CConstaterende datRijswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

RA 26 080 Bijlage A - Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2026

Forum Samenleving 17 november 2026, gemeente RijswijkBij agendapunt: Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening30.933 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

spanningen tussen bewoners; • Besteedt, passend bij leeftijd en ontwikkeling, aandacht aan lichamelijke en seksuele ontwikkeling, relaties, intimiteit, persoonlijke grenzen en weerbaarheid en handelt bij signalen van seksuele onveiligheid of grensoverschrijdend gedrag; • Brengt bij plaatsing en bij veranderingen risico’s in het samenleven in beeld en betrekt daarbij de onderlinge dynamiek tussen jeugdigen en andere bewoners; • Weegt bij keuzes voor een individuele jeugdige ook de veiligheid, het welzijn, de privacy en de belangen van andere jeugdigen en bewoners mee en zoekt bij spanningen naar pedagogische, relationele of organisatorische oplossingen; • Bespreekt met jeugdigen hoe zij het samenleven, de sociale veiligheid en de afspraken ervaren en stelt deze waar nodig bij; • Schakelt aanvullende deskundigheid in wanneer spanningen, onderlinge dynamiek of veiligheidsrisico’s de eigen deskundigheid of verantwoordelijkheid overstijgen; • Beoordeelt, wanneer de veiligheid of kwaliteit van het leefklimaat onvoldoende kan worden geborgd, welke aanpassing van de zorg of organisatie nodig is en of voortzetting van de plaatsing verantwoord is.

3.7 Vrijheid, privacy en rechtsbescherming De gezinshuisouder en zorgaanbieder: • Respecteren de vrijheid, lichamelijke integriteit, privacy, communicatie en autonomie van iedere jeugdige; • Bieden jeugdigen, passend bij leeftijd, ontwikkeling en rechtspositie, ruimte voor eigen keuzes en zeggenschap en betrekken hen bij afspraken en beslissingen die hen aangaan; • Onderscheiden huisregels en pedagogische afspraken van vrijwillige individuele afspraken en van maatregelen die rechten of vrijheden beperken; KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 41 • Zorgen ervoor dat individuele afspraken die gevolgen hebben voor vrijheid of privacy een doel hebben, begrijpelijk zijn en alleen als vrijwillig gelden wanneer de jeugdige vrij kan instemmen, weigeren en de afspraak kan heroverwegen; • Gebruiken huisregels niet als zelfstandige grond voor het beperken van bewegingsvrijheid, privacy, communicatie, sociale contacten of andere rechten; • Passen in een open gezinshuis geen vrijheidsbeperkende maatregelen tegen de wil van een jeugdige toe zonder wettelijke grondslag; opname in het hulpverleningsplan, toestemming van ouders of vertegenwoordigers, instemming van een gedragswetenschapper of multidisciplinair overleg, een besluit van de zorgaanbieder of een veiligheidsargument vormt op zichzelf geen wettelijke grondslag; • Zoeken bij zorgen over

veiligheid, gedrag of begeleiding eerst naar vrijwillige, pedagogische, relationele of organisatorische alternatieven die de rechten en vrijheden van de jeugdige zo min mogelijk beperken; • Passen geen cameratoezicht toe in woon-, slaap- of andere leefruimten van jeugdigen zonder wettelijke grondslag; • Gaan zorgvuldig om met andere vormen van toezicht en monitoring, zoals locatiegegevens, digitale communicatie, apparaten, internetgebruik en technische hulpmiddelen, en wegen daarbij doel, noodzaak, proportionaliteit, privacy en rechtspositie; • Respecteren de kamer, persoonlijke bezittingen en digitale gegevens van de jeugdige en doorzoeken deze niet of nemen eigendommen niet in zonder toestemming of andere rechtmatige grond; • Zorgen ervoor dat jeugdigen weten welke afspraken gelden, welke rechten zij hebben en waar zij terechtkunnen met vragen, bezwaren of klachten; signalen en bezwaren over privacy, toezicht of beperkingen worden besproken en leiden waar nodig tot aanpassing van het handelen; • Kennen de grenzen van de eigen professionele en wettelijke bevoegdheid en schakelen professionele of juridische deskundigheid in bij twijfel over vrijheid, privacy, dwang, toezicht of andere beperkingen van rechten. Toelichting: Niet de benaming van een afspraak of maatregel is bepalend, maar het feitelijke effect ervan op de jeugdige.

Een afspraak die als huisregel, veiligheidsafspraak of pedagogische afspraak wordt aangeduid, kan in de praktijk toch een vrijheidsbeperkend karakter hebben wanneer een jeugdige hier niet daadwerkelijk van kan afwijken. 3.8 Lerend gezinshuis De gezinshuisouder en zorgaanbieder: • Brengen periodiek en systematisch in kaart hoe jeugdigen het leefklimaat en de dagelijkse zorg ervaren, op een wijze die past bij hun leeftijd, ontwikkeling en communicatiemogelijkheden; • Gebruiken de uitkomsten om samen met jeugdigen te bespreken wat goed gaat, wat verbetering vraagt en welke aanpassingen nodig zijn; • Leggen relevante verbeterpunten, besluiten en afspraken vast en volgen of afgesproken verbeteringen daadwerkelijk worden uitgevoerd en het beoogde effect hebben; • Maken, waar een passend en bruikbaar instrument beschikbaar is, gebruik van een gevalideerd of anderszins onderbouwd instrument om ervaringen met het leefklimaat systematisch in beeld te brengen; • Signaleren tijdig veranderingen in veiligheid, leefklimaat, onderlinge verhoudingen, professionele belastbaarheid, beschikbare capaciteit en ondersteuning; KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 42 • Beoordelen na ingrijpende gebeurtenissen welke gevolgen deze hebben voor de jeugdigen, het leefklimaat, de beschikbare professionele capaciteit en de continuïteit van de zorg; • Nemen naar

aanleiding van evaluaties, signalen of gebeurtenissen waar nodig maatregelen om veiligheid, stabiliteit, kwaliteit en continuïteit te herstellen of te versterken; • Betrekken tijdig aanvullende professionele deskundigheid of ondersteuning wanneer veranderingen, spanningen of risico’s de eigen deskundigheid, capaciteit of professionele verantwoordelijkheid overstijgen; • Benutten evaluaties, incidenten, signalen, klachten, ervaringen en andere relevante informatie aantoonbaar voor het leren en verbeteren van de kwaliteit van de gezinshuiszorg; • Evalueren genomen verbetermaatregelen en stellen deze bij wanneer blijkt dat zij onvoldoende bijdragen aan een veiliger en stabieler leefklimaat dat de ontwikkeling en het welzijn van jeugdigen ondersteunt.

3.9 Eigen kinderen van gezinshuisouders De gezinshuisouder: • Betrekt, passend bij leeftijd en ontwikkeling, de ervaringen, wensen en grenzen van de eigen kinderen bij keuzes die van invloed zijn op het dagelijks samenleven in het gezinshuis; • Bespreekt periodiek met de eigen kinderen hoe zij het samenleven ervaren en is alert op signalen van onveiligheid, aanhoudende spanning, verlies van privacy of beperkingen in hun ontwikkeling, sociale leven of relatie met hun ouder(s); • Zorgt ervoor dat eigen kinderen geen professionele zorgtaken of verantwoordelijkheden krijgen en niet structureel worden ingezet of belast om de zorg voor geplaatste jeugdigen mogelijk te maken; • Beschermt de privacy van de eigen kinderen en zorgt ervoor dat zij niet meer informatie over geplaatste jeugdigen ontvangen dan voor het dagelijks samenleven noodzakelijk is; • Houdt bij matching, nieuwe plaatsingen, veranderingen in zorgzwaarte en andere wezenlijke veranderingen rekening met de mogelijke gevolgen voor de veiligheid, het welzijn, de privacy en de ontwikkeling van de eigen kinderen en voor het functioneren van het gezinshuis als geheel; • Zorgt ervoor dat eigen kinderen voldoende ruimte behouden voor hun eigen ontwikkeling, sociale relaties, vrije tijd, hobby’s, privacy en relatie met hun ouder(s); • Organiseert bewust tijd, aandacht en gezamenlijke activiteiten met de eigen kinderen die niet

