RA 21 090 Bijlage Tweede bestuursrapportage 2021 GR GGD-VT Haaglanden.pdf

Tweede Bestuursrapportage 2021 van de Gemeenschappelijke Regeling Gemeentelijke Gezondheidsdienst en Veilig Thuis Haaglanden Periode jan t/m augustus 2021

Vastgesteld in het Algemeen Bestuur van 7 oktober 2021 GR 2021/048

Pagina 1 van 28

Inhoud 1 Inleiding en kernboodschap .......................................................................................... 1 2 Programmavoortgang GGD ............................................................................................ 5 2.1 Voortgang programma’s Testen & Traceren en Vaccineren .............................................. 5 2.2 Voortgang reguliere taken .......................................................................................... 5 Pijler 1: Monitoren, signaleren, adviseren .................................................................... 5 Pijler 2: Uitvoerende taken gezondheidsbescherming .................................................... 8 Pijler 3: Bewaken van de publieke gezondheid bij rampen en crisis ................................ 10 Pijler 4: Toezicht houden .......................................................................................... 11 Pijler 5: Brede Public Health ..................................................................................... 12 2.3 Ontwikkeling baten en lasten Regionale GGD-taken ...................................................... 14 2.4 Aandachtspunten bedrijfsvoering en risicobeheersing .................................................... 15 2.4.1 Stand van zaken datalek / Vervanging HP Zone ..................................................

15 2.5 Bijlage Afkortingen lijst ............................................................................................. 16 3 Programmavoortgang Veilig Thuis .............................................................................. 17 3.1 Voortgang taken....................................................................................................... 17 Volumeontwikkeling meldingen en adviezen................................................................ 17 Tijdigheid, levering diensten binnen wettelijke termijn ................................................. 20 Ontwikkeling van de wachtlijst .................................................................................. 22 Capaciteit Veilig Thuis Haaglanden ............................................................................ 22 3.2 Ontwikkeling baten en lasten VTH .............................................................................. 23 3.3 Aandachtspunten bedrijfsvoering en risicobeheersing .................................................... 24

1 Inleiding en kernboodschap Voor u ligt de tweede Bestuursrapportage 2021 van de GR GGD en Veilig Thuis Haaglanden. Het doel van de rapportage is het Algemeen Bestuur (AB) en de gemeenteraden te informeren over de kwantitatieve voortgang en kwalitatieve ontwikkelingen van de binnen de Gemeenschappelijke Regeling (GR) uitgevoerde taken.1 Daarnaast komt de ontwikkeling van baten & lasten en aandachtspunten met betrekking tot de bedrijfsvoering aan de orde. De voorliggende rapportage heeft betrekking op de periode januari tot en met augustus 2021, waarbij vanwege de oplevertermijnen van de rapportage de realisatiecijfers tot en met juli zijn opgenomen. De realisatiecijfers worden afgezet tegen de gewijzigde begroting 2021 zoals definitief vastgesteld in het AB van 9 juli 2021. Zoals gemeld in de gewijzigde begroting 2021 en de eerste bestuursrapportage 2021 heeft het AB voor 2021 incidenteel extra capaciteit voor gezondheidsbevordering beschikbaar gesteld om gemeenten ondersteuning te bieden bij de aanpak van de gevolgen van de coronapandemie. In samenspraak met gemeenten zijn hiervoor lokale plannen opgesteld om te komen tot een integraal en samenhangend pakket gezonde leefstijl en bewegen. Uitvoering van de plannen is inmiddels in (vrijwel alle) gemeenten gestart.

Daarnaast heeft het AB middelen beschikbaar gesteld voor de versterking van de lokale teams ten behoeve van de ketenaanpak huiselijk geweld. De meeste gemeenten zijn op dit moment bezig met het voorbereiden van de plannen voor de besteding van deze middelen. Het beschikbare budget zal dit jaar slechts gedeeltelijk benut worden en vooral vanaf volgend jaar tot besteding komen. Het restant van dit jaar zal bij de jaarrekening worden opgenomen in een bestemmingsreserve. Voorbeelden van de manier waarop het budget wordt ingezet zijn het vergroten van de uitvoeringscapaciteit van de lokale teams bij gemeenten om de keten te versterken en het implementeren van een kwaliteitskader.

Kernboodschap GGD De coronacrisis heeft ongekende gevolgen gehad voor het werk van de GGD. Om zowel de uitvoerende taken rondom het coronavirus als het reguliere werk zo goed als mogelijk uit te voeren, heeft de GGD de coronabestrijding in aparte (tijdelijke) programma’s ondergebracht: programma Testen en Traceren en het programma Vaccineren. De voortgang van deze programma’s komt aan de orde in paragraaf 2.1. Paragraaf 2.2 gaat in op de voortgang van de verschillende reguliere GGD-taken. Ook wordt ingegaan op hoe het coronavirus invloed heeft (gehad) op de reguliere werkzaamheden. Bij de taken met indicatoren geven we weer hoe de realisatie tot en met juli is en wat we verwachten aan het eind van het jaar te hebben gedaan. Deze cijfers zijn gevisualiseerd in paragraaf 2.3. In de begroting 2021 hebben we beschreven wat we met de verschillende taken wilden bereiken en wat we daarvoor van plan waren te doen. Over het algemeen hebben we bij de verschillende taken bereikt wat we wilden bereiken. Dit is echter niet altijd gegaan op de manier zoals we van tevoren hadden bedacht. Zo is vanuit de taak epidemiologie veel inzet gepleegd om inzicht te krijgen in de directe en indirecte gevolgen van de coronapandemie.

Vanuit de taken gezondheidsbevordering en beleidsadvisering is op verschillende manieren gewerkt aan het ontwikkelen van doelmatige en doeltreffende beleidskaders voor (lokaal/regionaal) volksgezondheidsbeleid van de regiogemeenten en de implementatie hiervan. De uitvoerende taken in het kader van de gezondheidsbescherming blijven over het algemeen (met uitzondering van tuberculosebestrijding) achter bij de begroting. Zo hebben we bijvoorbeeld een lager aantal gemelde meldingsplichtige infectieziekten en een lager aantal SOA-consulten gerealiseerd. Hoewel we er alles aan doen om – waar mogelijk – achterstanden in te halen, is dat niet altijd mogelijk. Dat het aantal gemelde infectieziekten

1

Het DB heeft op 7 november 2019 besloten dat een verkorte vorm van de periodieke tussenrapportage als Bestuursrapportage, op voorstel van de DPG en de DVT, aan het AB ter vaststelling wordt aangeboden, met het voorstel om deze ter kennisname aan de raden te zenden. De 1e en 2e Bestuursrapportage is in het vervolg integraal onderdeel van de P&C cyclus van de GR. Een uitgebreidere tussenrapportage wordt in het vervolg als 1e en 2e Managementrapportage door opdrachtgever Gemeente Den Haag, DPG en DVT aangeboden voor het opdrachtgever-opdrachtnemeroverleg.

1

lager is, is bijvoorbeeld geen teken van achterstand bij de GGD, maar een gebrek aan meldingen van infectieziekten niet zijnde coronameldingen. Door het uitblijven van meldingen op het gebied van leefomgeving ontstond tijdelijk ruimte om meer proactief te werk te gaan. Zo hebben we ingezet op integrale advisering over een gezonde leefomgeving door het netwerk met het fysieke domein bij gemeenten te versterken. Door snel te schakelen hebben we een eerste voorzichtige start kunnen maken met actuele thema’s als ruimtelijke plannen. Al met al is niet alles verlopen zoals we vooraf hadden bedacht. Toch zijn we steeds gericht op een passende uitvoering van onze taken in lijn met de begroting. De GGD-visie 2030 maakt dat we onze doelen goed voor ogen hebben en we werken er aan dat we vanuit die visie de gewenste resultaten behalen. Daarbij blijft onze belangrijkste boodschap dat onze zorg ligt bij de gezondheidsachterstanden die zijn ontstaan of vergroot. De kwetsbare groepen die de GGD de afgelopen periode niet of moeilijk heeft kunnen bereiken met preventieve activiteiten behoeven de komende periode daarom specifieke aandacht.

