CConstaterende datRijswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027-2030 Rijswijk

Raadsvergadering 10 november 2026, gemeente RijswijkBij agendapunt: Vaststelling begroting voor het jaar 2027, meerjarenraming 2028-2030 en jaarschijf 2027 van het investeringsplan 2027-203082.701 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 10

Daarbij geldt: “Bestaande bedrijventerreinen blijven voor bedrijvigheid behouden.” Op de werklocaties, en in het bijzonder in de Plaspoelpolder, werken we aan verbetering van het gebied en aan een aantrekkelijke openbare ruimte. De gebieden moeten schoon, heel en veilig zijn. We stellen een parkmanager aan als eerste aanspreekpunt voor ondernemers in het Middengebied van de Plaspoelpolder. Zo versterken we de samenwerking en kwaliteit in het gebied. Regionale samenwerking blijft belangrijk. Het coalitieakkoord stelt dat: “We werken met buurgemeenten samen waar dat onze inwoners iets oplevert; wederkerigheid is daarbij de norm.” Daarom werken we samen met regionale partners om de economie van Rijswijk te versterken. Voor de winkelgebieden blijven we inzetten op de afspraak “We gaan door met de herontwikkeling van het winkelcentrum in Bogaard stadscentrum” en “Winkels en horeca in Oud Rijswijk concentreren zich in het kernwinkelgebied.” Om ondernemers in de buurwinkelcentra beter te ondersteunen, de samenwerking te versterken en de verbinding met wijkcentra te verbeteren, trekken we een extra accountmanager aan. Samenvatting Met het programma Economie willen we banen behouden en nieuwe banen mogelijk maken. We werken aan een sterke economie in Rijswijk. Daarbij richten we ons op techniek, innovatie, een goed vestigingsklimaat en sterke werk- en winkelgebieden.

We doen dat samen met ondernemers, onderwijs, kennisinstellingen en regionale partners. Ook zetten we in op goede dienstverlening aan ondernemers, een sterke positie van Rijswijk in de regio en een goede promotie van Rijswijk als werkstad. We richten ons hierbij op: • sterke netwerken door actief contact met ondernemers en goede samenwerking tussen bedrijven; • sterke werk- en winkelgebieden door o.a. de Plaspoelpolder te verbeteren en winkelcentra te vernieuwen; • een sterke economische structuur met vernieuwing en slimme keuzes voor de toekomst; • een sterke positie van Rijswijk in de regio op basis van wederkerigheid. In 2027 zetten we extra middelen in om het economische programma te versterken. Die middelen gebruiken we voor: • accountmanagement • parkmanagement • economische promotie • citymarketing Indicatoren Indicatoren | Realisatie 2025 | Streefwaarde 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1. Functiemenging1 | 56,4 | - | - | - | - | - 2. Vestigingen (van bedrijven)1 a) Totaal | 8.100 | + | + | + | + | + b) Totaal per 1.000 inw. 15-64 | 210,2 | + | + | + | + | + 13. Werkgelegenheid (aantal banen) a) Totaal | 38.460 | + | + | + | + | + b) Totaal per 1.000 inw. 15-64 | 1.002,7 | + | + | + | + | + 4.

Waardering ondernemers Raapportcijfer 2019 (score 1-10) a) Ondernemers- | 6,5 | + | + en vestigingsklimaat 1 rijswijk.incijfers.nl 2025 Toelichting op de indicatoren In Rijswijk kun je ondernemen en wonen in een omgeving met de voordelen van stad én dorp. De indicator functiemenging geeft het evenwicht weer tussen het aantal banen en woningen. De index loopt van 0% alleen wonen tot 100% alleen werken. Bij een waarde van 50% zijn er evenveel woningen als banen. In 2025 is de functiemenging in Rijswijk 56,4%. Dit maakt ons een ‘werkgemeente’, een gemeente om te werken. Dit is de afgelopen jaren steeds meer aan het veranderen naar een gemeente van werken én wonen. Rijswijk groeit de komende jaren nog verder door de geplande woningbouw. Dit geeft kansen voor de economie en zorgt dat er meer steun is voor lokale voorzieningen. We denken dat het aantal banen en woningen steeds meer gelijk wordt. Rijswijk biedt aantrekkelijke werklocaties die ook een belangrijke functie hebben voor de regio. • | Het aantal banen per 1.000 inwoners in Rijswijk is nog steeds hoger dan de landelijke cijfers; • | Het aantal vestigingen per 1.000 inwoners ligt in Rijswijk iets lager dan landelijk gemiddeld. De verwachting voor 2027 en volgende jaren is een verdere toename van vestigingen. Het Midden en Klein Bedrijf (MKB) en de kantoorlocaties zijn verantwoordelijk voor een groot deel van de werkgelegenheid in Rijswijk.

Het ondernemers-en vestigingsklimaat van de gemeente werd door ondernemers in 2024 beoordeeld met een 6,5. Dit ligt in lijn met het landelijk gemiddelde. Economie 44 Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x | Begroting € 1000) | na Realisatie | wijziging Economie | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 3.1 Economische ontwikkeling | Lasten | 618 | 667 | 328 | 328 | 238 | 238 Baten | 391 | 450 | 191 | 101 | 101 | 101 Saldo | -227 | -216 | -137 | -227 | -137 | -137 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | Lasten | 185 | 219 | 319 | 279 | 278 | 277 Baten | 50 Saldo | -135 | -219 | -319 | -279 | -278 | -277 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | Lasten | 323 | 369 | 386 | 392 | 397 | 397 Baten | 196 | 192 | 197 | 203 | 208 | 208 Saldo | -127 | -176 | -188 | -188 | -188 | -188 3.4 Economische promotie | Lasten | 207 | 584 | 771 | 621 | 621 | 621 Baten | 315 | 328 | 328 | 328 | 328 | 328 Saldo | 108 | -256 | -443 | -293 | -293 | -293 Totaal lasten | 1.333 | 1.839 | 1.804 | 1.619 | 1.534 | 1.533 Totaal Baten | 952 | 971 | 717 | 633 | 638 | 638 Saldo Economie | -381 | -868 | -1.088 | -987 | -896 | -895 Toelichting op de afwijkingen groter dan 10% met een minimum van € 250.000 Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000) | Lasten | Baten Economie 3.1 Economische ontwikkeling Om de uitvoering van de activiteiten te bekostigen, krijgt de Energy Cave financiële middelen van

verschillende samenwerkingspartners. Voor 2027 zijn er vooralsnog geen aanvullende | 349 | -259 baten en lasten opgenomen in de begroting. Zodra deze financiele middelen duidelijk zijn worden deze in een eerstvolgend P&C product budget neutraal geraamd. Beleidsproduct 3.1 Economische ontwikkeling Wat willen we bereiken? We willen een sterk economisch vestigingsklimaat in Rijswijk. We zorgen dat ondernemers zich hier kunnen vestigen, kunnen groeien en goed kunnen werken. Dat doen we samen met ondernemers en regionale partners. Wat gaan we daarvoor doen? We werken samen met de Provincie Zuid-Holland, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), Businesspark Haaglanden (BPH), Industrieschap de Plaspoelpolder (IPP Haaglanden), regiogemeenten, Stichting CLOK, Stichting Lerend Netwerk Circulaire Economie en onderwijs- en kennisinstellingen. Daarbij werken we op basis van wederzijds voordeel: we zoeken samenwerking waar dat Rijswijk en de regio sterker maakt. We praten met ondernemers over wat zij nodig hebben om goed te kunnen ondernemen. Daarbij gaat het onder meer om bereikbaarheid, ruimte voor bedrijvigheid, dienstverlening, vergunningen en kansen voor groei. We halen signalen uit de praktijk op en bespreken die met onze partners, zodat beleid en uitvoering beter aansluiten op wat ondernemers nodig hebben.

In de regio werken we met de MRDH aan talentontwikkeling, innovatie, samenwerking en ruimte voor bedrijvigheid. Met BPH werken we aan slim ruimtegebruik, bedrijven op de juiste plek en kennisdeling. Met IPP  Haaglanden werken we aan goed bereikbare, veilige en toekomstbestendige bedrijventerreinen. We stemmen onze beleidsuitvoering af op de Ruimtelijke Economisch Visie en het omgevingsbeleid van de Provincie Zuid-Holland. Daarbij kiezen we voor ruimte voor een duurzame en innovatieve Economie 45 Economie 46 en inclusieve economie, waarbij we de focus leggen op energie, techniek en innovatie. De cleanroomcorridor laat goed zien wat de Zuid-Hollandse kennisas betekent. We investeren hierin zodat deeptech-bedrijven kunnen doorgroeien. Ook de campusontwikkeling rond Kessler Park hoort bij deze samenwerking. Samen met partners werken we aan een duidelijke positie en een gezamenlijke aanpak voor dit gebied. Daarbij zoeken we aansluiting op onderwijs en de behoefte van het bedrijfsleven. Stichting CLOK ondersteunt onze medewerkers met kennis, bijeenkomsten en advies over de lokale en regionale economie. Met het Lerend Netwerk Circulaire Economie delen we voorbeelden en werken we aan concrete resultaten. Duurzame Warmte Delta Onderdeel van de campusvisie is het samenwerkingsverband Duurzame Warmte Delta met locatie de Energy Cave.

