CConstaterende datRijswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

RA 26 080 Bijlage A - Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2026

Forum Samenleving 17 november 2026, gemeente RijswijkBij agendapunt: Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening30.933 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

Voor werkzaamheden of professionele verantwoordelijkheden waarvoor de norm verantwoorde werktoedeling een geregistreerde professional vereist, wordt een geregistreerde professional betrokken. Daarbij is vastgelegd welke KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 60 werkzaamheden en verantwoordelijkheden bij ieder van hen liggen, wie de professionele regie voert en hoe overleg, bereikbaarheid en achtervang zijn georganiseerd. De betrokkenheid van een geregistreerde professional betekent niet dat deze automatisch verantwoordelijk is voor al het professionele handelen van de niet-geregistreerde gezinshuisouder. Iedere professional is aanspreekbaar op de werkzaamheden en verantwoordelijkheden die aan hem of haar zijn toebedeeld. 2.4.3 Vastlegging van verantwoordelijkheden van de gezinshuisouder De verdeling van taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden is schriftelijk, actueel en navolgbaar vastgelegd op een wijze die past bij de organisatievorm. Dit kan bijvoorbeeld plaatsvinden in een professioneel statuut, kwaliteitshandboek, samenwerkingsovereenkomst of andere passende regeling. 2.4.4 Professionele zorg in een private woonomgeving Kenmerkend voor gezinshuiszorg is dat professionele jeugdhulp kan worden geboden in een woonomgeving die voor gezinshuisouders en eventuele gezinsleden tevens hun private leefomgeving is.

Het volledige privéleven van de gezinshuisouder is daarom niet zonder meer onderwerp van professionele beoordeling, verantwoording of toezicht. Aspecten van de woon- en leefsituatie zijn wel toetsbaar wanneer zij aantoonbaar en concreet relevant zijn voor de kwaliteit, veiligheid, continuïteit of rechtspositie van jeugdigen. Dit kan bijvoorbeeld betrekking hebben op fysieke veiligheid van de woning, privacy van jeugdigen, aanwezigheid of rol van andere personen, professionele grenzen of omstandigheden die de uitvoering van de zorg daadwerkelijk beïnvloeden. Toezicht en kwaliteitsbeoordeling zijn doelgericht, proportioneel en beperkt tot wat voor het betreffende kwaliteits- of veiligheidsdoel noodzakelijk is. Persoonlijke relaties, levensovertuiging, leefstijl, vrijetijdsbesteding en andere privéaangelegenheden zijn niet op zichzelf onderwerp van professionele beoordeling. Zij worden alleen betrokken voor zover aantoonbaar en concreet relevant voor de kwaliteit, veiligheid, continuïteit of rechtspositie van jeugdigen. 2.5 Goed bestuur, medezeggenschap en intern toezicht 2.5.1 Goed bestuur Gezinshuiszorg heeft een maatschappelijke verantwoordelijkheid. De inrichting van bestuur, besluitvorming, toezicht en verantwoording past bij de omvang, rechtsvorm, complexiteit en risico’s van de jeugdhulpaanbieder.

Goed bestuur richt zich onder meer op duidelijke verantwoordelijkheden en bevoegdheden, kwaliteit en veiligheid, integere en navolgbare besluitvorming, het voorkomen en beheersen van belangenverstrengeling, financiële en organisatorische continuïteit en het organiseren van kritische tegenspraak. Binnen deze kwaliteitscriteria wordt de Governancecode Zorg 2022 gebruikt als richtinggevend referentiekader voor goed bestuur. De toepassing wordt afgestemd op de aard en omvang van de organisatie, zoals de Governancecode beschrijft voor kleine zorgorganisaties met minder dan vijftig medewerkers of zzp’ers. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 61 2.5.2 Medezeggenschap en collectieve invloed Binnen het gezinshuis krijgen jeugdigen en ouders op een laagdrempelige wijze gelegenheid om ervaringen, wensen en opvattingen over onderwerpen van gemeenschappelijk belang in te brengen. De wijze waarop dit wordt georganiseerd sluit aan bij de kleinschalige, huiselijke setting en bij de leeftijd, ontwikkeling en mogelijkheden van de jeugdigen. Inspraak kan plaatsvinden tijdens dagelijkse gesprekken, regelmatige keukentafel overleggen of andere passende contactmomenten. Daarbij is ruimte om mee te denken over het dagelijks samenleven, gezamenlijke afspraken en verbetering van de gezinshuiszorg.

Jeugdigen krijgen ook gelegenheid om hun inbreng afzonderlijk te delen. Ouders krijgen een toegankelijke mogelijkheid om ervaringen en verbeterpunten in te brengen, ook wanneer zij op afstand betrokken zijn. Dit kan tijdens bestaande contacten of via afzonderlijke telefonische of digitale gesprekken. Gezamenlijke fysieke aanwezigheid is hiervoor niet noodzakelijk. De gezinshuisouder betrekt relevante signalen bij de dagelijkse praktijk en kwaliteitsverbetering en koppelt begrijpelijk terug wat daarmee wordt gedaan. De wijze waarop de inbreng en opvolging inzichtelijk worden gemaakt, past bij de omvang en organisatievorm van het gezinshuis. De jeugdhulpaanbieder stelt vast welke wettelijke verplichtingen voor cliënten medezeggenschap van toepassing zijn en voldoet daaraan. Wanneer een cliëntenraad wettelijk verplicht is, wordt deze overeenkomstig de geldende eisen ingericht. 2.5.3 Intern toezicht De jeugdhulpaanbieder stelt vast of de wettelijke verplichting tot onafhankelijk intern toezicht op de organisatie van toepassing is. Bij de beoordeling of de wettelijke drempel wordt bereikt, wordt gekeken naar de jeugdhulpaanbieder als organisatie en niet uitsluitend naar één afzonderlijk gezinshuis wanneer meerdere gezinshuizen onder dezelfde aanbieder vallen.

Wanneer onafhankelijk intern toezicht wettelijk verplicht is, wordt dit onafhankelijk en overeenkomstig de geldende eisen ingericht. De verantwoordelijkheidsverdeling tussen bestuur en intern toezichthouder is schriftelijk vastgelegd en de toezichthouder beschikt over voldoende informatie om de taak daadwerkelijk te kunnen uitvoeren. Intern toezicht richt zich op bestuur, kwaliteit, veiligheid, continuïteit en de algemene gang van zaken binnen de organisatie. De interne toezichthouder neemt geen individuele professionele verantwoordelijkheid of beslissingen over de hulp aan een jeugdige over. 2.6 Financiën en bedrijfscontinuïteit De financiële bedrijfsvoering van het gezinshuis is zodanig ingericht dat kwaliteit, veiligheid en continuïteit van de gezinshuiszorg duurzaam kunnen worden gewaarborgd. De jeugdhulpaanbieder heeft voldoende inzicht in de financiële positie en kan verantwoorden hoe middelen voor de gezinshuiszorg worden ingezet. De zakelijke administratie is actueel, navolgbaar en controleerbaar. Zakelijke middelen en verplichtingen die samenhangen met de gezinshuiszorg zijn voldoende te onderscheiden van de privéfinanciën van de gezinshuisouder. Dit betekent niet dat het volledige privévermogen of de volledige privé-administratie onderdeel wordt van kwaliteitsverantwoording.

KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 62 Wanneer een gezinshuis onderdeel is van of contractueel is verbonden aan een zorgorganisatie, zijn afspraken over tarieven, vergoedingen, inhoudingen, geleverde diensten, risico’s en verantwoordelijkheden transparant en uitlegbaar. Financiële of bedrijfsmatige overwegingen zijn niet leidend bij professionele besluiten over plaatsing, voortzetting of beëindiging van zorg. Een nieuwe plaatsing vindt alleen plaats wanneer deze professioneel verantwoord is en past bij de beschikbare deskundigheid, samenstelling, capaciteit en mogelijkheden van het gezinshuis. Wanneer de zorgbehoeften of samenstelling veranderen, wordt beoordeeld of de beschikbare personele, professionele, organisatorische en financiële middelen nog toereikend zijn. Financiële risico’s die de continuïteit van wonen en zorg kunnen bedreigen worden tijdig gesignaleerd en beheerst. Wanneer financiële belangen en zorginhoudelijke belangen met elkaar botsen, zijn veiligheid, verantwoorde zorg en de rechten en belangen van de jeugdige leidend. De aanbieder voldoet steeds aan de op dat moment geldende wettelijke eisen op het gebied van financiële bedrijfsvoering, openbare verantwoording en goed bestuur. 3.

