 2020
➢
District D
2021
2022
District E
District F
District G
2023
DH
District A
District B
District C
District D
District E
District F
District G
2020
28%
37%
25%
27%
28%
25%
27%
26%
2021
28%
41%
25%
28%
29%
26%
25%
27%
2022
30%
39%
25%
32%
32%
27%
24%
31%
2023
34%
42%
29%
36%
40%
30%
29%
35%
verschil
5%
4%
3%
4%
8%
4%
5%
4%
in %
16%
12%
13%
12%
27%
14%
20%
13%
Figuur 1: Veiligheidsbeeld per delict per sector (veelvoorkomende criminaliteit)
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 8
3. MAATSCHAPPELIJK ONGENOEGEN 3.1 BESCHRIJVING EN AMBITIES UIT DE COALITIE VOOR VEILIGHEID 2023 -2026
Anti-institutioneel activisme/extremisme is niet nieuw maar van alle tijden. Het is belangrijk dat iedereen in de samenleving de mogelijkheid heeft om ongenoegen te uiten. Het recht op demonstratie is een essentieel kenmerk van onze democratische rechtsstaat. Een zekere mate van ideologische polarisatie vormt de brandstof voor maatschappelijk debat. Maatschappelijk ongenoegen is vaak goed verklaarbaar. Ook de overheid maakt fouten en burgers moeten daartegen in het verweer kunnen komen. Maatschappelijk ongenoegen op zich is dus geen probleem, maar zodra de grenzen van de rechtsstaat worden gepasseerd, en onder andere strafbare feiten worden gepleegd, moet worden ingegrepen. Dit is het moment dat individuen of groepen vanuit maatschappelijk ongenoegen via activisme overgaan naar soms zelfs extremisme, waarbij sprake is van bijvoorbeeld het oproepen tot geweld of zelfs het plegen van aanslagen. Bij de aanpak van dit thema maken we onderscheid tussen het voorkomen dat de grenzen van de rechtsstaat worden overschreden (preventie) en ingrijpen als dat toch gebeurt (repressie).
3.2 ONTWIKKELINGEN 2023
In heel 2023 eiste het thema maatschappelijk ongenoegen, een nieuw thema in het regionaal beleidsplan, veel aandacht en capaciteit. De Nederlandse samenleving is doorlopend in beweging. Er zijn mooie initiatieven en positieve ontwikkelingen te zien, maar ook zorgelijke zoals verruwing en vereenzaming. De politie heeft daar dagelijks mee te maken. We zien de afgelopen jaren een toename van onrust in de samenleving en een verbreding en verdieping van maatschappelijk ongenoegen tegen de overheid, media en wetenschap. Sociale media spelen daarbij een faciliterende en mobiliserende rol. Regelmatig is daarbij sprake van desinformatie: het opzettelijk onware of onnauwkeurige informatie verspreiden om zo personen, organisaties of landen te beschadigen. Een in het oog springend gevolg is dat we steeds vaker te maken krijgen met groepen personen die complottheorieën aanhangen, die hun zorgen uiten via sociale media, maar ook in de openbare ruimten met de nodige ordeverstoringen. Net als voorgaande jaren vonden in 2023 veel demonstraties plaats. In Nederland heeft iedereen het recht om te demonstreren en hun mening te uiten. Dat hoort bij een democratische rechtstaat, maar een toename van onrust en ongenoegen in de samenleving kan ook een voedingsbodem vormen voor extremisme. Het is voor de politie van belang om ruimte te geven waar dat kan, en te begrenzen waar dat moet.
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 9
Den Haag blijft de demonstratiehoofdstad van Nederland, maar ook in andere steden binnen de eenheid hebben demonstraties plaatsgevonden. In de Eenheid Den Haag zijn in 2023 ruim 1879 demonstraties2 gehouden. Dit zijn zowel aangekondigde, als onaangekondigde, grote en kleine, dagelijks en éénmalige demonstraties. Onderwerpen waar dit jaar kritiek op werd geuit vanuit de maatschappij zijn vraagstukken als het stikstofbeleid, klimaatverandering, migratie en geopolitieke problemen. Ook de koranverscheuringen door Pegida leidden tot veel verontwaardiging in de moslimgemeenschap zowel nationaal als internationaal. Niet elke demonstratie vroeg evenveel inzet vanuit de politie. De meeste demonstratie werden vanuit de lokale basisteams gefaciliteerd. De blokkadeacties van XR op de A12 en de demonstratie van Farmers Defence Force die gelijktijdig was met een XR-actie, vergden een forse inzet van de politie. Daarnaast vonden in de eenheid (andere) politiek gevoelige demonstraties plaats, zoals bij de Sinterklaasintocht in De Lier waar voor- en tegenstanders van traditionele Zwarte Piet aandacht vroegen voor hun standpunten, demonstraties over de situatie in Gaza/Israël, Rusland/Oekraïne of tegen het Iraanse regime. Het bezoek van de Oekraïense president Zelensky was onverwacht, maar is succesvol verlopen.
Bij sommige demonstraties/acties zijn strafbare feiten gepleegd, zoals het blokkeren van wegen, vernielingen, bekladdingen, (online en fysieke) bedreigingen tegen mensen met een publieke functie, of oproepen tot ongeregeldheden. Bij al deze demonstraties werkten politie en andere veiligheidspartners nauw samen om de openbare orde en veiligheid te garanderen. 3.3 INITIATIEVEN 2023
Dit jaar is wederom extra geïnvesteerd in de deskundigheidsbevordering op dit gebied. In mei 2023 is de Toolkit omgaan met maatschappelijk ongenoegen, online ter beschikking gesteld aan politiemedewerkers. Hierin zijn diverse handelingskaders en instrumenten opgenomen die de medewerker kan gebruiken. Verder zijn voor intern gebruik enkele podcasts opgenomen die duiding en achtergrondinformatie geven over recente ontwikkelingen binnen het brede spectrum van maatschappelijk ongenoegen, zoals het fenomeen soevereinen3 en anti-institutioneel extremisme. In 2023 is de kwartiermaker maatschappelijk ongenoegen voor het RSIV gestart met zijn opdracht. Voor een plan van aanpak is onder meer literatuuronderzoek gedaan, zijn er diverse themadagen bezocht en zijn er contacten gelegd met ketenpartners (netwerken). Daarnaast zijn er interviews gehouden met ketenpartners (waaronder politie, OM, gemeenten, Zorg- & Veiligheidshuizen). In 2024 worden de interviews met de overige ketenpartners gehouden en zal een plan van aanpak/startnotitie worden afgerond. Op basis van het plan van aanpak kan vervolgens een start worden gemaakt met het geven van vorm en inhoud aan de doelstellingen van de Coalitie voor Veiligheid.