Gemeente Den Haag, Gemeente Rijswijk, Provincie Zuid-Holland, TNO en EBN werken hierin samen. Zij zien warmte uit de bodem als een kans voor de overstap naar duurzame energie in Zuid-Holland. Samen werken we aan kennisdeling, innovatie en samenwerking op het gebied van duurzame warmte en gebruik van de bodem. Daarmee sluiten we aan op het beleid voor energietransitie, onderwijs en campusontwikkeling op Kesslerpark. Beleidsproduct 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Wat willen we bereiken? We willen sterke en goed bereikbare werk- en winkellocaties in Rijswijk. Ook willen we dat deze plekken prettig zijn voor ondernemers, werknemers, inwoners en bezoekers. We investeren daarom in de openbare ruimte van onze werk- en winkellocaties. Wat gaan we daarvoor doen? Oud Rijswijk In Oud Rijswijk werken we aan een aantrekkelijk en goed functionerend centrum. Dit sluit aan bij het coalitieakkoord: winkels en horeca blijven in het kernwinkelgebied en het karakteristieke aanzicht van Oud Rijswijk blijft behouden. We verbeteren in samenwerking met team Mobiliteit en Parkeren: • de looproutes; • de fietsroutes; • het fietsparkeren door het plaatsen van meer fietsnietjes. Om de ondernemers en de markt op de best mogelijke manier samen te laten werken zijn we in gesprek met alle betrokken partijen. We houden ook het historische karakter van het gebied sterk. Een voorbeeld daarvan is de muurschildering.

We reserveren daar geld voor en werken het plan verder uit met de eigenaren, de Vereniging van Eigenaren, het winkelcentrummanagement en de Rijswijkse Adviescommissie Omgevingskwaliteit. In 2027 brengen we het ontwerp op de muur aan. Middengebied Plaspoelpolder Voor het middengebied in de Plaspoelpolder stellen we een ontwikkelkader op. Daarmee werken we aan: • vernieuwing; • beter ruimtegebruik; • veiligheid; • duurzaamheid; • vergroening; • leefbaarheid; • onderhoud; Economie 47 • gebiedscommunicatie. Dit sluit aan op onze ambities, waarin staat dat bestaande bedrijventerreinen voor bedrijvigheid behouden blijven en dat de bedrijventerreinen goed bereikbaar moeten blijven. Samen met IPP Haaglanden werken we aan de uitvoering. Beleidsproduct 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Wat willen we bereiken? We willen ondernemers snel en goed helpen. We zorgen met elkaar voor een sterk ondernemers- en vestigingsklimaat in Rijswijk. Ook willen we dat ondernemers elkaar beter weten te vinden en meer samenwerken. De organisatiegraad van ondernemers vinden wij belangrijk en wij willen dit graag verbeteren. Met organisatiegraad bedoelen we: de mate waarin ondernemers zich hebben verenigd en samenwerken, bijvoorbeeld in een ondernemersvereniging of Bedrijveninvesteringszone (BIZ). We vinden het belangrijk dat Rijswijk zichtbaar blijft als werkstad met een goed ondernemers- en vestigingsklimaat.

Wat gaan we daarvoor doen? Accountmanagement We zetten strategisch en actief accountmanagement in voor goede dienstverlening aan ondernemers. We gebruiken ook een klantvolgsysteem en gegevens uit het werkgelegenheidsregister. Zo houden we zicht op bedrijven, vestigingen en kansen in Rijswijk. We breiden het accountmanagement uit met twee extra werknemers. Dat is nodig omdat we meer ondernemers actief willen spreken, meer wijken en winkelcentra willen meenemen en tijd nodig hebben voor voorbereiding, gesprek en opvolging. Een bedrijfsbezoek is daarbij geen los moment, maar onderdeel van de hele aanpak. We willen signalen van ondernemers snel oppakken en doorgeven aan de juiste collega’s. Ook willen we ondernemers beter ondersteunen bij vergunningstrajecten. Nieuwe bedrijven krijgen een warm welkom met een welkomstpakket. Zo zijn zij snel wegwijs in Rijswijk. We vinden het belangrijk om ondernemers aan onze gemeente te binden, omdat zij zorgen voor banen, levendigheid en een sterk ondernemersklimaat. Daarmee positioneren we de economische kerngebieden sterker en gerichter.

We investeren in een digitaal systeem waarmee we ondernemerscontacten en klantbezoeken beter vast leggen. Ons accountmanagement trekt samen met de accountmanagers van het Werkgeversservicepunt (WSP) op bij bedrijfsbezoeken, om kansen voor werk voor inwoners van Rijswijk beter in beeld te brengen. Daarnaast zetten we ondernemers in als ambassadeur voor Rijswijk. Samen met ondernemers, onderwijs, overheid en kennisinstellingen werken we aan het opleiden van vakmensen in energie, techniek en innovatie. We werken samen met onder andere VNO-NCW, InnovationQuarter en The Hague Business Agency over onderwerpen als vestigingsklimaat, bereikbaarheid en groei. BIZ Oud Rijswijk We zetten de BIZ in Oud Rijswijk voort. Samen met het winkelcentrummanagement en het bestuur organiseren ondernemers activiteiten en evenementen. Zo blijft het gebied levendig en aantrekkelijk. De belangen van de winkeliers worden beschermd en het winkelcentrum wordt veilig en schoongehouden. Ook wordt er gezorgd voor mooie aankleding van het gebied. Op deze manier investeren de ondernemers zelf mee in het gebied om het aantrekkelijk houden. Vanuit Veiligheid, Inspectie en Handhaving werken we voor Oud Rijswijk en Bogaard stadscentrum aan de inrichting en leefbaarheid van de weekmarkten. Dit draagt bij aan aantrekkelijke en goed functionerende winkelgebieden.

Economie 48 Beleidsproduct 3.4 Economische promotie Wat willen we bereiken? We willen sterke en toekomstbestendige werk- en winkellocaties in Rijswijk. Ook willen we dat meer ondernemers en bedrijven voor Rijswijk kiezen. Dit sluit aan bij de nieuwe koers, waarin we ondernemers ruimte geven en meer met hen in gesprek gaan. Zo werken we met elkaar aan een levendige en bloeiende stad. Wat gaan we daarvoor doen? We werken samen met de Belangenvereniging Bedrijven Rijswijk (BBR), winkeliersverenigingen, bedrijven/ondernemers op de verschillende locaties en regionale partners zoals de MRDH, BPH en IPP Haaglanden. Dit sluit aan bij het coalitieakkoord, waarin staat dat we onze regionale economische positie versterken en onze werklocaties klaarmaken voor het werklandschap van de toekomst. Samen stemmen we de wensen en behoeften van ondernemers beter op elkaar af en zorgen we voor voldoende ruimte om te vestigen en uit te breiden. We richten ons op: • goede bereikbaarheid en toegankelijkheid; • een passende arbeidsmarkt; • voldoende ruimte voor bedrijven; • goede dienstverlening aan ondernemers; • meer zichtbaarheid van Rijswijk als werkstad. Verlevendiging winkelcentra We voeren het retail- en horecabeleid uit. Zo geven we duidelijkheid over de kansen per centrumgebied en kunnen marktinitiatieven beter worden beoordeeld. Bogaard stadscentrum We gaan door met de vernieuwing van Bogaard stadscentrum.

We zorgen voor goede informatie over de deelprojecten en verbouwingen in het gebied. Daarbij houden we oog voor leefbaarheid, veiligheid en bereikbaarheid. De donderdagmarkt in Bogaard stadscentrum is beperkt van omvang, maar zorgt voor extra levendigheid in het gebied. We zetten in op het behouden van deze functie. Bogaard Stadscentrum beschikt over een People Flow Management (PFM)-systeem voor het monitoren van bezoekersaantallen en bezoekersstromen. Oud Rijswijk We blijven extra aandacht besteden aan het historische en ambachtelijke karakter van Oud Rijswijk. De zaterdagmarkt in Oud Rijswijk is daarbij belangrijk. De markt trekt veel bezoekers en draagt bij aan de levendigheid van het gebied. Samen met de vaste ondernemers zorgt dit voor extra economische activiteit in het hele gebied. Centrummanagement Het winkelcentrummanagement verbindt ondernemers, eigenaren van panden en de gemeente. Het centrummanagement helpt bij het organiseren en uitvoeren van reclame, evenementen en activiteiten die belangrijk zijn voor de winkelcentra. Voor het winkelcentrummanagement van Bogaard stadscentrum hebben we meerjarige afspraken met de centrummanager. Deze afspraken hernieuwen we in 2027. Het centrummanagement van Oud Rijswijk is aangesteld door het bestuur van de BIZ. Wij geven hier een jaarlijkse subsidie aan om bij te dragen aan deze kosten.

