Programmabegroting 2027-2030 Rijswijk
Tekst van het document
Niet toegerekende lasten, waaronder kwijtschelding | € -1.075.000 Totale kosten | € 14.304.354 Totale opbrengst | € 13.439.339 Dekking | 93% Opbrengst Afvalstoffenheffing na verlaging niet toegerekende lasten (A-B) = | € 13.178.339 Rioolheffing | Lasten | Opbrengsten Salarislasten | € 370.380 Doorberekening veegkosten | € 130.940 Directe lasten | € 1.575.316 Toerekening Overhead | € 350.959 Compensabele BTW | € 996.491 Kwijtschelding | € 200.000 Investeringslasten | € 3.134.853 A. Opbrengst rioolheffing | € 6.758.939 Subtotaal lasten | € 6.758.939 Subtotaal baten | € 6.758.939 Kostendekkendheid | 100% Niet toegerekende lasten | € -200.000 Totale kosten | € 6.758.939 Totale opbrengst | € 6.558.939 Dekking | 97% Leges | Personeelslasten | Overhead | Lasten OD | Overige | Totale | Baten | Kostendekkendheid lasten | lasten Totaal | 3.514.473 | 2.734.889 | 68.970 | 1.229.795 | 7.548.127 | 6.052.685 | 80% Hoofdstuk 1 | Algemene | 1.376.406 | 1.304.233 | - | 881.000 | 3.529.874 | 2.034.159 | 56% dienstverlening Paragraaf 1.1 | Burgerlijke stand | € 200.034 | € 155.662 | € - | € 106.084 | € 461.781 | € 294.375 | 64% Lokale heffingen 153 Leges | Personeelslasten | Overhead | Lasten OD | Overige | Totale | Baten | Kostendekkendheid lasten | lasten Reisdocumenten en Nederlandse Paragraaf 1.2 | identiteitskaart | € 855.602 | € 665.811 | € - | € 574.759 | € 2.096.172 | € 1.078.517 | 51%
Paragraaf 1.3 | Rijbewijzen | € 189.686 | € 147.610 | € - | € 67.448 | € 404.744 | € 222.952 | 55% Verstrekkingen in het kader van de basisregistratie Paragraaf 1.4 | persoonsgegevens | € 30.434 | € 23.683 | € - | € 9.200 | € 63.318 | € 40.775 | 64% Paragraaf 1.5 | Bestuursstukken | € - | € - | € - | € - | € - | € - Paragraaf 1.6 | Vastgoedinformatie | € - | € - | € - | € - | € - | € - Overige Paragraaf 1.7 | publiekszaken | € 71.142 | € 55.361 | € - | € 135.235 | € 261.738 | € 205.111 | 78% Paragraaf 1.8 | Gereserveerd | € - | € - | € - | € - | € - | € - Paragraaf 1.9 | Bijzondere wetten | € 118.700 | € 92.370 | € - | € 29.506 | € 240.576 | € 191.695 | 80% Paragraaf 1.10 | Diversen | € 870 | € 677 | € - | € - | € 1.546 | € 735 | 48% Dienstverlening Hoofdstuk 2 | en besluiten in | 1.201.763 | 1.138.748 | 10.757 | 736.153 | 3.832.936 | 3.960.335 | 109% het kader van de omgevingswet Algemene Paragraaf 2.1 | bepalingen | € - | € - | € - | € 117.567 | € 117.567 | € - Paragraaf 2.2 | Voorfase | € 534.774 | € 416.150 | € - | € - | € 950.924 | € 63.700 | 7% Activiteiten met betrekking Paragraaf 2.3 | tot bouwwerken | € 1.287.595 | € 1.001.979 | € - | € 129.780 | € 2.419.354 | € 3.778.272 | 156% Activiteiten met betrekking tot cultureel erfgoed Paragraaf 2.4 | en werelderfgoed | € 6.261 | € 4.872 | € - | € - | € 11.133 | € 5.655 | 51% Milieubelastende Paragraaf 2.5 | activiteiten | € - |
€ - | € 35.027 | € - | € 35.027 | € 35.027 | 100% Paragraaf 2.6 | Lozingsactiviteiten | € - | € - | € 4.213 | € - | € 4.213 | € 4.213 | 100% Paragraaf 2.7 | Aanlegactiviteiten | € 7.826 | € 6.090 | € - | € - | € 13.916 | € 5.743 | 41% Overige Paragraaf 2.8 | activiteiten | € 13.043 | € 10.150 | € - | € - | € 23.193 | € 4.765 | 21% Maatwerkvoorschriften (separaat Paragraaf 2.9 | aangevraagd) | € 3.354 | € 2.610 | € 8.426 | € - | € 14.390 | € 13.447 | 93% Gelijkwaardigheid Paragraaf | (separaat 2.10 | aangevraagd) | € - | € - | € - | € - | € - | € - Paragraaf 2.11 | Overige tarieven | € 596 | € 464 | € - | € - | € 1.060 | € 446 | 42% Paragraaf 2.12 | Modaliteiten | € 62.980 | € 49.010 | € 21.305 | € 53.200 | € 186.495 | € 111.146 | 60% Paragraaf 2.13 | Vermindering | € 31.304 | € 24.360 | € - | € - | € 55.664 | € -62.079 Paragraaf 2.14 | Teruggaaf | € - | € - | € - | € - | € - | € - Dienstverlening vallend onder de Hoofdstuk 3 | dienstenrichtlijn | 201.180 | 190.631 | - | 8.770 | 185.317 | 58.191 | 24% en niet vallend onder hoofdstuk 2 Paragraaf 3.1 | Horeca | € 57.993 | € 45.129 | € - | € - | € 103.122 | € 34.510 | 33% Paragraaf 3.2 | Seksbedrijven | € 1.174 | € 914 | € - | € 7.016 | € 9.103 | € 4.586 | 50% Paragraaf 3.3 | Winkeltijdenwet | € 112 | € 87 | € - | € - | € 199 | € 76 | 38% Organiseren evenement Paragraaf 3.4 | of markt | € 16.770 | € 13.050 | € - | € - | € 29.820 | €
2.079 | 7% Standplaatsen Paragraaf 3.5 | (Gereserveerd) | € - | € - | € - | € - | € - | € - Huisvestigingswet Paragraaf 3.6 | 2014 | € 16.770 | € 13.050 | € - | € - | € 29.820 | € 14.437 | 48% In dit hoofdstuk niet Paragraaf 3.7 | benoemd besluit | € 7.453 | € 5.800 | € - | € - | € 13.253 | € 2.505 | 19% Paragraaf 3.8 | Gereserveerd | € - | € - | € - | € - | € - | € - Paragraaf 3.9 | Teruggaaf | € - | € - | € - | € - | € - | € - Lokale heffingen 154 Lokale heffingen 155 Marktgeld Marktgeld Lasten Opbrengsten Salarislasten 37.305 Directe lasten 33.764 Totaal 71.069 Toerekening Overhead Overhead 35.535 Totale overhead 35.535 Totale kosten 106.604 Totale opbrengst 78.660 Dekking 74% Financiering 156 Financiering Inleiding Rijswijk gaat op een verantwoorde manier om met financiële middelen. Het is belangrijk dat we goed omgaan met financiële risico’s en dat we over voldoende middelen beschikken, zodat we tijdig aan onze financiële verplichtingen kunnen voldoen tegen zo laag mogelijke kosten. We houden onze financiële geldstromen en vermogensposities goed in de gaten en kijken ook naar de invloed van de economische ontwikkeling op de overheden en de geld- en kapitaalmarkt.
Daarnaast beheersen we de financiële risico’s door het steeds opnieuw afstemmen van onze financiële positie met de benodigde financiële middelen op zowel de korte termijn (liquiditeit) als op de langere termijn (langlopende leningen). Renteontwikkeling De Europese Centrale Bank (ECB) heeft de rente dit jaar twee maal verhoogd. De rente is alle twee momenten met 0,25% verhoogd naar 2,5%, voor het laatst is september 2026. De inflatie in de eurozone is in 2026 toegenomen tot circa 3%. De verwachting van de ECB is dat de inflatie in 2027 zal afnemen tot circa 2,5% en in 2027 zal dalen naar circa 2,1%. Hiermee beweegt de inflatie richting de doelstelling van 2% van de ECB. De verwachting is dat de rente in 2027 zal stabiliseren of licht zal dalen. Afhankelijk van de ontwikkelingen van de rente zullen wij in 2027 gebruik maken van leningen met looptijden van 1 maand tot enkele jaren. Risicobeheer Bij het financieren van investeringen, grondexploitaties en de lopende exploitatie worden de volgende risico’s onderscheiden: • Langlopend renterisico • Kortlopend renterisico • Kredietrisico • Liquiditeitsrisico Deze risico’s proberen wij zo goed mogelijk te managen met het doel de rentekosten zo laag mogelijk te houden. Langlopend renterisico Per oktober 2026 bedroeg het financieringsoverschot, rekening houdende met kortlopende verplichtingen, circa € 24,6 miljoen.