In 2023 zijn drie sessies georganiseerd door het Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden (ZVHH)voor ketenpartners gericht op de vraag welke casuïstiek onder maatschappelijk ongenoegen valt en wat daarvoor nodig is. Vanuit de gemeente Den Haag is een beleidsmatige aanpak maatschappelijk ongenoegen uitgewerkt en door de burgemeester gedeeld in het Bestuurlijk Overleg Maatschappelijk Ongenoegen (o.l.v. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties). Vanzelfsprekend worden ervaringen ook met de andere gemeenten in de Eenheid Den Haag gedeeld. Vanuit de andere gemeenten is er ook geïnvesteerd op dit thema. Vanuit de gemeente Zoetermeer zijn er bijvoorbeeld op preventief vlak weerbaarheidstrajecten ingezet op kwetsbare individuen en groepen. In samenwerking met Gro-Up jongerenwerk is er een interventie ontwikkeld om jongeren
2 Hier gaat het om de aangemelde en door verbalisanten geregistreerde demonstraties. 3 Soevereinen zijn burgers die de legitimiteit van de Nederlandse overheid ontkennen en zichzelf eenzijdig onafhankelijk
verklaren van de Nederlandse staat.
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023
10
minder kwetsbaar te maken voor de online leefwereld. De doelgroep bestaat uit jongeren van 12 tot 23 jaar, op (V)MBO-niveau, die kwetsbaar zijn voor radicalisering, extremistisch gedachtengoed en desinformatie. Zij hebben een diverse achtergrond (cultureel, politiek, gender). Het project ‘Under Pressure’ van Diversion is ingezet om lessen gericht op desinformatie en nepnieuws te verzorgen op scholen. Tijdens deze lessen komen verschillende begrippen aan bod, zoals algoritmes, desinformatie en nepnieuws om polarisatie, isolatie, radicalisering en extremisme te voorkomen. De waarde van vrijheid van pers- en meningsuiting in een democratische samenleving wordt ook behandeld tijdens deze lessen. Er zijn opvoeddebatten georganiseerd door Trias Pedagogica op het weerbaar maken van oudergroepen met een migratieachtergrond. In 6.4 wordt de aanpak van radicalisering en extremisme verder besproken.
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 11
4. CYBERCRIME EN GEDIGITALISEERDE CRIMINALITEIT 4.1 BESCHRIJVING EN AMBITITES UIT DE COALITIE VOOR VEILIGHEID 2023 -2026
Bij cybercrime gaat het om delicten die gepleegd worden met informatie- en communicatietechnologie (ICT) en die gericht zijn op ICT. Als we spreken van cybercrime, dan gaat het om criminaliteit waarbij ICT zowel het middel als het doel is. Voorbeelden zijn het hacken van een computer, een DDoS-aanval of het plaatsen van ransomware. Er is sprake van gedigitaliseerde criminaliteit als ICT een middel is om traditionele vormen van criminaliteit te plegen. Voorbeelden zijn internetoplichting of online bedreiging. Het blijkt in de praktijk echter lastig om aan de voorkant een eenduidige scheiding te maken tussen beide vormen van criminaliteit. Deze komen namelijk ook met regelmaat in gezamenlijkheid voor en lopen steeds meer in elkaar over. De Coalitie heeft zich gericht op de volgende punten en ook binnen de Eenheid Den Haag was dit één van de leidende thema’s.
4.2 ONTWIKKELINGEN 2023
De samenleving digitaliseert in een hoog tempo en dat geldt ook voor criminaliteit. Door de coronapandemie is digitalisering in een verdere versnelling terecht gekomen, waarbij informatiebeveiliging niet in hetzelfde tempo mee is gegroeid. Deze twee ontwikkelingen samen bieden gelegenheid tot het plegen van gedigitaliseerde criminaliteit. Uit het Algemeen Veiligheidsbeeld van de politie Eenheid Den Haag (2023) blijkt dat het aantal aangiften van online fraude ten opzichte van 2021 flink is afgenomen, maar blijft hoger dan voor corona en het gemiddelde schadebedrag neemt toe. Verschillende vormen van cybercrime, waaronder ransomware hebben grote invloed op de betrokkenen en vormen ook de komende tijd een dreiging voor bedrijven. Ook andere vormen van criminaliteit hebben in toenemende mate een digitale component waaronder bedreigingen en drugshandel. Naast bedrijven worden inwoners van de Eenheid Den Haag slachtoffer van cyberdelicten in het kader van belediging, diefstal van gegevens, cyberstalking of met betrekking tot afpersing en chantage. In het laatste geval betreft het enerzijds ransomware en anderzijds sextortion, afpersing met een seksueel getinte foto of video van het slachtoffer. Wat betreft daderschap lijkt sextortion vooral te liggen in de sfeer van jeugdcriminaliteit. Veel slachtoffers van digitale criminaliteit doen hiervan geen aangifte bij de politie.
Daardoor weten we niet goed wat de werkelijke omvang van slachtofferschap en schade is. De (landelijke) Veiligheidsagenda bevat de beleidsdoelstellingen voor een aantal thema’s en deze zijn voor vier jaar (2023-2026) vastgesteld. Voor het geprioriteerde thema cybercrime en gedigitaliseerde
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 12
criminaliteit waren voor de Eenheid Den Haag twee doelstellingen opgesteld. Het eerste doel was het verrichten van 42 reguliere cybercrime onderzoeken. In 2023 zijn hiervan 47 onderzoeken uitgevoerd. Het tweede doel was het verrichten van 296 reguliere gedigitaliseerde criminaliteit onderzoeken. In 2023 zijn hiervan 372 onderzoeken uitgevoerd. Beide doelstellingen zijn daarmee in 2023 gehaald. Daarnaast is de Eenheid Den Haag is in 2023 verantwoordelijk voor het afronden van vier fenomeenonderzoeken op het gebied van cybercrime. Ook deze doelstelling is in 2023 gehaald. Regionale verdeling van de doelstellingen uit de landelijke Veiligheidsagenda 2023-2026 ➢
Tabel 4: Realisatie doelstellingen
Eenheid Den Haag Cybercrime reguliere onderzoeken Gedigitaliseerde criminaliteit reguliere onderzoeken
➢
Doelstelling 2023 42 296
Realisatie 2023 47 372
Figuur 2: Top 3 cyberdelicten 4
Het RSIV heeft in maart 2023 de startnotitie cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit laten vaststellen in het RBO. In de aanpak staat duidelijkheid, betrouwbaarheid en een actueel situatiebeeld (cyberbeeld) centraal. De strategie begint daarom bij een goede analyse en duiding van de situatie. Vanuit dit situatiebeeld richt het RSIV zich op de versterking van de weerbaarheid van de meest kwetsbare burgers en ondernemers in het digitale domein. De aanpak wordt vormgegeven langs drie actielijnen: • • •
Actielijn 1: Betrouwbare sturingsinformatie Actielijn 2: Voorkomen van daderschap Actielijn 3: Voorkomen van slachtofferschap
Bij de actielijnen zijn voor de komende vier jaar doelstellingen geformuleerd. Met de wisseling in personeel en standplaats van het RSIV heeft dit thema stilgelegen. Er is in 2023 eenmalig een werkgroep bijeengekomen. Er is in 2023 nog niet geworven voor een ketenregisseur cybercrime. Hier
4
Aangezien de scheidslijn tussen cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit dun is, komen er ook zaken mee die gedigitaliseerde criminaliteit betreffen. Bijvoorbeeld bankhelpdeskfraude is een hybride verschijningsvorm; de ene keer is sprake van een hack van de bankomgeving van het slachtoffer en is het cybercrime, de andere keer heeft het slachtoffer zelf het geld overgemaakt en is het gedigitaliseerde criminaliteit.