Economie 49 Wijkwinkelcentra We zetten accountmanagement in om wijkwinkelcentra toekomstbestendig te houden. Daarbij richten we ons op samenwerking met ondernemers, het versterken van de centra en het verkennen van meer organisatie en samenhang. Zo sluiten we beter aan bij de behoeften van ondernemers en inwoners. Ontwikkeling van de Plaspoelpolder We werken verder aan de ontwikkeling van de Plaspoelpolder als een toekomstbestendig werk- en woongebied. We zorgen voor een goede bereikbaarheid, een veilige omgeving en een duurzame inrichting. Ook pakken we verouderd bedrijfsmatig vastgoed aan en voegen we meer groen toe. Zo wordt het gebied beter bestand tegen hitte en beter voorbereid op klimaatmaatregelen. Daarbij werken we samen met onder andere IPP Haaglanden. Campusontwikkeling Kessler Park en omgeving Kessler Park en omgeving is een belangrijk onderdeel van de ontwikkeling van de Plaspoelpolder. Naast het toevoegen van duizenden woningen op At the Park en Broodfabriek, vormt het campusconcept de rode draad in de gebiedsontwikkeling. Het deelgebied is goed gelegen, nabij het station en langs de kennis-as van de Verstedelijkingsalliantie. Voor At the Park zijn heldere afspraken over het ontwikkelen van een campus in het gebied. Voor de Broodfabriek breiden we het concept verder uit. Met als doel om een sterke campus te realiseren waar bedrijven, onderwijs en innovatie samenkomen.

Het campusconcept is een belangrijke drager voor het ontwikkelkader van Kessler Park en omgeving en de verdere ontwikkeling van het deelgebied. Het implementeren van een dergelijk concept vraagt om sturing en zodoende pakken wij meer de regie, Voor 2027 zetten we daarom een kwartiermaker in om de samenwerking tussen betrokken partijen verder uit te werken. De kwartiermaker helpt ook om de ambitie en de positie van het concept scherper neer te zetten en werkt toe naar een samenwerkingsovereenkomst en een gezamenlijke uitvoeringsagenda voor de komende jaren. Met het oog op de ontwikkeling van Hof van Elsenburg en de behoefte om MBO-onderwijs in Rijswijk te laten landen, is een sterk concept en heldere propositie van belang om kennisinstellingen en innovatieve bedrijvigheid aan het gebied te verbinden. Zo versterken we de economische positie van Rijswijk in de regio.    Havenkwartier  Het Havenkwartier blijft een belangrijk werk-woongebied waar 2500 woningen worden toegevoegd. We zetten in op het behouden van 70.000m2 bedrijvigheid. Ook voegen we voorzieningen zoals horeca toe. Middengebied tussen Kessler Park en het Havenkwartier Dit gebied blijft een werkgebied voor bedrijven met een hogere milieucategorie. We maken de omgeving toekomstbestendig met meer groen en een betere aanpak van verouderd vastgoed. Voor dit gebied stellen we een parkmanager aan als eerste aanspreekpunt voor ondernemers.

Overige werklocaties We blijven de strategie voor toekomstbestendige werklocaties uitvoeren om goede werklocaties te blijven aanbieden die passen bij wat ondernemers nu en in de toekomst nodig hebben. Samen met het IPP Haaglanden, BBR, ondernemers en vastgoedeigenaren onderzoeken we per gebied welke kansen en verbeteringen er zijn om de kwaliteit, veiligheid en vitaliteit van deze terreinen verder te versterken. Broekpolder en Hoornwijck worden actief aangepakt. We zetten in op een groener, veiliger en schoner gebied. Investeringen in de openbare ruimte worden gedaan door de gemeente, IPP Haaglanden en met subsidies vanuit de provincie. Op deze wijze willen we de ondernemers stimuleren om te investeren in de toekomstbestendige werklocatie. In 2027 gaan we ook kijken welke aanpak nodig is voor de bedrijventerreinen aan de Heulweg, de Zuidflank en bij Vervoerscentrum Vrijenban. Economie 50 Citymarketing In lijn met het coalitieakkoord stellen we in 2027 we een nota citymarketing op. Het doel daarvan is om Rijswijk beter bekend te maken als een fijne plek om te wonen, werken, ondernemen en verblijven. We willen dat meer mensen en bedrijven voor Rijswijk kiezen. Zo zorgen we samen voor een sterke economie.

Onderwijs 51 Onderwijs Ambitie We zorgen ervoor dat jeugdigen zich vrij en veilig kunnen ontwikkelen en opgroeien tot verantwoordelijke, zelfstandige, zelfredzame en maatschappelijk betrokken volwassenen. Visie Jeugdigen kunnen zich vrij en veilig ontwikkelen en opgroeien tot verantwoordelijke, zelfstandige, zelfredzamen en maatschappelijk betrokken volwassenen. Ouders zijn in eerste instantie verantwoordelijk voor het welzijn van hun kinderen. Als zij dat tijdelijk niet kunnen, krijgen zij hulp. Scholen, kinderopvang en organisaties voor sport, spel, kunst, cultuur en vrije tijd spelen daarbij samen met ouders een belangrijke rol. Deze lijn sluit aan op het coalitieakkoord, waarin staat dat kinderen zich goed moeten kunnen ontwikkelen en dat ouders, scholen, kinderopvang en andere organisaties daarbij samen optrekken. "Goed onderwijs biedt kinderen en jongeren daarbij de kans op een gelijke start en geeft ze kennis en vaardigheden mee waar ze de rest van hun leven profijt van hebben. Onderwijs versterkt niet alleen de kansen van ieder kind, maar draagt ook bij aan een veerkrachtige, betrokken en goed voorbereide Rijswijkse samenleving. Alle kinderen moeten de kans krijgen zich volledig te ontplooien en mee te doen aan de samenleving, ongeacht de achtergrond van het kind.” Nieuwe beleidsambities onder dit kopje komen terug in het coalitieakkoord.

Waar het coalitieakkoord spreekt over preventie, minder bureaucratie, minder onnodige doorverwijzingen, betere vindbaarheid van zorg, betrokkenheid van ouders en samenwerking met onderwijs en organisaties, sluit dat aan op deze visie. Daarvoor werken we aan passend en zo thuisnabij onderwijs voor Rijswijkse jeugdige, met een doorgaande ontwikkellijn vanaf de voorschoolse periode. Hiervoor is voldoende aanbod van openbaar basisonderwijs en is er voldoende capaciteit aan flexibele en duurzame onderwijshuisvesting om iedere leerling een passende onderwijsplek te bieden. De gemeente hecht waarde aan een breed onderwijsaanbod. Daarbij is er de ambitie om naast het bestaande mbo-aanbod binnen de gemeente Rijswijk een aanvullende mbo-vestiging aan te trekken. Samenvatting We kijken naar de brede ontwikkeling van jeugdigen waarbij kansengelijkheid en talentenontwikkeling centraal staan. Iedere jeugdige verdient een goede start bij de eerste stappen in zijn of haar leven. Goed onderwijs draagt bij aan deze goede start. Iedere in Rijswijk wonende jeugdige heeft recht op onderwijs op een voor hem/haar passende plek zo dicht mogelijk bij huis. Als dit mogelijk is, behaalt de jeugdige een startkwalificatie (een diploma havo, vwo, mbo2 of hoger). Het optimaal ontwikkelen van het individuele talent is hierbij het uitgangspunt. Verzuim wordt zoveel mogelijk voorkomen.