Veldnormen Professionele organisatie, kwaliteit en verantwoording 3.1 Professionele organisatie van de zorg 3.1.1 Vakbekwaamheid en aanvullende deskundigheid De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder zorgen ervoor dat werkzaamheden aansluiten bij de beroepskwalificatie, vakbekwaamheid, het professioneel domein en, waar van toepassing, de beroepsregistratie; • Hanteren als uitgangspunt dat een geregistreerde gezinshuisouder professionele verantwoordelijkheid draagt voor werkzaamheden die binnen het eigen professionele domein en de eigen vakbekwaamheid vallen; • Organiseren geen standaard toezicht of goedkeuring door een gedragswetenschapper of andere geregistreerde professional wanneer de zorgvraag of verantwoordelijkheidsverdeling daartoe geen aanleiding geeft; • Betrekken aanvullende deskundigheid wanneer de aard of complexiteit van de zorg, risico’s of grenzen van de vakbekwaamheid dit vereisen; • Zorgen bij inzet van een niet-geregistreerde gezinshuisouder dat duidelijk is welke werkzaamheden deze zelfstandig uitvoert en voor welke werkzaamheden of verantwoordelijkheden een geregistreerde professional nodig is; • Passen de norm verantwoorde werktoedeling toe en kunnen de gemaakte werktoedeling onderbouwen.

3.1.2 Diagnostiek en behandeling De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Zorgen ervoor dat diagnostiek en behandeling worden uitgevoerd door een daarvoor bevoegde en vakbekwame professional; KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 63 • Maken duidelijk wie verantwoordelijk is voor diagnostiek of behandeling en wie voor de gezinshuiszorg; • Vertalen behandeladviezen, voor zover passend bij de rol van de gezinshuisouder, naar afspraken voor de dagelijkse opvoeding, begeleiding en ondersteuning; • Evalueren de uitvoering en effecten van deze afspraken en stemmen waar nodig af met de behandelaar; • Bewaken dat iedere professional handelt binnen de eigen bevoegdheid en vakbekwaamheid en dat betrokkenheid van een behandelaar niet automatisch leidt tot overdracht van verantwoordelijkheid voor de gezinshuiszorg. 3.1.3 Professionele ontwikkeling en reflectie De gezinshuisouder: • Onderhoudt de vakbekwaamheid overeenkomstig de eisen die voortvloeien uit de toepasselijke beroepsregistratie of Bouwsteen I; • Neemt deel aan professionele reflectie en deskundigheidsbevordering en benut de uitkomsten voor het professionele handelen; • Betrekt ervaringen uit incidenten, evaluaties, feedback en kwaliteitsonderzoek bij de professionele ontwikkeling; • Herkent de grenzen van de eigen deskundigheid en handelt daarnaar.

3.1.4 Personele ondersteuning De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Leggen voor structureel ingezette professionals en medewerkers vast welke werkzaamheden, bevoegdheden en verantwoordelijkheden zij hebben en op welke kwalificatie en vakbekwaamheid hun inzet is gebaseerd; • Beperken het aantal verschillende personen dat in de dagelijkse zorg wordt ingezet zoveel mogelijk en wegen daarbij continuïteit en vertrouwdheid voor jeugdigen mee; • Laten personen zonder de benodigde kwalificatie of vakbekwaamheid geen werkzaamheden uitvoeren waarvoor deskundigheid, bevoegdheid of registratie vereist is; • Onderscheiden professionele inzet, ondersteunende werkzaamheden en informele hulp.

3.1.5 Vervanging en professionele achtervang De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Beschikken over afspraken voor vervanging, bereikbaarheid en professionele achtervang en maken duidelijk hoe bij afwezigheid of uitval de dagelijkse zorg en professionele verantwoordelijkheden worden voortgezet; • Zorgen ervoor dat jeugdigen weten bij wie zij terechtkunnen wanneer de gezinshuisouder niet beschikbaar is; • Zetten vervangers in die vakbekwaam zijn voor de werkzaamheden die zij uitvoeren en zorgen er waar mogelijk voor dat zij bij de jeugdigen bekend zijn; • Organiseren bij inzet van een niet-geregistreerde vervanger professionele achtervang voor werkzaamheden of verantwoordelijkheden waarvoor een geregistreerde professional nodig is; • Organiseren de zorg zo dat gezinshuisouders gebruik kunnen maken van rust, herstel, vrije tijd, vakantie, scholing en professionele reflectie zonder dat de continuïteit van de zorg wegvalt.

KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 64 3.2 Professionele samenwerking en ketensamenwerking 3.2.1 Samenwerking rond de jeugdige De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Zorgen er bij betrokkenheid van meerdere professionals voor dat duidelijk is wie welke werkzaamheden uitvoert, wie professionele regie voert en wie voor onderdelen van de hulp aanspreekbaar is; • Voorkomen dat een organisatorische of juridische regierol van een andere partij automatisch wordt gelijkgesteld aan professionele verantwoordelijkheid voor de gezinshuiszorg; • Wisselen informatie uit voor zover dit noodzakelijk en rechtmatig is binnen de geldende privacy-, toestemmings- en geheimhoudingskaders; • Zorgen ervoor dat besluiten en afspraken die van belang zijn voor de dagelijkse gezinshuiszorg bij de gezinshuisouder bekend zijn; • Zorgen ervoor dat professionals elkaar kunnen aanspreken op professioneel handelen en zorgen of verschillen van inzicht bespreekbaar kunnen maken; • Organiseren bij verschil van professioneel inzicht overleg en, wanneer nodig, inhoudelijke of organisatorische opschaling; • Beperken wisselingen van betrokken professionals waar mogelijk en zorgen bij wisselingen voor overdracht van de benodigde informatie.

3.2.2 Toegang tot expertise De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Zorgen ervoor dat aanvullende deskundigheid, diagnostiek, behandeling, juridische ondersteuning en andere expertise beschikbaar zijn binnen een termijn die past bij de zorgvraag; • Onderhouden contacten met ketenpartners die nodig zijn voor de uitvoering van de hulp; • Maken voor verwijzers en opdrachtgevers duidelijk welke zorg het gezinshuis kan bieden, waar grenzen van deskundigheid en capaciteit liggen en welke aanvullende ondersteuning nodig kan zijn; • Signaleren wanneer benodigde ondersteuning niet beschikbaar is en dit gevolgen kan hebben voor verantwoorde zorg. 3.2.3 Matching en informatievoorziening De inhoudelijke eisen aan matching zijn uitgewerkt in Bouwsteen III.

Vanuit de professionele organisatie geldt aanvullend dat de gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Het plaatsingsproces zo inrichten dat de gezinshuisouder vanuit de eigen professionele verantwoordelijkheid kan beoordelen of een plaatsing passend en verantwoord is; • Een gemotiveerd professioneel bezwaar van de gezinshuisouder tegen een plaatsing inhoudelijk beoordelen en een plaatsing niet uitsluitend vanwege financiële, contractuele of organisatorische belangen doorzetten; • Voorafgaand aan de plaatsing beschikken over de informatie die nodig is voor matching, veiligheidsinschatting en voorbereiding van de zorg; • Ontbrekende informatie die van belang is voor de beoordeling van een plaatsing meenemen in de besluitvorming; • Informatie alleen delen en ontvangen voor zover dit noodzakelijk en rechtmatig is.

KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 65 3.2.4 Informele ondersteuning en professionele grenzen De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder stellen een bepaald privénetwerk van de gezinshuisouder niet als voorwaarde voor vakbekwaamheid of verantwoorde gezinshuiszorg; • Maken bij inzet van personen uit het informele netwerk duidelijk welke rol en werkzaamheden zij hebben; • Laten informele ondersteuners geen professionele werkzaamheden of verantwoordelijkheden overnemen waarvoor zij niet gekwalificeerd, vakbekwaam of bevoegd zijn; • Zorgen ervoor dat professionele continuïteit niet afhankelijk is van structurele, niet-professioneel georganiseerde inzet van familie, vrienden of andere privécontacten van de gezinshuisouder.