Deze middelen zijn beschikbaar en worden verplicht aangehouden op een bankrekening bij het Ministerie van Financiën (Schatkist). Dit betekent dat er meer financieringsmiddelen waren in de vorm van opgenomen leningen, reserves en voorzieningen dan gerealiseerde investeringen. Deze middelen zijn bedoeld om onder meer de hoge aflossingen op bestaande leningen te kunnen voldoen en nieuwe investeringen te kunnen betalen. De eerstvolgende lening van € 20 miljoen vervalt in 2027. Financiering RijswijkBuiten Volgens de 14e herziening van de grondexploitatie RijswijkBuiten bedraagt de boekwaarde per 1 januari 2026 € 113,4 miljoen exclusief verliesvoorziening. Deze cijfers zijn gebaseerd op cijfers van december 2025. In 2027 worden twee leningen met een totale waarde van € 40 miljoen afgelost. Hiervan zal een lening van € 20 miljoen opnieuw afgesloten moeten worden. Het verloop van de investeringen volgens de 14e herziening en de financieringen is als volgt: Begroting 2027 x € 1 miljoen | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Boekwaarde opgave RB incl. voorz.
ultimo jaar 2025 | 113 | 109 | 75 | 56 | 34 Gewogen gemiddelde boekwaarde | 111 | 92 | 66 | 45 | 17 financiering gemiddeld per jaar 10 jaar fixe -0,11% | 40 | 40 | 40 | 0 | 0 10 jaar lineair -0,055% | 16 | 12 | 8 | 4 | 0 5 jaar fixe 3% | 20 | 20 | 0 | 0 | 0 5 jaar fixe 2,96% | 20 | 0 | 0 | 0 | 0 1 jaar fixe 2,7% | 20 | 0 | 0 | 0 | 0 totaal gemiddelde financieringen | 116 | 72 | 48 | 4 | 0 Financieringstekort per jaar RB | 5 | -20 | -18 | -41 | -17 Tabel 1 Een grondexploitatie, dus ook RijswijkBuiten, laat zich moeilijk voorspellen. Een financiering voor de toekomst is dan ook moeilijk in te schatten. Gezien de onzekerheid over het verloop van de boekwaarde en de mogelijkheid om in het verleden op de kapitaalmarkt leningen te sluiten met negatieve rente, is in 2019 besloten om voor 10 jaar extra te lenen en deze middelen beschikbaar te houden voor RijswijkBuiten. Hiermee wordt bereikt, dat voor de komende jaren in geval van stagnatie in de grondverkopen het risico voor de rentekosten is geminimaliseerd en zelfs sprake kan zijn van negatieve rentekosten. Dit is wel afhankelijk in hoeverre de werkelijke boekwaarde van de investeringen bovenstaande prognose zal volgen. Als er een kapitaaloverschot voor het plangebied RijswijkBuiten bestaat (meer financieringsmiddelen dan boekwaarde) dan worden de financieringsmiddelen gebruikt voor de overige investeringen van de gemeente.
Zoals tabel 1 aangeeft is het met de huidige leningen en verwachte boekwaarde noodzakelijk om voor RijswijkBuiten in 2027 een lening aan te trekken. Financiering investeringen gemeenten (exclusief RijswijkBuiten) De investeringen van de gemeente exclusief RijswijkBuiten zijn als volgt. In de cijfers van de investeringen is ook het investeringsplan 2026 t/m 2030 opgenomen. x € 1 miljoen | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Investeringen | 266 | 442 | 510 | 577 | 602 Investeringen (gemiddeld) | 320 | 354 | 476 | 544 | 590 langlopende leningen minus boekwaarde RijswijkBuiten | 125 | 122 | 120 | 118 | 117 reserves | 97 | 101 | 112 | 110 | 110 voorzieningen | 18 | 19 | 21 | 23 | 23 totaal financieringsmiddelen | 240 | 243 | 253 | 251 | 250 gemiddeld | 296 | 241 | 248 | 252 | 250 gemiddeld saldo per jaar | -24 | -113 | -228 | -291 | -339 += financieringsoverschot - = financieringstekort Tabel 2 Financiering 157 Financiering 158 Dit overzicht laat zien, dat er een financieringstekort ontstaat doordat de investeringen toenemen en er langlopende leningen af zullen lopen (en afgelost worden in bovenstaande tabel). Dit kan opgelost worden door het aantrekken van nieuw vreemd vermogen. Deze leningen zijn niet opgenomen in bovenstaand overzicht. Dit om inzicht te geven in de hoogte van de financieringsbehoefte over de jaren.
In 2027 wordt, afhankelijk van de renteontwikkeling zo veel mogelijk gebruik gemaakt van kortlopende leningen, dan wel leningen met een looptijd van 3 tot 5 jaar. Volgens de laatste voorlopige inzichten zal het financieringstekort ook in 2027 nog van kracht zijn. Ook het aflossen op leningen en het inzetten van de reserves maakt bij elkaar dat in de loop van 2027 leningen opgenomen moeten worden. De reservepositie neemt in 2027 licht toe. De boekwaarde van RijswijkBuiten is gebaseerd op de 14e herziening van de grondexploitatie. Daarnaast lijkt de daling van de rente in 2027 licht door te zetten in de eurozone. De onzekerheid omtrent de ontwikkelingen op de financiële markten door de inflatie blijft en dit is van invloed op de leningspercentages. In 2027 zal er meer duidelijkheid bestaan over de ontwikkelingen van bovenstaande cijfers, zodat ook de financieringsbehoefte duidelijker wordt. Er kunnen dan betere keuzes worden gemaakt tussen kort, middellang of lang krediet. Uit bovenstaand overzicht zou eerder gekozen worden uit kort tot middellang krediet. Totale ontwikkeling schuldenpositie van Rijswijk De relatief hoge schuldenpositie op dit moment is van tijdelijke aard. Deze positie wordt vooral veroorzaakt door de investeringen in de grondexploitatie RijswijkBuiten. De schuldenpositie wordt, zowel ten aanzien van de financieringsbehoefte als de rentekosten, nauwlettend gemonitord.
De verkopen van de gronden in RijswijkBuiten zullen in de loop van de jaren zorgen dat het saldo van de investeringen zal dalen. Hierdoor neemt de financieringsbehoefte van dit exploitatiegebied af, waardoor dit een gunstige invloed heeft op de totale schuldenpositie. De mate van verlaging van de schuldenpositie is afhankelijk van de realisering van de verkoopopbrengsten van RijswijkBuiten en de overige investeringsplannen van de gemeente. Niet alleen de hoge schuldenpositie is van belang, maar nog belangrijker is het lage niveau van de rentekosten waarvan jarenlang geprofiteerd kon worden. Met dit laatste houdt een schuldquote geen rekening. Voor een totaaloverzicht van de ontwikkeling van de schuldenpositie, inclusief RijswijkBuiten wordt verwezen naar bijlage 2 behorende bij deze paragraaf. Renterisiconorm Het renterisico op langlopende geldleningen is wettelijk aan een maximum gebonden. Uitgangspunt hierbij is om zoveel mogelijk spreiding in de looptijden van leningen aan te brengen, zodat geen onnodige renterisico’s worden gelopen. De wettelijk vastgestelde renterisiconorm van 20% houdt in dat in enig jaar de aflossing van de lange schuld niet hoger mag zijn dan 20% van het totaal van de lasten (of de baten, indien deze hoger is dan het totaal van de lasten) volgens de begroting. Hierdoor wordt de rentegevoeligheid beperkt. De rentegevoeligheid voor de gemeente Rijswijk is beperkt.
Voor RijswijkBuiten wordt gebruik gemaakt van fixe- en lineaire leningen. De middelen voor de aflossingen van deze leningen zijn afkomstig uit de opbrengsten grondverkopen. Nadat de exploitatie RijswijkBuiten is afgesloten zijn alle gronden verkocht en zijn financieringsmiddelen voor deze grondexploitatie niet langer nodig. Eventuele ontstane kapitaaloverschotten van RijswijkBuiten worden ingezet voor de financiering van de overige investeringen van de gemeente. Afhankelijk van de hoogte van de investeringsplannen voor de komende jaren zullen er aanvullende leningen moeten worden aangetrokken. In voorgaande jaren is voor de financiering van RijswijkBuiten twee leningen opgenomen van totaal €80 miljoen met een negatieve rente en een looptijd van 50 jaar. Dit maakt de gemeente Rijswijk minder gevoelig voor renteschommelingen gedurende 50 jaren ter hoogte van dit bedrag. In onderstaand overzicht is de renterisiconorm voor 2027 en verder opgenomen. Renterisiconorm | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 Begrotingstotaal | 270.396 | 266.488 | 258.674 | 253.380 2 Percentage vastgesteld per ministeriele regeling | 20% | 20% | 20% | 20% 3 Renterisiconorm (1 x 2) | 54.079 | 53.298 | 51.735 | 50.676 Tabel 3 Kortlopend renterisico (kasgeldlimiet) De rente op de geldmarkt voor 1-maands kasgeldleningen voor overheden beweegt zich medio september 2026 rond 2,2% op jaarbasis.