Thuiszitters worden zo snel mogelijk toegeleid naar een passend aanbod aan onderwijs en/of jeugdhulp (Kadernota Jeugd en Onderwijs 2022; Raadsbesluit 21-069). Stichting Librijn openbaar onderwijs voert voor de gemeentes Rijswijk en Delft de wettelijke taak voor het verzorgen van voldoende openbaar onderwijs uit. We zijn wettelijk verplicht om te zorgen voor voldoende huisvesting voor het primair, speciaal en voortgezet onderwijs op het grondgebied van de gemeente. We streven, samen met de schoolbesturen, naar een toekomstbestendig onderwijslandschap (Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs 2022; raadsvoorstel 21-060 en Integraal Huisvestingsplan 2026-2041; raadsvoorstel 25.094943). Iedere gemeente moet, op basis van de onderwijswetgeving, een regeling voor een tegemoetkoming in de kosten van het leerlingenvervoer hebben en uitvoeren. Ouders die aan de voorwaarden uit die regeling voldoen kunnen op basis hiervan een aanvraag voor een tegemoetkoming in kosten van het schoolvervoer voor hun kind doen. We stimuleren het zo zelfstandig mogelijk reizen van de leerlingen (Verordening leerlingenvervoer Rijswijk 2019; Beleidsregels leerlingenvervoer schooljaar 2026-2027 Rijswijk). We willen voorkomen dat (onderwijs)achterstanden ontstaan en dat al opgelopen achterstanden verminderen.

Vanuit onze wettelijke taak tot het bieden van voldoende plekken waar doelgroepkinderen voorschoolse educatie kunnen krijgen, streven wij naar een kwalitatief hoogwaardig voorschools aanbod waar gewerkt wordt met een gestructureerd, ontwikkelingsgericht educatief aanbod. In Nederland zijn er 2,5 tot 3 miljoen volwassenen laaggeletterd. Dat betekent dat ze moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen en vaak ook weinig digitaal vaardig zijn. Om dit aan te pakken zetten we in op het voorkomen van laaggeletterdheid en het ondersteunen van mensen die laaggeletterd zijn (taalbeleidsplan “Het start met Taal”). Indicatoren Indicator | Realisatie | Streefwaarde | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2025 | 2026 Absoluut verzuim | 9,1 | 13 | 12,5 | 12 | 11,5 | 11 Relatief verzuim | 51 | 32 | 31 | 30 | 29 | 28 Voortijdig schoolverlaters (VSV-ers) | 1,9% | 3,5% | 3,5% | 3,5% | 3,5% | 3,5% Toelichting verplichte indicatoren Absoluut verzuim De verplichte indicator “Absoluut verzuim” is het aantal leerplichtige leerlingen per 1.000 leerlingen dat op enig moment in het schooljaar voor korte of langere tijd niet is ingeschreven op een school of een onderwijsinstelling. De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is aangewezen als gegevensbron. De laatst gepubliceerde gegevens bij DUO zijn van 2024-2025. Het aantal Rijswijkse absoluut verzuimers was 9,1 leerlingen per 1000 leerlingen.

In absolute getallen ging het om 76 leerlingen. In het schooljaar 2023-2024 was het absoluut verzuim 12,3 leerlingen per 1000 leerlingen, het absolute aantal was 103. Vanwege de groei van Rijswijk en de (verhoogde) instroom van statushouders zijn de streefwaarden iets naar boven bijgesteld. Voor specifieke groepen zoals statushouders is het soms zeer lastig om snel een (passende) onderwijsplek te vinden. Bijvoorbeeld omdat eerst een test naar het onderwijsniveau moet worden afgenomen, waardoor deze leerlingen enige tijd als absoluut verzuimer geregistreerd staan. Relatief verzuim De verplichte indicator “relatief verzuim” is het aantal leerplichtige leerlingen per 1.000 leerlingen dat wel is ingeschreven op een school of onderwijsinstelling, maar die niet of niet geregeld bezoekt. De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is aangewezen als gegevensbron. De laatst gepubliceerde gegevens bij DUO zijn die van het schooljaar 2024-2025. Het aantal Rijswijkse relatief verzuimers was 51 per 1.000 leerlingen. In absolute getallen ging het om 425. In het schooljaar 2023-2024 was het aantal relatieve verzuimers 32,8 leerlingen per 1.000 leerlingen, In absolute getallen ging het om 275 leerlingen. Ondanks de toename in het schooljaar 2024-2025 blijven we streven naar een vermindering van het aantal relatief verzuimers, vandaar dat het streefcijfer naar beneden wordt bijgesteld.

De streefwaarde voor 2026 is de streefwaarde die al was opgenomen bij het opstellen van de begroting 2025 (juli 2024). Voortijdig schoolverlaters (VSV-ers) Onderwijs 52 De verplichte indicator “VSV-ers” is het percentage van het totaal aantal 12- tot 23-jarigen dat zonder startkwalificatie (minimaal een diploma mbo2, havo of vwo) het onderwijs verlaat. DUO/Ingrado is de aangewezen gegevensbron. Het percentage heeft betrekking op de postcode en gemeente waar de scholen voor VO en MBO gevestigd zijn. Dit betekent dat het hieronder genoemde percentage betrekking heeft op alle leerlingen die staan ingeschreven op deze Rijswijkse scholen voor VO en MBO, ongeacht de woonplaats van deze leerlingen. De laatst gepubliceerde gegevens bij DUO zijn van 2024-2025. Het percentage VSV-ers van het Rijswijks Voortgezet en MBO onderwijs was toen 2,0%. In de voorgaande schooljaren waren de cijfers als volgt: • | Voor het schooljaar 2024-2025 1,9%; • | Voor het schooljaar 2023-2024 2,0%; • | Voor het schooljaar 2022-2023 2,4%. In vergelijking met voorgaande schooljaren daalt dit percentage licht. Vanwege de verwachte invoering van de Wet van School naar Duurzaam Werk in januari 2026, en daarmee de uitbreiding van de doelgroep naar 27 jaar, wordt het percentage naar boven bijgesteld en in de jaren daarna vooralsnog gelijk gehouden.

De streefwaarde voor 2026 is de streefwaarde die al was opgenomen bij het opstellen van de begroting 2025 (juli 2024) en kan daarom niet veranderd worden. Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x | Begroting € 1000) | na Realisatie | wijziging Onderwijs | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 4.1 Openbaar basisonderwijs | Lasten | 154 | 205 | 163 | 163 | 164 | 163 Baten | 2 Saldo | -152 | -205 | -163 | -163 | -164 | -163 4.2 Onderwijshuisvesting | Lasten | 5.326 | 4.823 | 5.119 | 5.149 | 5.268 | 6.915 Baten | 1.061 | 932 | 1.042 | 1.042 | 1.041 | 1.041 Saldo | -4.265 | -3.891 | -4.077 | -4.107 | -4.227 | -5.874 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | Lasten | 5.836 | 5.977 | 6.103 | 6.103 | 5.951 | 5.951 Baten | 3.154 | 2.985 | 3.014 | 3.014 | 3.014 | 3.014 Saldo | -2.682 | -2.992 | -3.088 | -3.089 | -2.937 | -2.937 Totaal lasten | 11.316 | 11.006 | 11.384 | 11.416 | 11.383 | 13.029 Totaal Baten | 4.217 | 3.917 | 4.056 | 4.056 | 4.056 | 4.056 Saldo Onderwijs | -7.099 | -7.089 | -7.328 | -7.359 | -7.327 | -8.973 Er zijn in dit programma geen afwijkingen groter dan 10% met een minimum van € 250.000. Beleidsproduct 4.1 Openbaar basisonderwijs Wat willen we bereiken? Er is voldoende aanbod in de gemeente van openbaar basisonderwijs. Sinds 2004 is het openbaar onderwijs verzelfstandigd.

Stichting Librijn openbaar onderwijs zorgt voor de uitvoering van de wettelijke taak om in de gemeenten Rijswijk en Delft voldoende openbaar basisonderwijs aan te bieden. Daarmee heeft de stichting de bestuurlijke verantwoordelijkheid voor het openbaar basisonderwijs van de gemeenten overgenomen. Het intern toezicht op de uitvoering van deze taak ligt bij de Raad van Toezicht. De gemeente houdt zelf extern toezicht. Dit is geregeld in de Wet op het primair onderwijs en in de statuten van Stichting Librijn. Onderwijs 53 Onderwijs 54 De gemeenteraad kan ingrijpen als de stichting haar taak ernstig verwaarloost. Ook kan alleen de gemeenteraad besluiten om een openbare school op te heffen. Verder stelt de gemeenteraad de statuten van de stichting vast en benoemt zij de leden van de Raad van Toezicht, op bindende voordracht van de stichting.