in het teken staan van de professionele zorgtaak; • Signaleert wanneer gedrag van een geplaatste jeugdige de veiligheid, grenzen of het welzijn van eigen kinderen aantast, neemt deze signalen serieus en zorgt voor maatregelen die verdere belasting of onveiligheid voorkomen; • Beoordeelt bij aanhoudende of ernstige belasting welke aanpassing van de zorg, ondersteuning, organisatie of plaatsingssituatie nodig is. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 43 Bouwsteen III: Positie van de jeugdige en diens ouders 1. Context Positie van de jeugdige en diens ouders Iedere jeugdige in een gezinshuis heeft een individueel hulpverleningsplan waarin de doelen van de gezinshuiszorg, ondersteuningsbehoeften, afspraken, verantwoordelijkheden en evaluatiemomenten zijn vastgelegd. Het plan komt tot stand met de jeugdige en, afhankelijk van leeftijd, ontwikkeling, gezag en rechtspositie, diens ouders of vertegenwoordigers. Waar nodig worden andere belangrijke personen en betrokken professionals betrokken. De jeugdige en diens ouders of vertegenwoordigers worden overeenkomstig hun positie betrokken bij beslissingen over de hulp. Hun ervaringen, wensen en doelen worden meegewogen. Dit betekent niet dat alle betrokkenen dezelfde professionele of juridische verantwoordelijkheid of beslissingsbevoegdheid hebben.

Wanneer de gezinshuisouder geregistreerde professional is, draagt deze overeenkomstig Bouwsteen I in beginsel de professionele verantwoordelijkheid en regie voor het hulpverleningsplan van de gezinshuiszorg. Een gedragswetenschapper of andere professional neemt deze verantwoordelijkheid niet automatisch over. Een andere verdeling van professionele verantwoordelijkheden wordt inhoudelijk gemotiveerd en vastgelegd. Wanneer de gezinshuisouder niet geregistreerd is, draagt deze vanuit de dagelijkse gezinshuiszorg bij aan het hulpverleningsplan binnen de eigen beroepskwalificatie en vakbekwaamheid. Voor werkzaamheden of verantwoordelijkheden waarvoor de norm verantwoorde werktoedeling een geregistreerde professional vereist, wordt deze ingeschakeld. Gezinshuiszorg vindt plaats in een gezamenlijke woon- en leefomgeving. De wensen, rechten en ondersteuningsbehoeften van een jeugdige worden daarom ook afgewogen tegen diens veiligheid en ontwikkeling en de rechten en belangen van andere bewoners. Deze afwegingen worden gemotiveerd en met respect voor de rechtspositie van de jeugdige gemaakt. Deze bouwsteen beschrijft hoe participatie, zeggenschap en rechtspositie van jeugdigen en ouders worden geborgd en hoe professionele en juridische verantwoordelijkheden van elkaar worden onderscheiden. 2.

Beschrijving van kwaliteit: positie, participatie en rechtsbescherming van jeugdige en ouders 2.1 Basisrechten, informatie en participatie Iedere jeugdige in een gezinshuis heeft recht op veilige en verantwoorde jeugdhulp, respect voor de persoonlijke levenssfeer, lichamelijke integriteit, identiteit en autonomie en op een bejegening die aansluit bij leeftijd, ontwikkeling, achtergrond en ondersteuningsbehoefte. De uitwerking van privacy, autonomie, vrijheid en het woon- en leefklimaat is opgenomen in Bouwsteen II – Leefklimaat in gezinshuizen. De jeugdige wordt betrokken bij beslissingen over de eigen hulp en het dagelijks leven. Informatie wordt tijdig en begrijpelijk gegeven. De jeugdige krijgt ruimte om wensen, ervaringen, zorgen, KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 44 voorkeuren en bezwaren kenbaar te maken en krijgt uitleg over wat met deze inbreng wordt gedaan. Deze ervaringen worden ook benut bij het evalueren en verbeteren van de hulp. Ouders of andere wettelijke vertegenwoordigers worden betrokken overeenkomstig hun juridische positie. De rechten op informatie, inspraak, toestemming, dossierinzage en besluitvorming hangen onder meer samen met de leeftijd en ontwikkeling van de jeugdige, het gezag en de juridische situatie.

De jeugdige en diens ouders of vertegenwoordigers worden geïnformeerd over de rechten die voor hen gelden bij de hulp, het hulpverleningsplan, toestemming en het dossier. Wanneer een verzoek niet kan worden gehonoreerd of van de inbreng van de jeugdige, ouder of vertegenwoordiger wordt afgeweken, wordt dit begrijpelijk toegelicht voor zover de betrokkene recht heeft op die informatie. Participatie betekent niet dat alle betrokkenen dezelfde professionele, organisatorische of juridische verantwoordelijkheid of beslissingsbevoegdheid hebben. 2.2 Onafhankelijke vertrouwenspersoon en klachten Iedere jeugdige en ouder die met gezinshuiszorg te maken heeft, wordt tijdig en begrijpelijk geïnformeerd over het recht op ondersteuning door de onafhankelijke vertrouwenspersoon voor de jeugdhulp en over de wijze waarop deze rechtstreeks kan worden bereikt. De onafhankelijke vertrouwenspersoon is zonder onnodige drempels toegankelijk. Een jeugdige of ouder heeft geen toestemming van de gezinshuisouder of zorgaanbieder nodig om contact op te nemen en krijgt hiervoor passende privacy en gelegenheid. Een jeugdige kan daarnaast een eigen vertrouwd persoon uit familie, netwerk of omgeving hebben. Deze persoonlijke vertrouwensfiguur kan de jeugdige ondersteunen, maar vervangt niet de onafhankelijke vertrouwenspersoon die vanuit de jeugdhulp beschikbaar is.

Jeugdigen en ouders worden tevens geïnformeerd over de geldende klachtenregeling, de wijze waarop zij onvrede of een klacht kenbaar kunnen maken en de mogelijkheden om daarbij onafhankelijke ondersteuning te ontvangen. Het indienen van een klacht of het benaderen van een vertrouwenspersoon heeft geen negatieve gevolgen voor de bejegening of hulpverlening. 2.3 Passende zorg en zorgvuldige matching Een plaatsing in een gezinshuis vindt plaats na een professionele afweging of de ontwikkelings- en ondersteuningsbehoeften, het perspectief en de risico’s van de jeugdige aansluiten bij de deskundigheid, capaciteit, ondersteuning, samenstelling en uitvoerbaarheid van het gezinshuis. Daarbij wordt ook beoordeeld welke begeleiding, behandeling, deskundigheid of samenwerking nodig is om verantwoorde gezinshuiszorg te bieden. Bij de matching worden de gevolgen van een plaatsing voor andere jeugdigen en bewoners, eigen kinderen van de gezinshuisouder, de onderlinge dynamiek, veiligheid en het functioneren van het gezinshuis als geheel meegewogen. Een gezinshuis biedt als uitgangspunt plaats aan maximaal zes geplaatste jeugdigen.

Het verantwoorde aantal wordt mede bepaald door de ondersteuningsbehoeften van de jeugdigen, de samenstelling van het gezinshuis, de aanwezigheid van eigen kinderen, de beschikbare capaciteit en ondersteuning, de personele inzet en de mogelijkheid om iedere jeugdige aandacht, nabijheid en continuïteit te bieden. Van het uitgangspunt van maximaal zes geplaatste jeugdigen kan gemotiveerd worden afgeweken wanneer de kwaliteit en veiligheid van de zorg, de aandacht voor iedere jeugdige, de continuïteit van relaties en het gezinsgerichte karakter gewaarborgd blijven. Bij meer dan zes geplaatste jeugdigen wordt beoordeeld of de omvang, samenstelling en personele inzet nog passen bij gezinshuiszorg en of de dagelijkse opvoeding, begeleiding en ondersteuning nog hoofdzakelijk vanuit duurzame relaties en KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 45 het gezamenlijke gezinsgerichte leven worden geboden, en niet het karakter krijgen van groepsgerichte residentiële zorg. De jeugdige en, overeenkomstig leeftijd, ontwikkeling en juridische positie, diens ouders worden betrokken bij de voorbereiding en besluitvorming over de plaatsing. Zij krijgen begrijpelijke informatie over het gezinshuis, de samenstelling, het dagelijks leven en de zorg. Waar mogelijk vindt vooraf een kennismaking plaats.