Financieel GGD Het verwachte resultaat 2021 op basis van de cijfers jan – juli 2021 voor de Regionale GGD-taken inclusief Programma Corona is als volgt: Bedragen X €1.000 Verwachte lasten 2021 GGD Haaglanden inclusief programma corona

82.643

Verwachte baten inclusief declaratie voor programma corona bij het Rijk

82.844

Verwacht resultaat incl. declaratie rijksvergoeding programma corona

201 V

Af te rekenen P*Q-taken gemeenten

415 N

Af te rekenen met Rijk i.v.m. gederfde inkomsten door lagere productie door corona

1.311 V

Verwacht resultaat (toevallend aan de opdachtnemer)

1.097 V

Uit voorgaande overzicht volgt een prognose van het resultaat 2021 dat uitkomt op een voordelig resultaat op uitvoering taken van € 1.097.000 bij de opdrachtnemer. Hieronder worden enkele specifieke componenten op hoofdlijnen toegelicht, voor een volledig overzicht van de baten en lasten en het totaal inzicht in het resultaat wordt verwezen naar paragraaf 2.3. •

• •

•

Op het totaal GGD basispakket wordt een voordeel verwacht van € 885.000. Dat heeft met name betrekking op pijler 2: Uitvoerende taken gezondheidsbescherming. In verband met corona worden incidentele voordelen verwacht op de onderdelen infectieziektebestrijding (€ 263.000), tuberculosebestrijding (€ 366.000) en op het budget directeur publieke gezondheid ( €169.000) dat ingezet wordt voor GGD-brede kosten. Op de overhead verwacht de GGD een voordeel voor de opdrachtnemer van € 169.000 omdat een aantal medewerkers is ingezet op corona bestrijding en de kosten daarom toegerekend kunnen worden aan het programma corona. Toezicht op de kinderopvang (per saldo is het resultaat nul). Door de corona maatregelen kan deze taak niet volledig uitgevoerd worden. Dit leidt tot een gedeeltelijke terugbetaling aan de gemeenten. De gederfde inkomsten, naar verwachting € 458.000, kunnen gedeclareerd worden bij het Rijk, waardoor het resultaat op deze taak voor de opdrachtnemer per saldo nul is. Reizigersvaccinaties (per saldo is het resultaat voor de opdrachtnemer nul). Als gevolg van de coronamaatregelen zijn er minder reisbewegingen en worden minder reizigersadviezen en vaccinaties verstrekt. De opbrengsten, maar ook de kosten zijn veel lager dan gebruikelijk. Ook hiervoor geldt dat de gederfde inkomsten gedeclareerd kunnen worden bij het Rijk, naar verwachting gaat het om € 853.000.

De uitgaven op het programma Corona (Testen & Traceren en Vaccinaties) zullen ongetwijfeld afwijken van de begroting, omdat deze kosten gedeclareerd worden bij het Rijk heeft dit geen invloed op het resultaat.

2

Resultaat GR: Bovenstaande betekent dat een bedrag van naar verwachting € 415.000 wordt afgerekend met de GR als gevolg van de bekostigingsafspraken voor de taken Toezicht op de kinderopvang ad € 419.000 (terugbetaling aan deelnemende gemeenten) en Lijkschouw ad € 4.000 (bijbetaling door deelnemende gemeenten).

Resultaat per pijler: De uitgaven zoals geraamd in de begroting en de actuele prognose van de uitgaven per pijler van het Programma regionale GGD-taken 2021 (€ x 1.000) . Uit de figuur blijkt dat dit jaar een voordelig resultaat verwacht wordt en dat dit met name veroorzaakt wordt door lagere lasten dan verwacht ten behoeve van pijler 2.

Kernboodschap Veilig Thuis • • • •

•

•

In totaal zijn er dit jaar in de periode tot en met juli 5.634 meldingen gedaan. Dit betekent dat de realisatie inmiddels iets achterblijft ten opzichte van de begroting waarin rekening is gehouden met 10.500 meldingen. Er zijn tot en met juli 5.522 adviezen gevraagd, dit is 7% meer dan op basis van de begroting verwacht zou worden bij een gelijke verdeling over het jaar. De aantallen meldingen en adviezen zijn lastig te voorspellen en afhankelijk van diverse exogene factoren waarop Veilig Thuis geen invloed kan uitoefenen. De afhandeling binnen de wettelijke termijnen is een aandachtspunt waar Veilig Thuis op poogt te sturen door het vergroten van de personele capaciteit. Over de periode t/m juli wordt 74% van de veiligheidsbeoordelingen binnen de wettelijke termijn van 5 dagen afgehandeld. Daarnaast wordt 28% van de diensten binnen de wettelijke periode van 10 weken afgerond. De wachtlijst na veiligheidsbeoordeling is in de eerste 7 maanden van het jaar gestaag toegenomen. Op 31 juli stonden er 474 zaken op de wachtlijst. In juli 2020 waren dit er meer, maar in januari van dit jaar veel minder. In de periode juni 2020 tot mei 2021 is het totaal aantal effectief inzetbare ‘uitvoerende FTE's’ gedaald. Vanaf mei is deze daling gestopt.

In juni 2021 is het aantal uitvoerende FTE’s toegenomen en naar verwachting kan de rest van het jaar de personele bezetting verder op peil worden gebracht door innovatie in het wervingsproces en aannamebeleid. Op dit moment is de werkdruk onder VTH professionals onverminderd hoog. 3

•

Uit data-analyse van de afgelopen 18 maanden blijkt dat de cijfers van het aantal meldingen en adviezen de afgelopen 1,5 jaar gefluctueerd hebben. Het lijkt erop dat de oplopende meldingen en adviezen passen in een seizoenpatroon, waarbij de aantallen in het voorjaar stijgen en in het najaar een daling vertonen. Komende periode wordt nader geanalyseerd of dit inderdaad een patroon is en hoe de aantallen zich de komende periode ontwikkelen.

Financieel VT Het verwachte resultaat 2021 op basis van de cijfers jan – juli 2021 voor de Regionale VT-taken is als volgt: Bedragen X€1.000 Verwachte lasten 2021 VT Haaglanden (opdrachtnemer)

18.361

Verwachte baten 2021 VT Haaglanden (opdrachtnemer)

19.628

Verwacht resultaat

1.267 V

Af te rekenen resultaat conform uitvoeringsovereenkomst op de taak Meldingen

1.392

Verwacht resultaat (toevallend aan de opdrachtnemer)

125 N

Een gedetailleerd overzicht van de baten en lasten van VT is opgenomen in paragraaf 3.2. Uit voorgaande overzicht volgt een prognose van het resultaat 2021 welke uitkomt op een nadelig resultaat op uitvoering taken van € 125.000. In het resultaat zoals gepresenteerd in deze rapportage is nog geen rekening gehouden met het budget voor de versterking van lokale teams dat dit jaar op basis van recente informatie verkregen van de deelnemende gemeenten maar zeer beperkt besteed zal worden. Voor dit budget geldt dat het resterende deel bij de jaarrekening, in een bestemmingsreserve bij de GR gereserveerd wordt zodat gemeenten het de komende jaren alsnog voor dit doel kunnen inzetten. Resultaat GR: Voor de GR betekent bovenstaande een verwacht voordeel van € 1.392.000 als gevolg van het conform de uitvoeringsovereenkomst met de GR af te rekenen resultaat op de taak Meldingen, zowel structurele formatie als flexibele schil (terugbetaling aan deelnemende gemeenten). De komende periode voeren we een nadere analyse uit om de aannames en onderbouwingen die aan het rekenmodel en de begroting ten grondslag liggen waar nodig te herijken en vervolgens de structurele impact op de begroting en de deelnemersbijdragen te bepalen. Resultaat per taak: In onderstaande figuur zijn de begrote lasten en de actuele prognose van de lasten per taak van het Programma VT 2021 opgenomen.

Een gedetailleerd overzicht van de baten en lasten van VT is opgenomen in paragraaf 3.2. 4

2 Programmavoortgang GGD 2.1 Voortgang programma’s Testen & Traceren en Vaccineren Sinds begin 2020 staat het werk van GGD Haaglanden (deels) in het teken van COVID-19 (hierna coronavirus). Vanaf eind februari 2020 was er sprake van een grootschalige uitbraak en nam het Kabinet vergaande maatregelen om verspreiding van het coronavirus te beperken. In opdracht van de minister van VWS zijn de GGD’en verantwoordelijk voor de vertaling van landelijk beleid naar regionale uitvoering van de coronabestrijding. GGD Haaglanden is hiervoor in het voorjaar van 2020 allereerst gestart met testen en bron- en contactonderzoek (BCO). Sindsdien is de coronabestrijding verder opgeschaald en hebben we hiervoor in de loop van 2020 naast het Crisisteam Corona een programmaorganisatie opgezet met een Programma Testen & Traceren) en een Programma Vaccineren. Op dit moment is het testen en, bij een positieve uitslag, uitvoeren van het BCO nog steeds een belangrijke taak. We hebben een grote rol in het traceren van besmettingen en mogelijke clusters door middel van BCO, het bieden van publieksinformatie, het adviseren van instellingen en gemeenten over maatregelen en preventie, het bevorderen van de gezondheid door kwetsbare groepen zoveel mogelijk te beschermen en de ondersteuning en advisering van bijvoorbeeld scholen en kinderopvang.