3.3 Kwaliteit en veiligheid 3.3.1 Systematische kwaliteitsverbetering De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Werken met een kwaliteitsmanagementsysteem en PDCA-cyclus, die past bij de omvang en organisatievorm van de jeugdhulpaanbieder; • Betrekken ervaringen van jeugdigen en ouders en signalen uit klachten, incidenten, evaluaties en professionele reflectie bij de beoordeling van de kwaliteit; • Leggen verbeteracties, verantwoordelijkheid en wijze van evalueren vast; • Volgen de uitvoering en het effect van verbetermaatregelen en vertalen terugkerende signalen naar verbetering op organisatieniveau. 3.3.2 Veiligheidsmanagement De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Brengen veiligheidsrisico’s op organisatie- en cliëntniveau in beeld en beoordelen deze opnieuw bij veranderingen; • Leggen waar nodig preventieve maatregelen, signalen, handelingsafspraken en verantwoordelijkheden vast; • Beschikken over afspraken voor onder meer brandveiligheid, fysieke veiligheid, medicatieveiligheid, informatiebeveiliging, bereikbaarheid en handelen bij calamiteiten; • Passen veiligheidsmaatregelen alleen toe wanneer daarvoor een individuele of andere rechtmatige grond bestaat.

3.3.3 Screening en wettelijke voorwaarden voor inzet De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Stelt vast voor welke personen een VOG verplicht is en controleert dat deze bij aanvang aan de wettelijke eisen voldoet; • Verlangt opnieuw een VOG wanneer dit op grond van de wet vereist is; • Onderscheidt wettelijke screening van de beoordeling van beroepskwalificatie en vakbekwaamheid; • Gebruikt de VOG-verplichting niet als grond voor beoordeling van het privéleven buiten wat voor de wettelijke screening van belang is. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 66 3.3.4 Meldcode, incidenten, calamiteiten en geweld De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Kennen en gebruiken de geldende meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling; • Registreren en analyseren incidenten, bijna-incidenten en veiligheidsmeldingen en leggen waar nodig verbetermaatregelen vast; • Beoordelen terugkerende patronen ook op organisatieniveau en benutten deze voor leren en verbeteren; • Herkennen calamiteiten en geweld bij de verlening van jeugdhulp en melden deze overeenkomstig de wettelijke meldplicht; • Beschouwen een incidentmelding op zichzelf niet als bewijs van professioneel tekortschieten.

3.3.5 Dossiervoering, privacy en informatiebeveiliging De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Zorgen voor actuele en navolgbare dossiervoering; • Verwerken en delen persoonsgegevens alleen wanneer daarvoor een rechtmatige grond bestaat; • Beperken toegang tot dossiers en professionele informatie tot personen die deze voor hun werkzaamheden nodig hebben; • Treffen organisatorische en technische maatregelen voor informatiebeveiliging; • Beschikken over een werkwijze voor informatiebeveiligingsincidenten en datalekken; • Beschermen professionele informatie in de woning tegen onbevoegde toegang door huisgenoten, bezoekers of andere derden; • Onderscheiden professionele dossiers en zakelijke informatie van privé-administratie en privécommunicatie. 3.3.6 Professionele belastbaarheid en continuïteit De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Signaleren wanneer belastbaarheid, capaciteit of continuïteit van de zorg onder druk staat en organiseren dan ondersteuning, vervanging, achtervang of aanpassing van de zorg; • Betrekken structurele belasting en ruimte voor herstel bij de organisatie van gezinshuiszorg; • Beoordelen belastbaarheid vanuit de professionele uitvoerbaarheid en niet vanuit een algemene beoordeling van persoonlijkheid of privéleven; • Treffen maatregelen wanneer verantwoorde uitvoering van de zorg niet meer kan worden geborgd.

3.3.7 Interne en externe kwaliteitstoetsing De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Organiseert kwaliteitstoetsing op basis van vooraf kenbare criteria en meerdere informatiebronnen; • Geeft jeugdigen en ouders gelegenheid hun ervaringen rechtstreeks te delen; • Informeert jeugdigen begrijpelijk over doel en werkwijze van gesprekken of onderzoek en biedt waar passend de mogelijkheid zich te laten ondersteunen door iemand die zij vertrouwen; • Zorgt ervoor dat conclusies over kwaliteit en veiligheid herleidbaar zijn tot feiten, observaties, documenten en gesprekken; KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 67 • Beschouwt een signaal, observatie of vermoeden als mogelijke aanleiding voor nader onderzoek en niet als voldoende grond voor een definitieve conclusie; • Organiseert onafhankelijke of externe toetsing wanneer dit wettelijk vereist is of vanuit kwaliteitsborging nodig is.

3.4 Verantwoordelijkheid en professionele autonomie 3.4.1 Verantwoordelijkheid van de jeugdhulpaanbieder De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Legt vast welke natuurlijke persoon of rechtspersoon als jeugdhulpaanbieder optreedt; • Draagt de organisatorische verantwoordelijkheid voor kwaliteit, veiligheid, continuïteit, verantwoorde werktoedeling, kwaliteitsbewaking, vervanging en professionele achtervang; • Behoudt deze organisatorische verantwoordelijkheid wanneer professionele werkzaamheden door individuele professionals worden uitgevoerd; • Organiseert deze verantwoordelijkheden zelf wanneer het gezinshuis zelfstandig jeugdhulpaanbieder is.

3.4.2 Professionele verantwoordelijkheid van de gezinshuisouder De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Maken duidelijk welke werkzaamheden en professionele verantwoordelijkheden de gezinshuisouder draagt en borgen dat deze daarbinnen zelfstandig professionele afwegingen kan maken; • Hanteren bij een geregistreerde gezinshuisouder als uitgangspunt dat deze overeenkomstig Bouwsteen I de professionele verantwoordelijkheid en regie draagt voor de gezinshuiszorg en het hulpverleningsplan, voor zover dit binnen het eigen professionele domein en de vakbekwaamheid valt; • Leggen een afwijking van dit uitgangspunt gemotiveerd vast; • Erkennen dat beroepsregistratie niet automatisch verantwoordelijkheid geeft voor werkzaamheden buiten het professionele domein of de vakbekwaamheid; • Organiseren geen standaard toezicht of goedkeuring door een gedragswetenschapper of tweede geregistreerde professional wanneer daarvoor vanuit zorgvraag, wet of vakbekwaamheid geen grond bestaat; • Leggen bij betrokkenheid van een andere geregistreerde of specialistische professional vast voor welke werkzaamheden en beslissingen deze verantwoordelijkheid draagt; • Maken bij een niet-geregistreerde gezinshuisouder duidelijk welke werkzaamheden deze zelfstandig uitvoert en voor welke werkzaamheden of verantwoordelijkheden een geregistreerde professional nodig is.

KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 68 3.4.3 Vastlegging van verantwoordelijkheden De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Legt schriftelijk en actueel vast wie aanbieder is, wie professionele regie voert, wie verantwoordelijk is voor het hulpverleningsplan en hoe consultatie, opschaling, vervanging en professionele achtervang zijn georganiseerd; • Maakt de verantwoordelijkheidsverdeling in begrijpelijke vorm beschikbaar voor jeugdigen en ouders; • Zorgt bij samenwerking met meerdere organisaties dat duidelijk is welke organisatie voor welk onderdeel verantwoordelijk en aanspreekbaar is; • Signaleert en herstelt onduidelijkheid, tegenstrijdigheid of overlap in verantwoordelijkheden.

3.4.4 Professionele zorg in een private woonomgeving De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Beperken toezicht en kwaliteitsbeoordeling tot aspecten die relevant zijn voor kwaliteit, veiligheid, continuïteit, rechtmatigheid of de rechtspositie van jeugdigen; • Respecteren de privacy en persoonlijke levenssfeer van de gezinshuisouder en andere gezinsleden; • Betrekken privéomstandigheden alleen bij een kwaliteits- of veiligheidsbeoordeling wanneer een concrete relatie met de professionele zorg bestaat; • Beschouwen de woning en woonomgeving als toetsbaar voor zover deze onderdeel zijn van de zorgomgeving van jeugdigen; • Gebruiken persoonlijke relaties, levensovertuiging, leefstijl, vrijetijdsbesteding of andere privéaangelegenheden niet als zelfstandige selectie- of beoordelingscriteria; • Zorgen ervoor dat toezicht proportioneel is en niet verder gaat dan voor het kwaliteits- of veiligheidsdoel nodig is.