Een plaatsing vindt alleen plaats wanneer de benodigde gezinshuiszorg verantwoord kan worden geboden of wanneer noodzakelijke aanvullende deskundigheid en ondersteuning zijn georganiseerd. Matching is daarmee een kwaliteits- en veiligheidsafweging en niet alleen de vraag of een jeugdige bij een gezinshuis ‘past’. De passendheid van de plaatsing wordt opnieuw beoordeeld wanneer de zorgvraag, samenstelling, veiligheid, capaciteit of andere omstandigheden veranderen. 2.4 Positie van ouders en netwerk Ouders en familie maken deel uit van de levensgeschiedenis en identiteit van de jeugdige en kunnen, ook wanneer de jeugdige niet bij hen woont, van belangrijke betekenis zijn voor diens ontwikkeling, verbondenheid en welzijn. De gezinshuisouder erkent deze betekenis en werkt, binnen de juridische en inhoudelijke kaders rond de jeugdige, waar mogelijk met ouders en andere belangrijke personen samen. De jeugdige en diens ouders worden overeenkomstig hun positie betrokken bij het opstellen, uitvoeren en evalueren van de hulp. Hun kennis, ervaringen, wensen, zorgen en perspectieven worden serieus meegewogen. Gezamenlijke besluitvorming wordt zoveel mogelijk nagestreefd. Daarbij wordt duidelijk onderscheid gemaakt tussen informatie ontvangen, meepraten, instemmen en formeel beslissen.

Wie bevoegd is een besluit te nemen, hangt af van de aard van het besluit, de leeftijd en rechtspositie van de jeugdige, het gezag en de professionele en wettelijke verantwoordelijkheid van de betrokkenen. Met ouders worden, waar passend, duidelijke afspraken gemaakt over hun rol bij de opvoeding en begeleiding, informatie-uitwisseling, contact met de jeugdige, deelname aan belangrijke gebeurtenissen en samenwerking met het gezinshuis. Deze afspraken zijn voor alle betrokkenen begrijpelijk en worden aangepast wanneer omstandigheden of juridische posities wijzigen. De jeugdige wordt niet in een positie gebracht waarin deze het gevoel krijgt te moeten kiezen tussen ouders, familie, het gezinshuis of andere belangrijke personen. Verschillen van inzicht tussen volwassenen worden zoveel mogelijk buiten de jeugdige om professioneel besproken. 2.5 Hulpverleningsplan en gezamenlijke besluitvorming Iedere jeugdige beschikt over een actueel individueel hulpverleningsplan voor de gezinshuiszorg. Het hulpverleningsplan komt tot stand in samenspraak met de jeugdige en, overeenkomstig leeftijd, ontwikkeling, gezag en rechtspositie, diens ouders of vertegenwoordigers. De inbreng van de jeugdige en ouders wordt zichtbaar meegewogen. Waar relevant worden andere belangrijke personen en betrokken professionals bij het plan betrokken.

De jeugdige krijgt uitleg over de doelen en afspraken in het plan en over wat van de verschillende betrokkenen wordt verwacht. Het plan wordt periodiek en bij relevante veranderingen in ontwikkeling, zorgvraag, risico’s, perspectief of omstandigheden geëvalueerd en waar nodig bijgesteld. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 46 Wanneer een professioneel of juridisch besluit afwijkt van de wens van de jeugdige of diens ouders, wordt dit begrijpelijk toegelicht en is duidelijk wie bevoegd en verantwoordelijk is voor het besluit. Wanneer de gezinshuisouder geregistreerde professional is, draagt deze overeenkomstig Bouwsteen I in beginsel de professionele verantwoordelijkheid en regie voor het hulpverleningsplan van de gezinshuiszorg. De gezinshuisouder stelt het plan binnen de eigen professionele verantwoordelijkheid op, stelt het vast, evalueert het en stelt het waar nodig bij. Aanvullende specialistische deskundigheid wordt betrokken wanneer de aard of complexiteit van de zorg, de grenzen van de eigen vakbekwaamheid of de ondersteuningsbehoeften van de jeugdige daarom vragen. De betrokkenheid van een gedragswetenschapper, behandelaar of andere professional leidt niet automatisch tot overdracht van de professionele verantwoordelijkheid voor het hulpverleningsplan van de gezinshuiszorg.

Wanneer deze verantwoordelijkheid vanwege inhoudelijke redenen anders wordt belegd, is duidelijk waarom, bij wie en voor welke werkzaamheden of beslissingen. Wanneer de gezinshuisouder niet geregistreerd is, levert deze vanuit de dagelijkse professionele opvoeding, begeleiding en ondersteuning zelfstandig een inhoudelijke bijdrage aan het opstellen, uitvoeren, evalueren en bijstellen van het hulpverleningsplan. Voor werkzaamheden en professionele verantwoordelijkheden waarvoor op grond van de norm verantwoorde werktoedeling een geregistreerde professional noodzakelijk is, wordt deze betrokken. Wanneer een gecertificeerde instelling betrokken is, worden het hulpverleningsplan van de gezinshuiszorg en het plan of kader waarvoor de gecertificeerde instelling verantwoordelijk is inhoudelijk op elkaar afgestemd. De onderscheiden professionele en juridische verantwoordelijkheden blijven daarbij herkenbaar. De wettelijke verantwoordelijkheid of regierol van de gecertificeerde instelling leidt binnen dit kwaliteitskader niet automatisch tot overdracht van de professionele verantwoordelijkheid voor het hulpverleningsplan van de gezinshuiszorg aan de gecertificeerde instelling, een gedragswetenschapper of een andere professional.

2.6 Perspectief, continuïteit en overgangen Voor iedere jeugdige wordt zo vroeg mogelijk duidelijkheid nagestreefd over het perspectief van verblijf en opgroeien. Dit kan onder meer terugkeer naar ouders, langdurig verblijf in het gezinshuis of een andere passende woon- en opvoedplek betreffen. Perspectiefbesluiten worden zorgvuldig voorbereid en genomen binnen de daarvoor geldende professionele en juridische verantwoordelijkheden. De jeugdige en diens ouders worden hierbij passend bij hun positie betrokken. De gezinshuisouder levert vanuit de dagelijkse professionele opvoeding, begeleiding en ondersteuning een wezenlijke inhoudelijke bijdrage door observaties en professionele afwegingen over ontwikkeling, behoeften, relaties, veiligheid en mogelijkheden van de jeugdige in te brengen. Professionele oordelen vanuit de gezinshuiszorg en formele juridische besluiten over bijvoorbeeld verblijf, gezag of kinderbeschermingsmaatregelen worden van elkaar onderscheiden. De gezinshuisouder neemt geen juridische beslissingen waarvoor een andere persoon, organisatie of rechter bevoegd is. Continuïteit van opvoeding, relaties, onderwijs, behandeling en ondersteuning weegt zwaar bij besluiten over voortzetting, wijziging of beëindiging van een plaatsing.

Een wijziging van verblijf vindt plaats op basis van een zorgvuldige afweging van de behoeften, veiligheid, ontwikkeling en het perspectief van de jeugdige en niet uitsluitend vanwege organisatorische of financiële overwegingen. Wanneer voortzetting van een plaatsing onder druk staat, wordt tijdig onderzocht welke aanvullende ondersteuning, deskundigheid, aanpassing van de zorg of organisatorische oplossing kan bijdragen aan KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 47 het verantwoord voortzetten van de plaatsing. Daarbij wordt ook rekening gehouden met de duurzame uitvoerbaarheid zoals beschreven in Bouwsteen II. Wanneer beëindiging of overplaatsing noodzakelijk is, wordt deze zorgvuldig en zoveel mogelijk tijdig voorbereid. Er wordt naar een passende vervolgplek gezocht, relevante kennis en afspraken worden zorgvuldig overgedragen en de jeugdige wordt op een bij leeftijd en ontwikkeling passende wijze voorbereid en ondersteund. Wanneer acute veiligheid onmiddellijk handelen vereist, kan een versnelde overgang noodzakelijk zijn. Ook dan worden noodzakelijke zorg, informatieoverdracht en ondersteuning zo goed mogelijk geborgd.