Voor kasgeldleningen gaan we in 2027 uit van een marktrenteniveau van gemiddeld circa 2,2%. Als de rente op de geldmarkt gelijk blijft en de kapitaalmarktrente niet verder stijgt, zullen wij zo nodig gebruik maken van de ruimte binnen de wet FIDO (Financiering Decentrale Overheden) om de totale rentelasten zo laag mogelijk te houden. De kasgeldlimiet kunnen wij maximaal 3 kwartalen overschrijden, daarna moeten wij consolideren. Dit houdt in dat bij een dreigende structurele overschrijding van de kasgeldlimiet lange leningen aangetrokken moeten worden. Het renterisico op kortlopende geldleningen (< 1 jaar) is door de wet FIDO gemaximaliseerd tot de kasgeldlimiet. Deze limiet is gesteld op 8,5% van de begrotingsomvang van 2027. Kasgeldlimiet | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 Begrotingstotaal | 270.396 | 266.488 | 258.674 | 253.380 2 Percentage vastgesteld per ministeriele regeling | 8,5% | 8,5% | 8,5% | 8,5% 3 Kasgeldlimiet volgens de wet FIDO (1 x 2) | 22.984 | 22.651 | 21.987 | 21.537 Tabel 4 Kredietrisicobeheer Het kredietrisico wordt veroorzaakt door de mogelijkheid dat de instelling waaraan geld is verstrekt niet in staat blijkt te zijn, de rente en aflossing op verstrekte leningen te voldoen. Deze verstrekte geldleningen betreffen leningen in het kader van de publieke taak van de gemeente. De gemeente heeft een relatief beperkt bedrag aan leningen uitstaan.
Het volgende overzicht geeft de vergelijking met de begrotingen 2027 en 2026 én de jaarrekening 2025 (per jaar in duizenden euro's): Omschrijving | Begroting | Begroting | Jaarrekening 2027 | 2026 | 2025 Woningbouwverenigingen | 368 | 420 | 420 Leningen eigen personeel | 95 | 90 | 117 Fietsenplan | 83 | 68 | 66 Overige leningen | 154 | 154 SVN: Gemeentelijk stimuleringsregeling | 827 | 676 | 827 SVN: Duurzaamheidsleningen | 51 | 44 | 51 SVN: Leningen Museum Rijswijk | 599 | 509 | 538 SVN: Startersleningen | 1.137 | 1.686 | 1.137 Totaal | 3.313 | 3.494 | 3.310 Tabel 5 Museum Rijswijk Financiering 159 In de paragraaf financiering van de 2e halfjaarrapportage 2018 is ten behoeve van de Stichting Museum Rijswijk een te verstrekken hypothecaire lening opgenomen van ten hoogste € 751.000. In werkelijkheid is er € 707.000 opgenomen. In onderstaand overzicht zijn de aflossingen en het openstaand saldo van de hypothecaire lening zichtbaar. Overzicht lening Museum Rijswijk Ten laste van jaar: | Opgenomen hypothecaire lening 2018 | € 528.000 2019 | € 50.698 2020 | € 37.875 2026 | € 90.000 Totaal opgenomen lening | € 706.573 Afgelost 2022 | € 20.000 Afgelost 2023 | € 0 Afgelost 2024 | € 29.240 Afgelost 2025 | € 29.240 Afgelost 2026 | € 29.240 Restant lening | € 598.853 Totale hypothecaire lening | € 751.000 Totaal opgenomen lening | € 706.573 Dit deel van de lening is niet opgenomen.
| € 44.427 Tabel 6 In de loop van 2026 is het leningsdeel behorende bij het meerjarenonderhoudsplan € 90.000 uitgekeerd aan het museum. Garantstellingen De gemeente loopt niet alleen kredietrisico op verstrekte geldleningen, maar ook op de geldleningen, waarover een garantstelling is verstrekt. De garantstellingen heeft nagenoeg geheel betrekking op leningen aan de woningcorporaties Vidomes en Rijswijk Wonen. De zekerheidsstructuur kent een gelaagdheid, die in volgorde worden aangesproken. Bij afloop van de achtervangovereenkomsten worden deze vernieuwd tegen nieuwe zekerheden, waardoor het kredietrisico voor de gemeente verder beperkt wordt. Gemeenten en de Staat zijn de laatste laag in de zekerheidsstructuur en worden als laatste aangesproken. Met de nieuwe achtervangovereenkomst is de positie van gemeenten verder verbeterd. In onderstaand overzicht kunt u zien dat de woningbouwverenigingen waarvoor wij garant staan, op basis van de jaarrekening 2025 voldoende solvabel zijn. Hierdoor is de financieringsgraad heel laag en gaat het meer om een theoretisch risico dat de gemeente heeft t.a.v. de leningen van de woningbouwverenigingen.
Eigen Woningbouwvereniging (bedrag x € 1.000) | vermogen | Balanstotaal | Solvabiliteit Rijswijk Wonen | 945.189 | 1.259.062 | 75,1% Stichting Habion | 1.131.669 | 1.576.053 | 71,8% Stichting Vidomes | 3.113.326 | 4.045.245 | 77,0% Woonzorg Nederland | 3.969.081 | 6.203.705 | 64,0% Tabel 7 Van de overige gegarandeerde geldleningen is het risico afgedekt of beperkt. Zodra de gemeente betalingen verricht in het kader van de garantstellingverplichting vervalt het eigendom van het onderpand aan de gemeente. Financiering 160 Financiering 161 Liquiditeitsrisico Het liquiditeitsrisicobeheer betreft het financieren en uitzetten van middelen voor de perioden van één jaar of korter. Zoals eerder aangegeven zal een financieringstekort zo veel mogelijk met kortlopende geldleningen worden gefinancierd. Dit gebeurt door het aanhouden van een gering saldo op de rekening-courant bij de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) aangevuld met kasgeldleningen. Het aanhouden van rekening-courant krediet is veel duurder dan het financieren met kasgeldleningen. Om te voorkomen dat er onnodig tegoeden op de rekening-courant blijven staan, wordt dagelijks het totaal van de saldi van alle bankrekeningen > € 0,5 miljoen automatisch afgeroomd en overgeboekt naar de Schatkist.
Treasury resultaat Het renteresultaat bedraagt nadelig € 223.000, dit is ontstaan doordat er meer rentekosten zijn doorberekend aan de beleidsproducten. Het saldo van de geraamde rentelasten en -baten bedraagt € 2.293.000. Uitgedrukt in een percentage van de beginboekwaarde van de investeringen is dit 0,68%. Het doorberekende rentepercentage toegerekend aan de beleidsproducten is gemiddeld 1,0%. Het nadelig saldo heeft geen invloed op het totaal van de begroting. De rentekosten zijn alleen voor een hoger bedrag verdeeld over de beleidsproducten. Resultaat Treasury Overzicht Rente exploitatie 2027 (x € 1.000) rentelasten korte- en lange termijnfinanciering: totaal rentelasten 3.593 totaal rentebaten 400 Saldo rentelaten en baten 3.193 toerekening rente aan RijswijkBuiten 900 toerekening rente aan overige grondexploitaties Saldo rente grondexploitaties 900 totaal aan beleidsproducten toe te rekenen rente 2.293 geraamde toerekening aan beleidsproducten 1% 2.466 geraamde toerekening aan investeringen 1% 50 totaal doorbelast 2.516 Nadelig saldo rente -223 Tabel 8 Bijlagen Bijlage 1.
Overzicht langlopende leningen Begroting 2027 | Bedrag x € 1.000 Beëindiging looptijd | Omschrijving | Rente- percentage | Restant begin 2027 | Jaarlijkse in het jaar | aflossing/ eenmalig 2027 | Lening RB | 2,96 | 20.000 | 20.000 2027 | Lening RB | 2,7 | 20.000 | 20.000 2028 | Forwardlening RB | 3 | 20.000 | 0 2028 | Lening AD | 4,41 | 560 | 280 2028 | Lening AD | 4,47 | 800 | 400 2028 | Lening AD | 4,77 | 600 | 300 2029 | Lening RB | -0,11 | 40.000 | 0 2030 | Lening AD | 3,81 | 1.600 | 400 2030 | Lening RB | -0,055 | 16.000 | 4.000 2034 | Lening AD | 4,75 | 3.200 | 400 2030 | Lening AD | 3,94 | 3.000 | 750 2035 | Forwardlening AD | 2,033 | 14.000 | 0 2040 | Forwardlening AD | 2,048 | 14.000 | 0 2045 | Forwardlening AD | 2,005 | 14.000 | 0 2050 | Forwardlening AD | 1,977 | 14.000 | 0 2055 | Forwardlening AD | 1,925 | 14.000 | 0 2070 | Lening AD | -0,02 | 45.000 | 0 Totaal | 240.760 | 46.530 Bijlage 2.