3.5 Goed bestuur, medezeggenschap en intern toezicht 3.5.1 Goed bestuur De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Legt bestuurlijke verantwoordelijkheden en bevoegdheden vast; • Richt bestuur, toezicht en tegenspraak in op een wijze die past bij omvang, rechtsvorm, complexiteit en risico’s van de aanbieder; • Borgt kwaliteit, veiligheid, financiële continuïteit en integere besluitvorming; • Signaleert en beheerst belangenverstrengeling; • Legt bestuurlijke besluiten die gevolgen hebben voor kwaliteit of continuïteit vast; • Kan uitleggen hoe kritische tegenspraak en reflectie op bestuurlijk handelen zijn georganiseerd. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 69 3.5.2 Medezeggenschap en collectieve invloed De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Stelt vast welke wettelijke medezeggenschapsverplichtingen van toepassing zijn en voldoet daaraan; • Organiseert een vorm van medezeggenschap of collectieve invloed die past bij de wettelijke verplichtingen, omvang en organisatievorm; • Biedt ruimte voor de gemeenschappelijke belangen en ervaringen van jeugdigen en ouders; • Betrekt signalen en adviezen uit medezeggenschap of collectieve invloed bij beleid en kwaliteitsverbetering en maakt zichtbaar wat daarmee wordt gedaan.

3.5.3 Intern toezicht De jeugdhulpaanbieder: • Stelt vast of onafhankelijk intern toezicht wettelijk verplicht is en voldoet, wanneer dit het geval is, aan de daarvoor geldende eisen; • Zorgt ervoor dat intern toezicht over de informatie beschikt die nodig is voor toezicht op bestuur, kwaliteit, veiligheid, continuïteit en bedrijfsvoering; • Houdt bestuur en intern toezicht functioneel van elkaar onderscheiden en legt hun verantwoordelijkheden en bevoegdheden vast; • Waarborgt dat intern toezicht geen professionele beslissingen over de hulp aan individuele jeugdigen overneemt; • Vertaalt uitkomsten van intern toezicht of georganiseerde tegenspraak waar nodig naar verbetermaatregelen.

3.6 Financiën en bedrijfscontinuïteit De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder: • Houdt een actuele en controleerbare zakelijke administratie; • Onderscheidt zakelijke middelen, inkomsten, kosten en verplichtingen van de gezinshuiszorg van privéfinanciën; • Kan verantwoorden hoe zorgmiddelen worden ingezet voor de uitvoering, kwaliteit en continuïteit van de gezinshuiszorg; • Maakt bij samenwerking met een zorgorganisatie tarieven, vergoedingen, inhoudingen, geleverde diensten en financiële verantwoordelijkheden inzichtelijk; • Volgt de financiële positie en herkent risico’s voor de continuïteit van wonen en zorg; • Treft maatregelen wanneer financiële of bedrijfsmatige risico’s de continuïteit van de zorg bedreigen; • Laat financiële belangen niet bepalend zijn voor het aangaan, voortzetten, wijzigen of beëindigen van een plaatsing wanneer dit zorginhoudelijk niet verantwoord is; • Beoordeelt bij veranderingen in zorgvraag, zorgzwaarte of bewonerssamenstelling of de personele, professionele, organisatorische en financiële middelen nog toereikend zijn; • Voldoet aan de wettelijke verplichtingen voor financiële bedrijfsvoering, openbare verantwoording en goed bestuur. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 70 Begrippenlijst Toelichting op de in deze kwaliteitscriteria gehanteerde begrippen.

BEGRIP BETEKENIS Aanvullende deskundigheid Deskundigheid van een andere professional die wordt ingeschakeld wanneer de zorgvraag, risico’s of grenzen van de vakbekwaamheid van de gezinshuisouder daarom vragen. Dit kan bijvoorbeeld gedragswetenschappelijke, diagnostische, medische, juridische of andere specialistische deskundigheid zijn. kwaliteitscriteria 2026 Behandeling Professionele behandeling die wordt uitgevoerd door een daarvoor bevoegde en vakbekwame professional. Behandeling is niet automatisch onderdeel van iedere gezinshuisplaatsing en staat professioneel onderscheiden van de dagelijkse gezinshuiszorg. kwaliteitscriteria 2026 Beroepskwalificatie De beroepsopleiding die de basis vormt voor het professioneel uitvoeren van werkzaamheden als gezinshuisouder. Binnen deze kwaliteitscriteria kan dit een relevante SKJ- of BIG-geregistreerde beroepsroute zijn of een relevante opleiding op minimaal mbo-4-niveau. kwaliteitscriteria 2026 kwaliteitscriteria 2026 Continuïteit van zorg Het zo organiseren van de gezinshuiszorg dat jeugdigen ook bij afwezigheid, verlof of uitval van de gezinshuisouder kunnen rekenen op de benodigde dagelijkse zorg en professionele verantwoordelijkheid. Continuïteit betekent niet dat één gezinshuisouder persoonlijk 24 uur per dag beschikbaar moet zijn.

kwaliteitscriteria 2026 Diagnostiek Professioneel onderzoek of beoordeling gericht op het begrijpen of vaststellen van ontwikkelings-, gedrags-, psychische of andere problematiek. Diagnostiek is niet automatisch onderdeel van gezinshuiszorg en wordt, wanneer nodig, uitgevoerd door een daarvoor bevoegde en vakbekwame professional. kwaliteitscriteria 2026 Duurzame uitvoerbaarheid De mate waarin de gezinshuiszorg over langere tijd verantwoord kan worden voortgezet, rekening houdend met de behoeften van jeugdigen, veiligheid, beschikbare deskundigheid en capaciteit, continuïteit, het leefklimaat en de belastbaarheid van de gezinshuisouder. Gedragswetenschapper Een specialist die vanuit gedragswetenschappelijke deskundigheid kan worden ingezet voor onder meer consultatie, casuïstiekbespreking en advies. De betrokkenheid van een gedragswetenschapper betekent niet automatisch dat deze inhoudelijk toezicht houdt op de gezinshuisouder of de professionele verantwoordelijkheid voor de gezinshuiszorg of het hulpverleningsplan overneemt. kwaliteitscriteria 2026 Geregistreerde professional Een professional die voor de toepassing van de norm verantwoorde werktoedeling als geregistreerde professional geldt. Binnen deze kwaliteitscriteria betreft dit een daarvoor relevante SKJ- of BIG- geregistreerde professional.

kwaliteitscriteria 2026 Gezinsgericht De manier waarop wonen, opvoeding en begeleiding zijn georganiseerd rond een gezamenlijk dagelijks leven, duurzame relaties en continuïteit, in plaats van hoofdzakelijk vanuit groepsgerichte routines en wisselende professionele diensten. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 71 BEGRIP BETEKENIS Gezinshuis Een kleinschalige, gezinsgerichte vorm van professionele jeugdhulp waarin jeugdigen wonen en worden opgevoed in een zo gewoon mogelijke leefomgeving en waarin professionele opvoeding, begeleiding en ondersteuning zijn geïntegreerd in het dagelijks samenleven. kwaliteitscriteria 2026 Gezinshuisouder De beroepsmatig gekwalificeerde jeugdprofessional die de dagelijkse professionele opvoeding, begeleiding en ondersteuning van jeugdigen in het gezinshuis vormgeeft. De gezinshuisouder handelt binnen de eigen vakbekwaamheid, bevoegdheid en toebedeelde professionele verantwoordelijkheid. kwaliteitscriteria 2026 Gezinshuiszorg Professionele jeugdhulp waarin dagelijkse opvoeding, begeleiding en ondersteuning worden geboden binnen een gezinsgerichte woon- en leefomgeving en verweven zijn met het dagelijks samenleven.