In het Programma Vaccineren voeren we de massavaccinaties uit conform de landelijke vaccinatie strategie van het ministerie van VWS, hebben we locaties ingericht en hebben we specifieke kwetsbare groepen gevaccineerd. Het uitvoeren van de massavaccinaties heeft in een steeds sneller tempo plaatsgevonden de afgelopen maanden. Hierdoor wijzigt de vaccinatiestrategie van grootschalig naar meer lokaal. De aanpak zal zich richten op maatwerk, waarbij de focus ligt op mensen die nog niet zijn bereikt of die twijfelen. Sinds eind juli zijn we gestart met vaccinaties zonder afspraak (vrije inloop) op de vaste locaties. Vooruitlopend op besluitvorming na het reces in het RBT hierover houdt GGD Haaglanden aan dat op locaties in Delft, Leidschendam-Voorburg en Den Haag (Haga Sportlaan) vanaf half september gevaccineerd blijven worden; de andere grote locaties in de regio zullen in de komende periode afgebouwd worden en niet meer ingezet worden voor massavaccinatie. Aanvullend vaccineren we specifieke doelgroepen en in wijken.

In het eerste zeven maanden van 2021 heeft GGD Haaglanden: • • • •

135.494 testen afgenomen van 1 januari t/m 31 juli 2021 (gelijk aan 12.074 per 100.000 inwoners) 1.107.942 vaccinaties toegediend 14.623 positieve uitslagen verwerkt (10,7%, gelijk aan 1.303 per 100.000 inwoners) 62.562 bron- en contactonderzoeken uitgevoerd, waarvan 34.343 door GGD Haaglanden zelf. Overige deel aangevuld met landelijke ondersteuning en ondersteuning vanuit andere GGD’en.

N.B. De stand van zaken met betrekking tot datalekken c.q. datadiefstal wordt bespreken in paragraaf 2.4 Aandachtspunten bedrijfsvoering en risicobeheersing.

2.2 Voortgang reguliere taken Pijler 1: Monitoren, signaleren, adviseren Epidemiologie Gemeentelijk gezondheidsinzicht In de afgelopen maanden hebben we verschillende activiteiten uitgevoerd in het kader van gezondheidsinzicht op gemeentelijk niveau. Hieronder volgen enkele voorbeelden. •

In het kader van de landelijke gezondheidsenquête onder volwassenen en ouderen (GE V&O) – in het najaar van 2020 uitgevoerd – hebben we diverse werkzaamheden uitgevoerd. Zo hebben we voorbereidingen voor analyses getroffen, data geanalyseerd en zijn negen preview factsheets met resultaten op gemeenteniveau (onder embargo) opgeleverd. De gemeentelijke cijfers zijn op 9 september openbaar gemaakt. 5

•

•

•

De online Gezondheidsmonitor hebben we omgezet in een interactieve website. Op 9 september zal de nieuwe website online gaan. De naam van de nieuwe interactieve site is https://gezondheidsgids.ggdhaaglanden.nl. Daarnaast hebben we ook verschillende onderwerpen op de huidige online Gezondheidsmonitor geactualiseerd, waaronder zorg voor de jeugd, spoedeisende ritten en sterfte. De volgende update staat gepland in oktober, op de nieuwe site. In samenwerking met de JGZ-DH en de JGZ-ZHW hebben we voorbereidingen getroffen voor een doorstart van het Kindonderzoek (oorspronkelijk gepland in maart 2020). Het doel van het onderzoek is om inzicht te krijgen in de gezondheid en leefstijl van kinderen jonger dan 12 jaar. In opdracht van VWS hebben we voorbereidingen getroffen voor de uitvoering van de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd, dit najaar in de 2e en 4e klassen van het voortgezet onderwijs. Het doel van deze extra Gezondheidsmonitor is om inzicht te krijgen in de gezondheid en leefstijl van deze jongeren en de invloed die de coronacrisis hierop heeft gehad.

Epidemiologische adviezen In het kader van epidemiologische adviezen zijn eveneens verschillende activiteiten uitgevoerd. •

•

We hebben adviezen gegeven aan professionals (van binnen en buiten gemeenten), die bij kunnen dragen aan de gezondheid van inwoners van Haaglanden. Onder andere: Strategische Verkenning OCW 2030 (Den Haag); Werkgroep Haagse Vaten van HADOKS; Raad van Volksgezondheid en Samenleving over diversiteit en een Nationale Wetenschapsagenda (NWA)-aanvraag gezondheidspotentieel. Daarnaast hebben we input/adviezen gegeven n.a.v. vragen van diverse gemeenten (o.a. over wijkcijfers overgewicht voor gemeente Leidschendam-Voorburg en informatie over vaccinatiegraad en relatie alcoholgebruik en IQ voor gemeente Westland).

Corona Naast de reguliere werkzaamheden verricht de GGD op epidemiologisch gebied momenteel een groot aantal verschillende werkzaamheden die verband houden met de coronapandemie. Surveillance Wekelijks leveren we EpiCurves ten behoeve van de monitoring en de beheersing van de coronapandemie. Naast de EpiCurve leveren we wekelijks een overzicht aan over het aantal besmettingen naar wijk en maandelijks een overzicht van het percentage gevaccineerde inwoners naar wijk. Een gedeelte van de resultaten van de surveillance staat online: Corona - Actuele stand coronavirus - Haaglanden (ggdhaaglanden.nl) Panelonderzoek Sinds april 2020 voeren we in samenwerking met de GedragsUnit van het RIVM en GGD-GHOR Nederland een panelonderzoek uit. In de tweede vier maanden van 2021 zijn drie peilingen uitgevoerd: peiling 12 (5-9 mei), peiling 13 (16-20 juni) en peiling 14 (28 juli-1 augustus). De resultaten van de meest recente peiling staan online op het dashboard: Corona - Corona panelonderzoek - Haaglanden (ggdhaaglanden.nl); de resultaten van de eerste tien peilingen staan online in factsheets: GGD Haaglanden - Coronavirus. Overig onderzoek Er vindt in Nederland veel onderzoek plaats naar de gevolgen van de corona-maatregelen. Dit is vooral gericht op groepen die om een of meerdere redenen kwetsbaar zijn (op achterstand staan).

GGD Haaglanden is een van de partners van onderzoek naar sociaaleconomische verschillen in het aantal besmettingen en de ernst van de gevolgen van besmetting met het coronavirus. Dit onderzoek wordt getrokken door LUMC-Campus Den Haag; andere partners zijn huisartsen, ziekenhuizen, verzorgingshuizen en het CBS.

Gezondheidsbevordering

Vanuit de taak Gezondheidsbevordering hebben we gemeenten ondersteund bij advisering, uitvoering en implementatie van het lokale gezondheidsbeleid. Hierbij ging het bijvoorbeeld over de uitvoeringsplannen voor een Rookvrije omgeving, met praktische voorbeelden, advies, een regionaal digitaal netwerk en een nieuwsbrief Rookvrije omgeving. Om lokaal gezondheidsbeleid op gemeentelijk niveau verder te versterken bepalen we samen met gemeenten op welke inhoudelijke thema’s we inzetten. Op deze manier leveren we per gemeenten maatwerk. Onderstaande 6

tabel toont een overzicht van een aantal thema’s waarover we gemeenten hebben geadviseerd (NB: de tabel geeft geen compleet overzicht).