Waar mogelijk wordt aandacht besteed aan het behouden van voor de jeugdige betekenisvolle relaties na vertrek uit het gezinshuis, waaronder relaties met de gezinshuisouder, andere bewoners en personen uit het netwerk, wanneer dit passend en gewenst is. 2.7 Duidelijkheid over gezag, regie en professionele verantwoordelijkheid Voor iedere jeugdige is duidelijk wie het gezag uitoefent, wie welke juridische beslissingen mag nemen en welke gevolgen dit heeft voor informatie, toestemming en betrokkenheid bij de hulp. Deze informatie is bekend bij de jeugdige, diens ouders of vertegenwoordigers, de gezinshuisouder en andere relevante professionals. Het bieden van dagelijkse professionele opvoeding, begeleiding en ondersteuning geeft de gezinshuisouder op zichzelf geen ouderlijk gezag. Gezag, juridische beslissingsbevoegdheid, professionele verantwoordelijkheid van individuele professionals en organisatorische verantwoordelijkheid van de zorgaanbieder zijn verschillende verantwoordelijkheden en worden niet met elkaar verward. Voor de jeugdige en diens ouders is duidelijk welke professional professionele verantwoordelijkheid en regie draagt voor de gezinshuiszorg en het hulpverleningsplan en welke andere professionals voor specifieke onderdelen verantwoordelijk zijn.

Wanneer de gezinshuisouder geregistreerde professional is, draagt deze overeenkomstig Bouwsteen I in beginsel professionele verantwoordelijkheid en regie voor het hulpverleningsplan en de gezinshuiszorg. De norm verantwoorde werktoedeling brengt niet op zichzelf mee dat een gedragswetenschapper of andere geregistreerde professional inhoudelijk boven de gezinshuisouder staat of diens professionele beslissingen standaard moet goedkeuren. Wanneer de gezinshuisouder niet geregistreerd is, is duidelijk welke werkzaamheden en professionele afwegingen deze zelfstandig uitvoert binnen de eigen beroepskwalificatie en vakbekwaamheid en voor welke werkzaamheden of verantwoordelijkheden een geregistreerde professional noodzakelijk is. Taakverdeling, professionele regie, overleg, achtervang en bereikbaarheid zijn duidelijk georganiseerd. Wanneer meerdere professionals of organisaties betrokken zijn, worden verantwoordelijkheden niet onnodig gestapeld of dubbel belegd. Voor de jeugdige, ouders en professionals is duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk en aanspreekbaar is, wie welke beslissingen mag nemen en hoe wordt gehandeld bij verschil van inzicht. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 48 3.

Veldnormen positie, participatie en rechtsbescherming 3.1 Basisrechten, informatie en participatie De gezinshuisouder en zorgaanbieder: • Respecteren de rechten, persoonlijke levenssfeer, lichamelijke integriteit, identiteit en autonomie van iedere jeugdige; • Informeren de jeugdige tijdig en op een wijze die past bij leeftijd, ontwikkeling en communicatiemogelijkheden over de hulp, gemaakte afspraken en beslissingen die de jeugdige aangaan; • Betrekken de jeugdige actief bij het opstellen, uitvoeren, evalueren en bijstellen van de hulp en geven ruimte om wensen, zorgen, voorkeuren, bezwaren en ervaringen kenbaar te maken; • Maken voor de jeugdige inzichtelijk wat met diens mening en inbreng is gedaan en lichten het begrijpelijk toe wanneer hiervan wordt afgeweken; • Betrekken ouders of andere wettelijke vertegenwoordigers overeenkomstig hun juridische positie bij informatie, overleg, toestemming en besluitvorming; • Maken voor jeugdige en ouders duidelijk welke rechten op informatie, toestemming en toegang tot het dossier voor hen gelden en wie op grond van leeftijd, gezag en rechtspositie bevoegd is beslissingen te nemen; • Zorgen ervoor dat jeugdige en ouders weten bij wie zij terechtkunnen met vragen, zorgen, onvrede of klachten; • Benutten ervaringen en inbreng van jeugdige en ouders aantoonbaar bij evaluatie en verbetering van de gezinshuiszorg.

3.2 Onafhankelijke vertrouwenspersoon en klachten De gezinshuisouder en zorgaanbieder: • Informeren iedere jeugdige en ouder tijdig en begrijpelijk over het recht op ondersteuning door de onafhankelijke vertrouwenspersoon voor de jeugdhulp en over de wijze waarop deze rechtstreeks kan worden bereikt; • Zorgen ervoor dat de jeugdige zonder toestemming van de gezinshuisouder of zorgaanbieder contact kan opnemen met de onafhankelijke vertrouwenspersoon en daarvoor voldoende privacy en gelegenheid krijgt; • Werken mee aan de toegang van de onafhankelijke vertrouwenspersoon tot jeugdigen en belemmeren het onafhankelijke vertrouwenswerk niet; • Respecteren dat een jeugdige daarnaast een eigen vertrouwd persoon uit familie, netwerk of omgeving kan betrekken; • Maken duidelijk dat een persoonlijke vertrouwensfiguur uit het netwerk niet in de plaats treedt van de onafhankelijke vertrouwenspersoon voor de jeugdhulp; • Informeren jeugdigen en ouders over de geldende klachtenregeling, de wijze waarop een klacht kan worden ingediend en de mogelijkheden om daarbij ondersteuning te ontvangen; • Waarborgen dat het uiten van onvrede, het indienen van een klacht of het benaderen van een vertrouwenspersoon niet leidt tot benadeling in de hulpverlening of bejegening.

KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 49 3.3 Passende zorg en zorgvuldige matching De gezinshuisouder en zorgaanbieder: • Zorgen ervoor dat voor iedere plaatsing een zorgvuldige en aantoonbare matching plaatsvindt tussen de ontwikkelings- en ondersteuningsbehoeften, het perspectief en relevante risico’s van de jeugdige en de beschikbare deskundigheid, professionele capaciteit, ondersteuning, samenstelling en duurzame uitvoerbaarheid van het gezinshuis; • Brengen voorafgaand aan de plaatsing relevante krachten, behoeften, risico’s en omstandigheden van de jeugdige in beeld en vertalen deze naar benodigde begeleiding, deskundigheid, behandeling en aanvullende ondersteuning; • Beoordelen bij een nieuwe plaatsing tevens de mogelijke gevolgen voor andere jeugdigen en bewoners, eventuele eigen kinderen, de onderlinge dynamiek, veiligheid en het functioneren van het gezinshuis als geheel; • Hanteren als uitgangspunt dat een gezinshuis aan maximaal zes geplaatste jeugdigen gezinshuiszorg biedt; • Bepalen het verantwoorde aantal jeugdigen mede op basis van zorgzwaarte, samenstelling, beschikbare deskundigheid en professionele capaciteit, benodigde personele inzet, veiligheid, individuele aandacht en duurzame uitvoerbaarheid; • Motiveren en leggen vast wanneer van het uitgangspunt van maximaal zes geplaatste jeugdigen wordt afgeweken en beoordelen

daarbij of kwaliteit, veiligheid, relationele continuïteit, individuele aandacht, het gezinsgerichte karakter en de organisatie en personele inzet voldoende zijn geborgd om van gezinshuiszorg te kunnen blijven spreken en niet van groepsgerichte residentiële zorg; • Betrekken de jeugdige en, overeenkomstig leeftijd, ontwikkeling en rechtspositie, diens ouders bij kennismaking en besluitvorming over de plaatsing; • Geven vooraf begrijpelijke en realistische informatie over het gezinshuis, de bewonerssamenstelling, het dagelijks leven en de aard van de professionele zorg; • Organiseren waar mogelijk een passende kennismaking voorafgaand aan de plaatsing; • Laten een plaatsing alleen doorgaan wanneer de benodigde zorg verantwoord kan worden geboden of noodzakelijke aanvullende deskundigheid en ondersteuning aantoonbaar zijn georganiseerd; • Beoordelen de passendheid van een plaatsing opnieuw bij wezenlijke veranderingen in de zorgvraag, veiligheid, samenstelling, professionele capaciteit of andere relevante omstandigheden.