Geprognosticeerde balans Bedragen * € 1000 | 31-12-2025 | 31-12-2026 | 31-12-2027 | 31-12-2028 | 31-12-2029 | 31-12-2030 jaarrek 2025 | raming | raming | raming | raming | raming ACTIVA Immateriële vaste activa | 467 | 433 | 400 | 382 | 364 | 345 Materiële vaste activa | 248.870 | 276.008 | 406.409 | 482.103 | 506.008 | 553.911 Financiële vaste activa | 16.221 | 16.221 | 16.221 | 16.221 | 16.221 | 16.221 Totaal vaste activa | 265.558 | 292.662 | 423.030 | 498.706 | 522.593 | 570.477 Voorraden (bouwgrondexploitaties) | 95.623 | 90.547 | 57.390 | 37.635 | 16.322 | 16.784 Vorderingen < 1 jaar | 33.226 | 30.000 | 30.000 | 30.000 | 30.000 | 30.000 Rijk's schatkist | 38.496 Liquide middelen | 307 Overlopende activa | 8.355 Totaal vlottende activa | 176.007 | 120.547 | 87.390 | 67.635 | 46.322 | 46.784 TOTAAL ACTIVA | 441.565 | 413.209 | 510.419 | 566.341 | 568.915 | 617.262 PASSIVA Algemene reserve | 45.303 | 44.325 | 47.125 | 46.372 | 45.955 | 48.318 Bestemmingsreserves | 52.988 | 55.543 | 58.219 | 62.913 | 62.912 | 63.348 Totaal eigen vermogen | 98.290 | 99.868 | 105.344 | 109.285 | 108.866 | 111.665 Voorzieningen | 16.089 | 17.717 | 19.401 | 21.086 | 22.770 | 22.770 Vaste schulden > 1 jaar | 248.697 | 258.414 | 356.253 | 383.961 | 391.235 | 438.895 Idem, optioneel € 25 miljoen Totaal vaste schulden > 1 jaar | 248.697 | 258.414 | 356.253 | 383.961 | 391.235 | 438.895 Totaal vaste
passiva | 363.077 | 375.999 | 480.998 | 514.332 | 522.871 | 573.330 Kasgeldleningen Overige schulden | 18.964 | 19.000 | 19.000 | 19.000 | 19.000 | 19.000 Netto vlottende schulden | 18.964 | 19.000 | 19.000 | 19.000 | 19.000 | 19.000 Overlopende passiva | 59.524 | 18.210 | 10.422 | 33.009 | 27.044 | 24.932 Totaal vlottende passiva | 78.488 | 37.210 | 29.422 | 52.009 | 46.044 | 43.932 TOTAAL PASSIVA | 441.565 | 413.209 | 510.419 | 566.341 | 568.915 | 617.262 Financiering 162 RijswijkBuiten 163 RijswijkBuiten Wat willen we bereiken Visie We willen het glastuinbouwgebied in RijswijkBuiten veranderen in een unieke en duurzame woonwijk. Hier komen ongeveer 3.900 woningen, inclusief 84 woonzorgeenheden in Parkrijk. Er komen ook genoeg winkels, scholen, welzijnsvoorzieningen, bedrijventerreinen en werklocaties. De ontwikkeling van RijswijkBuiten startte met het Masterplan Rijswijk-Zuid uit 2009. Dit plan is in 2013 en 2014 geëvalueerd en aangepast. De plannen voor de gebieden Sion en Parkrijk staan in het bestemmingsplan Sion-’t Haantje. Twee fasen zijn al in uitvoering: Sion is bijna klaar en in Parkrijk is de parkrandzone volop in ontwikkeling en nadert daarmee ook de afronding. In 2021 is er een plan gemaakt voor het gebied Pasgeld, met duidelijke richtlijnen voor Pasgeld-West en Pasgeld-Oost. Het bestemmingsplan Pasgeld-West is in september 2023 vastgesteld, en Pasgeld- Oost in juni 2024.
Deze plannen zijn na behandeling in en afronding door de afdeling Rechtspraak van de Raad van State begin 2026 definitief geworden. De tijdelijke school in Pasgeld-West is inmiddels in gebruik en de eerste woningen in Pasgeld-West zullen in het eerste kwartaal van 2027 in verkoop gaan. Pasgeld-Oost wordt samen met de grondeigenaar ontwikkeld. De gemeente zorgt voor de uitvoering van de plannen in Sion-’t Haantje en Pasgeld-West via grondexploitaties Sion-t Haantje Woongebied (in Sion, Parkrijk en in Pasgeld-West) en Bedrijventerrein Haantje-Pasgeld (in Parkrijk en in Pasgeld-West). Hiervoor zijn financiële plannen gemaakt en is er een verliesvoorziening. De financiële situatie en verwachtingen zijn verwerkt in de in april 2026 door de gemeenteraad vastgestelde Grondexploitatie Sion-’t Haantje Woongebied, Veertiende herziening, 2026 en in de Grondexploitatie Bedrijventerrein Haantje-Pasgeld, Tweede herziening, 2026. Doelstellingen De belangrijkste doelen zijn: • Het bouwen van ongeveer 3.900 woningen (inclusief 84 woonzorgeenheden Parkrijk) die passen bij de woonvisie. • Ruimte maken voor maatschappelijke voorzieningen zoals drie basisscholen, een gezondheidscentrum en speciale woonvormen. • Het ontwikkelen van ongeveer 10 hectare bedrijventerrein voor vooral kleine en middelgrote bedrijven. • Zorgen voor duurzaamheid met weinig milieubelasting, een goede mobiliteit en laag energieverbruik.
• Een groene woonomgeving met huizen en appartementen in een parkachtige setting. • Aandacht voor cultuurhistorie en sociale samenhang in de wijk. • Financieel sluitende grondexploitaties. Indicatoren Indicator Sion, Parkrijk ('t Haantje) Pasgeld- West | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Woningen1 | 2.415 | 163 | 288 | 226 | 254 | 268 Sociale huur2 | 197 | 0 | 25 | 25 | 25 | 25 Scholen | 2 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 Overige voorzieningen3 | 4 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Uitgifte bedrijventerrein in m2 BVO | 48.147 | 7.158 | 7.158 | 7.158 | 7.158 | 7.158 1 Planning van de verkoop van bouw grond voor woningen (inclusief socaile huur) 2 Met betrekking tot de fasering van socoale huurwoningen vindt nog overleg plaats met de woningcorporatie Vidomes 3 In Sion zijn een kinderdagverblijf en een huisartenpost/apotheek gevestigd. In 2024 is de huisartsenpost/apotheek verhuisd naar het nieuwbouw gezondheidscentrum in Parkrijk en heeft zich hier een tandartsenpraktijk gevestigd. Wat gaan we daarvoor doen? We voeren het plan uit zoals gepland. Dit betekent dat we bouwgrond verkopen voor met name woningen, maar ook voor scholen, winkels en bedrijventerreinen. De planning gebruiken we als basis voor de programmabegroting van 2027-2030. Begin 2027 worden de grondexploitaties herzien en door de gemeenteraad vastgesteld.
De hieruit volgende wijzigingen voor de programmabegroting voor 2027-2030 zullen in de 1e halfjaarrapportage 2027 worden meegenomen. Grondverwerving We kopen de grond die nodig is voor de ontwikkeling. Dit doen we zoveel mogelijk in een minnelijk traject. De laatste percelen voor het gebied zijn eind 2024 aan de gemeente overgedragen. Dit zijn stukken grond die ProRail eerder had gekocht voor de spoorverdubbeling. Bouw- en woonrijp maken De planning en de uitvoering van de werkzaamheden van bouw- en woonrijp maken zijn aangepast aan de uitgangspunten zoals opgenomen in de Grondexploitatie Sion-’t Haantje Woongebied Veertiende herziening, 2026 en in de Grondexploitatie Bedrijventerrein Haantje-Pasgeld, Tweede herziening, 2026. Rente en financiering In de herzieningen 2026 van de grondexploitaties wordt rekening gehouden met een gemiddeld calculatietarief voor de rentekosten van 1,37% per jaar. RijswijkBuiten 164 Subsidies 165 Subsidies Algemeen beleid Subsidieverstrekking is één van de instrumenten die een gemeente kan inzetten om maatschappelijke en beleidsdoelstellingen te realiseren. Dit gebeurt zowel door het aanvragen van subsidies als door het verstrekken ervan.
Onder een subsidie wordt verstaan: “de aanspraak op financiële middelen, door een bestuursorgaan verstrekt met het oog op bepaalde activiteiten van de aanvrager, anders dan als betaling voor aan het bestuursorgaan geleverde goederen of diensten” (artikel 4:21 Awb). In Rijswijk wordt het beleid rondom uitgaande subsidies vormgegeven aan de hand van de Algemene subsidieverordening Rijswijk 2020 (ASV) en het Beleidskader Subsidies. Inkomende subsidies Ondanks de recente oproepen vanuit de landelijke politiek om het aantal Specifieke Uitkeringen (SPUK's) te verminderen, constateert de Raad van State juist een toename van het aantal SPUK's. Een SPUK is een specifieke uitkering van de Rijksoverheid waarmee gemeenten middelen ontvangen voor een bepaald doel. Binnen de gemeente zijn het afgelopen jaar stappen gezet om het proces rondom SPUK's te verbeteren en te vereenvoudigen. Een belangrijke ontwikkeling hierbij is de centrale rol van de subsidiecoördinatie. De ontwikkeling op dit gebied worden het komende jaar voortgezet. Hiermee wil de gemeente beter inspelen op de groei van het aantal specifieke uitkeringen. Voor de groei van de stad zullen SPUK's op het gebied van woningbouw de komende jaren een belangrijke rol spelen.