Genotmiddelenpreventie Positieve gezondheid Inclusie en Eenzaamheid, ouderen & vitaliteit Preventiecoalitie Preventieve aanpak dementie en campagne We zijn zelf het medicijn Sportakkoord Gezond mediagedrag

De X X

DH X

L-V X

M-D X

P-N X

Rsw X

Was X

Wes X

Ztm X

X X X X

X X

X

X

X X

X

X

X X

Coronacrisis Het Algemeen Bestuur heeft voor 2021 incidenteel extra capaciteit voor gezondheidsbevordering beschikbaar gesteld om gemeenten ondersteuning te bieden bij de aanpak van de gevolgen van de coronapandemie. In samenspraak met gemeenten zijn hiervoor lokale plannen opgesteld om te komen tot een integraal en samenhangend pakket gezonde leefstijl en bewegen. Uitvoering van de plannen is inmiddels in (vrijwel alle) gemeenten gestart. De gemeenten hebben daarnaast beschikking over verschillende extra rijksmiddelen: stimulering sport en bewegen (sinds maart) en extra inzet gezonde leefstijl, gerelateerd aan de gevolgen van het coronavirus (sinds juni). Vanuit de taak gezondheidsbevordering hebben wij gemeenten geattendeerd op deze landelijke steunpakketten en de handreiking gedaan voor extra inzet op gezonde leefstijlinterventies. Daarnaast verspreidt de GGD geschikt voorlichtingsmateriaal over de coronamaatregelen en vaccinatie onder netwerkpartners en sleutelpersonen. Ook hebben we tot en met juli maandelijks een digitale nieuwsbrief over gezonde leefstijl tijdens de coronacrisis uitgegeven en verspreid onder ruim 2.200 netwerkpartners. Vanuit het lokaal gezondheidsbeleid hebben we de gemeenten in de periode januari tot en met augustus 2021 ondersteund bij het uitvoeren en implementeren van het lokale gezondheidsbeleid.

Beleidsadvisering We hebben op verschillende manieren gewerkt aan en geadviseerd over de ontwikkeling van doelmatige en doeltreffende beleidskaders voor (lokaal/regionaal) volksgezondheidsbeleid opgesteld door onze gemeenten. Allereerst hebben we een vervolg gegeven aan het proces ‘regionale kernboodschappen Corona’. Hierbij hebben we met alle gemeenten gesproken over hoe de gezondheidsgevolgen van de coronapandemie binnen het lokale volksgezondheidsbeleid kunnen worden aangepakt. Zoals in de vorige rapportage is gemeld is het visietraject afgerond. De nieuwe GGD-visie 2030 geeft een wenkend perspectief voor GGD Haaglanden. De afgelopen periode hebben we intern een start gemaakt met de implementatie van de visie. De komende maanden zal dit – in samenwerking met de gemeenten – een vervolg krijgen.

Preventieve ouderengezondheidszorg (niet apart begroot) We versterken het ouderengezondheidsbeleid op gemeentelijk niveau vanuit een integrale gedachte: gezondheidsbevordering, epidemiologie, beleidsadvisering, leefomgeving (bijvoorbeeld ten aanzien van koolmonoxide, hitte en koude) en infectieziektebestrijding (bijvoorbeeld ten aanzien van antibioticaresistentie). We participeren in het kader van ouderengezondheidsbeleid in netwerken rond gezondheid, welbevinden en vitaliteit (valpreventie, voeding, bewegen, eenzaamheid, sociale veiligheid). In Den Haag, Rijswijk, Wassenaar en Zoetermeer hebben we vanuit de kerngroep bijgedragen aan de start en verdere uitrol van de dementie preventiecampagne ‘We zijn zelf het medicijn’. Ook is actief ingezet op gezonde leefstijl en vitaliteit bij volwassenen en ouderen onder meer door de verspreiding van een zomereditie van het magazine Vitaal ouder (oplage 15.000 exemplaren) met daarin aandacht voor diverse leefstijl thema's in begrijpelijke taal. Ook zijn in alle gemeenten – in het kader van hittepreventie – waterflessen onder kwetsbare volwassenen en ouderen verspreid met relevante informatie.

7

Regeling onverzekerden (niet apart begroot) Voor de ‘subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden’ melden zorgverleners elke zorgverrichting binnen 24 uur bij GGD GHOR Nederland. Wij halen de meldingen uit het landelijke meldsysteem o.a. om gemeenten in staat te stellen om vervolgacties te initiëren (zoals inschrijving, verzekering, waar nodig vervolgzorg). In de eerste zeven maanden van 2021 zijn in totaal 2.338 meldingen afgehandeld. Van deze meldingen zijn 1.276 uit de regio. Het aantal meldingen uit de regio is in lijn met het aantal van vorig jaar rondom dezelfde tijd (1.231). Ook de prognose eind 2021 is in lijn met de realisatie van 2020 (2.020). De overige meldingen betreffen mensen met een andere woon- of verblijfplaats dan de regio Haaglanden (bijvoorbeeld Rotterdam – 144) of mensen waarvan de woon- of verblijfplaats onbekend is (571). Alle meldingen van onverzekerden vanuit de regio zijn verwerkt en doorgezet naar de gemeenten. De administratieve afhandeling van de meldingen van geboden onverzekerde zorg door zorgverleners liep hierdoor niet anders dan afgesproken. Indicator Aantal verwerkte meldingen van meldingen van onverzekerden die in de regio geregistreerd staan Totaal aantal meldingen (inclusief meldingen hierboven)

Prognose 2021 bij vaststelling begroting 1.500

Resultaat jan-jul 2021 1.276

Prognose eind 2021

n.v.t.

2.338

3.500

2.000

Pijler 2: Uitvoerende taken gezondheidsbescherming Infectieziektebestrijding De infectieziektebestrijding wordt – net als vorig jaar – gedomineerd door de coronapandemie. We hebben hier de afgelopen periode wederom zwaar op ingezet, bij het testen & traceren aan de ene kant en het vaccineren aan de andere kant. Het aantal meldingen van de andere infectieziekten is lager dan in vorige jaren. Dit is verklaarbaar vanuit de algemene hygiëne-adviezen en maatregelen, lockdown en reisbeperkingen, waardoor er ook voor andere infectieziekten een kleinere kans op transmissie is en er dus minder meldingen zijn. De meeste andere meldingsplichtige ziekten betreffen hepatitis B en C. Opvallend blijft de grote daling van het aantal kinkhoestmeldingen. Met het versoepelen van de coronamaatregelen is het mogelijk dat het aantal meldingen zal toenemen, maar dat is niet met zekerheid te zeggen. Het aantal meldingen van en vragen over niet-meldingsplichtige infectieziekten is wel fors hoger. Dit zijn voornamelijk vragen over scabiës (schurft). Indicator Meldingsplichtige infectieziekten* Niet-meldingsplichtige casuïstiek, situations en enquiries** Meldingen van zorginstellingen (art. 26 Wpg)** * Exclusief meldingen Corona ** Inclusief meldingen Corona

Prognose 2021 bij vaststelling begroting 800

Resultaat janjul 2021 164

2.900

5.322

300

484

Prognose eind 2021 Onduidelijk i.v.m. Corona Onduidelijk i.v.m. Corona Onduidelijk i.v.m. Corona

Specifieke werkzaamheden deskundigen infectiepreventie t.b.v. coronapreventie De deskundigen infectiepreventie plegen extra inzet op het gebied van coronamaatregelen. Zo hebben we drie testlocaties en twee vaccinatielocaties geïnspecteerd op hygiëne- en infectiepreventie aspecten. Daarnaast zijn tien werkbezoeken uitgevoerd bij bedrijven en/of instellingen waar een snelle stijging van nieuwe coronagevallen in een afgebakende groep gesignaleerd werd die gerelateerd was aan de werksituatie en die niet tot stilstand kwam na herhaaldelijk adviseren over de maatregelen. In het kader van de Tijdelijke Wet Maatregelen COVID-19 is op twaalf ontheffingsaanvragen geadviseerd.

8

Verder zijn er allerlei verschillende adviesvragen vanuit diverse sectoren beantwoord. Zo is geadviseerd over de inrichting van de tijdelijke behuizing van de Tweede Kamer. Aangekondigde evenementen, ook die later werden afgelast, zijn beoordeeld op COVID-19 aspecten. Zo ook de eerste wedstrijd van ADO Den Haag met publiek, georganiseerd door Stichting Open Nederland in het kader van Testen voor Toegang.