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023
13
wordt in 2024 zo spoedig mogelijk mee gestart zodat er hard gewerkt kan worden aan de doelen zoals opgesteld in de startnotitie. 4.3 INITIATIEVEN 2023
De politie neemt initiatieven om daderschap te voorkomen en te bestraffen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een analyse en duiding op de cijfers van 2023. Dit is het Algemeen Veiligheidsbeeld dat in het voorjaar door politie wordt opgesteld. De politie heeft een landelijk expertiseteam (COPS2) opgericht om interventies op cybercrime te ontwikkelen. Zij hebben initiatieven gelanceerd, zoals ‘Hackshield’, ‘re_BOOTCMP’ en ‘Hack_Right’. Deze initiatieven houden cyberdaders op het rechte pad en zorgen dat ze hun ICT-talent gebruiken voor legitieme doeleinden. Deze initiatieven worden vertaald naar de eigen regio en de verschillende gemeenten nemen hieraan deel. Hack_Right wordt aangeboden als alternatief straftraject voor jongeren tussen de 12 en 23 jaar die veroordeeld zijn voor een cybercriminaliteitsdelict. ✓ De gemeente Oegstgeest promoot HackShield, een online spel en leeromgeving, en organiseert twee keer per jaar een huldiging voor de drie beste ‘cyber agents’ (spelers) waarbij ze in de klas/op school door de wijkagent en de burgemeester worden gehuldigd. Ook stimuleren zij docenten om HackShield in de klas te gebruiken. De gemeente verkend nu ook de andere mogelijkheden binnen HackShield (HackShield Academy voor middelbare scholen en HackShield University voor volwassenen).
In 2023 is de gemeente samen met de wijkagenten langs een aantal scholen geweest om de ‘Cyber24 escape-koffer’ in te zetten. Dit is een ‘serious game’ die jongeren bewust maakt van hun onlinegedrag. ✓ In de gemeente Katwijk is er een interventie ‘Shitzooi’ geïntroduceerd. Shitzooi is een preventief lesprogramma voor middelbare scholen. Door middel van interactieve video’s worden actuele problemen aangekaart en krijgen scholieren tips en tricks om hiermee om te gaan. ✓ In de gemeente Den Haag wordt met het project Digitaal Veilige Wijk/ Digitaal Wijkambassadeurs cybercriminaliteit onder de aandacht gebracht van bewoners en ondernemers. Het accent ligt op voorlichting, preventie en bewustwording door middel van bijeenkomsten, flyers en campagnes. ✓ In de gemeente Delft zijn verschillende bijeenkomsten georganiseerd om senioren weerbaarder te maken. Ook wordt er in overleg met alle partners uit de keten gekeken hoe er meer inzicht kan worden gekregen op de online leefwereld van jongeren, bijvoorbeeld door inzet van online jongerenwerk. Op 3 november 2023 heeft de eenheidsbrede ‘Hackathon 2023’ van de Eenheid Den Haag plaatsgevonden. Samen met het OM heeft een groep van ongeveer zestig burgers zich in het hoofdkantoor van een strategische samenwerkingspartner Microsoft een volle dag gericht op ruim dertig opsporingsdossiers.
Dit leverde verschillende interessante leads richting potentiële verdachten, financieel vermogen en frauduleuze websites op. Vanuit onder andere Duitsland, Engeland en Zweden was aandacht voor de inzet van het middel hackathon bij strategische- en operationele politie-vragen. In samenwerking met de afdelingen communicatie van zowel de politie als het OM heeft Nieuwsuur op 28 november 2023 een uitgebreid item uitgezonden over het event. PVO Regio Den Haag helpt ondernemers zich weerbaar te maken tegen criminaliteit. Cybercriminaliteit is een groeiend probleem voor ondernemers. Eén op de vijf ondernemers heeft jaarlijks met een cyberaanval te maken. Daarnaast groeit de afhankelijkheid van IT bij ondernemers alsmaar verder. In 2023 heeft PVO voornamelijk geïnvesteerd in de bewustwording op dit thema bij de kleinere ondernemers. Juist voor hen is het vaak lastig om alle ontwikkelingen bij te houden en te investeren in hun cyberweerbaarheid, naast alle andere uitdagingen. Het PVO biedt hierbij praktisch handelingsperspectief waarmee zij hun onderneming beter kunnen beschermen tegen
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 14
cybercriminelen. Vanuit het PVO worden congressen georganiseerd met het thema ‘cyber’, staan er op YouTube informatieve filmpjes over cybercriminaliteit en is de ‘Hackhelpdesk 2.0’ gelanceerd.