Wat gaan we daarvoor doen? • Jaarlijks stuurt Stichting Librijn ter kennisname de jaarrekening, begroting en het jaarverslag naar de gemeenteraad; • 2x per jaar vindt er een bestuurlijk overleg plaats met de directeur-bestuurder, leden van de Raad van Toezicht van Stichting Librijn en de onderwijswethouders van beide gemeenten; • Regelmatig vindt er ook op ambtelijk niveau overleg met Stichting Librijn plaats om de ontwikkelingen van het openbaar onderwijs in Rijswijk te bespreken Wat mag het kosten? Behalve de kosten van de inzet van ambtelijke capaciteit zijn aan dit beleidsproduct geen verdere kosten verbonden. Beleidsproduct 4.2 Onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken? Er is voldoende capaciteit aan flexibele, duurzame onderwijshuisvesting om de Rijswijkse leerlingen een onderwijsplek te bieden. De gemeente is financieel verantwoordelijk voor de schoolgebouwen in de gemeente. Schoolbesturen kunnen een aanvraag doen bij de gemeente als ze nieuwe scholen willen bouwen, bestaande scholen willen uitbreiden of vervangen. In de Verordening voorziening huisvesting onderwijs 2022 staan de regels voor schoolgebouwen. Hierin staat ook hoe je een aanvraag doet en hoeveel geld er is voor verschillende voorzieningen. In 2026 hebben de gemeente en de schoolbesturen samen het plan geactualiseerd voor de toekomst van de scholen in Rijswijk. Dit plan heet het Integraal Huisvesting Plan (IHP).

Het IHP kijkt naar veranderingen en ontwikkelingen, de omvang en de huidige (onderhouds)staat van de schoolgebouwen, afspraken over schoolgebouwen en de kosten daarvan. Zo geeft het plan een beeld van wat er de komende 16 jaar aan schoolgebouwen nodig is. Wat gaan we daarvoor doen? Samen met de schoolbesturen werken we aan goed en toekomstbestendig onderwijs en aan goede, gezonde en toekomstbestendige schoolgebouwen. Het onderwijs is voor iedereen toegankelijk, verschillend en goed verdeeld. Het sluit ook aan bij wat de maatschappij nodig heeft. Door veranderingen en ontwikkelingen in het onderwijs en samenwerking moeten schoolgebouwen flexibeler en inclusiever worden. In het IHP is daarom afgesproken dat bij schoolprojecten vijftig vierkante meter extra beschikbaar wordt gesteld voor inclusief en passend onderwijs. Bij het bouwen van nieuwe scholen gebruikt het IHP het advies van het Kwaliteitskader van de landelijke organisatie RuimteOk als basis voor het niveau van een Frisse School. Scholen krijgen een goed systeem voor frisse lucht en een fijne temperatuur. Daarnaast zorgen we dat de gebouwen makkelijk te gebruiken zijn, lang meegaan en goed zijn voor het milieu. De gemeente en de schoolbesturen willen samen zorgen voor betere kwaliteit. Bij elk nieuw project wordt naast de gemeentelijke bijdrage ook bekeken of het schoolbestuur kan bijdragen aan een verdergaande betere kwaliteit.

Dit gebeurt volgens het principe Total Cost of Ownership (TCO). Voor ieder huisvestingsproject wordt een specifieke businesscase opgesteld, waar dit ook onderdeel van is. Onderwijs 55 Het IHP kijkt vooruit naar de schoolgebouwen voor de komende 16 jaar. Voor de jaren 2026 tot 2029 is het plan concreet uitgewerkt. In de regels voor schoolgebouwen in Rijswijk gebruiken we marktconforme bedragen die in het Kwaliteitskader van RuimteOk staan. De financiën van de gemeente sluiten aan bij de uitvoering van het kwaliteitskader. In 2027 zetten we de volgende stappen in onderwijshuisvestingsprojecten uit het IHP; • De tijdelijke gehuurde huisvesting aan de P. van Vlietlaan komt vrij en wordt voorbereid voor Het Kristal. In 2027 kan de voorbereiding en renovatie van Het Kristal van start. • Er wordt een tijdelijke gymvoorziening gemaakt op het schoolplein van de tijdelijke school KC Natuurrijk om de leerlingen bewegingsonderwijs te laten volgen. • Voor de permanente school van KC Natuurrijk starten we de voorbereiding. Dit project stond in fase 2, maar schuift formeel op naar fase 1 en is als zodanig verwerkt in het investeringsplan. Dit komt door de positieve uitspraak van de Raad van State, waardoor de wijk Pasgeld sneller kan worden gebouwd en door de complexe opgave (een combinatie van woningbouw, school en sportzaal).

Voor kinderopvang, sportzaal en maatschappelijke voorziening is nog geen budget beschikbaar; dit wordt meegenomen in de businesscase en zal t.z.t. ter besluitvorming worden voorgelegd aan de Raad. • Voor de uitbreiding van De Melodie is de voorbereiding gestart. Hiermee onderzoeken we hoe de school kan doorgroeien naar een school met ruimte voor maximaal 425 leerlingen inclusief uitbreiding van een peutergroep. • Voor de nieuwbouw van GSR/De Akker is de voorbereiding gestart. Zolang de nieuwbouw nog niet klaar is, hebben de scholen tijdelijke huisvesting nodig aan de P. van Vlietlaan. Met het schoolbestuur is ook een aanvullende examenruimte afgesproken, het zogenoemde 'speellokaal+'. Hierover leggen we de raad in het derde kwartaal van 2026 een voorstel voor over de kosten. • Voor het Stanislas College brengen we de mogelijke nieuwbouwlocaties in beeld. Het college neemt hierover naar verwachting eind 2026 / begin 2027 een besluit. • Voor de renovatie van de Nicolaas Beetsschool zoeken we een locatie voor tijdelijke huisvesting. Dit moet uiterlijk eind 2026 / begin 2027 zijn gevonden, vanwege de beperkte ruimte in Oud-Rijswijk. • We starten de aankoop van een structurele wissellocatie aan de P. van Vlietlaan. Zo kunnen opeenvolgende schoolprojecten, zoals GSR/De Akker en later de Petrusschool, steeds gebruikmaken van tijdelijke huisvesting.

• Voor het Rijswijks Lyceum en het Van Vredenburch College start het onderzoek naar een gezamenlijke, geconcentreerde nieuwbouwlocatie. Zo kan het voortgezet onderwijs in Rijswijk toekomstbestendig worden gehuisvest. • De Piramide wordt uitgebreid met twee lokalen. Hierdoor kan de school doorgroeien naar een school met maximaal 450 leerlingen. • Bij de Elsenburgschool komt een tijdelijk speellokaal. Hiermee lossen we ook het tekort aan gymcapaciteit op dat ontstaat door het medegebruik van de gymzaal door De Piramide. • Onderwijsaccommodaties worden waar mogelijk beter beschikbaar gesteld voor maatschappelijke organisaties, zodat schoolgebouwen ook buiten de reguliere lestijden een bredere maatschappelijke functie kunnen vervullen. • Het integraal huisvestingsplan wordt regelmatig bijgesteld in overleg met de scholen en op basis van actuele leerlingenprognoses, zodat de huisvestingsopgave aansluit bij de daadwerkelijke ontwikkeling van het aantal leerlingen. • Voor het naar Rijswijk halen van een mbo-school zetten we ons actief in. • Bij de ontwikkeling en realisatie van schoolprojecten worden ook de mogelijkheden n voor ontmoetingsplekken voor jongeren verkend. Wat mag het kosten? De (verwachte) investeringen van de diverse projecten uit het IHP 2026-2041 zijn verwerkt in het LTIP.

Beleidsproduct 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Wat willen we bereiken? Elke jongere in Rijswijk krijgt passend en zo thuisnabij mogelijk onderwijs waarbij er een doorgaande ontwikkellijn is vanaf de voorschoolse periode. Onderwijs 56 Iedere jeugdige verdient een goede start bij de eerste stappen in zijn of haar leven en groeit op in een taalrijke omgeving. We bieden alle kinderen gelijke kansen met zo goed mogelijk passend onderwijs. We zetten in op het voorkomen van laaggeletterdheid en het ondersteunen van mensen die laaggeletterd zijn. Onder dit beleidsproduct valt voortgezet onderwijs, MBO, volwasseneducatie, onderwijsachterstandenbeleid, peuteropvang, toezicht- en handhaving leerplichtwet, het voorkomen en bestrijden van voortijdig schoolverlaten, schoolmaatschappelijk werk, leerlingenvervoer, activiteiten in het kader van passend onderwijs en het stimuleren van een goede verbinding tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt. Wat gaan we daarvoor doen? Voortgezet Onderwijs Het voortgezet onderwijs in Rijswijk functioneert in een context die in hoog tempo verandert. Op het eerste gezicht lijkt er weinig reden tot zorg: Rijswijk is geen gemeente met acute onderwijsproblemen en beschikt over een divers en functionerend scholenaanbod.