kwaliteitscriteria 2026 Huiselijk Een woon- en leefomgeving die het karakter van een woning heeft en waarin ruimte is voor privacy, persoonlijke bezittingen, eigenheid en het gewone dagelijks leven. Huisregels Algemene afspraken over het dagelijks samenleven in het gezinshuis. Huisregels kunnen een pedagogisch of veiligheidsdoel hebben, maar vormen geen zelfstandige grond voor het beperken van rechten of vrijheden van jeugdigen. kwaliteitscriteria 2026 Hulpverleningsplan Het individuele plan voor de gezinshuiszorg waarin onder meer doelen, ondersteuningsbehoeften, afspraken, verantwoordelijkheden en evaluatie zijn vastgelegd. Het plan komt tot stand met de jeugdige en, afhankelijk van diens positie, ouders of vertegenwoordigers. kwaliteitscriteria 2026 Jeugdhulpaanbieder De natuurlijke persoon of rechtspersoon die als aanbieder verantwoordelijk is voor de organisatorische voorwaarden waaronder gezinshuiszorg wordt geboden, waaronder kwaliteit, veiligheid, continuïteit, werktoedeling, professionele inzet, klachtenafhandeling, vervanging en kwaliteitsbewaking. kwaliteitscriteria 2026 Juridische verantwoordelijkheid Verantwoordelijkheid die voortvloeit uit bijvoorbeeld gezag, wet, een kinderbeschermingsmaatregel of een rechterlijke beslissing. Deze verantwoordelijkheid wordt onderscheiden van de professionele verantwoordelijkheid voor de gezinshuiszorg.

kwaliteitscriteria 2026 Leefklimaat De sociale en dagelijkse omgeving waarin jeugdigen en andere bewoners samenleven. Het leefklimaat omvat onder meer veiligheid, omgang met elkaar, structuur, privacy, autonomie, relaties en ruimte voor ontwikkeling. kwaliteitscriteria 2026 Matching De professionele afweging of de behoeften, het perspectief en de risico’s van een jeugdige aansluiten bij de deskundigheid, capaciteit, samenstelling, ondersteuning en uitvoerbaarheid van het gezinshuis. Daarbij worden ook de gevolgen voor andere bewoners en het gezinshuis als geheel meegewogen. kwaliteitscriteria 2026 KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 72 BEGRIP BETEKENIS Niet-geregistreerde gezinshuisouder Een beroepsmatig gekwalificeerde gezinshuisouder die niet als SKJ- of BIG-geregistreerde professional geldt. Deze kan zelfstandig werkzaamheden uitvoeren die passen bij de eigen beroepskwalificatie en vakbekwaamheid. Voor werkzaamheden waarvoor de norm verantwoorde werktoedeling een geregistreerde professional vereist, wordt deze georganiseerd. kwaliteitscriteria 2026 Onafhankelijke vertrouwenspersoon De onafhankelijke vertrouwenspersoon voor de jeugdhulp tot wie jeugdigen en ouders zich rechtstreeks en zonder toestemming van de gezinshuisouder of jeugdhulpaanbieder kunnen wenden voor ondersteuning.

kwaliteitscriteria 2026 Organisatorische verantwoordelijkheid De verantwoordelijkheid van de jeugdhulpaanbieder voor de voorwaarden waaronder verantwoorde gezinshuiszorg kan worden geboden. Deze verantwoordelijkheid blijft bij de jeugdhulpaanbieder, ook wanneer professionele werkzaamheden aan individuele professionals zijn toebedeeld. kwaliteitscriteria 2026 Perspectief De richting waarin voor de jeugdige wordt gewerkt wat betreft verblijf en opgroeien, bijvoorbeeld terugkeer naar ouders, langdurig verblijf in het gezinshuis of een andere woon- en opvoedplek. De gezinshuisouder brengt hierover professionele observaties en afwegingen in; het perspectiefbesluit wordt genomen door degene die daarvoor bevoegd of verantwoordelijk is. kwaliteitscriteria 2026 Professionele achtervang Een beschikbare geregistreerde professional die kan worden geraadpleegd en, wanneer nodig, professionele besluitvorming of verantwoordelijkheid op zich neemt voor werkzaamheden waarvoor een geregistreerde professional vereist is. kwaliteitscriteria 2026 Professionele autonomie De ruimte en verantwoordelijkheid van een professional om toebedeelde werkzaamheden binnen het eigen professionele domein en de eigen vakbekwaamheid zelfstandig uit te voeren volgens de geldende professionele standaard.

kwaliteitscriteria 2026 Professionele regie De professionele verantwoordelijkheid voor samenhang, afstemming en besluitvorming binnen de gezinshuiszorg en het hulpverleningsplan. Bij een geregistreerde gezinshuisouder ligt deze regie binnen de kwaliteitscriteria in beginsel bij de gezinshuisouder, voor zover dit binnen het eigen professionele domein en de vakbekwaamheid valt. kwaliteitscriteria 2026 Professionele verantwoordelijkheid De verantwoordelijkheid van een professional voor het eigen professionele handelen en voor de werkzaamheden en beslissingen die aan deze professional zijn toebedeeld, binnen de eigen beroepskwalificatie, vakbekwaamheid en bevoegdheid. kwaliteitscriteria 2026 Rechtspositie van de jeugdige De positie van de jeugdige die bepaalt welke rechten deze heeft op onder meer informatie, participatie, toestemming, privacy, vrijheid, dossierinzage en ondersteuning. Leeftijd, ontwikkeling, gezag en de juridische situatie spelen daarbij een rol. kwaliteitscriteria 2026 KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 73 BEGRIP BETEKENIS Registerplein Register waarin binnen deze kwaliteitscriteria niet-SKJ/BIG- geregistreerde gezinshuisouders worden geregistreerd om blijvende professionele ontwikkeling en het onderhouden van vakbekwaamheid aantoonbaar te borgen.

Registratie bij Registerplein maakt iemand niet tot geregistreerde professional in de zin van de norm verantwoorde werktoedeling en vervangt geen SKJ- of BIG-registratie. kwaliteitscriteria 2026 Vakbekwaamheid De kennis, vaardigheden, ervaring en professionele ontwikkeling die nodig zijn om de toebedeelde werkzaamheden verantwoord uit te voeren. Vakbekwaamheid wordt onderhouden door professionele ontwikkeling, deskundigheidsbevordering en reflectie. Verantwoorde werktoedeling Het kader voor de verdeling van werkzaamheden en professionele verantwoordelijkheden tussen geregistreerde en niet-geregistreerde professionals. Bij de werktoedeling wordt bepaald welke professional welke werkzaamheden zelfstandig kan uitvoeren en waar inzet of verantwoordelijkheid van een geregistreerde professional nodig is. kwaliteitscriteria 2026 Vervanger De persoon die bij afwezigheid van de gezinshuisouder de dagelijkse zorg overneemt. De vervanger is toegerust voor de werkzaamheden en is waar mogelijk vooraf bekend bij de jeugdigen. De geldende eisen voor werktoedeling blijven ook bij vervanging van toepassing. kwaliteitscriteria 2026 Vrijheidsbeperking Een afspraak, maatregel of handelwijze die feitelijk de vrijheid of andere rechten van een jeugdige beperkt. In een open gezinshuis wordt een vrijheidsbeperkende maatregel niet tegen de wil van de jeugdige toegepast zonder wettelijke grondslag.

kwaliteitscriteria 2026 Vrijwillige afspraak Een individuele afspraak waarmee de jeugdige op basis van begrijpelijke informatie vrij kan instemmen, die de jeugdige kan weigeren en die kan worden heroverwogen. Een afspraak is niet vrijwillig wanneer de jeugdige feitelijk niet kan weigeren. kwaliteitscriteria 2026 Zeggenschap en participatie De mogelijkheid van de jeugdige om informatie te ontvangen, wensen en zorgen kenbaar te maken, invloed uit te oefenen en betrokken te worden bij beslissingen die de hulp en het dagelijks leven aangaan. Participatie betekent niet dat de jeugdige, ouders en professionals dezelfde verantwoordelijkheid of beslissingsbevoegdheid hebben. kwaliteitscriteria 2026 KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN | 2026 Bijlage A – Vraag-voor-vraag verwerking van de enquête 1. Leeswijzer Deze bijlage beschrijft per enquêtevraag hoe de uitkomsten en open opmerkingen zijn betrokken bij de herziening van de Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2026. Per vraag wordt onderscheid gemaakt tussen: • Uitkomst: de kwantitatieve resultaten; • Opmerkingen: de belangrijkste lijnen uit de open antwoorden; • Besluit: de afweging die bij de herziening is gemaakt; • Verwerking: de plaats waar het onderwerp in de kwaliteitscriteria terugkomt. De enquête is gebruikt als consultatiebron en niet als stemming.