Tuberculosebestrijding Het bestrijden van tuberculose is een belangrijke taak in het kader van de publieke gezondheid. De bestrijding heeft voor het overgrote deel doorgang gevonden. De vorm was wel anders dan normaal – namelijk volledig coronaproof. Zoals eerder gemeld zijn door deze afgeschaalde dienstverlening begin van dit jaar achterstanden ontstaan. De achterstanden hebben we vanaf juni/juli ingehaald door BCG-inhaalacties en additionele screeningsmiddagen voor immigranten. We hebben in de eerste zeven maanden 4.792 mensen onderzocht. Het totaal aantal verrichtingen is hiermee nog steeds wat lager dan verwacht. In totaal zijn er 47 patiënten met tuberculose en 26 patiënten met Latente Tuberculose Infectie (LTBI) behandeld / in behandeling. De mate waarin we in staat zullen zijn om de huidige opschaling van onze reguliere processen ook in de komende periode te handhaven, hangt af van de ontwikkeling van de coronacrisis i.c.m. eventuele wijzigingen van de landelijke coronamaatregelen. Vooralsnog verwachten we aan het einde van het jaar geen afwijkingen t.o.v. de prognose 2021. Indicator Aantal (nieuwe) gediagnosticeerde TBC-patiënten LTBI-screeningen Aantallen verrichtingen (foto’s, Mantoux-screeningen, BCG-screeningen, IGRA-screeningen)

Prognose 2021 bij vaststelling begroting 90 100 9.500

Resultaat jan-jul 2021

Prognose eind 2021

47 26 4.792

90 100 9.500

Bevordering seksuele gezondheid Voor seksuele gezondheid evenals seksueel gezond leven van inwoners van de regio Haaglanden willen we goede hulpverlening en voorlichting bieden op dit gebied en bijdragen aan het bestrijden van seksueel overdraagbare aandoeningen. In dit kader hebben we tot en met juli dit jaar 5.435 Aanvullende Seksuele Gezondheid (ASG)-consulten uitgevoerd, exclusief de PrEP consulten. Ten aanzien van de ASG-consulten waren wij – vanwege de coronacrisis – tot en met juli 2021 genoodzaakt om het aantal cliënten dat fysiek naar de locatie kon komen per dag/week naar beneden bij te stellen. Per medio augustus 2021 kunnen wij onze “normale” capaciteit per week (225 cliënten) weer realiseren en streven wij naar waar mogelijk het realiseren van een hogere capaciteit om achterstanden in te lopen. Op dit moment voorzien wij nog steeds dat een prognose van 10.000 consulten eind 2021 realistisch is. Wat betreft het preventieve deel van de ASG-regeling; de uitvoering van voorlichtingen, trainingen en evenementen, deze uitvoering is sinds pas sinds juni langzaam weer aan het toenemen. Vanwege de coronamaatregelen is het niet realistisch dat we het aantal activiteiten zoals opgegeven bij vaststelling van de begroting volledig zullen kunnen realiseren. Momenteel verwachten we dat we de helft van het aantal geprognosticeerde groepsvoorlichtingen kunnen uitvoeren.

Vanwege de lumpsum financiering van de ASG-regeling blijft de financiële prognose zowel voor de consulten als de preventieve activiteiten 2021 binnen de begroting (resultaat is nul). In het kader van de subsidieregeling PrEP hebben we per eind juni 381 cliënten in zorg. Wij verwachten aan het eind van het vierde kwartaal ongeveer 450 cliënten in zorg te hebben. Landelijk wordt in het vierde kwartaal de medische richtlijn/protocol PrEP geactualiseerd, mogelijk dat dan drie in plaats van vier consulten per jaar de norm wordt. Dit zou voor GGD Haaglanden logistiek en organisatorisch ruimte creëren voor uitvoering van de regeling. Met de huidige productieprognose (450 cliënten) blijven we onder de toegekende subsidie. Deze onderproductie wordt verrekend met de al ontvangen voorschotten en heeft geen effect op het resultaat van de begroting.

9

Medische milieukunde In de eerste zeven maanden van het jaar lag het aantal meldingen van burgers ongeveer 30% onder het begrote aantal meldingen. Vooral in de zomermaanden waren er minder meldingen dan normaal door het uitblijven van seizoengerelateerde klachten over bijvoorbeeld rupsen en hitte. Ook het aantal meldingen door instellingen was lager dan verwacht, mogelijk door de sluiting van scholen en kinderopvang in het begin van het jaar en de focus op de coronacrisis. Binnen dit op gezondheidsbescherming gerichte deel van de medische milieukunde kregen we daarentegen relatief veel langlopende, complexe meldingen (bijv. laagfrequent geluid, koolmonoxide, bodemverontreiniging, ziekteclusters, zwemwater)– overeenkomstig de trend van de afgelopen jaren. De inzet van de Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen (GAGS) bij incidenten was in de eerste helft van dit jaar lager dan gemiddeld; van nazorg bij incidenten is de afgelopen maanden geen sprake geweest. Advisering aan gemeenten (specifieke casuïstiek, beleidsadvies, advies Ruimtelijke Ordening) was ongeveer op het begrote niveau. De gemeenten werden onder andere geadviseerd over lood in de bodem bij volkstuinen, over gezonde leefomgeving bij ruimtelijke ontwikkelingen en over omgevingsvisies.

Naast de meer klassieke medische milieukunde hebben we in 2021 proactief ingezet op integrale advisering over een gezonde leefomgeving door het netwerk met het fysieke domein bij gemeenten te versterken. Dit is vooral gericht op actuele thema’s waarbij in preventieve zin gezondheidswinst is te boeken, zoals luchtkwaliteit, klimaat en advisering over ruimtelijke plannen. Voorbeelden zijn de toepassing van de Interimwet Stad en Milieubenadering in het Entreegebied in Zoetermeer, pilots voor Omgevingsplannen voor In de Bogaard in Rijswijk en het Zeeheldenkwartier in Den Haag en de inrichting buitenruimte in Den Haag Zuidwest.

Technische Hygiënezorg Het aantal meldingen en adviezen door de GGD op het gebied van Technische Hygiënezorg (THZ)-bij grote evenementen verliep de eerste zeven maanden van het jaar, als gevolg van de lockdown, niet conform planning. In april is weer gestart met de advisering. Sindsdien zijn voor verschillende evenementen adviezen uitgebracht. Naast het gebruikelijke advies op maat op aspecten van de technische hygiënezorg, hebben we uitgebreid advies gegeven over preventie van coronabesmettingen. Vanwege de onduidelijkheid over hoe het coronavirus zich ontwikkelt en de daarmee samenhangende maatregelen, kan geen prognose worden gegeven van het aantal te verwachten adviezen. Tot op heden zijn minder THZ-meldingen binnengekomen dan voorgaande jaren. Het is niet te achterhalen waardoor de daling van het aantal meldingen is ontstaan. Mogelijk heeft dit te maken met de coronacrisis, waaronder de beperkende maatregelen in de samenleving. Het uiteindelijke aantal meldingen in 2021 kan moeilijk worden voorspeld, maar de verwachting is dat dit niet overeen zal komen met de prognose bij de begroting. Het AZC in Rijswijk sluit begin november 2021 definitief zijn deuren. In overleg met het COA is besloten dat er daarom dit jaar geen inspectie meer zal worden uitgevoerd.

Reizigersadvies en –vaccinatie Het aantal consulten en gegeven vaccinaties blijft – vanwege het geringe aantal reizen naar het buitenland – nog steeds achter bij de prognose. Wel is er in vergelijking met de voorgaande maanden een toename te zien in het aantal consulten en vaccinaties omdat voor een aantal landen de reisbeperkingen opgeheven zijn. De verwachting is dat de komende maanden het aantal consulten verder toeneemt. Er zijn in de eerste zeven maanden van 2021 in totaal 1.822 consulten en 1.872 vaccinaties uitgevoerd. In het financiële deel van de rapportage wordt ingegaan op de financiële consequenties.

Pijler 3: Bewaken van de publieke gezondheid bij rampen en crisis Inzet rond (en voorbereiding op) incidenten, rampen en crises In de verslagperiode was de GGD 24/7 bereikbaar, beschikbaar en inzetbaar als crisisorganisatie. In de afgelopen maanden zijn er zeven reguliere meldingen door de crisiscoördinator afgehandeld. Hierbij was geen opschaling tot een volledig operationeel crisisteam noodzakelijk. Gedurende de verslagperiode hebben we een werkwijze met betrekking tot het digitaal opstarten van het Crisisteam GGD Haaglanden uitgewerkt en door middel van trainingen beoefend. Deze werkwijze is inmiddels geïmplementeerd. 10

Pijler 4: Toezicht houden Onderstaande tabel toont het aantal uitgevoerde inspecties en onderzoeken in de eerste zeven maanden van het jaar.