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 15
5. JEUGD EN VEILIGHEID 5.1 BESCHRIJVING EN AMBITIES UIT DE COALITIE VOOR VEILIGHEID 2023-2026
Jeugd en Veiligheid is een breed thema dat bij alle andere regionale veiligheidsthema’s een rol speelt. De Coalitie van Veiligheid heeft de volgende doelen gesteld:
5.2 ONTWIKKELINGEN 2023
Volgens het Algemeen Veiligheidsbeeld van de politie (2021) is de daling van jeugdcriminaliteit gestopt en neemt de jeugdoverlast toe. Uit de recente cijfers (2022) blijkt dat de toename van jeugdoverlast kort was en inmiddels weer afneemt. Daarnaast vindt er een verschuiving plaats van traditionele vermogensmisdrijven richting drugscriminaliteit, cybercrime en (vuur)wapenbezit. Andere belangrijke deelaspecten binnen het thema zijn: problematische (criminele, hinderlijke of overlast gevende) jeugdgroepen (die meer fluïde zijn), jonge criminele aanwas, online straatcultuur, school veiligheidsproblematiek, High Impact Crimes (HIC) en multi-problematiek binnen gezinnen. Het aantal incidenten overlast jeugd is in 2023 met 9% afgenomen ten opzichte van 2022. ➢
Tabel 5: Overlast jeugd
peildatum: 09-01-2024 Incidenten Overlast Jeugd District Den Haag-Centrum District Den Haag-West District Den Haag-Zuid District Zoetermeer - Leidschendam / Voorburg District Westland - Delft District Leiden - Bollenstreek District Alphen aan den Rijn - Gouda Eenheid Den Haag
jan t/ m dec 2021
2022
2023
845 1.676 1.402 1.986 1.774 3.901 2.837 14.421
907 1.333 1.035 1.711 1.387 2.475 1.859 10.707
779 1.170 1.042 1.330 1.325 2.361 1.779 9.786
5.3 INITIATIEVEN 2023 BOVENREGIONALE JEUGDAANPAK
De lokale (preventieve) jeugdaanpak is verbeterd door op basis van het geactualiseerde 7stappenmodel een nieuw regionaal werkproces aanpak problematische jeugdgroepen in het RBO vast te stellen. In 2023 is er een addendum opgesteld voor het samenwerkingsconvenant tussen ketenpartners in het Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden (ZVHH) en het privacy protocol Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 16
problematische jeugdgroepen. Deze gaven onvoldoende mogelijkheden om persoonsgegevens te verwerken van jeugdgroepen die (gedeeltelijk) niet vallen onder het begrip problematische (jeugd)groep met hoog risico. Met het addendum kan een beter bovengemeentelijke zicht worden verkregen op problematische jeugdgroepen met een hoog risico inclusief jeugdgroepen met een link naar deze problematische jeugdgroepen met een hoog risico. Ook in 2023 heeft ZVHH-casuïstiek van jeugdigen opgepakt, bijvoorbeeld naar aanleiding van steekincidenten en (andere) incidenten rondom rivaliserende jeugd(groepen). ✓ Rivaliserende jeugdgroepen laten zich niet tegenhouden door gemeentegrenzen. Daarom hebben de gemeenten Delft, Zoetermeer, Den Haag, het Openbaar Ministerie (OM), de politie en ZVH de handen ineengeslagen om een integrale, regionale aanpak op rivaliserende jeugd(groepen) te starten. Met als doel te komen tot een samenhangende aanpak op rivaliserende jeugd(groepen) die boven de gemeente- en districtsgrenzen uitstijgt. Er is hard gewerkt om de regionale aanpak rivaliserende jeugd(groepen) te verstevigen. ✓ Als onderdeel van deze regionale aanpak is er een zes wekelijks netwerkoverleg dat trends, ontwikkelingen en incidenten binnen dit thema samenbrengt.
Hiertoe is een nauwe samenwerking tot stand gekomen met twee analisten vanuit de Dienst Regionale Informatie Organisatie van de politie (DRIO). ✓ Daarnaast komt ook één keer per maand de regionale werkgroep rivaliserende jeugd(groepen) bijeen. Met de werkgroep is in 2023 hard gewerkt aan een interventiepalet en expertisepool op rivaliserende jeugd. Deze initiatieven zullen in 2024 in de praktijk worden gebracht. ✓ Tot slot ondersteunt het ZVH de gemeentelijke groepsaanpakken op dit thema in Den Haag en ondersteunen sinds 2023 ook de groepsaanpak in de gemeente Zoetermeer. Dat doet ZVH door een informatiecoördinator te leveren bij overleggen over deze groepen. WAPENS EN JONGEREN
Onder andere de gemeente Leidschendam-Voorburg volgt het landelijke actieplan ‘Wapens en Jongeren’. Dit actieplan bevat maatregelen om het wapenbezit en wapengeweld onder jongeren terug te dringen. In 2023 is navolging gegeven aan het Actieplan Wapens en Jongeren 2020-2022. Met ingang van september 2023 is een messenverbod opgenomen in de Haagse Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Op scholen wordt onder andere preventief ingezet middels voorlichting. Jongeren worden geïnformeerd over de risico’s van wapenbezit en -geweld en over het verbod op wapenbezit. Er werden diverse programma’s ontwikkeld en aangeboden, waaronder ‘Mes Weg!, Educatief Programma Jongeren (EPJO), Wie Grijpt In?’. Daarnaast worden de volgende preventieve projecten ingezet: een VR-game, ‘Alleen jij bepaalt en Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid’(IPTA). In de gemeente Zoetermeer in 2023 was in vergelijking met 2022 sprake van een stijging van het aantal minderjarigen dat met een wapen is aangetroffen. Vorig jaar hebben 24 personen een gebiedsverbod opgelegd gekregen. Aan 11 van die 24 personen is in het kader van de aanpak ‘Wapens en jongeren’ een gebiedsverbod opgelegd. Deze personen zijn in de openbare ruimte aangetroffen met een wapen. Het kan gaan om een machete, messen, een nepvuurwapen of een taser. Maar liefst 9 van die 11 personen waren minderjarig.
VERGROTEN LOKALE SAMENWERKING TUSSEN ONDERWIJS, SOCIAAL -EN VEILIGHEIDSDOMEIN
Er is een vernieuwde samenwerkingsovereenkomsten over schoolveiligheid gesloten in onder andere de gemeenten Den Haag en Zoetermeer. In oktober 2023 is er door ZVH een Kennisconferentie over zorg, veiligheid en scholen georganiseerd.
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 17
Het netwerk veilige school (voorheen Programma schoolveiligheid) is een nieuw onderwijsondersteunend programma waarin nauw samen wordt gewerkt tussen enkele scholen en netwerkpartners (te denken valt aan OM, politie, gemeente, zorg, welzijn) met als doel: • • •
Veilig leer- en leefklimaat op en rond de scholen creëren en behouden Verbinden en samenwerken van relevante partners in de veiligheidsketen m.b.t. schoolveiligheid en daarmee o.m. handelingsgelegenheid creëren op de scholen Adequate opschaling bij acute situaties die directe interventie van de partners vraagt.