Zo is in 2026 voor ruim € 12 miljoen aangevraagd via de regeling Woningbouw op Korte Termijn voor infrastructurele maatregelen die noodzakelijk zijn voor de realisatie van woningen. Daarnaast is de Rijksoverheid vanaf 2026 gestart met de Realisatiestimulans. Via deze regeling ontvangen gemeenten een vaste bijdrage voor iedere betaalbare woning waarvan de bouw is gestart. De regeling loopt in ieder geval tot en met 2029. Optimaal benutten Het komende jaar wordt ingezet op het optimaal benutten van subsidiemogelijkheden binnen de hele gemeente. Door een directe koppeling te maken tussen beleidsdoelen en beschikbare subsidiemogelijkheden, kan de gemeente gerichter gebruikmaken van subsidies. Hiermee wordt beoogd het aantal relevante subsidies waarvan de gemeente gebruikmaakt te vergroten en de beschikbare middelen optimaal te benutten. De resultaten hiervan worden actief gedeeld binnen de organisatie. Rapportages De centrale coördinatie van subsidies wordt het komende jaar verder uitgerold. Het doel hiervan is om meer grip te krijgen op subsidies en beter inzicht te krijgen in de ontvangen subsidies. Hiervoor worden rapportages ontwikkeld die inzicht geven in de omvang, ontwikkeling en inzet van de ontvangen subsidies. Deze rapportages dragen bij aan een beter overzicht van de inkomende subsidies en maken het mogelijk om hier beter op te sturen.
Uitgaande subsidies In het voorgaande jaar zijn de Algemene subsidieverordening (ASV) en het subsidieproces geëvalueerd. Uit deze evaluatie kwamen onder andere de spreiding van subsidieaanvragen, onvoldoende werkende subsidieplafonds en het algemene karakter van de ASV en het Beleidskader naar voren. Als mogelijke oplossing is toen het werken met afzonderlijke subsidieregelingen genoemd. In 2027 worden hierin verdere stappen gezet. Subsidieregister Nadat een subsidieaanvraag is beoordeeld, wordt een (voorlopige) beschikking afgegeven. De subsidieverlening wordt vervolgens, conform de Wet open overheid (Woo), opgenomen in het subsidieregister. Het subsidieregister geeft inzicht in de subsidies die de gemeente Rijswijk heeft verstrekt, de organisaties en personen die deze subsidies hebben ontvangen en de activiteiten waarvoor de subsidies zijn verstrekt. Het subsidieregister wordt openbaar gemaakt via de gemeentelijke website.
Subsidieraming Programma: bedragen x € 1.000 | Taakveld | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Veiligheid | 1.2 Openbare orde en veiligheid | 109 | 109 | 109 | 109 Totaal | 109 | 109 | 109 | 109 Economie | 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 119 | 125 | 130 | 130 Totaal | 119 | 125 | 130 | 130 Onderwijs | 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 1.831 | 1.831 | 1.831 | 1.831 Totaal | 1.831 | 1.831 | 1.831 | 1.831 Sport, Cultuur en Recreatie | 5.1 Sportbeleid en activering | 755 | 755 | 755 | 755 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie | 3.042 | 3.045 | 3.036 | 3.036 5.4 Musea | 559 | 563 | 563 | 553 5.6 Media | 1.791 | 1.788 | 1.787 | 1.787 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 20 | 20 | 20 | 20 Totaal | 6.166 | 6.169 | 6.160 | 6.150 Sociaal Domein | 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | 3.119 | 3.124 | 3.110 | 3.110 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd | 831 | 632 | 629 | 629 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal | 73 | 73 | 73 | 73 6.3 Inkomensregelingen | 369 | 369 | 368 | 368 6.5 Arbeidsparticipatie | 16 | 16 | 16 | 16 6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo) | 122 | 122 | 122 | 122 6.714 Overige maatwerkarrangementen (Wmo) | 447 | 448 | 447 | 447 Totaal | 4.978 | 4.784 | 4.765 | 4.765 Volksgezondheid en milieu | 7.1 Volksgezondheid | 2.434 | 2.437 | 2.429 | 2.429 7.3 Afval | 32 | 32 | 32 | 32 Totaal | 2.466 | 2.469 | 2.461 | 2.461
Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing | 8.3 Wonen en bouwen | 1.003 | 487 Totaal | 1.003 | 487 Totaal subsidies | 16.672 | 15.974 | 15.455 | 15.445 Indirecte subsidies Het uitgangspunt is om de maatschappelijk vastgoedexploitatie zoveel mogelijk kostendekkend weer te geven in de begroting. Hiermee wordt inzichtelijk gemaakt welke beleidsvelden profiteren van eventuele indirecte subsidies, omdat de huurinkomsten niet volledig kostprijs dekkend zijn. Het kostendekkend weergeven van de vastgoedexploitatie in de begroting wordt gerealiseerd door het toepassen van een doorbelastingsmethode. Hierbij wordt er allereerst een onderscheid gemaakt tussen verschillende type accommodaties, bijv de sportparken, sporthallen, gymnastiekzalen en welzijn accommodaties. Per type accommodatie zijn de directe baten en lasten inzichtelijk gemaakt. Als de lasten voor een type accommodatie de (huur)inkomsten overstijgen, dan wordt het verschil doorbelast naar het inhoudelijke beleidsveld dat gebruik maakt van het desbetreffende vastgoed. Dit wordt een indirecte subsidie genoemd. Deze administratieve handeling heeft vooralsnog alleen plaatsgevonden voor panden die op korte termijn geen grote (verduurzaming)investeringen Subsidies 166 Subsidies 167 te wachten staan. Om die reden zijn bijv de Schouwburg en het zwembad de Schilp buiten beschouwing gelaten.
Bij interne verhuur van het Huis van de stad wordt er ook een indirecte subsidie vastgesteld, maar dan met de oorspronkelijke business case Huis van de stad als uitgangspunt. Ook deze subsidie wordt doorbelast aan de beleidsvelden die gebruik maken van de betreffende ruimte. Deze methode zorgt ervoor dat de kosten zoveel mogelijk worden toegerekend aan de juiste beleidsvelden. Het streven naar een kostendekkende maatschappelijk vastgoedexploitatie van de gemeente Rijswijk heeft als primair doel om indirecte subsidies inzichtelijk te maken en niet per se om volledig kostendekkend te opereren. Door gebruik te maken van doorbelasting tussen beleidsvelden kan de gemeente een transparante vastgoedexploitatie realiseren zonder onnodige complexiteit of rondpompen van geld via subsidies van- en naar maatschappelijk partners. Dit betreft dus een administratieve handeling, waar de maatschappelijk partners geen hinder van ondervinden.
De samenvatting van de indirecte subsidies wordt gepresenteerd in onderstaande tabel: Indirecte subsidies per type accommodatie Bedrag x € 1.000 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken - Indirecte subsidie gymnastieklokalen 110 5.1 Sportbeleid en activering - Indirecte subsidie sportparken 1.290 5.1 Sportbeleid en activering - Indirecte subsidie sportaccommodaties 690 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie - Indirecte subsidie maatschappelijke welzijnspanden 315 Totaal 2.405 Indirecte subsidies Huis van de Stad 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 50 5.6 Media 49 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6 Totaal 105 Lange termijn investeringsplan 168 Lange termijn investeringsplan Inleiding De gemeente Rijswijk investeert de komende jaren in de ontwikkeling van de stad. Dat is nodig om de groei van Rijswijk op te vangen, de bereikbaarheid op peil te houden en te zorgen voor goede voorzieningen en een fijne openbare ruimte. Tegelijkertijd is de financiële ruimte beperkt. Dat maakt het noodzakelijk om investeringen zorgvuldig af te wegen, te prioriteren en te faseren. Met het Lange Termijn InvesteringsPlan (LTIP) maken we duidelijk welke investeringen de komende jaren nodig zijn. Het LTIP helpt om die keuzes in samenhang te maken, zodat de plannen passen bij de ontwikkeling van de stad én bij wat de gemeente financieel aankan.
Investeringen in samenhang Veel investeringen hangen met elkaar samen. Een project in de openbare ruimte kan bijvoorbeeld gevolgen hebben voor verkeer, onderhoud, voorzieningen of een gebiedsontwikkeling. Daarom bekijken we investeringen in het LTIP niet los van elkaar, maar als onderdeel van één totaalbeeld. Zo kunnen we projecten beter op elkaar afstemmen, dubbel werk voorkomen en zorgen voor een uitvoerbare planning. Omdat niet alles tegelijk kan, helpt het LTIP ook bij het kiezen van de juiste volgorde. We kijken daarbij naar wat het meest urgent is, wat het meeste oplevert voor inwoners, welke investeringen wettelijk nodig zijn en hoe projecten binnen de organisatie uitvoerbaar zijn. Door investeringen te faseren, ontstaat ruimte om projecten goed voor te bereiden en de beschikbare capaciteit beter te gebruiken. Dat zorgt voor meer grip op de uitvoering en maakt de financiële gevolgen beter voorspelbaar. Het LTIP laat zien welke investeringen nodig zijn, wanneer die naar verwachting aan de orde zijn en wat dat betekent voor de begroting. Daarbij gaat het niet alleen om de investering zelf, maar ook om de gevolgen in de jaren daarna, zoals afschrijvingen, rente en extra kosten voor beheer Lange termijn investeringsplan 169 en onderhoud. Voor 2027 tot en met 2030 gaat het om een geraamd investeringsvolume van € 214,4 miljoen, met verwachte kapitaallasten van € 69,5 miljoen.