Indicator Jaarlijkse inspectie KDV, BSO, gastouderbureaus VE-module voor locaties die VE aanbieden Inspecties nieuwe locaties en gastouderbureaus in 2021 (voor-en na inspectie) Inspecties gastouders (nieuw en jaarlijkse inspecties) Incidentele en nader onderzoeken (incl. flitsacties. Vinger aan de pols Inspecties n.a.v. een klacht Inspecties jeugdinstelling Bevel

Opgave Aangepaste (prognose) opgave 2021 2021*

Resultaat jan-jul 2021

Prognose eind 2021**

523

1085

1140

1122

253

249

147

105

40

80

738

460

188

380

562

416

139

300

33 1 8

423 33 1 4

423 7 0

423 30 1 4

246

* De aangepaste opgave 2021 is een scenario-schets over de periode januari t/m juni 2021. Deze is gemaakt toen de begrotingswijziging 2021 al in de bestuurlijke cyclus was. De aangepaste opgave is gecommuniceerd met de gemeenten. De oorspronkelijke opgave is leidend voor de voorschotten aan de GR. ** De GGD verwacht de prognose te gaan behalen, maar is wel afhankelijk van (veranderingen in) coronamaatregelen.

Ons doel is om bij te dragen aan goede kinderopvang in de gemeenten in de regio Haaglanden, door toetsing van instellingen voor kinderopvang en gastouders op het voldoen aan c.q. naleven van de kwaliteitseisen. Zoals in de Eerste bestuursrapportage gemeld zijn vanwege de tijdelijke sluiting van kinderopvang en BSO, noodopvang en overige landelijke maatregelen in de eerste maanden van het jaar minder inspecties uitgevoerd dan geprognosticeerd. Om de veiligheid binnen de kinderopvang op een kwalitatieve manier te kunnen toetsen was het streven om alle locaties in 2021 fysiek te bezoeken. De afgelopen maanden heeft de GGD hard aan dit streven gewerkt en is een forse inhaalslag gemaakt in het aantal inspecties. Gezien alle ontwikkelingen en de inhoudelijk aangepaste werkwijze zullen we dit jaar minder kunnen doen dan geprognosticeerd. De GGD streeft ernaar om in ieder geval aan de minimale wettelijk gestelde eisen van het toezicht te voldoen. Verklaring afwijking inspecties Niet alleen vanwege de coronamaatregelen realiseren we niet het aantal verwachte inspecties. Het aantal kinderopvanglocaties is afgelopen jaar afgenomen.

Inspectie tatoeages en piercings & Hygiëne-inspectie seksinrichtingen De werkzaamheden met betrekking tot inspectie tatoeages en piercing en de hygiëne van seksinrichtingen verliepen de eerste vier maanden van het jaar anders dan gepland. De tattoo- en piercingstudio’s zijn tot 3 maart gesloten geweest en de seksbedrijven waren tot 19 mei gesloten. Hierdoor kunnen we inspecties pas later in het jaar uitvoeren, met als gevolg dat we tot op heden minder inspecties hebben uitgevoerd dan in een vergelijkbare periode in voorgaande jaren. Hoewel er onzekerheid is over het verloop van de coronabesmettingen verwachten we toch dat – als er geen nieuwe maatregelen worden afgekondigd – dat we het aantal geprognosticeerde inspecties kunnen uitvoeren.

Lijkschouw Het op professionele wijze uitvoeren van werkzaamheden met betrekking tot de taak lijkschouw is een kritisch proces van de GGD, die in crisistijd normaal doorgang vindt. De forensisch artsen van de GGD zijn zeven dagen per week, 24 uur per dag bereikbaar en beschikbaar voor de werkzaamheden. Na de eerste vier maanden van dit jaar voorzagen we dat het aantal verrichtingen aan het eind van het jaar hoger zou uitkomen dan geprognosticeerd. De afgelopen maanden hebben er – ten opzichte van de eerste vier maanden – minder verrichtingen plaatsgevonden. Het totaal van verrichtingen tot en met de maand juli bedraagt 1.221. De 11

prognose is dat het aantal verrichtingen aan het eind van het jaar – met uitzondering van het aantal uitstellen begrafenis en lijkpassen – gelijk is aan de prognose bij de begroting. Conform de financieringssystematiek (p*q) worden deze verrichtingen in rekening gebracht.

Aantallen begroting 2021 Collegiaal overleg/ adviezen forensische zorg Euthanasie Lijkschouw Melding dood minderjarige Uitstellen begrafenis, lijkenpas Letselbeschrijving Overig Totaal

Prognose 2021 bij Resultaat janvaststelling begroting jul 2021 262 434 762 22 170 1.650

186 246 462 10 309 4 4 1.221

Prognose eind 2021 262 434 762 22 350 4 4 1.838

De Forensisch Medische Expertise Kindermishandeling (FMEK) is samen met Veilig Thuis Haaglanden tot stand gekomen, de start staat gepland in september 2021. Dit doet de GGD Haaglanden samen met de GGD HollandsMidden. Met deze samenwerking beogen we de forensische geneeskunde, in lijn met landelijke afspraken, toekomstbestendig te organiseren.

Pijler 5: Brede Public Health Taken van de GGD als zorginstelling Vanuit deze taak wordt gezorgd voor het op een verantwoorde en kwalitatief hoogwaardige manier leveren van zorg. In dit kader zijn verschillende activiteiten uitgevoerd. Omdat het kwaliteitscertificaat afliep in juni 2021 zijn we in maart gestart met een auditdag als onderdeel van het hercertificeringstraject. Op 3 en 4 juni is het tweede deel van de audit uitgevoerd. De uitkomst van de audit is dat het kwaliteitscertificaat is hernieuwd en nu loopt tot juni 2024. Per 1 september is de erkenning van GGD Haaglanden als opleidings-GGD voor artsen Maatschappij & Gezondheid (M&G) uitgebreid met de erkenning voor het opleiden van Vertrouwensartsen voor Veilig Thuis Haaglanden. Dit laat zien dat beide uitvoeringsorganisaties elkaar in de ondersteunende functies goed weten te vinden. Ook hebben we in de afgelopen maanden meldingen van klachten en Veilig Incidenten Melden (VIM-meldingen) afgehandeld. Tot en met juli zijn er 59 VIM-meldingen geweest. We hebben in totaal 297 meldingen van klachten ontvangen. Alle meldingen zijn na ontvangst beoordeeld: • • • •

59 meldingen zijn in behandeling genomen en hiervan zijn 3 meldingen door de klachtencommissie behandeld en 2 meldingen door de Geschillencommissie behandeld. 17 meldingen zijn na onderzoek niet ontvankelijk verklaard. 193 meldingen betroffen klachten gerelateerd aan de coronabestrijding. Deze en hebben de programma’s Testen & Traceren en Vaccineren afgehandeld. 28 meldingen zijn niet in behandeling genomen omdat het geen klachten voor GGD Haaglanden betrof, melders zijn hiervan op de hoogte gebracht met onderbouwing en doorverwijzing naar de juiste plek voor de klacht.

Naar aanleiding van het datalek begin 2021 bij diverse GGD’en heeft de minister van VWS onder meer een cultuuraudit laten uitvoeren bij de GGD’en. Het onderzoek betrof de klacht- en meldvoorzieningen onder de GGD’en (en partnerorganisaties). Uit dit onderzoek zijn enkele aanbevelingen naar voren gekomen. Op basis van deze aanbevelingen past GGD Haaglanden de huidige Klachtenregeling GGD Haaglanden 2018 op enkele onderdelen aan. De gewijzigde regeling zal aan het Algemeen Bestuur worden aangeboden.