Naar aanleiding van het meidengeweld dat heeft plaatsgevonden in Zoetermeer, is er een plan van aanpak opgesteld. Hiermee moet voorkomen worden dat er een herhaling plaatsvindt van geweld tussen scholieren, naar aanleiding van gedrag/activiteiten op sociale media. Scholen zijn hierin meegenomen en hebben zelf ook maatregelen getroffen om het gedrag van leerlingen op sociale mediakanalen te kunnen monitoren. ANDERE INITIATIEVEN OP HET GEBIED VAN JEUGD
✓ ZVHH ondersteunt sinds medio 2023 de gemeenten Den Haag en Delft bij hun programma’s in het kader van ‘Preventie met Gezag’ waarmee beoogd wordt te voorkomen dat jongeren in aanraking komen met criminaliteit of daarin doorgroeien. Casuïstiek uit de Preventie met Gezag-doelgroep kan worden opgeschaald naar het ZVH. Voor de Wijkrechtspraak in Den Haag Zuidwest, ook onderdeel van Preventie met Gezag, organiseert het zorg- en veiligheidshuis het casusoverleg voorafgaand aan de zittingen voor de zaakstroom ‘klein strafzaken’. ✓ In 2023 vond er een pilot plaats tussen het RIEC (Regionaal Informatie en Expertise Centrum) Den Haag en ZVHH, met als doel om de aanpakken van het huis en RIEC te stroomlijnen, in het bijzonder op het gebied van jeugd. Verschillende kennisdelingsbijeenkomsten tussen de beide samenwerkingsverbanden georganiseerd. Daarna zijn signalen waarbij (vermoedelijk) sprake was van zowel ondermijning als complexe multi-problematiek besproken. De pilot is afgerond, de samenwerking zal in 2024 verder worden voortgezet. ✓ Om de informatiepositie te verbeteren is in 2023 wederom gebruik gemaakt van de Groepsscan 2.0. Hinderlijke, overlast gevende en criminele jeugdgroepen worden hiermee in de eenheid in kaart gebracht onder de regie van de politie, gezamenlijk met de veiligheidspartners.
Er komt beter zicht op jeugdgroepen waar sprake is van messen(geweld) en betrokkenheid bij de georganiseerde (drugs)criminaliteit. Daarnaast komt er ook meer aandacht voor cyber gerelateerde criminaliteit door jeugdigen. In 2023 heeft politie, aan de hand van de Groepsscan 2.0, een eenheidsbreed beeld van problematische jeugdgroepen opgeleverd aan het RBO. Daarnaast heeft de politie een netwerkanalyse van rivaliserende jeugdgroepen opgeleverd. ✓ Voor jonge aanwas en (snelle) doorgroeiers in de drugscriminaliteit wordt in Den Haag de ‘Top-X’ ingezet. Top-X wordt inmiddels ingezet in alle wijken van Den Haag. Het gaat om een zeer intensief coachingstraject. Het uitgangspunt van deze interventie is, doen wat nodig is, zo lang het nodig is. Het doel van de interventie is de jongere uit de georganiseerde of ondermijnende criminaliteit te halen door perspectief te bieden en kansen te geven via scholing/ en of werk om aan een toekomst te werken. De coaches werken samen met formele en informele partners in de omgeving van de jongere. Net als voor Persoonsgerichte Aanpak (PGA) Lokaal wordt in Top-X in de gemeente Den Haag ook de omgeving van de jongere, dat wil zeggen het gezin, de betreffende jeugdgroep en de omgeving, meegenomen.
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 18
6. ZORG EN VEILIGHEID 6.1 BESCHRIJVING EN AMBITIES UIT DE COALITIE VOOR VEILIGHEID 2023 -2026
De afgelopen jaren is in de Eenheid Den Haag binnen het thema Zorg en Veiligheid aandacht geweest voor verschillende onderwerpen op het snijvlak van zorg en veiligheid, zoals verward of onbegrepen gedrag, huiselijk geweld en kindermishandeling, jeugdcriminaliteit, radicalisering en de re-integratie van ex-gedetineerden. Zorg en veiligheid is een thema dat steeds meer aandacht vraagt. Het is van belang om ook de komende jaren op deze thema’s te blijven inzetten en de samenwerking zowel lokaal als regionaal voort te zetten. Het gaat om preventie, repressie en nazorg na detentie, probleemen persoonsgericht en met alle partners in het brede netwerk van zorg en veiligheid samen. De ene keer op het niveau van de Eenheid Den Haag, de andere keer op het niveau van de Zorg- en Veiligheidshuizen Haaglanden en Hollands Midden.
6.2 PERSONEN MET VERWARD OF ONBEGREPEN GEDRAG 6.2.1 ONTWIKKELINGEN 2023
We zien landelijk een toename van het aantal meldingen van verward gedrag. We zagen in 2023 dat er in een kwart van alle meldingen sprake was van verward gedrag. Uit de politiecijfers is gebleken dat het aantal incidenten met personen met verward gedrag in de Eenheid Den Haag in 2023 met 4 procent is toegenomen ten opzichte van 2022. De ontwikkeling verschilt echter aanzienlijk per district. Een eenduidige oorzaak is er niet. De inzet van het ZVH en de politie op deze doelgroep is in 2023 gegroeid. De maatschappij wordt steeds complexer, en er is meer aandacht voor mentale problemen en voor (de registratie van) verward gedrag. Politie, Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ), verslavingszorg en ziekenhuizen werken samen op dit gebied.
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 19
➢
Tabel 6: Overlast door personen met verward gedrag
Peildatum: 10-01-2024
jan t/m dec 2021
2022
2023
Verschil 2023 & 2022
Verschil in %
District Den Haag-Centrum 1.825 District Den Haag-West 2.489 District Den Haag-Zuid 1.997 District Zoetermeer - Leidschendam / Voorburg 1.845 District Westland - Delft 2.115 District Leiden - Bollenstreek 3.046 District Alphen aan den Rijn - Gouda 2.514 Geen locatie bekend 22 Totaal 15.853
1.831 2.811 1.974 1.994 2.418 3.269 2.760 23 17.080
1.931 2.743 2.303 1.945 2.807 3.227 2.818 36 17.810
100 -68 329 -49 389 -42 58 13 730
5% -2% 17% -2% 16% -1% 2% 57% 4%
Overlast door verwarde / overspannen personen (incidenten)
6.2.2 INITIATIEVEN 2023 INTENSIEVE LEVENSLOOPAANPAK RISICOVOL EN VERWARD GEDRAG
Sinds 2018 heeft het ZVH een specifieke aanpak voor personen met verward gedrag en een veiligheidsrisico (de Intensieve (levensloop)aanpak. •
•
•
Het ZVH ontvangt voor deze aanpak Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslagen-middelen (POK-middelen). Deze middelen zijn bedoeld voor extra ondersteuning voor mensen in kwetsbare posities, personen die tussen wal en schip vallen. Deze financiën zette het ZVH ook in 2023 onder andere in door de langdurige inzet van onafhankelijke casusregisseurs. Met name in de gebieden waar deze casusregisseurs worden ingezet zien we de overlast cijfers dalen. In 2023 is geïnvesteerd op de contacten en intensivering van de samenwerking met onder andere de reguliere- en forensische ggz, het Zorgkantoor, de crisiscoördinatoren vanuit de Wet langdurige zorg, het Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB), en het Landelijk Coördinatiepunt Beveiligde Bedden. Mede om de politie op dit thema te ontlasten is in het Bestuurlijk Overleg Zorg en Veiligheid Haaglanden van december 2023 besloten een bestuurlijke werkgroep te starten voor de regionale aanpak van personen met verward en/of onbegrepen gedrag. Doel hiervan is een sluitende aanpak, knelpunten goed in kaart brengen en deze op te lossen.