Grote opgaven op langere termijn Naast de investeringen voor de komende jaren bevat het LTIP ook een doorkijk naar grotere opgaven op langere termijn. Dit zijn projecten die meer voorbereiding vragen en vaak ook afstemming met andere partijen. Denk daarbij aan investeringen die nodig zijn om de stad verder te laten groeien of om belangrijke voorzieningen op langere termijn op peil te houden. Daarmee bereiden we ons voor op toekomstige besluiten en houden we ruimte om tijdig in te spelen op nieuwe ontwikkelingen. Visualisatie investeringen 2027 Om de plannen zichtbaar te maken, voegen we een visueel beeld toe met de belangrijkste investeringen op de kaart van Rijswijk. Deze kaarten laten de grote geplande investeringen zien waar Rijswijk in 2027 mee start. Ze worden weergegeven in 3 categorieën, het voorzieningenniveau, de gebiedsontwikkelingen en Mobiliteit. Voorzieningenniveau:
Lange termijn investeringsplan 170 In 2027 wordt gestart met een aantal grote investeringen in het voorzieningenniveau. Op het gebied van onderwijs gaat het om de renovatie van basisschool De Kristal en de uitbreiding van basisschool De Piramide. Met deze investeringen wordt ingespeeld op de behoefte aan toekomstbestendige en passende onderwijshuisvesting voor de komende jaren. Ook binnen de sportvoorzieningen wordt geïnvesteerd. Zo wordt de korfbalvoorziening op Sportpark Prinses Irene gerenoveerd en vindt de toplaagrenovatie plaats van natuurgrasvelden 106 en 107 op hetzelfde sportpark. Deze investeringen dragen bij aan het behoud en de kwaliteit van de sportvoorzieningen in Rijswijk. Gebiedsontwikkelingen: De investeringen voor de gebiedsontwikkelingen zijn in de begroting 2027 opgenomen in het investeringsplan. Het gaat om de lopende projecten Bogaard stadscentrum, Havenkwartier, Kessler Park, waar de Broodfabriek onderdeel van is, en Te Werve Oost. Dit zijn omvangrijke projecten met een lange doorlooptijd, die bestaan uit meerdere deelprojecten en een gefaseerde uitvoering. In 2027 worden binnen deze gebiedsontwikkelingen opnieuw deelprojecten voorbereid en gestart. Daarmee blijft de gemeente sturen op de verdere ontwikkeling van deze gebieden en op een goede samenhang tussen wonen, werken, voorzieningen en openbare ruimte.
Lange termijn investeringsplan 171 Mobiliteit: Ook in 2027 wordt geïnvesteerd in mobiliteit. Deze investeringen zijn gericht op een betere bereikbaarheid, meer verkeersveiligheid en een goede inpassing van verkeersmaatregelen in de stad. Het gaat onder meer om het fietspad aan de Prinses Beatrixlaan ten behoeve van de busbaan, verkeersveiligheidsmaatregelen bij het kruispunt Volmerlaan/Treubstraat/Kesslerpark en de transformatie van het Wilhelminapark. Met deze investeringen werkt de gemeente aan een veiliger en toekomstbestendig verkeersnetwerk, waarbij de verschillende mobiliteitsopgaven in samenhang worden uitgevoerd. Financieel verantwoord groeien De groei van de stad heeft ook gevolgen voor de financiële positie van de gemeente. Naarmate de bezittingen toenemen, moet ook het eigen vermogen voldoende meegroeien. Zo houden we de financiële verhouding tussen bezittingen en schulden gezond en blijft de gemeente weerbaar voor de toekomst. De huidige begrote solvabiliteit is 19%. Op basis van de huidige inzichten moet het eigen vermogen de komende jaren verder toenemen. Daarmee blijft Rijswijk financieel in balans en kan de gemeente ook op langere termijn blijven investeren in de stad. Lange termijn investeringsplan 172 Verduurzaming maatschappelijk vastgoed In het coalitieakkoord is opgenomen dat het gemeentelijk vastgoed wordt verduurzaamd en geïsoleerd.
Hiermee wordt invulling gegeven aan de ambitie om het gemeentelijk vastgoed stapsgewijs toekomstbestendig en energiezuiniger te maken. Voor een aantal grotere maatschappelijke vastgoedobjecten zijn inmiddels concrete stappen gezet. Voor de Schouwburg en het sportcomplex de Schilp zijn investeringskredieten beschikbaar gesteld. Daarmee kan voor deze objecten uitvoering worden gegeven aan de noodzakelijke renovatie en verduurzamingsmaatregelen. Voor het overige maatschappelijke vastgoed wordt momenteel gewerkt aan een portefeuillestrategie met daarbij een prioriteringskader. Naast de noodzaak zal dit kader inzicht geven in de volgordelijkheid waarin de verschillende vastgoedobjecten worden aangepakt. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de technische en verduurzamingsopgave, maar ook naar de financiële consequenties. Het prioriteringskader moet daarmee inzichtelijk maken welke investeringen naar verwachting nodig zijn en op welke termijn deze aan de orde zijn. Het streven is om deze aanpak richting de begroting 2028 uitgewerkt te hebben. De uitkomsten van het prioriteringskader kunnen vervolgens worden verwerkt in het Lange Termijn Investeringsprogramma (LTIP) 2028, zodat de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed integraal kan worden meegewogen in de gemeentelijke investeringsplanning.
Integraal huisvestingsplan (IHP) In de huidige investeringsplanning zijn de investeringen uit het Integraal Huisvestingsplan (IHP) opgenomen. Een van de uitgangspunten van het IHP is dat de investeringen periodiek worden geïndexeerd. Hiermee wordt geborgd dat wordt uitgegaan van reële budgetten die aansluiten bij de begrotingscyclus van de gemeente. Voor de toekomstige investeringen die zijn opgenomen in het Langetermijninvesteringsplan (LTIP) is een inflatiecorrectie van 2,1% toegepast. Dit percentage sluit aan bij het gehanteerde uitgangspunt voor de overige budgetten in de gemeentelijke begroting. Verwerking en vastlegging in FP&A Om het LTIP goed te kunnen volgen en beheersen, worden investeringen vastgelegd in FP&A. Dit systeem ondersteunt de administratieve verwerking van investeringen en vormt de schakel tussen de inhoudelijke projectinformatie, de financiële toetsing en de verwerking in de financiële administratie. In FP&A worden de gegevens vastgelegd die nodig zijn voor de beoordeling, autorisatie, activering, afschrijving en budgetbewaking van investeringen. Daarmee ontstaat een eenduidig en actueel overzicht van de investeringsportefeuille en kan de gemeente investeringen de komende jaren beter volgen en bijsturen. FP&A is gekoppeld aan ERPx, zodat de informatie over investeringen en budgetten op elkaar aansluit.
Dit draagt bij aan een betrouwbare monitoring, betere budgetbewaking en een rechtmatige verwerking van investeringen. Zodra een investering gereed is gemeld en in gebruik wordt genomen, wordt deze administratief verwerkt en vanaf het daaropvolgende jaar geactiveerd en afgeschreven conform de financiële verordening en het BBV. Professionalisering in het proces Sinds de eerste opzet van het LTIP in 2025 is het proces verder doorontwikkeld en versterkt. In de beginfase is vooral de basis gelegd voor de langetermijnsturing op investeringen. Inmiddels is de werkwijze verder aangescherpt, zodat investeringen beter worden gesignaleerd, beoordeeld, vastgelegd en geactualiseerd. In 2026 is hiervoor tevens een eerste procesbeschrijving LTIP opgesteld, waarmee de werkwijze verder is vastgelegd en geborgd. Ook is de aansluiting op de planning- en controlcyclus versterkt, zodat investeringen op vaste momenten worden beoordeeld en bijgesteld. Met de invoering van FP&A Lange termijn investeringsplan 173 en de koppeling met ERPx is bovendien een belangrijke stap gezet in de verdere professionalisering van de informatievoorziening. In de komende periode wordt de procesbeschrijving gebruikt als een dynamisch document dat voortdurend wordt geactualiseerd op basis van nieuwe inzichten, verbeterpunten en ervaringen uit de uitvoering.