12

Publieksinformatie In de eerste zeven maanden hebben we bij het informatiecentrum van GGD Haaglanden 3.892 e-mails en 26.900 telefoontjes van burgers en professionals in Haaglanden beantwoord. Het hoge aantal telefoontjes is voornamelijk ontstaan door coronavragen (over testen, testuitslagen en vaccinatie) die direct bij het publieksinformatiecentrum van de GGD binnenkwamen in plaats van bij het landelijke coronacallcenter. Zelfs met een verbeterd telefonisch keuzemenu kwamen veel bellers (voor corona) bij het informatiecentrum terecht. Hoewel het aantal contactmomenten veel hoger is, zijn het wel veelal kortere contactmomenten dan normaal. Bellers worden veelal snel doorverbonden. Door de grote aantallen en veel onduidelijkheden over de coronabestrijding en vaccinatie bij de bevolking was de werklast bijzonder hoog. We verwachten dat het aantal contactmomenten de komende maanden zal afnemen. Indicator Telefonische contactmomenten E-mail contactmomenten

Prognose 2021 bij vaststelling begroting 22.000 2.500

Resultaat jan-jul 2021

Prognose eind 2021

31.195 4.544

45.000 6.500

13

2.3 Ontwikkeling baten en lasten Regionale GGD-taken In onderstaand overzicht zijn de lasten voor regionale taken van de uitvoeringsorganisatie GGD opgenomen. De baten betreffen de afgesproken deelnemersbijdragen van de deelnemende gemeenten (conform het financieel statuut), betalingen van de eindafnemers die moeten betalen voor een product, evenals de ontvangen subsidies. De begrotingswijziging 2021 zoals in juli is goedgekeurd door het Algemeen Bestuur is verwerkt in dit overzicht. Bedragen X €1.000

Op de diverse taken verwacht de opdrachtnemer aan het eind van het jaar per saldo een voordelig resultaat van € 0,201 mln. Na afrekening met de GR van de PxQ-taken en de declaratie van coronakosten bij het Rijk komt het verwachte resultaat voor de opdrachtnemer uit op € 1,097 mln. voordelig. In bovenstaande tabel blijven de gerealiseerde baten nog ver achter bij de begroting. Dit is het gevolg van het feit dat de voorschotnota aan de GR in augustus is verzonden, na vaststelling van de uitvoeringsovereenkomst. De realisatiecijfers zijn tot en met juli.

Algemene infectieziektebestrijding (263 V) Binnen deze taak hebben we veel ingezet op de programma’s Testen&Traceren en Vaccineren. Een deel van de personeelskosten is daarom daar aan toegerekend. Voor 2021 was er in 2019 eenmalig extra budget toegekend voor een formatie-uitbreiding van 2 fte om een toen verwachte stijging van het aantal meldingen op het gebied van infectieziekten op te kunnen vangen. Inmiddels is gebleken dat het aantal meldingen van de andere meldingsplichtige infectieziekten juist lager ligt dan in vorige jaren. Dit is verklaarbaar vanuit de algemene hygiëne-adviezen en maatregelen, lockdown en reisbeperkingen.

14

Reizigersadvies en -vaccinatie (0) Door het stilvallen van het internationaal reisverkeer blijven de inkomsten achter. De lagere inkomsten kunnen we als door de coronacrisis gederfde inkomsten declareren bij het Rijk, zodat de lagere inkomsten niet tot een nadelig financieel resultaat leiden.

Tuberculosebestrijding (366V) We hebben de afgelopen jaren strak gestuurd op de uitgaven. Daarnaast zijn er extra inkomstenbronnen gezocht. Normaal gesproken worden deze extra inkomsten ingezet voor incidentele projecten, maar door de coronacrisis hebben veel van deze projecten geen doorgang kunnen vinden. Dit leidt tot een groot voordeel op deze taak.

Toezicht Kinderopvang (39 N) We verwachten iets meer uitgaven dan begroot. Daarnaast ligt de productie aanzienlijk lager dan normaal, waardoor er een gedeeltelijke terugbetaling dient plaats te vinden op het van de GR ontvangen voorschot. Deze gederfde inkomsten mogen echter bij het Rijk als kosten gerelateerd aan de coronacrisis gedeclareerd worden, waardoor dit niet leidt tot een financieel resultaat.

Programma Corona (0) Voor het programma Testen en Traceren wordt verwacht dat de kosten hoger zullen uitvallen dan begroot, voor het programma Vaccineren lager. In beide gevallen leidt dit niet tot een financieel resultaat aangezien de werkelijke kosten gedeclareerd worden bij het Rijk.

Directeur Publieke gezondheid (169 V) Onder deze taak zijn ook GGD-brede kosten en activiteiten begroot. Door de coronacrisis is dit budget minder aangesproken.

Indirecte kosten (25 N) De indirecte kosten (of overhead) betreffen de kosten van het management en ondersteuning van de GGD en de door de gemeente Den Haag in rekening gebrachte bedrijfsvoeringstoeslag. In 2021 zijn er naast regulier personeel ook een aantal managers ingezet op de coronabestrijding. Conform BBVvoorschriften dienen deze kosten verantwoord te worden op het programma Corona. Deze kosten kunnen gedeclareerd worden bij het Rijk. Op de reguliere taken zijn de taken van de betreffende medewerkers in een aantal gevallen opgevangen met bestaand personeel, waardoor er geen vervangende inhuur nodig was. Hierdoor zijn de lasten van de reguliere taken eenmalig lager dan begroot. Op de indirecte kosten met betrekking tot het programma Corona wordt een nadeel verwacht ten opzicht van de begroting als gevolg van een iets hogere inzet van management en ondersteuning dan eerder geraamd. Hier staat echter een voordeel tegenover, omdat er ook meer gedeclareerd wordt bij het Rijk dan begroot. Deze baten dienen conform BBV-voorschriften verantwoord te worden op het programma Corona, waardoor er een voordeel ontstaat op het programma Corona en een even groot nadeel op indirecte kosten Corona. Op de bedrijfsvoeringstoeslag wordt geen resultaat verwacht.

2.4 Aandachtspunten bedrijfsvoering en risicobeheersing 2.4.1 Stand van zaken datalek / Vervanging HP Zone Om de kans op datalekken te minimaliseren vindt door GGD GHOR Nederland voortdurend analyse plaats van de logging van de in gebruik zijnde ICT-systemen voor de coronabestrijding op oneigenlijk handelen. Daarmee wordt voorkomen dat oneigenlijk gebruik van gegevens onnodig lang kan voortduren. Daarnaast worden de gemaakte afspraken met externe partijen m.b.t. het proces van on- en offboarding geëvalueerd en waar nodig geoptimaliseerd. Ook het invoeren van AD securitygroepen binnen de Azure omgeving van Den Haag zorgen voor een betere beveiliging en toegangscontrole tot de systemen. Het vervangende systeem voor HPZone voeren we binnen de GGD gefaseerd in. Naar verwachting zal een eerste groep medewerkers half september starten met het nieuwe systeem. In deze eerste fase is er nog een koppeling met HPZone (Lite). Bij een volgende release zal een knip met HPZone Lite tot stand worden gebracht. Naar verwachting volgt deze release in het vierde kwartaal van 2021. In de nieuwe applicatie is voorzien dat een 15

medewerker alleen zijn/haar eigen cases kan inzien waardoor verkeerd datagebruik zoveel als mogelijk wordt voorkomen. Naar aanleiding van de datalekken heeft GGD Haaglanden een melding gedaan bij de Autoriteit Persoonsgegevens. De AP heeft onder andere onderzoek bij onze GGD uitgevoerd. Op het moment van schrijven is het onderzoeksrapport dat de AP heeft gemaakt n.a.v. hun bevindingen in de afrondende fase en is de onderzochte partijen gevraagd om een reactie op het concept-rapport inclusief controle op feitelijke onjuistheden. Zodra het rapport openbaar wordt gemaakt wordt dit (inclusief reactie) toegezonden.

2.5 Bijlage Afkortingen lijst ASG - Regeling Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg BCO – Bron- en contactonderzoek BCG – Bacillus Calmette-Guérin COA – Centraal Orgaan opvang Asielzoekers FMEK - Forensisch Medische Expertise Kindermishandeling0102. GAGS - Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen GE V&O – Gezondheidsenquête Volwassenen en Ouderen GROP – GGD Rampenopvangplan HADOKS - Haaglandse Dokters IGRA – Gamma Interferon JGZ ZHW – Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West KMS – Key Management Service LTBI – Latente Tuberculose Infectie MMK – Medische Milieukunde PrEP - Pre-ExpositieProfylaxe RBT – Regionaal beleidsteam TBC - Tuberculose THZ – Technische Hygiënezorg TOKIN – Toezicht op de Kinderopvang VE- Voorschoolse Educatie VIM – Veilig Incidenten Melden Wpg – Wet publieke gezondheid

16

3 Programmavoortgang Veilig Thuis 3.1 Voortgang taken Voor de belangrijkste taken/producten van Veilig Thuis Haaglanden, de adviezen en de meldingen, worden de belangrijkste ontwikkelingen in de periode tot en met juli beschreven. Daarnaast wordt gerapporteerd over de financiële realisatie in 2021, ten opzichte van de gewijzigde begroting 2021, zoals vastgesteld in het algemeen bestuur van juli 2021. In de begroting 2021 is uitgegaan van een volume van 8.500 adviezen en 10.500 meldingen.