3.4 Positie van ouders en netwerk De gezinshuisouder: • Kent de voor de jeugdige belangrijke personen en betrekt hun mogelijke betekenis voor identiteit, ontwikkeling, verbondenheid en welzijn bij de dagelijkse begeleiding; • Respecteert de positie en rechtspositie van ouders en werkt, binnen de juridische en inhoudelijke kaders rond de jeugdige, waar mogelijk actief met hen samen; • Maakt met jeugdige en ouders duidelijke afspraken over contact, informatie-uitwisseling, betrokkenheid bij de opvoeding en begeleiding en de verdeling van verantwoordelijkheden; • Betrekt de wensen, ervaringen, kennis en perspectieven van jeugdige en ouders zichtbaar bij het opstellen, uitvoeren, evalueren en bijstellen van de hulp; • Maakt bij besluiten duidelijk wie inspraak heeft en wie formeel bevoegd is het besluit te nemen; KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 50 • Licht een besluit dat afwijkt van de wens van de jeugdige of ouders begrijpelijk toe; • Voorkomt dat de jeugdige in een positie wordt gebracht waarin deze het gevoel krijgt te moeten kiezen tussen ouders, familie, gezinshuis of andere belangrijke personen.

3.5 Hulpverleningsplan en gezamenlijke besluitvorming De gezinshuisouder en zorgaanbieder: • Zorgen ervoor dat voor iedere jeugdige een actueel individueel hulpverleningsplan voor de gezinshuiszorg beschikbaar is; • Betrekken de jeugdige en diens ouders of vertegenwoordigers, passend bij leeftijd, ontwikkeling, gezag en rechtspositie, bij het opstellen, uitvoeren, evalueren en bijstellen van het plan; • Zorgen ervoor dat de jeugdige begrijpt welke doelen en afspraken gelden en weet wie waarvoor verantwoordelijk is; • Evalueren het hulpverleningsplan periodiek en bij relevante veranderingen in ontwikkeling, zorgvraag, veiligheid, perspectief of omstandigheden; • Hanteren als uitgangspunt dat een gezinshuisouder die geregistreerde professional is overeenkomstig Bouwsteen I de professionele verantwoordelijkheid en regie voor het hulpverleningsplan van de gezinshuiszorg draagt en het plan vanuit die verantwoordelijkheid opstelt, vaststelt, evalueert en waar nodig bijstelt; • Dragen de professionele verantwoordelijkheid van de geregistreerde gezinshuisouder niet automatisch over vanwege de betrokkenheid van een gedragswetenschapper, behandelaar of andere professional; • Leggen een afwijking van dit uitgangspunt inhoudelijk en navolgbaar vast wanneer de aard of complexiteit van de zorg, benodigde specialistische deskundigheid of grenzen van vakbekwaamheid daartoe aanleiding geven; •

Zorgen ervoor dat een niet-geregistreerde gezinshuisouder zelfstandig bijdraagt aan het hulpverleningsplan binnen de eigen beroepskwalificatie en vakbekwaamheid en dat een geregistreerde professional wordt betrokken bij werkzaamheden en verantwoordelijkheden waarvoor de norm verantwoorde werktoedeling dit vereist; • Stemmen bij betrokkenheid van een gecertificeerde instelling het hulpverleningsplan van de gezinshuiszorg af op het plan en de juridische kaders waarvoor de gecertificeerde instelling verantwoordelijk is, zonder de onderscheiden professionele en juridische verantwoordelijkheden te vermengen; • Zorgen ervoor dat de wettelijke of regisserende positie van een gecertificeerde instelling niet op zichzelf leidt tot overdracht van de professionele verantwoordelijkheid voor het hulpverleningsplan van de gezinshuiszorg.

3.6 Perspectief, continuïteit en overgangen De gezinshuisouder en zorgaanbieder: • Zorgen ervoor dat voor iedere jeugdige duidelijk is welk perspectief van verblijf en opgroeien wordt nagestreefd of welke stappen worden gezet om daar zo spoedig mogelijk duidelijkheid over te verkrijgen; • Brengen vanuit de dagelijkse professionele opvoeding, begeleiding en ondersteuning relevante informatie en professionele afwegingen over ontwikkeling, relaties, veiligheid, behoeften en mogelijkheden van de jeugdige in bij perspectiefbesluiten; KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 51 • Onderscheiden professionele besluitvorming over de gezinshuiszorg van formele juridische besluitvorming over onder meer gezag, kinderbeschermingsmaatregelen en verblijfplaats; • Wegen continuïteit van opvoeding, betekenisvolle relaties, onderwijs, behandeling en ondersteuning aantoonbaar mee bij besluiten over voortzetting, wijziging of beëindiging van een plaatsing; • Baseren een wijziging van verblijf op een zorgvuldige afweging van behoeften, veiligheid, ontwikkeling en perspectief van de jeugdige en niet uitsluitend op organisatorische of financiële overwegingen; • Onderzoeken bij een dreigende beëindiging van de plaatsing tijdig welke aanvullende ondersteuning, deskundigheid, aanpassing van zorg of organisatorische oplossing kan bijdragen aan het verantwoord

voortzetten van de plaatsing; • Zoeken, wanneer overplaatsing noodzakelijk is, tijdig naar een passende vervolgplek en bereiden de overgang zorgvuldig voor; • Dragen relevante kennis, afspraken, risico-informatie en informatie over benodigde ondersteuning zorgvuldig over; • Waarborgen ook bij een onverwachte of vanwege acute veiligheid versnelde overgang zoveel mogelijk de continuïteit van noodzakelijke zorg en ondersteuning; • Bespreken met de jeugdige welke betekenisvolle relaties na vertrek behouden kunnen blijven en ondersteunen dit waar passend en gewenst. 3.7 Duidelijkheid over gezag, regie en professionele verantwoordelijkheid De gezinshuisouder en zorgaanbieder: • Zorgen ervoor dat voor iedere jeugdige is vastgelegd wie het gezag uitoefent en welke gevolgen dit heeft voor informatie, toestemming en besluitvorming; • Maken voor jeugdige, ouders en betrokken professionals duidelijk welke professional professionele verantwoordelijkheid en regie draagt voor de gezinshuiszorg en het hulpverleningsplan; • Onderscheiden ouderlijk gezag, juridische beslissingsbevoegdheid, professionele verantwoordelijkheid van individuele professionals en organisatorische verantwoordelijkheid van de zorgaanbieder; • Maken duidelijk dat het bieden van dagelijkse professionele opvoeding, begeleiding en ondersteuning de gezinshuisouder op zichzelf geen ouderlijk gezag geeft; • Hanteren als

uitgangspunt dat een gezinshuisouder die geregistreerde professional is overeenkomstig Bouwsteen I in beginsel zelf de professionele verantwoordelijkheid en regie voor de gezinshuiszorg en het hulpverleningsplan draagt; • Gaan er niet van uit dat de norm verantwoorde werktoedeling op zichzelf inhoudelijk toezicht, goedkeuring of verantwoordelijkheid van een tweede geregistreerde professional of gedragswetenschapper vereist wanneer het werk verantwoord aan een geregistreerde gezinshuisouder is toebedeeld; • Maken bij een niet-geregistreerde gezinshuisouder duidelijk welke professionele werkzaamheden deze zelfstandig uitvoert binnen de eigen beroepskwalificatie en vakbekwaamheid en voor welke werkzaamheden of verantwoordelijkheden een geregistreerde professional noodzakelijk is; • Organiseren bij gecombineerde inzet een duidelijke verdeling van taken en verantwoordelijkheden en zorgen voor passende mogelijkheden voor overleg, achtervang en bereikbaarheid; KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 52 • Maken bij betrokkenheid van meerdere professionals of organisaties duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk en aanspreekbaar is, wie welke beslissingen mag nemen en wie bij verschil van inzicht de regie voert; • Voorkomen dat dezelfde professionele verantwoordelijkheid onnodig bij meerdere personen tegelijk wordt belegd, waardoor voor jeugdige,