Daarmee blijft het LTIP zich ontwikkelen als een actueel instrument dat helpt om de investeringsopgave van de gemeente Rijswijk beter te sturen, te beheersen en te verantwoorden. Vervolg LTIP na begroting Na vaststelling van de begroting blijft het LTIP een dynamisch instrument binnen de planning- en controlcyclus. Het investeringsplan wordt gedurende het jaar waar nodig geactualiseerd op basis van voortgang, nieuwe inzichten en bestuurlijke besluitvorming. Op vaste momenten wordt het LTIP opnieuw bezien en waar nodig bijgesteld. Daarmee blijft het plan actueel en vormt het een belangrijk uitgangspunt voor de voorbereiding van volgende begrotingen en investeringsbesluiten. Planning- en controlcyclus Wet open overheid 174 Wet open overheid Wat willen we bereiken? Met de Wet open overheid (Woo) wordt ingezet op een open en transparante overheid. De gemeente Rijswijk vindt het belangrijk dat inwoners, organisaties en andere belanghebbenden toegang hebben tot overheidsinformatie en deze informatie goed kunnen vinden. Dit geldt zowel voor informatie die de gemeente actief, dus op eigen initiatief, openbaar maakt als voor informatie die naar aanleiding van een Woo-verzoek wordt verstrekt. Wat gaan we daarvoor doen? We blijven investeren in een goede informatiehuishouding en in de verdere verbetering van de processen rondom openbaarheid.
Daarbij richten we ons onder meer op het goed vastleggen, ordenen en vindbaar maken van informatie. Dit helpt om informatie zowel actief als naar aanleiding van een Woo-verzoek tijdig te kunnen vinden en beoordelen. De actieve openbaarmaking van informatie wordt in tranches van informatiecategorieën uitgebreid. De categorieën van de eerste tranche zijn al verplicht en maken wij actief openbaar. De tweede tranche staat vooralsnog gepland voor 2027. Deze planning is nog voorlopig en hangt mede samen met de technische ontwikkelingen rond de landelijke Woo-voorziening. We volgen deze ontwikkelingen en treffen zo nodig voorbereidingen voor de verdere invoering. Daarbij geeft artikel 3.3a van de Woo ons de mogelijkheid om bepaalde informatiecategorieën in de vorm van overzichten te publiceren. Vooruitlopend op de wettelijke plicht maakt de gemeente Rijswijk bepaalde informatiecategorieën, zoals Woo-verzoeken en vergaderstukken van de gemeenteraad, al openbaar. Hiermee geven we invulling aan de inspanningsverplichting van de Woo en versterken we de transparantie van de gemeentelijke organisatie. Ook de passieve openbaarmaking, oftewel de behandeling van Woo-verzoeken, blijft aandacht vragen. We ontvangen regelmatig zeer omvangrijke en complexe verzoeken.
Een Woo-verzoek staat daarbij vaak niet op zichzelf, maar hangt vaak samen met andere lopende procedures zoals bezwaar en beroep of een onderliggend maatschappelijk of bestuurlijk vraagstuk. De behandeling hiervan vraagt veel tijd en capaciteit en wordt gedeeltelijk uitbesteed, wat kosten met zich meebrengt die hoger uitvallen naarmate meer inzet noodzakelijk is. We verwachten dat de omvang en complexiteit van de verzoeken ook de komende jaren een aanzienlijke inzet zullen blijven vragen. Daarom blijven we inzetten op een zorgvuldige en tijdige behandeling en op het verder stroomlijnen van het interne proces. 175 Financiële begroting Meerjarenraming 2027-2030 Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo Bedragen x 1.000 | 2027 | 2027 | 2027 | 2028 | 2028 | 2028 1.
Programma Bestuur en ondersteuning | 9.840 | 11.262 | 1.422 | 9.695 | 10.742 | 1.047 Veiligheid | 12.444 | 253 | -12.191 | 12.184 | 0 | -12.184 Verkeer en Vervoer | 14.729 | 1.129 | -13.600 | 15.541 | 1.129 | -14.412 Economie | 1.804 | 717 | -1.088 | 1.619 | 633 | -987 Onderwijs | 11.384 | 4.056 | -7.328 | 11.416 | 4.056 | -7.359 Sport, Cultuur en Recreatie | 23.159 | 2.429 | -20.730 | 23.494 | 2.605 | -20.889 Sociaal Domein | 112.926 | 39.951 | -72.975 | 107.897 | 39.570 | -68.328 Volksgezondheid en milieu | 21.525 | 19.860 | -1.666 | 21.767 | 20.654 | -1.114 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing | 19.417 | 19.718 | 301 | 17.527 | 21.049 | 3.522 Subtotaal 1. Programma | 227.229 | 99.374 | -127.854 | 221.141 | 100.437 | -120.704 2. Algemene dekking Treasury | 147 | 2.055 | 1.908 | 63 | 2.055 | 1.993 OZB woningen | 728 | 9.107 | 8.378 | 728 | 9.107 | 8.378 OZB niet-woningen | 118 | 8.037 | 7.918 | 118 | 8.037 | 7.918 Belastingen overig | 206 | 25 | -181 | 206 | 25 | -181 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds | -5.836 | 155.705 | 161.541 | -4.613 | 151.181 | 155.794 Overige baten en lasten | 2.664 | 14 | -2.649 | 5.694 | -1.967 | -7.660 Subtotaal 2.
Algemene dekkingen | -1.972 | 174.943 | 176.916 | 2.196 | 168.438 | 166.242 Overhead | 45.140 | 1.554 | -43.586 | 43.151 | 1.554 | -41.596 GERAAMDE TOTAAL SALDO VAN BATEN EN LASTEN | 270.396 | 275.872 | 5.476 | 266.488 | 270.429 | 3.942 3. Mutaties reserves per programma Onderwijs | 2.900 | 505 | -2.395 | 725 | 347 | -379 Sport, Cultuur en Recreatie | 200 | 262 | 62 | 200 | 112 | -88 Volksgezondheid en milieu | 2.103 | 2.103 | 215 | 215 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing | 886 | 252 | -634 | 886 | 315 | -571 Algemene middelen en overig | 2.000 | 189 | -1.811 | 4.000 | 128 | -3.872 Subtotaal 3. Mutaties reserves | 5.986 | 3.311 | -2.675 | 5.811 | 1.117 | -4.694 HET GERAAMDE RESULTAAT | 276.382 | 279.183 | 2.800 | 272.299 | 271.546 | -753 Mutaties incidentele baten en lasten | 17.547 | 17.195 | -353 | 14.370 | 17.237 | 2.867 Het geraamde resultaat exclusief incidentel baten en lasten | 258.835 | 261.988 | 3.153 | 257.929 | 254.309 | -3.620 De bedragen van vennootschapsbelasting en onvoorzien worden gepresenteerd onder het programma Algemene middelen en overig. Meerjarenraming 2027-2030 176 Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo Bedragen x 1.000 | 2029 | 2029 | 2029 | 2030 | 2030 | 2030 1.
Programma Bestuur en ondersteuning | 9.431 | 9.842 | 411 | 9.414 | 9.842 | 428 Veiligheid | 12.188 | 0 | -12.188 | 12.089 | 0 | -12.089 Verkeer en Vervoer | 16.743 | 1.332 | -15.410 | 17.358 | 1.332 | -16.026 Economie | 1.534 | 638 | -896 | 1.533 | 638 | -895 Onderwijs | 11.383 | 4.056 | -7.327 | 13.029 | 4.056 | -8.973 Sport, Cultuur en Recreatie | 23.523 | 2.605 | -20.918 | 24.389 | 2.605 | -21.784 Sociaal Domein | 104.438 | 36.570 | -67.869 | 101.729 | 34.070 | -67.659 Volksgezondheid en milieu | 22.120 | 20.998 | -1.122 | 20.060 | 20.998 | 938 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing | 15.448 | 14.025 | -1.423 | 15.010 | 11.706 | -3.304 Subtotaal 1. Programma | 216.808 | 90.065 | -126.743 | 214.610 | 85.246 | -129.364 2. Algemene dekking Treasury | -120 | 2.055 | 2.175 | -1.225 | 2.055 | 3.280 OZB woningen | 728 | 9.107 | 8.378 | 728 | 9.107 | 8.378 OZB niet-woningen | 118 | 8.037 | 7.918 | 118 | 8.037 | 7.918 Belastingen overig | 206 | 25 | -181 | 206 | 25 | -181 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds | -7.280 | 149.380 | 156.660 | -7.256 | 152.122 | 159.378 Overige baten en lasten | 5.194 | -1.967 | -7.160 | 5.694 | -1.967 | -7.660 Subtotaal 2.