Een meerderheid voor een antwoordoptie leidt daarom niet automatisch tot een kwaliteitsnorm. Uitkomsten zijn gewogen tegen wet- en regelgeving, professionele normen, de norm verantwoorde werktoedeling, rechtsbescherming van jeugdigen en de aard van gezinshuiszorg. Niet iedere vraag is door hetzelfde aantal respondenten beantwoord en bij verschillende vragen waren meerdere antwoorden mogelijk. Percentages moeten daarom steeds binnen de betreffende vraag worden gelezen. 2. Achtergrond van de respondenten De enquête bevatte eerst een aantal vragen om inzicht te krijgen in de achtergrond en werksituatie van de respondenten. Deze vragen hebben niet rechtstreeks tot kwaliteitsnormen geleid, maar waren van belang bij de interpretatie van de inhoudelijke antwoorden. Vraag | Uitkomst | Betekenis voor de herziening Respondenten werkten onder | De verschillen maakten duidelijk dat verschillende constructies: 16,67% | kwaliteitscriteria niet vanuit één vrijgevestigd, 10,42% vrijgevestigd met | organisatiemodel kunnen worden Volgens welke | personeel, 22,92% als onderaannemer, | geschreven.

In Bouwsteen IV is daarom constructie werkt jouw | 2,08% in loondienst, 21,88% als | scherper onderscheiden tussen de gezinshuis? | franchisenemer, 17,71% als | professionele verantwoordelijkheid van de franchisenemer én onderaannemer en | gezinshuisouder en de organisatorische 8,33% als franchisenemer en zelfstandig. | verantwoordelijkheid van de Meerdere antwoorden waren mogelijk. | jeugdhulpaanbieder. De variatie ondersteunde de keuze om niet 25,81% mbo-4, 9,68% hbo-associate | uit te gaan van één opleidingsniveau voor Wat is je hoogst | degree, 54,84% hbo | -bachelor, 1,08% wo- | alle gezinshuisouders, maar afgeronde opleiding? | bachelor en 8,60% wo | -master. | beroepskwalificatie, vakbekwaamheid, registratie en werktoedeling van elkaar te onderscheiden. Opleidingsrichtingen waren onder meer In welke richting is | jeugdzorg, pedagogiek, Social Work, SPH, | In Bouwsteen I is gekozen voor relevante deze opleiding | verpleegkunde, psychologie en onderwijs. | beroepskwalificaties en niet uitsluitend afgerond? | Daarnaast werden andere opleidingen en | voor één specifieke opleidingstitel. EVC-routes genoemd.

kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl | PAGINA 74 KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN | 2026 Vraag | Uitkomst | Betekenis voor de herziening De criteria moesten bruikbaar zijn voor Heb je een geldige SKJ | - | 66,67% SKJ, 5,88% BIG, 2,94% beide en | zowel geregistreerde als niet | - en/of BIG-registratie? | 24,51% geen SKJ/BIG | -registratie. | geregistreerde gezinshuisouders. Dit heeft geleid tot een expliciete uitwerking van beide professionele posities. Als twee | Dit bevestigde dat kwalificatie en gezinshuisouders actief | 36,27%: beiden; 53,92%: één van beiden; | registratie per persoon en per toebedeelde zijn: hebben beiden een | 1,96%: geen van beiden; 7,84%: niet van | verantwoordelijkheid moeten worden relevante | toepassing. | beoordeeld en niet alleen op het niveau beroepsopleiding en/of | van het gezinshuis als geheel. registratie? Verwerking: met name Bouwsteen I | – Vakbekwaamheid van de gezinshuisouder en Bouwsteen IV | – Professionele organisatie, verantwoordelijkheid en professionele autonomie. 3.

Vrijheid, veiligheid en pedagogische begrenzing Vraag 1 – Hoe duidelijk is het verschil tussen een pedagogische afspraak en een vrijheidsbeperkende maatregel? Antwoord | Percentage Heel duidelijk | 39,22% Redelijk duidelijk | 24,51% Soms lastig te beoordelen | 30,39% Vaak onduidelijk | 3,92% Helemaal niet duidelijk | 1,96% Opmerkingen Hoewel bijna twee derde het onderscheid heel of redelijk duidelijk vindt, ervaart ruim een derde in meer of mindere mate onduidelijkheid. Dit bleek vooral samen te hangen met de vraag wanneer gewone opvoeding, begrenzing of een huisregel overgaat in een beperking van een recht. Besluit Het onderscheid tussen pedagogisch handelen, huisregels, vrijwillige afspraken en vrijheidsbeperking moest in de herziene criteria duidelijker worden gemaakt. Verwerking Bouwsteen II – 2.7 Vrijheid, privacy en rechtsbescherming | en de bijbehorende veldnormen.

Vraag 2 – In welke situaties is het lastig te bepalen wat wel en niet is toegestaan? Situatie | Percentage Telefoongebruik beperken | 50,00% Internet/sociale media beperken | 42,16% Cameratoezicht/elektronische hulpmiddelen | 21,57% Op kamer blijven/afzondering | 14,71% kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl | PAGINA 75 KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 76 Situatie Percentage Contact met personen beperken 16,67% Weinig onduidelijkheid 36,27% Opmerkingen In de open antwoorden werden daarnaast voeding, kledingkeuze en vrijetijdsbesteding genoemd. Een terugkerend thema was de spanning tussen wat gezinshuisouders als normale opvoeding ervaren en wat binnen professionele jeugdhulp een beperking van autonomie of vrijheid kan betekenen. Besluit Niet iedere pedagogische grens is een vrijheidsbeperkende maatregel, maar een pedagogisch doel maakt een feitelijke beperking van een recht ook niet automatisch rechtmatig. De criteria moeten daarom uitgaan van de feitelijke gevolgen van een afspraak en van vrijwilligheid, rechtspositie en wettelijke bevoegdheid. Verwerking Bouwsteen II – 2.7 Vrijheid, privacy en rechtsbescherming. Daarin is onder meer verduidelijkt dat huisregels geen zelfstandige grond vormen voor beperking van vrijheid, privacy, communicatie of sociale contacten.

Vraag 3 – Wat gebeurt er bij een ernstig veiligheidsrisico en een overwogen ingrijpende maatregel? Antwoord Percentage Altijd overleg gedragswetenschapper 73,40% Niet geregistreerd; overleg geregistreerde verantwoordelijke 2,13% Meestal overleg, afhankelijk van situatie 11,70% Eerst eigen afweging, daarna overleg 12,77% Geen duidelijke werkwijze 0% Opmerkingen Respondenten beschreven vaak een bredere vorm van overleg: multidisciplinair overleg, gedragswetenschapper, gezinsvoogd, behandelaren, ouders en waar mogelijk de jeugdige zelf. Besluit Beschikbaarheid van consultatie en specialistische expertise is belangrijk. Tegelijk mag uit de veel voorkomende praktijk van overleg niet worden afgeleid dat de gedragswetenschapper automatisch professioneel eindverantwoordelijk is voor de gezinshuiszorg. Verwerking Bouwsteen I – verantwoorde werktoedeling; Bouwsteen II – vrijheid en rechtsbescherming; Bouwsteen IV – professionele samenwerking en professionele verantwoordelijkheid.

KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 77 Vraag 4 – Lukt het om bij veiligheidsrisico’s voor minder ingrijpende alternatieven te kiezen? Antwoord Percentage Altijd 27,45% Meestal 63,73% Nauwelijks 7,84% Niet 0,98% Besluit De uitkomst ondersteunt het uitgangspunt dat bij zorgen over veiligheid eerst wordt gezocht naar minder ingrijpende pedagogische, relationele of organisatorische alternatieven. Verwerking Bouwsteen II – 2.7 Vrijheid, privacy en rechtsbescherming. In de criteria is opgenomen dat bij een mogelijke beperking eerst minder ingrijpende alternatieven worden onderzocht. Vraag 5 – Wat is nodig om beter om te gaan met dilemma’s rond vrijheid, veiligheid en begrenzing? Gewenste ondersteuning Percentage Praktische voorbeelden 36,27% Beslisboom/stappenplan 33,33% Duidelijkere landelijke richtlijnen 32,35% Scholing/training 11,76% Juridische ondersteuning 10,78% Betere achterwacht 7,84% Sneller overleg gedragswetenschapper 6,86% Overige 29,41% Opmerkingen Naast behoefte aan duidelijkheid vroegen respondenten nadrukkelijk om professionele ruimte, vertrouwen en het voorkomen van regels die gewone opvoeding onmogelijk maken. Een deel gaf aan dat de bestaande kaders al werkbaar zijn wanneer professionals deze goed kennen en onderbouwen.