EXPERIMENT ‘VAN ONMACHT NAAR IMPACT’
ZVH is in 2021, samen met het Instituut voor Publieke Waarden (IPW), het experiment 'Van onmacht naar impact' gestart. Dit is in 2023 afgerond. In de periode van 2021-2023 is bij twintig casussen gekeken of tot een doorbraak gekomen kon worden, bijvoorbeeld door te zoeken naar creatieve oplossingen en/of nieuwe interventies. De nadruk lag op het creëren van rust en perspectief op het gebied van bestaanszekerheid. Om verder afglijden te voorkomen is zoveel mogelijk maatwerk geboden. ANDERE INITIATIEVEN
✓ Zorgmelding zorgwekkend gedrag; Sinds mei 2023 heeft de politie de mogelijkheid om zorgen (vroegsignalering) omtrent personen met verward gedrag te melden. Dit gebeurt via het formulier ‘Fonazorg’ in
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 20
Basisvoorziening Handhaving (BVH) die geautomatiseerd wordt verstuurd naar de meldpunten bezorgd in de eenheid. ✓ Operationeel/tactisch overleg RAV, GGZ en Politie; Om de samenwerking tussen de partners te verbeteren worden eenmaal per zes weken operationele casussen besproken die niet goed zijn verlopen. Hierbij wordt gekeken of de processen aangepast moeten worden of dat andere maatregelen nodig zijn, zoals deskundigheidsbevordering. ✓
Uitslaapvoorziening Hollands-Midden;
In opdracht van het Bestuurlijk Advies Commissie (BAC) zijn twee projectleiders ingehuurd om een business case op te stellen. Het ontbreken van een passende plek, 24/7 voor mensen voor wie al bepaald is door een betrokken professional dat er "nu" een veilige plek nodig is én een vorm van zorg/hulp, maar de Psychische Eerste Hulp (PEH) niet passend is. Het gaat om mensen onder invloed en/of verward en ouderen zonder ander zorgpad. ✓
Versterken triageprocessen Haaglanden;
In 2023 is een training ontwikkelt voor medewerkers van de Meldkamer Ambulancezorg (MKA), Regionale Ambulancevoorziening (RAV), Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) en diverse functionarissen van de politie. In deze training krijgt men inzicht in elkaars werkzaamheden, taken, rollen en verantwoordelijkheden. De training is deels via e-learning en deels fysiek, waarbij er vijf personen per partner aanwezig zijn. In 2023 is de eerste training gegeven. De andere negen zullen volgen in 2024. 6.3 HUISELIJK GEWELD 6.3.1 ONTWIKKELINGEN 2023
In 2023 zijn er 1.857 misdrijven huiselijk geweld geregistreerd in de Eenheid Den Haag door de politie, vorig jaar waren dit er 2.240. Dit is een daling van 17%. Een groot deel, 33% van de meldingen van professionals bij ZVHH, gaat over Huiselijk geweld en kindersmishandeling, inclusief stalking. Dit aantal laat zien dat het een groot probleem is. ➢ Tabel 7: Huiselijk geweld Registratie huiselijk geweld en opgelegde huisverboden
Peildatum: 03-01-2024
Misdrijven HG t/m Misdrijven HG t/m dec 2 0 2 2 dec 2 0 2 3
Opgemaakte RIHG t/m dec 2022
Opgemaakte RIHG t/m dec 2023
Opgelegde Opgelegde huisverboden t/m huisverboden t/m dec 2 0 2 2 dec 2 0 2 3
Percentage RIHG t.o.v. misdrijven HG 2 0 2 3
Percentage huisverboden t.o.v. misdrijven HG 2 0 2 3
District Den Haag-Centrum
238
220
72
48
54
43
22%
20%
District Den Haag-West
244
209
78
69
73
67
33%
32%
District Den Haag-Zuid
494
386
183
156
168
146
40%
38%
District Zoetermeer - Leidschendam / Voorburg
412
294
119
91
100
84
31%
29%
District Westland - Delft
203
211
64
70
57
61
33%
29%
District Leiden - Bollenstreek
291
230
62
76
55
68
33%
30%
358 2.240
297 1.847
91 669
74 584
77 584
65 534
25% 32%
22%
District Alphen aan den Rijn - Gouda Totaal
29%
6.3.2 INITIATIEVEN 2023
Veel casuïstiek van huiselijk geweld en kindermishandeling wordt door ZVHH opgepakt in de ‘reguliere’ aanpak van complexe multi-problematiek casuïstiek. Voor de meest complexe en langdurige problematiek is een speciale aanpak: MDA++ (Multidisciplinaire Aanpak) genaamd. De afgelopen jaren was MDA++ een project. In nauwe samenwerking met Veilig Thuis Haaglanden, de centrumgemeenten Den Haag en Delft is MDA++ in de structuur van het ZVH geborgd. Kenmerkend voor deze aanpak is de inzet van een team van experts op dit thema vanuit allerlei netwerkpartners. In
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 21
deze aanpak is zowel het aantal casussen als besproken personen toegenomen, net als het aantal casusoverleggen. Doordat er sprake is van structurele veiligheid, zijn in 2023 twintig casussen succesvol afgesloten. In een groot deel van de meldingen rondom Huiselijk geweld en kindersmishandeling is sprake van stalking. Alle beslissingen over AWARE-trajecten (aansluiting, verlenging en afsluiting) worden in een gezamenlijk overleg op ZVHH genomen zodat direct kan worden gekeken of meer integrale samenwerking nodig is. Ook hebben we afgelopen jaar onderzocht hoe de aanpak stalking geïntensiveerd kan worden. In 2024 voeren partners samen een pilot uit ter verbetering van deze aanpak. Het regionaal netwerk zorg en straf, is een intensieve samenwerking van Veilig Thuis, de politie, het OM, de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) en de reclassering, met als doel de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling bij de samenloop van zorg en straf te verbeteren. Dit netwerk heeft besproken hoe vanuit dit overleg beter te kunnen sturen en zicht te kunnen houden op de te verbeteren samenwerkingsafspraken binnen de thema’s van huiselijk geweld en kindermishandeling (eergerelateerd geweld, stalking, huisverbod, samen op in acuut, forensisch medische expertise bij kindermishandeling, etc.). Alle voorgaande punten komen samen in dit overleg om te monitoren en door te ontwikkelen.