Volumeontwikkeling meldingen en adviezen Onderstaande Figuur 1 geeft voor de periode juni 2020 tot juli 2021 de ontwikkeling van de meldingen, adviezen en de wachtlijst weer, afgezet tegen de effectief inzetbare ‘uitvoerende FTE’s’. Met effectief uitvoerende FTE’s worden de inzetbare professionals van Veilig Thuis Haaglanden (VTH) bedoeld, zoals maatschappelijk werkers, gedragswetenschappers en vertrouwensartsen. Uit de figuur blijkt dat het aantal meldingen, adviezen en de wachtlijst fluctueert. Terwijl in de periode juni 2020 tot mei 2021 het totaal aantal effectief inzetbare ‘uitvoerende FTE's’ is afgenomen. De werkdruk van de VTH professionals blijft onverminderd hoog en de wachtlijst neemt vanaf februari toe (zie blauwe lijn).

17

Realisatie adviezen Onderstaande Figuur 2 geeft over de periode t/m juli 2021 een hoger aantal werkelijke adviezen weer dan begroot (zie de donker groene lijn met de rechter as als referentie voor de percentages realisatie ten opzichte van begroting). Het aantal van 5.522 adviezen tot en met juli ligt lager dan vorig jaar, toen zijn in dezelfde periode 5.786 adviezen gevraagd.

Onderstaande Figuur 3 geeft de instroom van adviezen per gemeente weer voor de periode januari t/m juli 2021, afgezet tegen dezelfde periode in 2020. Opvallend is dat ten opzichte van vorig jaar er in 2021 in o.a. Zoetermeer, Delft en de Buitenregiogemeenten een stijging is van het aantal adviezen, terwijl het aantal adviezen in Den Haag daalt. Deze ontwikkeling was te zien in de eerste bestuursrapportage (periode januari tot en met april) en heeft doorgezet in de periode tot en met juli. Een verklaring hiervoor heeft Veilig Thuis niet, doordat de ontwikkeling van de adviezen een exogeen karakter heeft.

18

Realisatie meldingen Onderstaande Figuur 4 geeft de instroom van het aantal meldingen voor de periode t/m juli 2021 ten opzichte van de begroting. Het aantal meldingen ligt met 5.634 t/m juli 2021 lager dan begroot. Het aantal meldingen is ook lager dan vorig jaar, toen in dezelfde periode 6.243 meldingen werden gerapporteerd. Veilig Thuis Haaglanden blijft de ontwikkeling van het aantal meldingen nauwlettend volgen.

19

Figuur 5 geeft de instroom van het aantal meldingen weer per gemeente in de periode t/m juli 2021 uitgezet tegen 2020.

Uit data-analyse van de afgelopen 18 maanden blijkt dat de cijfers van het aantal meldingen en adviezen de afgelopen 1,5 jaar gefluctueerd hebben. Het lijkt erop dat de oplopende meldingen en adviezen passen in een seizoenpatroon, waarbij de aantallen in het voorjaar stijgen en in het najaar een daling vertonen. Komende periode wordt nader geanalyseerd of dit inderdaad een patroon is en hoe de aantallen zich de komende periode ontwikkelen. Het is overigens van belang te beseffen dat het voorspellen van te verwachten aantallen meldingen en adviezen zeer complex is, aangezien diverse exogene factoren uiteindelijk bepalend zijn.

Tijdigheid, levering diensten binnen wettelijke termijn Figuur 6 geeft de tijdigheid van twee wettelijke termijnen weer. Ten eerste de veiligheidsbeoordelingen (ook wel triagebesluit genoemd), die volgens de wettelijke termijn 5 werkdagen na datum van binnenkomst moet zijn afgehandeld (zie blauwe lijn). En de afronding van diensten, waarvoor een wettelijke termijn staat van 10 kalenderweken. Diensten worden binnen VTH gedefinieerd als ‘onderzoek’, of ‘voorwaarden & vervolg’. In de periode januari tot en met juli is gemiddeld 74% van de veiligheidsbeoordelingen afgehandeld binnen de wettelijke termijn van 5 werkdagen. De tijdige afronding van diensten blijft met gemiddeld 28% achter.

20

In bovenstaande figuur is het aandeel afgeronde veiligheidsbeoordelingen te zien dat binnen de wettelijke termijn van 5 werkdagen na datum binnenkomst afgehandeld is. Hoewel VTH streeft naar een zo hoog mogelijk percentage tijdig afrondingen is het goed om daarbij op te merken dat er een grote afhankelijkheid is van variabelen, zoals: personeelsontwikkeling, aantal meldingen en samenwerking in de keten. Daarnaast is het van belang te beseffen dat het niet altijd haalbaar is om binnen de wettelijke termijn van 5 werkdagen alle taken uit te voeren die met de veiligheidsbeoordeling samenhangen. Met name het bereiken van melder, direct betrokkenen en eventueel betrokken hulpverlening kost veel tijd. VTH vindt het belangrijk om informatie van deze partijen mee te nemen in de beoordeling, zodat er sneller passende ondersteuning ingezet kan worden en de direct betrokkenen niet onnodig op de wachtlijst belanden.

Op dit moment lukt het VTH onvoldoende om aan de wettelijke termijnen te voldoen als het gaat om een ingezette dienst door VT. Dit is een beeld wat ook bij de andere VT-organisaties in het land naar voren komt. Dit lage percentage heeft voornamelijk te maken met de wachtlijst bij VTH. Doordat we nog niet op formatie zijn moeten er keuzes worden gemaakt in wat er als eerst opgepakt kan worden. VTH heeft er afgelopen periode, vanwege de beperkte personele capaciteit, voor gekozen om de prioriteit te leggen bij het aannemen van de meldingen / adviesvragen en het doen van veiligheidsbeoordelingen. Hierdoor en door het monitoren van zaken op de wachtlijst (wachtlijstbeheer) houden we zicht op de meldingen die acute aandacht nodig hebben. Deze zaken worden direct opgepakt. Het gevolg is wel dat casuïstiek met een meer structureel karakter langer wacht, hierdoor lukt het in deze zaken in beginsel niet om de wettelijke termijn van 10 weken te behalen. Zoals aangegeven is het behalen van de wettelijke doorlooptijden in de Veiligheidsbeoordelingen, de diensten V&V en Onderzoek voor iedere Veilig Thuis organisatie een uitdaging. Najaar 2021 zal een start gemaakt worden met de evaluatie van het handelingsprotocol Veilig Thuis waar deze termijnen in opgenomen zijn. Vanuit Haaglanden 21

zullen we in de evaluatie aandacht vragen voor de haalbaarheid van de wettelijke termijnen zoals deze nu vastgesteld zijn. Ontwikkeling van de wachtlijst De wachtlijst betreft de meldingen ná de fase van veiligheidsbeoordeling door VTH, maar het is de fase vóór dat een onderzoeker van VTH de zaak op zich neemt en start met de dienst. Op peildatum 31 juli 2021 staan 474 zaken op deze wachtlijst, ten opzichte van 538 zaken op peildatum 31 juli 2020. Dit betekent dat de wachtlijst is afgenomen ten opzichte van de peildatum van voorgaand jaar. De gemiddelde duur dat een zaak op de wachtlijst staat is op 31 juli 57 dagen. Signalen van acute onveiligheid over situaties van huiselijk geweld en kindermishandeling die bij VTH gemeld worden, worden direct opgepakt. Bij binnenkomst melding en veiligheidsbeoordeling wordt altijd voorrang gegeven aan spoedzaken. Ook in de aanpak van de wachtlijst geldt dat bij het starten van onderzoeken en in het beheer van de wachtlijst continu wordt gekeken naar de zwaarte van de casuïstiek. De wachtlijst heeft zodoende geen invloed op de interventiesnelheid van VTH bij acute situaties.