ouders of professionals onduidelijkheid ontstaat over wie daadwerkelijk verantwoordelijk is. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 53 Bouwsteen IV: Professionele organisatie, kwaliteit en verantwoording 1. Context Professionele organisatie, kwaliteit en verantwoording Een gezinshuis is een kleinschalige, gezinsgerichte vorm van professionele jeugdhulp. De huiselijke woon- en leefomgeving is kenmerkend voor gezinshuiszorg, maar doet niet af aan de professionele, organisatorische en wettelijke verantwoordelijkheden die aan het bieden van jeugdhulp zijn verbonden. De gezinshuiszorg is zo georganiseerd dat jeugdigen en ouders kunnen rekenen op veilige, verantwoorde en continue zorg. Duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is, welke professional welke werkzaamheden uitvoert, hoe professionele beslissingen tot stand komen en hoe kwaliteit, veiligheid en continuïteit worden geborgd. Professionele en organisatorische verantwoordelijkheid worden onderscheiden. De jeugdhulpaanbieder is verantwoordelijk voor de organisatorische voorwaarden voor verantwoorde hulp, waaronder verantwoorde werktoedeling, vakbekwame inzet, continuïteit, veiligheid en kwaliteitsborging. De gezinshuisouder is binnen de eigen beroepskwalificatie, vakbekwaamheid, bevoegdheid en toebedeelde verantwoordelijkheid zelf verantwoordelijk voor het professionele handelen.

De organisatievorm bepaalt niet welke verantwoordelijkheden gelden, maar wel bij wie deze zijn belegd. Wanneer het gezinshuis zelf als jeugdhulpaanbieder optreedt, rusten de organisatorische verantwoordelijkheden van het aanbieder schap rechtstreeks op deze aanbieder. Wanneer de gezinshuisouder als zelfstandig ondernemer aan een andere jeugdhulpaanbieder is verbonden, is duidelijk welke partij als jeugdhulpaanbieder optreedt en hoe de organisatorische en professionele verantwoordelijkheden zijn verdeeld. In alle gevallen blijft de gezinshuisouder binnen de eigen beroepskwalificatie, vakbekwaamheid en toebedeelde verantwoordelijkheid aanspreekbaar voor het eigen professionele handelen. Wanneer de gezinshuisouder geregistreerde professional is, draagt deze overeenkomstig Bouwsteen I in beginsel de professionele verantwoordelijkheid voor werkzaamheden binnen het eigen professionele domein en de eigen vakbekwaamheid en de professionele regie over het hulpverleningsplan van de gezinshuiszorg. De betrokkenheid van een gedragswetenschapper, behandelaar of andere professional leidt niet automatisch tot overdracht van deze verantwoordelijkheid.

Een andere verdeling van professionele verantwoordelijkheden vindt alleen plaats wanneer de aard of complexiteit van de zorg, de benodigde specialistische deskundigheid of de grenzen van de vakbekwaamheid daartoe aanleiding geven en wordt gemotiveerd en vastgelegd. Wanneer de gezinshuisouder niet geregistreerd is, voert deze zelfstandig de werkzaamheden en professionele afwegingen uit die passen bij de eigen beroepskwalificatie en vakbekwaamheid. Voor werkzaamheden of verantwoordelijkheden waarvoor de norm verantwoorde werktoedeling een geregistreerde professional vereist, wordt deze betrokken. De jeugdhulpaanbieder borgt de voorwaarden die nodig zijn voor verantwoorde gezinshuiszorg, waaronder verantwoorde werktoedeling, privacy en informatiebeveiliging, dossiervoering, medicatieveiligheid, klachten en rechtsbescherming, incidenten en calamiteiten, personele continuïteit en professionele ontwikkeling. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 54 Gezinshuiszorg wordt vaak geboden in een woonomgeving die voor de gezinshuisouder en eventuele gezinsleden ook de privéomgeving is. Professionele verantwoording, kwaliteitsbeoordeling en toezicht richten zich daarom op aspecten die relevant zijn voor kwaliteit, veiligheid, continuïteit, rechtmatigheid en de rechtspositie van jeugdigen.

Zij geven geen algemene bevoegdheid om het privéleven van de gezinshuisouder of diens gezinsleden te beoordelen. De inrichting van bestuur, toezicht, medezeggenschap en verantwoording sluit aan bij de omvang, rechtsvorm, complexiteit en risico’s van de jeugdhulpaanbieder. Kleinschaligheid vermindert de verantwoordelijkheid voor kwaliteit en verantwoording niet, maar vraagt om een proportionele inrichting daarvan. Deze bouwsteen beschrijft de voorwaarden voor de professionele organisatie van gezinshuiszorg en de wijze waarop kwaliteit, veiligheid, verantwoordelijkheden, professionele autonomie, bestuur en continuïteit worden geborgd. 2. Beschrijving van kwaliteit: professionele organisatie, kwaliteit en verantwoording 2.1 Professionele organisatie van de zorg 2.1.1 Vakbekwaamheid en aanvullende deskundigheid De gezinshuisouder voert de dagelijkse professionele opvoeding, begeleiding en ondersteuning uit binnen de eigen beroepskwalificatie, vakbekwaamheid, bevoegdheid en professionele verantwoordelijkheid. Welke aanvullende professionals of deskundigheid nodig zijn, wordt bepaald door de zorg- en ondersteuningsbehoeften van de jeugdigen, de aard en complexiteit van de zorg, relevante risico’s, de vakbekwaamheid van de gezinshuisouder en de verdeling van werkzaamheden overeenkomstig de norm verantwoorde werktoedeling.

Wanneer diagnostiek, behandeling of specialistische deskundigheid nodig is, wordt hiervoor een bevoegde en vakbekwame professional betrokken. Wanneer de gezinshuisouder geregistreerde professional is, draagt deze overeenkomstig Bouwsteen I in beginsel de professionele verantwoordelijkheid voor werkzaamheden binnen het eigen professionele domein en de vakbekwaamheid. Wanneer de gezinshuisouder niet geregistreerd is, is duidelijk welke werkzaamheden deze zelfstandig uitvoert en voor welke werkzaamheden of professionele verantwoordelijkheden een geregistreerde professional nodig is. Alle ingezette professionals en medewerkers beschikken over de kwalificatie en vakbekwaamheid die passen bij hun werkzaamheden en verantwoordelijkheden. 2.1.2 Diagnostiek en behandeling Gezinshuiszorg bestaat uit professionele dagelijkse opvoeding, begeleiding en ondersteuning. Wanneer specialistische diagnostiek of behandeling nodig is, wordt deze uitgevoerd door een daarvoor bevoegde en vakbekwame professional. De gezinshuisouder werkt waar nodig met deze professional samen en vertaalt relevante behandeldoelen, adviezen en interventies, voor zover passend bij de eigen professionele rol, naar het dagelijks leven van de jeugdige. De professionele verantwoordelijkheden van gezinshuisouder, behandelaar en andere betrokken professionals zijn duidelijk en worden niet onnodig samengevoegd.

Betrokkenheid van een behandelaar leidt niet automatisch tot overdracht van de professionele regie over de gezinshuiszorg. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 55 2.1.3 Professionele ontwikkeling en reflectie De gezinshuisouder onderhoudt de eigen vakbekwaamheid en neemt structureel deel aan deskundigheidsbevordering en professionele reflectie. Voor geregistreerde gezinshuisouders sluit dit aan bij de eisen die voortvloeien uit het betreffende beroepsregister. Voor niet-geregistreerde gezinshuisouders wordt structurele professionele ontwikkeling geborgd overeenkomstig Bouwsteen I – De vakbekwame gezinshuisouder. Intervisie, supervisie en andere passende vormen van professionele reflectie worden benut om het handelen verder te ontwikkelen, grenzen van de eigen deskundigheid te herkennen, van ervaringen en incidenten te leren en de gezinshuiszorg duurzaam uit te voeren. 2.1.4 Personele ondersteuning Naast de gezinshuisouder kunnen andere professionals en medewerkers worden ingezet voor dagelijkse begeleiding of specifieke ondersteuning. Hun inzet sluit aan bij hun opleiding, beroepskwalificatie, vakbekwaamheid, rol en verantwoordelijkheid. Voor jeugdigen wordt het aantal verschillende personen dat structureel bij de dagelijkse zorg is betrokken zoveel mogelijk beperkt.