Onder dit ogenschijnlijk stabiele beeld is een aantal ontwikkelingen gaande die de komende jaren bepalend zullen zijn voor de opgave waar scholen, gemeente en partners voor staan, en waardoor het huidige vo-aanbod onder druk staat. Deze ontwikkelingen hebben niet één oorzaak, maar komen voort uit een samenspel van demografische groei, regionale dynamiek en een veranderende maatschappelijke context. De stad groeit, zowel in omvang als in diversiteit. Het aantal jongeren neemt toe, en daarmee ook de vraag naar onderwijs en ondersteuning. Tegelijkertijd is het voortgezet onderwijs in Rijswijk geen lokaal systeem: scholen vervullen een duidelijke regionale functie en zijn sterk verweven met omliggende gemeenten, met name Den Haag en Delft. Scholen krijgen in toenemende mate te maken met complexere ondersteuningsvragen, grotere verschillen tussen leerlingen en een intensievere relatie met het sociaal domein en veiligheidsvraagstukken. Deze ontwikkeling sluit aan bij bredere maatschappelijke trends, maar krijgt in Rijswijk een specifieke uitwerking door de combinatie van schaal, ligging en leerlingenstromen. Wat deze ontwikkelingen gemeen hebben, is dat zij de druk op het systeem geleidelijk verhogen. Niet in de vorm van acute knelpunten, maar als een stapeling van factoren die maken dat de bestaande inrichting steeds minder vanzelfsprekend aansluit bij de praktijk.

Samen met de schoolbesturen die in Rijswijk voortgezet onderwijs aanbieden werken we aan een aanpak hiervoor. Dat doen we in de vorm van een werkagenda, met een viertal hoofdlijnen. De gemeente en drie schoolbesturen zijn eerstverantwoordelijk voor de uitvoering van een van de hoofdlijnen. Bij de uitvoering worden ook (andere) externe samenwerkingspartners betrokken. • Rijswijk Onderwijsstad. • Ondersteuningsketen. • Veiligheid en vroegsignalering. • Regionale samenwerking. De werkagenda staat niet op zichzelf, en heeft op onderdelen verbindingen met al lopende processen. Daar waar dat kan zullen we bij de uitvoering van het programma bij deze al lopende processen aanhaken. Voor de uitvoering van deze werkagenda zijn extra financiële middelen beschikbaar. In de begroting is daarvoor voor de jaren 2027 en 2028 een extra budget opgenomen. We onderzoeken de mogelijkheden om de aanpak te verbreden naar delen van het basisonderwijs met vergelijkbare uitdagingen. Onderwijs 57 MBO De gemeente hecht waarde aan een breed en toekomstbestendig onderwijsaanbod. Naast het bestaande mbo-aanbod binnen de gemeente Rijswijk, ambiëren we daarom om een aanvullende mbo-vestiging naar de gemeente te trekken. Deze ambitie nemen we ook mee als mogelijke optie binnen de gesprekken over de campus ontwikkeling.

Daarbij is het van belang dat er zowel een geschikte locatie als een mbo-instelling beschikbaar is die de vestiging wil realiseren en waarvoor daadwerkelijk behoefte bestaat aan passende huisvesting. Volwasseneneducatie In Rijswijk is ongeveer 10% van de volwassen inwoners laaggeletterd. Naar schatting gaat het om 6.000 inwoners. Dit is iets lager dan het landelijk gemiddelde dat op 12% ligt. Zij ondervinden problemen bij hun dagelijks leven. Laaggeletterdheid komt voor in alle lagen van de bevolking en in alle wijken. De doelgroep is dynamisch en bestaat uit jongeren, ouderen, Nederlanders met Nederlands als 1ste taal (NT1) en Nederlanders met een migratieachtergrond met Nederlands als 2de taal (NT2), met of zonder startkwalificatie, hoog- en laag opgeleid, werkend en niet-werkend (taalbeleidsplan “Het start met Taal”). Omdat het belangrijk is dat iedereen mee kan komen in de maatschappij is er een aanbod aan opleidingen/cursussen die de basisvaardigheden verbeteren. Het gaat dan om het verbeteren van de Nederlandse taal, rekenen en digitale vaardigheden voor de doelgroepen: volwassen laaggeletterden, analfabeten en niet-inburgeringsplichtigen (NT2). Deze gemeentelijke taak voor het (laten) verzorgen van dit soort taalaanbod is opgenomen in de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB).

De financiering van dit aanbod loopt via de contactgemeente van de arbeidsmarktregio (de gemeente Den Haag). Kandidaten voor dit aanbod worden hiernaartoe doorverwezen door het WSP, maar ook door onze lokale taalpartners, zoals het Taalhuis en Stichting Welzijn Rijswijk. Het Taalhuis organiseert, naast het geven van informatie en advies over en warme toeleiding naar dit taalaanbod, ook een eigen laagdrempelig taalaanbod voor deze doelgroep zoals conversatielessen, het taalcafé (in samenwerking met Stichting Welzijn Rijswijk), de leesclub en cursussen waar taal(verbetering) een verstopt onderdeel van is. Ook Stichting Welzijn Rijswijk heeft een aanbod voor deze doelgroep middels het project taalmaatje.  We handhaven een aanbod van taalondersteuning dicht bij huis. Door middel van het Taalketenoverleg stimuleren we dat ons taalpartners aanbod ontwikkelen en vernieuwen zodat het afgestemd is en blijft op de vraag vanuit onze inwoners. Onderwijsachterstandenbeleid en peuteropvang De ontwikkeling van kinderen op jonge leeftijd is van grote invloed op hun verdere leven. Daarom verdient iedere jeugdige in Rijswijk een goede start bij de 1ste stappen in het leven en is het nodig om al op jonge leeftijd in te zetten op het voorkomen en bestrijden van (onderwijs)achterstanden.

Het bestrijden van onderwijsachterstanden vraagt dan ook om een vroegtijdige aanpak die al start op het consultatiebureau en die op maat gesneden is. Het beheersen van de Nederlandse taal is hierbij een essentieel onderdeel, naast een taalrijke omgeving. Houders van voorschoolse voorzieningen (kinderdagverblijven en peuteropvang), schoolbesturen en de gemeente dragen hier vanuit hun (wettelijke) rol en taken een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor. Samen met de schoolbesturen die vve aanbieden en Kinderopvang Morgen (als de uitvoerder van de voorschoolse educatie) is gestart met een gezamenlijk traject om het onderwijsachterstandenbeleid te actualiseren. Het streven is om in 2027 te komen met en vernieuwd beleid. Kinderdagverblijven en peuteropvang Binnen het Rijswijkse voorschoolse aanbod (kinderdagverblijven en peuteropvang) wordt opvang geboden die bijdraagt aan een goede en gezonde ontwikkeling van het kind. In de peuteropvang in Rijswijk gaat het verder dan dat. Op deze locaties wordt een programma geboden die de peuters in hun ontwikkeling stimuleert en goed voorbereid op het basisonderwijs. Onderwijs 58 Op de Rijswijkse Peuterspeelschoollocaties wordt er gewerkt met een programma voor voorschoolse educatie waarbij de ontwikkeling van de peuters op het gebied van taal, rekenen, motoriek en de sociaal-emotionele ontwikkeling op een gestructureerde en samenhangende wijze wordt gestimuleerd.

Peuters kunnen vanaf 2 jaar terecht op de Peuterspeelscholen. Wij stimuleren dat zoveel mogelijk peuters gebruik maken van een voorschools aanbod (kinderdagverblijf of peuteropvang). Peuters met een (dreigende) taalachterstand (in de Nederlandse taal) die geen voorschools aanbod bezoeken (de zogenaamde doelgroepkinderen), worden actief toegeleid naar de Peuterspeelscholen in Rijswijk zodat zij kunnen profiteren van het aanbod van voorschoolse educatie dat op deze locaties wordt geboden (Beleidsnota Onderwijsachterstandenbeleid en peuteropvang). Voor de financiering van het voorschoolse aanbod kunnen ouders een inkomensafhankelijke tegemoetkoming in deze kosten krijgen. Voor werkende ouders verzorgt de rijksoverheid deze tegemoetkoming via de Kinderopvangtoeslag. Voor ouders die geen recht hebben op deze Kinderopvangtoeslag of ouders van de doelgroepkinderen van de voorschoolse educatie doet de gemeente dat, mits deze ouders een Rijswijkse locatie van peuteropvang / Peuterspeelschool bezoeken. Hiervoor zijn de “Beleidsregels Kindgebonden tegemoetkoming peuteropvang en voorschoolse educatie” opgesteld.