Algemene dekkingen | -1.153 | 166.637 | 167.790 | -1.734 | 169.379 | 171.113 Overhead | 43.020 | 1.554 | -41.466 | 40.504 | 1.554 | -38.950 GERAAMDE TOTAAL SALDO VAN BATEN EN LASTEN | 258.674 | 258.256 | -418 | 253.380 | 256.179 | 2.799 3. Mutaties reserves per programma Onderwijs | 0 | 0 | 0 | 0 Sport, Cultuur en Recreatie | 200 | 112 | -88 | 112 | 112 Volksgezondheid en milieu | 0 | 0 | 0 | 0 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing | 886 | 848 | -38 | 886 | 210 | -676 Algemene middelen en overig | 128 | 128 | 128 | 128 Subtotaal 3. Mutaties reserves | 1.086 | 1.088 | 2 | 886 | 450 | -436 HET GERAAMDE RESULTAAT | 259.760 | 259.344 | -417 | 254.266 | 256.629 | 2.363 Mutaties incidentele baten en lasten | 8.042 | 9.699 | 1.658 | 7.407 | 7.380 | -27 Het geraamde resultaat exclusief incidentel baten en lasten | 251.719 | 249.644 | -2.074 | 246.859 | 249.249 | 2.390 Meerjarenraming 2027-2030 177 Toelichting op de meerjarenraming 2027-2030 Bedragen x 1.000 | Cijfers 2027 | Cijfers 2027 t.o.v.
2028 Programma | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Saldo Bestuur en ondersteuning | 9.840 | 11.262 | -145 | -520 | -375 0.1 Bestuur | 4.713 | 0 0.2 Burgerzaken | 4.054 | 2.084 | -145 | -270 | -125 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden | 104 | 1.268 | 0 | 0 0.63 Parkeerbelasting | 970 | 7.910 | -250 | -250 Veiligheid | 12.444 | 253 | -259 | -253 | 6 1.1 Crisisbeheersing en brandweer | 7.016 | 0 | 26 | -26 1.2 Openbare orde en veiligheid | 5.427 | 253 | -285 | -253 | 32 Verkeer en Vervoer | 14.729 | 1.129 | 812 | -812 2.1 Verkeer en vervoer | 12.427 | 1.106 | 804 | -804 2.2 Parkeren | 1.766 | 23 | 3 | -3 2.4 Economische havens en waterwegen | 163 | 0 | -1 | 1 2.5 Openbaar vervoer | 374 | 0 | 6 | -6 Economie | 1.804 | 717 | -185 | -84 | 101 3.1 Economische ontwikkeling | 328 | 191 | 0 | -90 | -90 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 319 | 0 | -41 | 41 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 386 | 197 | 6 | 6 | 0 3.4 Economische promotie | 771 | 328 | -150 | 150 Onderwijs | 11.384 | 4.056 | 31 | 0 | -31 4.1 Openbaar basisonderwijs | 163 | 0 | 0 | 0 4.2 Onderwijshuisvesting | 5.119 | 1.042 | 31 | 0 | -30 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 6.103 | 3.014 | 1 | -1 Sport, Cultuur en Recreatie | 23.159 | 2.429 | 335 | 176 | -159 5.1 Sportbeleid en activering | 4.952 | 368 | 0 | 0 5.2 Sportaccommodaties | 777 | 1.704 | 477 | 176 | -301 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en
cultuurparticipatie | 3.847 | 264 | -78 | 78 5.4 Musea | 787 | 0 | -59 | 59 5.5 Cultureel erfgoed | 796 | 7 | 0 | 0 5.6 Media | 1.932 | 0 | -3 | 3 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 10.069 | 85 | -1 | 1 Sociaal Domein | 112.926 | 39.951 | -5.029 | -382 | 4.647 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | 12.618 | 7.297 | -268 | -290 | -22 6.3 Inkomensregelingen | 41.520 | 32.237 | -1.800 | -92 | 1.709 6.4 WSW en beschut werk | 2.955 | 0 | 181 | -181 6.5 Arbeidsparticipatie | 3.051 | 0 | 0 | 0 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen | 3.936 | 0 | -199 | 199 6.60-6.91 Wmo | 19.965 | 418 | 21 | -21 6.751-6.92 Jeugdhulp | 28.880 | 0 | -2.963 | 2.963 Volksgezondheid en milieu | 21.525 | 19.860 | 242 | 794 | 552 7.1 Volksgezondheid | 3.701 | 1 | 4 | -4 7.2 Riolering | 4.541 | 6.417 | -492 | 179 | 671 7.3 Afval | 11.063 | 13.290 | 709 | 617 | -92 7.4 Milieubeheer | 1.997 | 18 | 21 | -3 | -23 7.5 Begraafplaatsen en crematoria | 224 | 134 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing | 19.417 | 19.718 | -1.890 | 1.331 | 3.221 8.1 Ruimtelijke ordening | 2.218 | 0 | -106 | 106 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) | 8.377 | 7.988 | -638 | -638 | 0 8.3 Wonen en bouwen | 8.822 | 11.730 | -1.145 | 1.969 | 3.114 Algemene middelen en overig | -1.972 | 174.943 | 4.168 | -6.505 | -10.673 0.5 Treasury | 147 | 2.055 | -84 | 84 0.61 OZB woningen | 728 | 9.107 0.62 OZB
niet-woningen | 118 | 8.037 0.64 Belastingen overig | 206 | 25 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds | -5.836 | 155.705 | 1.222 | -4.524 | -5.746 0.8 Overige baten en lasten | 2.664 | 14 | 3.030 | -1.981 | -5.011 Overhead | 5.986 | 3.311 | -175 | -2194,032 | -2.019 0.4 Overhead | 5.986 | 3.311 | -175 | -2194,032 | -2.019 Mutaties reserves | 45.140 | 1.554 | -1.989 | 1.989 0.10 Mutaties reserves | 45.140 | 1.554 | -1.989 | 1.989 Eindtotaal | 276.382 | 279.183 | -4.083 | -7.637 | -3.553 Toelichting op de 178 | meerjarenraming 2027-2030 Cijfers | Cijfers Bedragen x 1.000 | 2028 | 2029 t.o.v. | t.o.v.
2029 | 2030 Programma | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo Bestuur en ondersteuning | -264 | -900 | -636 | -17 | 17 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken | -263 | -400 | -137 | 0 | 0 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden | -1 | 1 | -17 | 17 0.63 Parkeerbelasting | -500 | -500 Veiligheid | 4 | -4 | -100 | 100 1.1 Crisisbeheersing en brandweer | -37 | 37 | -1 | 1 1.2 Openbare orde en veiligheid | 41 | -41 | -99 | 99 Verkeer en Vervoer | 1.202 | 203 | -999 | 615 | -615 2.1 Verkeer en vervoer | 1.088 | 203 | -885 | 666 | -666 2.2 Parkeren | 36 | -36 | -51 | 51 2.4 Economische havens en waterwegen | -1 | 1 | -1 | 1 2.5 Openbaar vervoer | 78 | -78 | 1 | -1 Economie | -86 | 5 | 91 | -1 | 1 3.1 Economische ontwikkeling | -90 | 90 | 0 | 0 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | -1 | 1 | -1 | 1 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 5 | 5 | 0 3.4 Economische promotie Onderwijs | -33 | 0 | 32 | 1.646 | -1.646 4.1 Openbaar basisonderwijs | 1 | -1 | -1 | 1 4.2 Onderwijshuisvesting | 119 | 0 | -119 | 1.647 | -1.647 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | -152 | 152 | 0 | 0 Sport, Cultuur en Recreatie | 28 | -28 | 866 | -866 5.1 Sportbeleid en activering | -1 | 1 5.2 Sportaccommodaties | -208 | 208 | 767 | -767 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie | -31 | 31 | -1 | 1 5.4 Musea | 0 | 0 | -10 | 10 5.5 Cultureel erfgoed | -1 | 1 | 0 | 0 5.6 Media | 0 | 0 5.7 Openbaar
groen en (openlucht) recreatie | 269 | -269 | 111 | -111 Sociaal Domein | -3.459 | -3.000 | 459 | -2.710 | -2.500 | 210 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | -3.022 | -3.000 | 22 | -2.502 | -2.500 | 2 6.3 Inkomensregelingen | -2 | 2 | -4 | 4 6.4 WSW en beschut werk | -5 | 5 | -165 | 165 6.5 Arbeidsparticipatie | 0 | 0 | 0 | 0 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen | -253 | 253 | -38 | 38 6.60-6.91 Wmo | -64 | 64 6.751-6.92 Jeugdhulp | -113 | 113 Volksgezondheid en milieu | 352 | 344 | -8 | -2.060 | 2.060 7.1 Volksgezondheid | -7 | 7 7.2 Riolering | 4 | -4 | -3 | 3 7.3 Afval | 335 | 344 | 9 | -1.867 | 1.867 7.4 Milieubeheer | 21 | -21 | -189 | 189 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing | -2.078 | -7.024 | -4.945 | -438 | -2.319 | -1.881 8.1 Ruimtelijke ordening | -11 | 11 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) | -1.142 | -1.142 | 0 | -306 | -306 | 0 8.3 Wonen en bouwen | -926 | -5.882 | -4.956 | -132 | -2.014 | -1.881 Algemene middelen en overig | -3.349 | -1.801 | 1.548 | -581 | 2.742 | 3.323 0.5 Treasury | -182 | 182 | -1.105 | 1.105 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds | -2.667 | -1.801 | 865 | 24 | 2.742 | 2.719 0.8 Overige baten en lasten | -500 | 500 | 500 | -500 Overhead | -4.725 | -28,916 | 4.696 | -200 | -637,67 | -438 0.4