✓ Samen met ketenpartners volgt de politie de landelijke lijn (Landelijk Bestuurlijk netwerk Zorg en Straf). Deze lijn betreft o.a. het bekijken hoe een crisisdienst te organiseren 24/7 van 0 tot 100 jaar op alle thema's vallend binnen zorg en veiligheid. Daarnaast wordt ook gesproken over de noodzaak van het eerder overleg hebben over en mogelijk eerder en beter handelen in casuïstiek. ✓ In 2023 is een vak-ochtend georganiseerd over het Handelingskader hoe te handelen en samen te werken bij (strafbare) kindermishandeling. Professionals uit de hele keten zijn hierbij aanwezig geweest en verschillende dilemma’s zijn besproken. Er is aandacht besteed aan deskundigheid en er zijn oplossingen en aanbevelingen geïnventariseerd over de te verbeteren samenwerking. De aanbevelingen zijn en worden verder ontwikkeld binnen de netwerken. ✓ In 2023 is verdergegaan met de verbetering van samenwerken bij stalking. Het basiswerkproces (OM, Veilig Thuis en politie uit 2022) is gebruikt als start om verder uit te breiden met andere ketenpartners in de keten. Op basis van case reviews zijn aanbevelingen geïnventariseerd en wordt per regio (Haaglanden en Hollands Midden) apart gekeken hoe deze te implementeren/door te ontwikkelen. 6.4 RADICALISERING EN EXTREMISME 6.4.1 ONTWIKKELINGEN 2023
Een terroristische aanslag werd tot in het najaar van 2023 voorstelbaar geacht. Het dreigingsniveau werd door de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) als “aanzienlijk” (dreigingsniveau 3) ingeschat. De NCTV verhoogde het dreigingsniveau op 12 december 2023 van dreigingsniveau 3 (aanzienlijk) naar dreigingsniveau 4 (substantieel). Het opgelaaide conflict in Israël en de Palestijnse gebieden, koranschendingen in verschillende Europese landen en de oproepen tot aanslagen van terroristische organisaties hebben de dreiging vanuit het jihadisme doen toenemen. Contraterrorisme, Extremisme en Radicalisering (CTER) blijft onverminderd belangrijk. Volgens het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland van december 2023 vormt het jihadisme de grootste terroristische dreiging voor Nederland en de meeste andere Europese landen. Het is belangrijk daarnaast ook oog te blijven houden voor andere stromingen, zoals het anti-institutioneel extremisme
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 22
en de problematiek rondom de soevereinen. Zie mede hiervoor hetgeen gezegd over maatschappelijk ongenoegen. Ook vragen de ontwikkelingen van de Eritrese gemeenschap de nodige aandacht. 6.4.2 INITIATIEVEN 2023
Binnen de politie is in 2023 verder geïnvesteerd in deskundigheidsbevordering, onder meer door het organiseren van een Nationale Contraterrorisme, Extremisme en Radicalisering vakdag in oktober. De training ‘Extreem Geweld’ voor de first responders werd in 2023 afgerond. Ook is er de CTER-aanpak voor personen die (dreigen te) radicaliseren of (gewelddadig) extremisme aanhangen, en er is een specifieke aanpak voor personen met risicovol en verward gedrag. Hierbij is ook steeds meer aandacht voor problematisch complot denken. In 2023 is de integrale persoonsgerichte aanpak (PGA) in de Zorg- en Veiligheidshuizen voortgezet en doorontwikkeld. Voor alle negen gemeenten in Haaglanden voert ZVHH deze persoonsgerichte aanpak uit. Deze aanpak is bedoeld voor personen die radicaliseren of geradicaliseerd zijn en vanuit de radicale invulling van hun ideologie een (veiligheids-) risico (kunnen gaan) vormen voor de maatschappij. Het gaat om alle vormen van radicalisering of extremisme, denk bijvoorbeeld aan rechts- en links, religieus of anti-overheid (soevereinen/autonomen) extremisme. Daarnaast is in regionaal verband (samen met de regio Hollands-Midden) ingezet op de doorontwikkeling van de aanpak op thema’s als terugkeerders, samenwerking in casuïstiek op het snijvlak tussen radicalisering en GGZ en de actualisatie van de processen in specifieke documentatie.
Ook is door de partners samen geleerd, door middel van onder andere kennissessies rond rechtsextremisme en anti-institutioneel extremisme. Vanuit de gemeente lopen ook verschillende initiatieven die vooral erop gericht zijn om de politiecapaciteit op dit onderwerp efficiënter in te kunnen zetten en de overlast te beperken. ✓ De Zorg- en Veiligheidskamer Delft bestaat uit drie aanpakken, waaronder de aanpak radicalisering, extremisme en polarisatie. Het doel van deze aanpak is om de gemeente weerbaar te maken en te houden tegen radicalisering, extremisme en polarisatie, om dit actief tegen te gaan en adequaat in te grijpen als maatschappelijke spanningen ontstaan of personen afglijden. De gemeente Delft coördineert de aanpak van radicalisering, extremisme en polarisatie voor Delft en districtsgemeenten Midden-Delfland, Rijswijk en Westland. De PGA CTER is een belangrijk onderdeel van de aanpak radicalisering, extremisme en polarisatie. Daarnaast zorgde de expertisepool het afgelopen jaar wederom voor kennisuitwisseling en samenwerking. De expertisepool bestaat uit verschillende zorg- en veiligheidsprofessionals die gespecialiseerd zijn op de thema’s radicalisering en gewelddadig extremisme. ✓ De gemeente Den Haag ontvangt over onder andere anti-institutioneel extremisme meldingen van zorg- en veiligheidsprofessionals en andere maatschappelijke partners.