Voorschoolse en vroegschoolse educatie In de Wet op het primair onderwijs (WPO) is opgenomen dat de gemeente zorgt voor voldoende voorzieningen (in aantal, spreiding en (financiële) bereikbaarheid) waar kinderen met een risico op een achterstand in de Nederlandse taal deel kunnen nemen aan voorschoolse educatie. De gemeente ontvangt hiervoor een specifieke uitkering onderwijsachterstandenbeleid. De signalering van en toeleiding naar van de doelgroepkinderen voor de voorschoolse educatie heeft de gemeente neergelegd bij de JGZ Zuid-Holland West (het consultatiebureau) die hiervoor extra middelen ontvangt. De ouders worden daarbij ook gewezen op het aanbod volwasseneneducatie voor hun eigen taalontwikkeling in de Nederlandse taal. Hiermee proberen we gelijk een ketenaanpak vorm te geven in het kader van het bestrijden van laaggeletterdheid. De voorschoolse educatie loopt door in de vroegschoolse educatie in het basisonderwijs. In de wet op het primair onderwijs (WPO) en de Wet op het Voortgezet onderwijs (WVO) is de opdracht opgenomen dat het onderwijs zodanig is ingericht dat op herkenbare en structurele wijze aandacht wordt besteed aan het bestrijden van onderwijsachterstanden, in het bijzonder aan het beheersen van de Nederlandse taal.

De basisscholen met een hoge achterstand-score krijgen van de rijksoverheid extra middelen om deze opdracht vorm te geven, met name ook voor de vroegschoolse educatie in groep 1 en 2.  Deze scholen vormen met één of meerdere Peuterspeelscholen een cluster en werken daarin intensief samen. Met deze scholen en de Peuterspeelscholen hebben we afspraken gemaakt over monitoring en de resultaten van de voor- en vroegschoolse educatie. Nieuwkomers Kinderen van nieuwkomers (statushouders, arbeidsmigranten, expats) kunnen zo snel mogelijk starten met het leren van de Nederlandse taal. In de voorschoolse periode komen zij in aanmerking voor de voorschoolse educatie. Kinderen in de kleuterleeftijd stromen in de groepen 1 en 2 van de reguliere basisscholen. Instromen in het reguliere basisonderwijs geldt in principe ook voor de oudere kinderen, maar soms is er een zo grote taalachterstand dat er meer nodig is. Deze kinderen worden (tijdelijk) geplaatst in de bovenschoolse centrale nieuwkomersklas: de Wereldgroep bij basisschool ’t Kristal of IKC Snijders.  We geven voor het vorm geven van een Wereldgroep extra subsidie aan deze scholen in Rijswijk. De leerlingen tussen de 12 en 18 jaar gaan (tijdelijk) naar een Internationale schakelklas (ISK) in Den Haag.

Met Lucas onderwijs hebben we afspraken gemaakt over het verzorgen van basisonderwijs aan de kinderen die woonachtig zijn in het AZC aan de Lange Kleiweg. Dit onderwijs wordt verzorgd in Kindcentrum Snijders. Het gebruik van het AZC (Hof van Elsenburg) door het COA zal per mei Onderwijs 59 2027 worden beëindigd (met een afbouwperiode van maximaal drie maanden daarna), waarmee ook het verzorgen van basisonderwijs eindigt. Ook het aanbieden van voortgezet in Internationale Schakelklassen zal kinderen die woonachtig zijn in het AZC aan de Lange Kleiweg eindigen. Toezicht en handhaving leerplichtwet en voorkomen en bestrijding voortijdig schoolverlaten Onderwijs is essentieel voor jeugdigen om zich te kunnen ontwikkelen en te kunnen bouwen aan een goede toekomst. Een diploma biedt meer kansen op een baan. De Leerplichtwet zorgt ervoor dat iedereen met gelijke kansen begint en de benodigde algemene kennis heeft om goed te kunnen functioneren in een zich steeds sneller ontwikkelende maatschappij. De Leerplichtwet zorgt niet alleen voor leerplicht, maar garandeert ook dat ieder kind leerrecht heeft. Daarom zetten we in op het handhaven van de Leerplichtwet om voortijdig schoolverlaten of schooluitval tot een minimum te beperken. Het terugbrengen van het aantal thuiszitters staat hoog op de agenda.

De leerplichtambtenaren werken hierbij samen met de scholen, de samenwerkingsverbanden passend onderwijs en het jeugdteam om leerlingen zo snel mogelijk terug en/of toe te leiden naar een passend onderwijsprogramma en/of (vroegtijdige) inzet van ondersteuning in het preventieve veld en/of jeugdhulp. De uitspraak van de Hoge Raad in april 2026 dat een vrijstelling van de leerplicht op grond van religieuze of levensbeschouwelijke bezwaren (artikel 5 onder b van de Leerplichtwet) vrijwel niet meer mogelijk is zolang er openbaar onderwijs in de buurt is, betekent dat we strenger op willen gaan treden tegen het thuishouden van kinderen op basis van levensbeschouwing. Daarmee volgen we het advies van de landelijke vereniging van leerplichtambtenaren. De afgelopen jaren hebben we het werken volgens de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS- methode) verder uitgewerkt, we vervolgen dat in 2027. Per januari 2026 is de “Wet van School naar Duurzaam Werk” in werking getreden. Het doel van deze wet is de begeleiding te verbeteren bij de overgang van school naar werk van jongeren met een mogelijke afstand tot de arbeidsmarkt en van voortijdig schoolverlaters. In deze wet is opgenomen dat de doelgroep van het Doorstroompunt (voorheen Regionaal Meld- en Coördinatiefunctie) is uitgebreid met jongeren tot 27 jaar.  In 2027 gaan wij verder met de implementatie van de nieuwe wet.

Er is een aanpak en nauwe regionale samenwerking voor jongeren van 12 tot 27 jaar tussen het onderwijs, het Doorstroompunt, de gemeentelijke aanpak jeugdwerkloosheid en andere relevante (regionale) spelers van de arbeidsmarktregio. Wij werken aan de interne samenwerking binnen team jeugdwerkloosheid en het doorstroompunt, alsmede de afstemming met externe partners. De basis hiervoor is het ‘Regionaal programma van school naar duurzaam werk'. Leerlingenvervoer Ouders van leerlingen kunnen een beroep doen op de regeling leerlingenvervoer (Verordening Leerlingenvervoer 2019) voor een (tegemoetkoming in) de vervoerskosten van hun kind van en naar school. Dat is bijvoorbeeld mogelijk als een leerling vanwege een handicap niet zelfstandig naar school kan reizen of omdat de school waarop het kind is aangewezen relatief ver weg ligt. Het gaat dan om een vergoeding voor de kosten van het eigen vervoer met de fiets of een vergoeding voor de kosten van het openbaar vervoer voor de leerling en eventueel voor een noodzakelijke begeleider. Indien het vanwege de beperkingen van de leerling onmogelijk is om onder begeleiding met het openbaar vervoer of de fiets te reizen, dan kan er een vergoeding voor het aangepast vervoer worden toegekend. De gemeente zorgt dan voor aangepast vervoer via een taxi of taxibus. Hiervoor hebben we, samen met een aantal andere gemeenten, vervoerders ingekocht.

We stimuleren het zelfstandig leren reizen met het openbaar vervoer of de fiets (bijvoorbeeld via een traject MEE op Weg). De huidige verordening leerlingenvervoer stamt uit 2019. Inmiddels is een aantal artikelen in de onderwijswetgeving aangepast/vernummerd waardoor het wenselijk is om voor het schooljaar Onderwijs 60 2027-2028 een nieuwe verordening leerlingenvervoer op te stellen. Daarnaast biedt dit de mogelijkheid om daar waar wenselijk de verordening op onderdelen aan te passen. Daarvoor evalueren we het huidige beleidskader en de uitvoering daarvan; de uitkomsten verwerken we in de nieuwe verordening. Schoolmaatschappelijk werk Samen met het onderwijs ontwikkelen we het schoolmaatschappelijk werk verder als onderdeel van het versterken van de algehele ondersteuningsstructuur rondom scholen. Hierbij versterken we de betrokkenheid van ouders en bepalen welke bijdrage het schoolmaatschappelijk werk levert aan preventieve en collectieve ondersteuning van docenten en mentoren en de verbinding tussen school, gezin en jeugdhulp. Dit is ook onderdeel van een bredere ontwikkeling rondom onderwijs en jeugdhulp. Hierbij wordt onder andere de aanpak voor schoolnabije en collectieve ondersteuning verder uitgewerkt en de ondersteuningsstructuur rondom scholen versterkt.