Besluit De kwaliteitscriteria moeten de professionele en juridische grenzen aangeven, maar niet voor iedere opvoedingssituatie een gedetailleerd handelingsvoorschrift bevatten. Praktische voorbeelden en een beslisboom zijn eerder geschikt als aanvullend implementatie-instrument dan als kwaliteitsnorm. Verwerking Bouwsteen II – 2.7 Vrijheid, privacy en rechtsbescherming en de bijbehorende veldnormen. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 78 4. Veiligheid en screening Vraag 1 – Moet veiligheid breder en doorlopend worden getoetst? Antwoord Percentage Huidige VOG voldoende 38,14% VGB toevoegen 20,62% Doorlopende justitiële screening 8,25% VGB én doorlopende screening 32,99% Opmerkingen De reacties liepen sterk uiteen. Een deel wilde verdergaande screening; anderen benadrukten dat VOG, VGB en formele controles geen garantie bieden voor veiligheid. Andere genoemde waarborgen waren zicht op de praktijk, gesprekken met jeugdigen, betrokkenheid van ketenpartners en een cultuur waarin signalen worden besproken. Besluit Geen nieuwe gezinshuis specifieke screeningseis opnemen zonder een duidelijke wettelijke of sector brede basis. Screening is één element van veiligheid en mag niet worden gelijkgesteld aan kwaliteitsborging als geheel. Verwerking Bouwsteen IV – 3.3 Kwaliteit en veiligheid – Screening en wettelijke voorwaarden voor inzet.

De VOG-verplichting is onderscheiden van beroepskwalificatie en vakbekwaamheid. Vraag 2 – Zou aanvullende screening alleen voor gezinshuizen moeten gelden? Antwoord Percentage Alleen gezinshuizen 3,92% Alle jeugdhulp met verblijf 26,47% Hele jeugdzorgketen 42,16% Geen wijziging nodig 27,45% Besluit De enquête geeft weinig steun voor een aanvullende maatregel die uitsluitend gezinshuizen betreft. Verwerking Geen afzonderlijke gezinshuis specifieke aanvullende screeningsnorm opgenomen. Vraag 3 – Open opmerkingen veiligheid en screening Hoofdlijnen uit de reacties De open opmerkingen laten vijf lijnen zien: • veiligheid kan niet uitsluitend met screening en papier worden geborgd; KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 79 • meer zicht op de dagelijkse praktijk en ervaringen van jeugdigen is nodig; • eventuele aanvullende screening zou breder dan alleen gezinshuizen moeten gelden; • privacy en proportionaliteit moeten worden bewaakt; • verantwoordelijkheid van zorgaanbieders en ketenpartners voor kwaliteit en signalering verdient aandacht. Besluit en verwerking Deze reacties zijn verwerkt in de bredere benadering van kwaliteit en veiligheid in Bouwsteen IV, waaronder veiligheidsmanagement, incidenten, kwaliteitscyclus, interne en externe kwaliteitstoetsing en duidelijke organisatorische verantwoordelijkheid. 5.

Seksuele ontwikkeling en sociale veiligheid Vraag 1 – In hoeverre is gezonde seksuele ontwikkeling onderdeel van de dagelijkse begeleiding? Antwoord Percentage Structureel 43,56% Regelmatig wanneer onderwerp zich aandient 52,48% Af en toe 2,97% Nauwelijks 0,99% Besluit Aandacht voor seksuele ontwikkeling hoort bij het gewone pedagogische en sociale leefklimaat en niet alleen bij incidenten. Verwerking Bouwsteen II – 2.6 Sociaal leefklimaat. Daarin is expliciet aandacht opgenomen voor lichamelijke en seksuele ontwikkeling, relaties, intimiteit, grenzen en weerbaarheid. Vraag 2 – Hoe vaak is sprake geweest van seksueel grensoverschrijdend gedrag? Antwoord Percentage Nooit 50,98% Een enkele keer 40,20% Meerdere malen 6,86% Regelmatig 1,96% Vaak 0% Besluit De uitkomst laat zien dat seksueel grensoverschrijdend gedrag niet in ieder gezinshuis voorkomt, maar voldoende voorkomt om signalering en professioneel handelen expliciet onderdeel van de criteria te maken.

KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 80 Vraag 3 – Zijn er afspraken of een werkwijze voor het voorkomen en signaleren van seksueel grensoverschrijdend gedrag? Antwoord Percentage Duidelijk en vastgelegd 67% In praktijk aanwezig, niet vastgelegd 23% Gedeeltelijk 7% Nee 3% Besluit De kwaliteitscriteria stellen het gewenste professionele resultaat centraal: signalen herkennen, bespreekbaar maken en opvolgen. Niet ieder gezinshuis hoeft daarvoor hetzelfde protocol of instrument te gebruiken. Verwerking Bouwsteen II – Sociaal leefklimaat en Bouwsteen IV – Kwaliteit en veiligheid. Vraag 4 – Wordt gebruikgemaakt van de richtlijn seksuele ontwikkeling? Antwoord Percentage Ja 57,84% Bekend, maar niet gebruikt 20,59% Niet bekend 21,57% Besluit De richtlijn kan een belangrijke professionele bron zijn, maar er is niet gekozen om één richtlijn of methode als verplichte werkwijze in de kwaliteitscriteria voor te schrijven. Vraag over gebruikte methoden en instrumenten Uit de open antwoorden blijkt dat respondenten verschillende methoden gebruiken om seksueel gedrag te beoordelen en bespreekbaar te maken. Het Vlaggensysteem wordt verreweg het vaakst genoemd. Daarnaast worden onder meer voorlichtingsboeken, spelmethodieken, therapie, scholing, eigen materialen en overleg met gedragswetenschappers genoemd.

Besluit Geen verplichte methodiek voorschrijven. Het professionele handelen moet aansluiten bij leeftijd, ontwikkeling, situatie en zorgvraag. Open opmerkingen seksuele ontwikkeling Hoofdlijnen Respondenten benadrukken: • normaliseren en bespreekbaar maken van seksualiteit; KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 81 • aansluiten bij leeftijd en ontwikkeling; • beschikbaarheid van praktische materialen; • deskundigheid bij trauma of seksueel misbruik; • specialistische ondersteuning wanneer de problematiek daarom vraagt; • voorkomen van een te protocollaire benadering. Verwerking De criteria formuleren de inhoudelijke opdracht, maar laten ruimte voor verschillende professionele methodieken. 6. Omvang van het gezinshuis Vraag 1 – Hoeveel geplaatste jeugdigen wonen in het gezinshuis? Aantal Percentage 1 6,32% 2 5,26% 3 16,84% 4 31,58% 5 14,74% 6 25,26% Daarnaast werden in open antwoorden aantallen boven zes genoemd, soms in combinatie met zelfstandigheidsvoorzieningen of andere organisatorische constructies. Betekenis Vier en zes geplaatste jeugdigen waren binnen de antwoordcategorieën het meest voorkomend. De antwoorden maakten tevens zichtbaar dat feitelijke organisatievormen uiteenlopen.