Continuïteit, vertrouwdheid en voorspelbaarheid wegen mee bij de personele organisatie. Taken, bevoegdheden, verantwoordelijkheden en aansturing van medewerkers zijn duidelijk. De gezinshuisouder is niet automatisch persoonlijk professioneel verantwoordelijk voor alle werkzaamheden die door andere professionals worden uitgevoerd. 2.1.5 Vervanging en professionele achtervang De zorg is zodanig georganiseerd dat jeugdigen gedurende het etmaal kunnen rekenen op passende ondersteuning. Dit betekent niet dat één gezinshuisouder persoonlijk 24 uur per dag beschikbaar moet zijn. Wanneer de gezinshuisouder niet beschikbaar is, wordt de dagelijkse zorg overgenomen door een voldoende toegeruste en bij voorkeur voor jeugdigen bekende vervanger. Wanneer een vervanger niet geregistreerd is, wordt voor werkzaamheden of professionele verantwoordelijkheden waarvoor de norm verantwoorde werktoedeling een geregistreerde professional vereist passende professionele achtervang georganiseerd. De geregistreerde professional is bereikbaar voor overleg, ruggespraak en, waar nodig, professionele besluitvorming en verantwoordelijkheid. Bij ziekte, verlof, scholing, tijdelijke uitval of andere afwezigheid is duidelijk hoe zowel de dagelijkse zorg als de noodzakelijke professionele verantwoordelijkheid worden voortgezet.

De gezinshuisouder heeft voldoende mogelijkheden voor rust, herstel, vrije tijd, vakantie, scholing en professionele reflectie zonder dat de continuïteit van de zorg in gevaar komt. 2.2 Professionele samenwerking en ketensamenwerking 2.2.1 Samenwerking rond de jeugdige De gezinshuisouder maakt als volwaardig professional deel uit van het multidisciplinaire team rond de jeugdige. Welke disciplines worden betrokken en de aard en intensiteit van hun inzet worden bepaald door de zorg- en ondersteuningsbehoeften van de jeugdige. Professionals brengen vanuit hun deskundigheid, rol en verantwoordelijkheid hun perspectief in. Samenwerking verandert de onderscheiden professionele, organisatorische en juridische verantwoordelijkheden niet. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 56 Wanneer de gezinshuisouder geregistreerde professional is en professionele regie voert over de gezinshuiszorg, leidt samenwerking met andere professionals of organisaties niet automatisch tot overdracht van deze regie. Professionals kunnen elkaar aanspreken op het professionele handelen. Tegenspraak, consultatie en reflectie maken deel uit van de samenwerking en vormen op zichzelf geen hiërarchische of toezichthoudende verhouding. Continuïteit in betrokken professionals wordt zoveel mogelijk behouden. Bij wisselingen wordt de benodigde informatie overgedragen.

2.2.2 Toegang tot aanvullende expertise Het gezinshuis beschikt, zelfstandig of via de jeugdhulpaanbieder, over een structurele samenwerkingsmogelijkheid met een gedragswetenschapper of andere daarvoor passend gekwalificeerde specialist. Deze deskundigheid is voldoende bereikbaar en beschikbaar voor consultatie, casuïstiekbespreking en advisering en supervisie. De aard en intensiteit van deze betrokkenheid sluiten aan bij de ondersteuningsbehoeften en risico’s van de jeugdige en bij de beroepskwalificatie en vakbekwaamheid van de gezinshuisouder. De beschikbaarheid van gedragswetenschappelijke expertise betekent niet automatisch dat de gedragswetenschapper inhoudelijk toezicht houdt op de gezinshuisouder of professionele verantwoordelijkheid voor de gezinshuiszorg of het hulpverleningsplan overneemt. Wanneer de gedragswetenschapper of een andere specialist voor bepaalde werkzaamheden of beslissingen professionele verantwoordelijkheid draagt, is duidelijk vastgelegd voor welke onderdelen dit geldt. Daarnaast heeft de gezinshuisouder, zelfstandig of via de jeugdhulpaanbieder, tijdig toegang tot een professioneel netwerk en andere aanvullende deskundigheid die aansluit bij de zorg- en ondersteuningsbehoeften van de jeugdigen.

De gezinshuisouder weet wanneer en hoe aanvullende deskundigheid, diagnostiek, behandeling, juridische expertise of andere professionele ondersteuning kan worden betrokken en werkt waar nodig samen met onder andere verwijzers, gecertificeerde instellingen, gemeenten, onderwijs, behandelaren en andere relevante professionals. Naar verwijzers en opdrachtgevers is transparant welke zorg het gezinshuis kan bieden, waar grenzen van deskundigheid en capaciteit liggen en welke aanvullende ondersteuning noodzakelijk is om verantwoorde zorg te kunnen bieden. 2.2.3 Matching en informatievoorziening De inhoudelijke eisen aan matching zijn uitgewerkt in Bouwsteen III. Vanuit de organisatorische verantwoordelijkheid wordt het plaatsingsproces zo ingericht dat de gezinshuisouder daadwerkelijk vanuit de eigen professionele verantwoordelijkheid kan beoordelen of een plaatsing binnen het gezinshuis passend en verantwoord kan worden uitgevoerd. Voorafgaand aan de plaatsing beschikt het gezinshuis tijdig over de informatie die redelijkerwijs noodzakelijk is voor een verantwoorde matching, veiligheidsinschatting en voorbereiding van de zorg. Het kan daarbij gaan om relevante informatie over ontwikkeling, ondersteuningsbehoeften, gezondheid, veiligheid, eerdere hulpverlening, betekenisvolle relaties en bekende risico’s.

KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 57 2.2.4 Informele ondersteuning en professionele grenzen Een persoonlijk netwerk van familie, vrienden, buren of collega-gezinshuisouders kan voor een gezinshuisouder ondersteunend zijn, maar een bepaald privé-netwerk is geen voorwaarde voor professionele vakbekwaamheid of verantwoorde gezinshuiszorg. Wanneer personen uit het informele netwerk werkzaamheden in of rond het gezinshuis verrichten, is hun rol duidelijk. Zij nemen zonder passende beroepskwalificatie, vakbekwaamheid of registratie geen professionele werkzaamheden of verantwoordelijkheden over waarvoor deze vereist zijn. De aanwezigheid van informele ondersteuners ontslaat de jeugdhulpaanbieder niet van de verantwoordelijkheid om professionele continuïteit, veiligheid en verantwoorde werktoedeling te organiseren. 2.3 Kwaliteit en veiligheid 2.3.1 Systematische kwaliteitsverbetering Het gezinshuis en de jeugdhulpaanbieder werken systematisch en aantoonbaar aan kwaliteit en veiligheid. Er is een passende kwaliteitscyclus waarin wordt gesignaleerd, geëvalueerd, geleerd, verbeterd en opnieuw beoordeeld. Verbeterpunten worden vastgelegd en vertaald naar concrete acties. Er wordt gevolgd of deze acties daadwerkelijk worden uitgevoerd en het beoogde effect hebben.