Passend Onderwijs Het doel van de Wet passend onderwijs is dat alle kinderen een plek krijgen op een school die past bij hun kwaliteiten en mogelijkheden. Om elk kind een passende plek te bieden werken de scholen/ schoolbesturen regionaal samen in Samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs zodat er voldoende onderwijsplekken zijn voor alle leerlingen met een zorgbehoefte. Rijswijk, Den Haag en Leidschendam-Voorburg hebben te maken met dezelfde twee samenwerkingsverbanden: • Voor het primair onderwijs Stichting Passend Primair Onderwijs Haaglanden (SPPOH); • Voor het voortgezet onderwijs Samenwerkingsverband Zuid Holland West (SWVZHW). Als Rijswijk werken we met beide andere gemeenten en samenwerkingsverbanden passend onderwijs aan een betere aansluiting van het onderwijs en jeugdhulp, onderzoeken we mogelijkheden om individuele ondersteuning collectiever aan te bieden in het onderwijs, werken we aan het terugdringen van schooluitval en verzuim. Binnen deze samenwerking wordt aangesloten bij landelijke ontwikkelingen rondom inclusief onderwijs. Lokaal gaan we in 2027 met een aantal basisscholen een pilot uitvoeren om te onderzoeken hoe de zorgstructuren binnen de scholen kunnen worden verbeterd. Samen met de scholen voor voortgezet onderwijs, de gemeente Den Haag en de Haagse zorgaanbieders werken we aan een betere aansluiting van de Haagse leerlingen op Rijswijkse scholen en de Haagse zorgaanbieders.

De overheid streeft ernaar dat in 2035 de meeste scholen de overgang naar inclusief onderwijs hebben gemaakt. Eveneens wordt er aangesloten bij de Regiovisie Jeugdhulp en ontwikkelingen als het regionale Actieplan Jeugdhulp en de regionale aanpak kostenbeheersing. Lokaal werken we ook aan een preventievere en betere aansluiting tussen de Rijswijkse scholen, voorschoolse voorzieningen en het (jeugd)hulpaanbod binnen onze gemeente in het project “Elkaar Versterken”. De bevindingen uit een uitvraag rondom kleuterrijpheid worden in het schooljaar 2026-2027 uitgewerkt in concrete acties. Waarbij het versterken van het netwerk centraal staat. Verbinding onderwijs en arbeidsmarkt We blijven de verbinding tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt stimuleren. Dit doen we om de talenten optimaal te benutten. Hierbij blijven we inzetten op beroepsoriëntatie en vaardigheden. Waar mogelijk zoeken we de verbindingen met regionale initiatieven. Daarnaast stimuleren we kleinschalige ontmoetingen met bedrijven en beroepen. Hiermee sluiten we aan bij de behoeften vanuit het onderwijs en het aanbod in de regio. Hierin wordt ook gekeken naar de verbreding van de inzet van JINC. Dit om jongeren in het Rijswijkse voortgezet onderwijs kennis te laten maken met het bedrijfsleven door het aanbieden van bliksemstages.

Onderwijs 61 Wat mag het kosten? • De activiteiten (exclusief de tegemoetkoming in de kosten van de reguliere peuteropvang) beschreven onder het kopje “onderwijsachterstandenbeleid en peuteropvang” worden betaald uit de specifieke uitkering onderwijsachterstandenbeleid van € 2.820,969 (peilmoment 2026) die de gemeente speciaal voor dit doel ontvangt. • Op basis van de bestuursafspraken “Een aanbod voor alle Peuters” uit 2016 ontvangt de gemeente binnen de algemene middelen een decentralisatie uitkering “voorschoolse voorzieningen peuters” van € 100.399 (peilmoment 2026); de zogenaamde Asscher-gelden. Deze dekken deels de kosten voor de tegemoetkoming in de kosten van de peuteropvang voor ouders die geen recht hebben op de Kinderopvangtoeslag vanuit het rijk. • Ten behoeve van de uitvoering van het vormgeven van het Doorstroompunt en de maatregelen uit het Regionaal programma Wet van School naar Duurzaam Werk ontvangt de centrumgemeente Den Haag een specifieke uitkering/subsidie waarbij zij het Rijswijkse deel in de vorm van een subsidie aan Rijswijk ter beschikking stelt. Het bedrag voor het vormgeven van het Doorstroompunt bedraagt € 185.367 (peilmoment 2026). Het exacte bedrag voor de uitvoering van de maatregelen uit het Regionaal programma Wet van School naar duurzaam werk is nog niet bekend.

Dat heeft te maken met de inhoudelijke discussie over welke maatregelen regionaal worden vormgegeven en welke lokaal. Sport, Cultuur en Recreatie 62 Sport, Cultuur en Recreatie Ambitie Sport en cultuur zijn belangrijk voor onze samenleving. Ze zorgen voor plezier en gezondheid. Ook brengen ze mensen samen. Via sport en cultuur ontwikkelen mensen vaardigheden en talenten. Ze helpen bij sociale contacten en bieden kansen voor vrijwilligerswerk. Dit zorgt ook voor meer veiligheid in de buurt. Evenementen maken onze stad leuker en zorgen dat mensen elkaar beter leren kennen. Dit versterkt de samenleving en maakt de stad levendig. In Rijswijk is veel groen waar mensen kunnen recreëren. We zorgen goed voor dit groen en investeren in natuur, beleving en toegankelijkheid. Binnen dit programma zijn er ook een aantal wetten voor de gemeente van belang. Die houden verband met het behoud en beheer van cultureel erfgoed, het bibliotheekwerk en de lokale omroep. Visie We geloven in een stad waarin mensen actief meedoen en we met elkaar in verbinding staan. Of dat nu op het sportveld, in de kantine, bij een koor, of in de speeltuinvereniging is. Daarom willen we dat iedereen mee kan doen aan sport, cultuur, en recreatie. Verder willen we dat zoveel mogelijk Rijswijkers gebruik maken van de activiteiten en voorzieningen.

Iedereen moet zich veilig voelen om te sporten of te recreëren, bijvoorbeeld op straat of bij een vereniging. Het aanbod moet laagdrempelig en breed zijn, verspreid over de hele gemeente. We waarderen de inzet van vrijwilligers hiervoor. Initiatieven uit de samenleving stimuleren en ondersteunen we. Waar mogelijk combineren we functies, bijvoorbeeld een hardlooproute die door het groen loopt. Samenvatting In 2027 richten we ons op alle Rijswijkers en een veilige omgeving. Zo kunnen zoveel mogelijk inwoners meedoen aan sport, cultuur en recreatie. We zorgen dat gebouwen en monumenten toegankelijk zijn. Een voorbeeld is de nieuwe multifunctionele accommodatie op sportpark Elsenburg. Die wordt in 2027 opgeleverd. We zoeken ook verbeteringen in sport en cultuur om meer mensen te laten meedoen. Dit doen we samen met partners via de Brede SPUK (Team Brede Impuls en Sportakkoord).

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x | Begroting € 1000) | na Realisatie | wijziging Sport, Cultuur en Recreatie | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 5.1 Sportbeleid en activering | Lasten | 2.708 | 2.984 | 4.952 | 4.952 | 4.951 | 4.951 Baten | 322 | 368 | 368 | 368 | 368 | 368 Saldo | -2.386 | -2.615 | -4.583 | -4.584 | -4.583 | -4.583 5.2 Sportaccommodaties | Lasten | 1.804 | 2.069 | 777 | 1.255 | 1.047 | 1.814 Baten | 1113 | 1.511 | 1.704 | 1.881 | 1.881 | 1.881 Saldo | -691 | -558 | 927 | 626 | 834 | 67 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie | Lasten | 3.314 | 3.600 | 3.847 | 3.769 | 3.738 | 3.737 Baten | 284 | 256 | 264 | 264 | 264 | 264 Saldo | -3.030 | -3.344 | -3.583 | -3.505 | -3.474 | -3.473 5.4 Musea | Lasten | 709 | 710 | 787 | 727 | 727 | 716 Baten | 9 Saldo | -700 | -710 | -787 | -727 | -727 | -716 5.5 Cultureel erfgoed | Lasten | 494 | 769 | 796 | 796 | 795 | 795 Baten | 0 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 Saldo | -494 | -762 | -789 | -788 | -788 | -787 5.6 Media | Lasten | 1.606 | 1.791 | 1.932 | 1.929 | 1.928 | 1.928 Baten | 81 Saldo | -1.525 | -1.791 | -1.932 | -1.929 | -1.928 | -1.928 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | Lasten | 8.834 | 9.647 | 10.069 | 10.067 | 10.337 | 10.447 Baten | 146 | 141 | 85 | 85 | 85 | 85 Saldo | -8.688 | -9.507 | -9.984 | -9.982 | -10.252 | -10.363 Totaal lasten | 19.469 | 21.569 |

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://rijswijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/44fbc73c-d31f-441e-84c0-1ec03968d546?agendaItemId=2a7a1e1c-e6a5-4970-8242-397f0cc97b42