Naar aanleiding van deze meldingen en op basis van veiligheidsrisico’s die voortkwamen uit radicaal complot denken, is een aantal personen opgenomen in de Persoonsgerichte Aanpak Radicalisering. Met de politie is binnen PGA CTER overleg gevoerd hoe op een adequate wijze kan worden omgegaan met soevereinen, mede op basis van een analyse op de ontvangen brieven van soevereinen. ✓ Daarnaast is de gemeente Den Haag in samenwerking met het Rijksopleidingsinstituut Tegengaan Radicalisering (ROR) een training opgezet over anti-institutioneel extremisme voor lokale professionals, met als doel hen in staat te stellen excessen te signaleren en hierop adequaat te reageren. Ook worden extremistische anti-institutionele narratieven meegenomen in diverse weerbaarheidsprojecten die verspreid over Den Haag worden uitgevoerd. Deze weerbaarheidsprojecten zijn zowel gericht op jongeren als op hun ouders. Tot slot is in 2023 een onderzoek opgeleverd naar de rol van de gemeente in het online domein in relatie tot polarisatie en radicalisering. In dit kader neemt de gemeente Den Haag
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 23
ook deel aan, een door het Ministerie van Justitie en Veiligheid geïnitieerde, werkgroep ‘Online aanpak’. ✓ Verder kent het district een operationeel netwerk, bestaande uit aandachtsfunctionarissen radicalisering andere professionals die getraind zijn in het herkennen van radicalisering. 6.5 RE-INTEGRATIE VAN EX-GEDETINEERDEN 6.5.1 ONTWIKKELINGEN 2023
In 2019 is het bestuurlijk akkoord ‘Kansen bieden voor re-integratie’ door de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de drie reclasseringsorganisaties getekend. In het akkoord is afgesproken dat de betrokken partijen intensiever gaan samenwerken om een succesvolle terugkeer van gedetineerden naar de samenleving en vermindering van recidive te bewerkstelligen. Met de nieuwe Wet Straffen en Beschermen is er medio 2021 ook een wettelijke grondslag om met de betrokken partijen gegevens uit te wisselen. DJI en de drie reclasseringsorganisaties hebben samen met het ZVH Midden bekeken hoe de afspraken uit het Bestuurlijk Akkoord en de Wet Straffen en Beschermen het beste ingevoerd kunnen worden op regionaal niveau. In Haaglanden wordt uitvoering gegeven aan het akkoord: door ontwikkelen van de lokale reintegratie aanpakken en verstevigen van het regionale netwerk op operationeel en tactisch niveau. Complexe casussen kunnen zo nodig via de reguliere lijn naar het ZVHH worden opgeschaald. 6.5.2 INITIATIEVEN 2023
De nazorg van ex-gedetineerden in de regio Hollands Midden wordt namens de meeste gemeenten centraal gecoördineerd door het ZVHH. De gemeente Katwijk bezoekt via Stichting ‘Kocon Katwijkse’ gedetineerden en in samenwerking met het ZVH worden zij gevolgd en begeleid. Er wordt gekeken naar de verschillende leefgebieden en ondersteuning ingezet waar nodig. Ook na het einde van de detentie stopt de begeleiding niet meteen, er is namelijk nog sprake van nazorg. Er is een nauwe samenwerking tussen de gemeente en Kocon. De gemeente Den Haag neemt deel aan de pilot Re-integratie Officier (RIO). In 2023 is het aantal RIO’s uitgebreid naar 4, zodat zij zichtbaarder en toegankelijker zijn en meer gebiedsgericht kunnen werken. Drie RIO’s zijn ieder gekoppeld aan een district binnen de gemeente Den Haag. De vierde RIO is gekoppeld aan het Daklozenloket van de gemeente en bedient vanuit dat kader cliënten binnen de aanpak zonder vaste woon- of verblijfplaats. Daarnaast is een Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid (IPTA)-coach aangesteld, waardoor er vanuit nazorg meer ingezet kan worden op preventie en dienstverlening voor jongeren, waarbij geen sprake is van een strafrechtelijke titel. Ook in de gemeente Zoetermeer wordt gebruik gemaakt van een RIO en deze start al met de werkzaamheden als betrokkene nog in detentie zit.
Het gaat om de persoonsgerichte aanpak van gedetineerde jongvolwassen (18 tot 27 jaar). Zij hebben een High Impact Crime gepleegd én er is een groot risico dat zij weer een misdrijf plegen. In deze aanpak wordt er samengewerkt met partners uit de strafrechtsketen (gevangeniswezen, reclassering, politie en OM) om recidive te voorkomen. In 2023 is voor 17 (ex-)gedetineerden deze aanpak gestart. Voor 13 daarvan begon de aanpak in 2023. Voor de overige was de aanpak al eerder gestart. De Gemeente Leidschendam-Voorburg bezoekt de gedetineerden in detentie. Daar checkt ze of er een uitkering is geregeld, een woning etc. Zo niet, dan gaat ze daarmee aan de slag zodat de gedetineerde na ontslag een zachte landing heeft binnen de gemeente. Bij thuiskomst blijft de exgedetineerde gemonitord worden zodat de kans kleiner is dat diegene in de herhaling valt.
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 24
Omliggende gemeentes beginnen nu met deze aanpak. De gemeente doet dit nu twee à twee en een half jaar.
Jaarverslag Eenheid Den Haag 2023 25
7. ONDERMIJNING 7.1 BESCHRIJVING EN AMBITIES UIT DE COALITIE VOOR VEILIGHEID 2023 -2026
Ondermijnende criminaliteit gaat specifiek over georganiseerde criminaliteit waarbij de onderwereld en bovenwereld met elkaar vermengd raken, doordat criminelen gebruik maken van diensten en faciliteiten van de bovenwereld. Criminelen schuwen er niet voor om legale partijen te beïnvloeden of te onderdrukken. De vermenging van de onderwereld en bovenwereld ondermijnt de Nederlandse samenleving en rechtsstaat. Het RIEC biedt als netwerkorganisatie een platform voor informatiedeling tussen deelnemende partners, analyseert informatie en doet verdiepend onderzoek. Daarnaast ondersteunt het RIEC als expert in de integrale en bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit, de partners bij het aanpakken en voorkomen van ondermijnende criminaliteit. In de Eenheid Den Haag is binnen het thema Ondermijning in 2023 gefocust op twee prioriteiten, namelijk het tegengaan van arbeidsuitbuiting (mensenhandel) en de bestrijding van drugscriminaliteit. Dit is gedaan op vier sporen: Spoor 1: Coalitie tegen ondermijning: versterkte ondersteuning van de lokale aanpak; Spoor 2: Versterkte financiële aanpak: follow the money, witwassen en vastgoed; Spoor 3: Versterkte aanpak logistieke knooppunten en kwetsbare branches; Spoor 4: Voorkomen jonge aanwas: Dealbreakers.