Vraag 2 – Wordt goede gezinshuiszorg moeilijker naarmate meer jeugdigen in het gezinshuis wonen? Antwoord Percentage Ja 43,84% Nee 56,16% Opmerkingen De open antwoorden nuanceren deze tweedeling sterk. Genoemd worden zorgzwaarte, leeftijd, combinatie van jeugdigen, onderlinge dynamiek, eigen kinderen, personeel, aantal gezinshuisouders, beschikbare tijd en matching. Meerdere respondenten geven aan dat een kleiner aantal jeugdigen met complexe zorg zwaarder kan zijn dan een groter aantal met minder intensieve zorgvragen. Andere respondenten wijzen erop dat bij grotere aantallen de persoonlijke aandacht en het gezinsgerichte karakter onder druk kunnen komen te staan. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 82 Besluit Niet uitsluitend het aantal jeugdigen bepaalt of gezinshuiszorg verantwoord kan worden uitgevoerd. Vraag 3 – Moet maximaal zes een harde landelijke norm worden? Antwoord Percentage Ja, zonder uitzonderingen 21,57% Ja, maar uitzonderingen mogelijk 32,35% ‘Pas toe of leg uit’ voldoende 40,20% Geen landelijk maximum 5,88% Besluit Zes wordt als uitgangspunt opgenomen en niet als absolute grens. Verwerking Bouwsteen III – Passende zorg en zorgvuldige matching. Een gezinshuis biedt als uitgangspunt plaats aan maximaal zes geplaatste jeugdigen.

Afwijking moet worden gemotiveerd en beoordeeld op onder andere kwaliteit, veiligheid, individuele aandacht, relationele continuïteit en gezinsgericht karakter. Vraag 4 – Wanneer kan meer dan zes aanvaardbaar zijn? Situatie Percentage Broertjes en zusjes bijeen houden 81,37% Tijdelijke crisis/overbrugging 66,67% Extra professionele bezetting 47,06% Lage zorgzwaarte 42,16% Opmerkingen Daarnaast werden draagkracht, aantal gezinshuisouders, leeftijd, zelfstandigheid van jongeren en de specifieke inrichting van het gezinshuis genoemd. Besluit Geen limitatieve uitzonderingsgronden opnemen. Een afwijking moet worden gebaseerd op een professionele afweging van de concrete situatie. Vraag 5 – Open opmerkingen over omvang Hoofdlijnen De 31 open reacties laten drie hoofdposities zien: • een deel vindt zes of zelfs vier de grens om het gezinsgerichte karakter en individuele aandacht te behouden; • een deel vindt zes een goed uitgangspunt mits uitzonderingen mogelijk zijn; KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 83 • een deel vindt een numerieke grens te simplistisch en wil vooral beoordelen op zorgzwaarte, draagkracht, personele inzet, eigen kinderen en organisatie.

Ook werd verschillende malen opgemerkt dat bij een grotere groep en veel personele inzet de vraag ontstaat of nog van gezinshuiszorg kan worden gesproken of eerder van groepsgerichte residentiële zorg. Verwerking Deze opmerkingen zijn rechtstreeks herkenbaar in de uiteindelijke norm: bij meer dan zes wordt niet alleen gekeken of de zorg veilig kan worden uitgevoerd, maar ook of het karakter van gezinshuiszorg behouden blijft. 7. Opleiding, beroepskwalificatie en registratie Vraag 1 – Wat zou de minimale opleidingseis moeten zijn? Antwoord Percentage Geen formele opleidingseis 4,55% Relevante mbo-4-opleiding 57,95% Relevante hbo-opleiding 37,50% Relevante wo-opleiding 0% Opmerkingen Veel respondenten benadrukten dat naast opleiding ook werkervaring, werk- en denkniveau, pedagogische kwaliteiten, persoonlijke geschiktheid, reflectie en bijscholing belangrijk zijn. Sommigen pleitten voor hbo; anderen waarschuwden dat een hbo-eis goede mbo-4-gezinshuisouders zou uitsluiten. Besluit Geen algemene hbo-verplichting invoeren. Minimaal een relevante beroepskwalificatie op mbo-4- niveau blijft mogelijk. Verwerking Bouwsteen I – 3.1.2 Niet-SKJ/BIG-geregistreerde gezinshuisouder. Een niet-geregistreerde gezinshuisouder beschikt ten minste over een relevante erkende mbo-4-beroepskwalificatie of relevante hbo-/wo-opleiding.

Vraag 2 – Moet minimaal één gezinshuisouder SKJ- of BIG-geregistreerd zijn? Antwoord Percentage Ja 63,73% Nee 32,35% Beide gezinshuisouders 3,92% KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 84 Besluit De meerderheid ondersteunt registratie van minimaal één gezinshuisouder, maar de kwaliteitscriteria koppelen registratie niet uitsluitend aan de aanwezigheid van “één geregistreerde persoon in het gezinshuis”. De norm verantwoorde werktoedeling bepaalt voor welke werkzaamheden en verantwoordelijkheden registratie nodig is. Verwerking Bouwsteen I – 3.1.4 Borging verantwoorde werktoedeling. Vraag 3 – Kan aantoonbare werkervaring een ontbrekende beroepsopleiding vervangen? Antwoord Percentage Ja, volledig 28,42% Ja, mits officieel vormgegeven 65,26% Nee 6,32% Opmerkingen Genoemd werden EVC, ervaringsportfolio’s, assessments, aanvullende scholing, coaching en begeleiding. Een deel van de respondenten vond dat altijd een basisopleiding nodig blijft. Besluit Deze meerderheidsuitkomst is niet één-op-één overgenomen. Beroepskwalificatie blijft een afzonderlijke voorwaarde voor professionele gezinshuiszorg. Werkervaring, scholing en professionele ontwikkeling dragen bij aan vakbekwaamheid, maar een algemene competentie- of geschiktheidstoets vervangt een ontbrekende beroepskwalificatie niet.

Verwerking Bouwsteen I – 3.1.3 Beroepskwalificatie is een voorwaarde voor professionele gezinshuiszorg. Vraag 4 – Overige opmerkingen over opleiding en registratie Hoofdlijnen De reacties laten een breed debat zien over: • de waarde en beperkingen van SKJ-registratie; • erkenning van mbo-4-professionals; • EVC en alternatieve opleidingsroutes; • het belang van praktijkervaring; • permanente scholing en intervisie; • professionele status van gezinshuisouders in de keten; • het verschil tussen formele kwalificatie en persoonlijke geschiktheid; • Registerplein als mogelijke borging van professionele ontwikkeling. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 85 Er was geen eenduidige visie op de waarde van SKJ-registratie, maar wel breed aandacht voor blijvende professionele ontwikkeling en vakbekwaamheid. Besluit Beroepskwalificatie, beroepsregistratie en vakbekwaamheid zijn in de herziene criteria nadrukkelijk van elkaar onderscheiden. Voor niet-SKJ/BIG-geregistreerde gezinshuisouders is Registerplein opgenomen als borging van blijvende professionele ontwikkeling. Daarbij is expliciet gemaakt dat Registerplein geen SKJ/BIG- registratie vervangt en de gezinshuisouder niet tot geregistreerde professional maakt in de zin van de norm verantwoorde werktoedeling. 8.

Professionele positie en norm verantwoorde werktoedeling Vraag 1 – Is het verschil tussen een geregistreerde en niet-geregistreerde gezinshuisouder bekend? Antwoord Percentage Ja 62,75% Enigszins 21,57% Nee 15,69% Besluit De professionele positie van beide groepen moest duidelijker worden beschreven. Verwerking Bouwsteen I – afzonderlijke paragrafen voor SKJ/BIG-geregistreerde en niet-SKJ/BIG- geregistreerde gezinshuisouders. Vraag 2 – Is de norm verantwoorde werktoedeling bekend? Antwoord Percentage Goed bekend 24,51% Globaal bekend 33,33% Van gehoord, inhoud niet precies bekend 29,41% Niet bekend 12,75% Besluit Het enkele noemen van de norm is onvoldoende. De kwaliteitscriteria moeten uitleggen wat deze norm voor gezinshuiszorg betekent. Verwerking Bouwsteen I – 3.1.4 Borging verantwoorde werktoedeling: verdeling van werkzaamheden, professionele verantwoordelijkheden, regie, informatie-uitwisseling, overleg, bereikbaarheid en vakbekwaamheid. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 86 Vraag 3 – Open opmerkingen over werktoedeling Hoofdlijnen Respondenten benadrukken dat de norm moet aansluiten bij de gezinshuispraktijk en ruimte moet laten voor deskundigheid en ervaring van niet-geregistreerde gezinshuisouders. Tegelijk wordt professionele ondersteuning en duidelijke verantwoordelijkheidsverdeling belangrijk gevonden.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://rijswijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/e5743980-02d8-4730-b75b-0131d18e2406?agendaItemId=e756ab6f-8852-4a49-a8d6-422efd5810e8