Terugkerende signalen worden niet uitsluitend als individueel probleem behandeld, maar worden waar nodig vertaald naar verbetering van de organisatie, werkwijze of randvoorwaarden van de gezinshuiszorg. 2.3.2 Veiligheidsmanagement Het gezinshuis beschikt over een actuele en passende werkwijze voor het signaleren, beoordelen en beheersen van relevante veiligheidsrisico’s. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen risico’s op organisatieniveau en risico’s die samenhangen met de individuele behoeften en situatie van een jeugdige. Op organisatieniveau gaat het onder meer om brandveiligheid, medicatieveiligheid, informatiebeveiliging, personele bezetting, vervanging, bereikbaarheid en handelen bij noodsituaties en calamiteiten. Op individueel niveau kunnen onder meer risico’s rond agressie, weglopen, zelfbeschadiging, suïcidaliteit, seksuele veiligheid, middelengebruik, medicatie of andere voor de betreffende jeugdige relevante risico’s aan de orde zijn. Risico’s worden niet uitsluitend op vaste momenten beoordeeld, maar opnieuw wanneer zich wezenlijke veranderingen voordoen, bijvoorbeeld bij een nieuwe plaatsing, verandering van zorgvraag, incident, verandering in bewonerssamenstelling of tijdelijke uitval van een gezinshuisouder. Voor relevante risico’s zijn afspraken gemaakt over preventie, signalering, handelen, professionele opschaling en verantwoordelijkheid.

Veiligheidsmaatregelen zijn passend en proportioneel en worden niet zonder individuele noodzaak als algemene beperking op alle jeugdigen toegepast. 2.3.3 Screening en wettelijke voorwaarden voor inzet De jeugdhulpaanbieder waarborgt dat personen die beroepsmatig of niet-incidenteel als vrijwilliger in contact kunnen komen met jeugdigen of ouders voldoen aan de voor hun inzet geldende wettelijke voorwaarden. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 58 Voor personen voor wie wettelijk een verklaring omtrent het gedrag is vereist, beschikt de aanbieder tijdig over de vereiste VOG en wordt opnieuw een VOG verlangd wanneer daarvoor overeenkomstig de wet aanleiding bestaat. Deze wettelijke screening vervangt niet de beoordeling of iemand beroepsmatig voldoende gekwalificeerd en vakbekwaam is voor de werkzaamheden die worden uitgevoerd. Omgekeerd vormt zij geen grond voor een onbeperkte beoordeling van het privéleven van de gezinshuisouder. 2.3.4 Meldcode, incidenten, calamiteiten en geweld De jeugdhulpaanbieder beschikt over een actuele meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. De Jeugdwet verplicht jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen een dergelijke meldcode vast te stellen. Incidenten, bijna-incidenten, klachten en andere relevante veiligheids- of kwaliteitssignalen worden onderzocht en benut om de zorg te verbeteren.

Daarbij wordt gekeken naar wat is gebeurd, welke omstandigheden een rol speelden, of professioneel handelen of de organisatie van de zorg moet worden aangepast en welke maatregelen herhaling kunnen voorkomen. Calamiteiten en geweld bij de verlening van jeugdhulp worden herkend en overeenkomstig de geldende wettelijke meldplicht onverwijld gemeld aan de bevoegde toezichthouder. Het melden van een incident wordt benut voor leren, veiligheid en kwaliteitsverbetering. 2.3.5 Dossiervoering, privacy en informatiebeveiliging Professionele informatie over jeugdigen wordt zorgvuldig, actueel, relevant en navolgbaar vastgelegd. Informatie wordt uitsluitend verwerkt, ingezien en gedeeld voor zover daarvoor een professionele en rechtmatige grond bestaat. De jeugdhulpaanbieder organiseert passende bescherming van persoonsgegevens en zorgt voor veilige toegang tot dossiers, digitale systemen en andere professionele informatie. Er is een passende werkwijze voor informatiebeveiligingsincidenten en datalekken en voor het beperken en herstellen van eventuele gevolgen daarvan. Professionele dossiers, zakelijke gegevens en informatie over jeugdigen worden zodanig georganiseerd dat zij voldoende zijn beschermd tegen onbevoegde toegang door huisgenoten, bezoekers of anderen die geen professionele toegang behoren te hebben.

De omstandigheid dat gezinshuiszorg in een private woning wordt geboden vermindert de eisen aan privacy, geheimhouding en informatiebeveiliging niet. 2.3.6 Professionele belastbaarheid en continuïteit De professionele belastbaarheid van de gezinshuisouder wordt betrokken bij de kwaliteitsbewaking voor zover deze invloed heeft op de duurzame, veilige en verantwoorde uitvoering van de zorg. Het gaat daarbij niet om een algemene beoordeling van de persoonlijkheid of het privéleven van de gezinshuisouder. Wanneer de professionele belastbaarheid, beschikbare capaciteit of continuïteit van de professionele inzet onder druk staat, worden tijdig passende maatregelen getroffen, zoals aanvullende ondersteuning, vervanging, tijdelijke vermindering van belasting of aanpassing van de zorgorganisatie. De gezinshuisouder en jeugdhulpaanbieder wachten niet tot sprake is van uitval of acute onveiligheid wanneer structurele signalen wijzen op een niet-duurzame situatie. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 59 2.3.7 Interne en externe kwaliteitstoetsing Kwaliteit en veiligheid worden beoordeeld aan de hand van vooraf kenbare en navolgbare criteria en op basis van meerdere relevante informatiebronnen.

Jeugdigen worden op begrijpelijke wijze geïnformeerd over het doel en de werkwijze van gesprekken of onderzoek en krijgen, waar passend, gelegenheid zich te laten ondersteunen door iemand die zij vertrouwen. Een eerste professioneel signaal, observatie of vermoeden kan aanleiding geven tot nader onderzoek. Conclusies over kwaliteit, veiligheid of professioneel handelen worden navolgbaar onderbouwd op basis van voldoende relevante en verifieerbare informatie. Interne of externe toetsing respecteert de onderscheiden professionele verantwoordelijkheden en gaat niet verder dan noodzakelijk is voor het doel van de toetsing. 2.4 Verantwoordelijkheid en professionele autonomie 2.4.1 Verantwoordelijkheid van de jeugdhulpaanbieder Gezinshuiszorg kan worden aangeboden door gezinshuisouders in dienstverband, gezinshuisouders die als zelfstandig ondernemer aan een zorgorganisatie zijn verbonden of gezinshuizen die zelf als jeugdhulpaanbieder optreden. Bij iedere organisatievorm is duidelijk welke natuurlijke persoon of rechtspersoon als jeugdhulpaanbieder optreedt en wie voor welke onderdelen van de zorg organisatorisch verantwoordelijk en aanspreekbaar is. Professionele werkzaamheden en verantwoordelijkheden kunnen worden uitgevoerd door individuele professionals, maar daarmee wordt de organisatorische verantwoordelijkheid van de jeugdhulpaanbieder niet overgedragen.

Wanneer een gezinshuis zelf als jeugdhulpaanbieder optreedt, rusten de verantwoordelijkheden die bij de rol als jeugdhulpaanbieder horen bij het gezinshuis. 2.4.2 Professionele verantwoordelijkheid van de gezinshuisouder De gezinshuisouder is binnen de eigen beroepskwalificatie, vakbekwaamheid, bevoegdheid en toebedeelde professionele verantwoordelijkheid zelfstandig verantwoordelijk en aanspreekbaar voor het eigen professionele handelen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de organisatorische verantwoordelijkheid van de jeugdhulpaanbieder, de professionele verantwoordelijkheid van individuele professionals, de professionele regie over de hulp en juridische verantwoordelijkheden, zoals ouderlijk gezag of verantwoordelijkheden vanuit een kinderbeschermingsmaatregel. Wanneer de gezinshuisouder geregistreerde professional is, draagt deze overeenkomstig Bouwsteen I in beginsel de professionele verantwoordelijkheid voor de gezinshuiszorg en de professionele regie over het hulpverleningsplan, voor zover de werkzaamheden binnen het eigen professionele domein en de eigen vakbekwaamheid vallen. Wanneer de gezinshuisouder niet geregistreerd is, blijft deze zelfstandig professioneel verantwoordelijk voor de werkzaamheden en afwegingen die binnen de eigen beroepskwalificatie en vakbekwaamheid aan hem of haar zijn toebedeeld.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://rijswijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/e5743980-02d8-4730-b75b-0131d18e2406?agendaItemId=e756ab6f-8852-4a49-a8d6-422efd5810e8