Programmabegroting 2026-2029

Dit is hun wettelijke taak. We moeten volgens de wet zorgen voor genoeg gebouwen voor het basis-, speciaal- en voortgezet onderwijs in onze gemeente. Samen met de schoolbesturen werken we aan een goed en toekomstbestendig onderwijssysteem. Elke gemeente moet volgens de wet een regeling hebben voor een tegemoetkoming in de kosten van het leerlingenvervoer. Ouders die aan de voorwaarden voldoen, kunnen een aanvraag doen voor een tegemoetkoming in de kosten van het schoolvervoer van hun kind. We vinden het belangrijk dat leerlingen zo zelfstandig mogelijk reizen. We willen voorkomen dat (onderwijs)achterstanden ontstaan en willen dat al opgelopen achterstanden verminderen. Daarom zorgen we voor genoeg plekken waar jonge kinderen voorschoolse educatie kunnen krijgen. We zorgen dat deze opvang goed is en dat er gewerkt wordt met een duidelijk en leerzaam programma. In Rijswijk zijn ongeveer 10% van onze inwoners laaggeletterd. Dat betekent dat ze moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen. Vaak kunnen ze ook niet goed met computers omgaan. Om dit probleem te verminderen, werken we aan het voorkomen van laaggeletterdheid en helpen we mensen die laaggeletterd zijn. Het Integraal Huisvesting Plan (IHP) kijkt vooruit naar de schoolgebouwen voor de komende 20 jaar. Voor de jaren 2021 tot 2026 is het plan extra uitgewerkt.

Dit jaar zijn de gemeente en de schoolbesturen begonnen met het aanpassen van het plan voor de periode vanaf 2027.

Onderwijs 47

Indicatoren Indicator Absoluut verzuim Relatief verzuim Voortijdig schoolverlaters (VSV-ers)

Realisatie 2024 21,5 34 2,3%

Streefwaarde 2025 10,5 33 4%

2026 13 32 4%

2027 12,5 31 3,5%

2028 12 30 3,5%

2029 11,5 29 3,5%

Toelichting verplichte indicatoren Absoluut verzuim De verplichte indicator “Absoluut verzuim” is het aantal leerplichtige leerlingen per 1.000 leerlingen dat op enig moment in het schooljaar voor korte of langere tijd niet is ingeschreven op een school of een onderwijsinstelling. De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is aangewezen als gegevensbron. De laatst gepubliceerde gegevens bij DUO zijn van 2023-2024. Het aantal Rijswijkse absoluut verzuimers was toen 12,3 leerlingen per 1.000 leerlingen. In absolute getallen ging het om 103 leerlingen. In de voorgaande schooljaren waren de cijfers als volgt: • Voor het schooljaar 2022-2023 21,5 leerlingen per 1.000 leerlingen, In absolute getallen ging het om 174 leerlingen; • Voor het schooljaar 2021-2022 3,3 leerlingen per 1.000 leerlingen. In absolute getallen ging het om 26 leerlingen. Omdat Rijswijk groeit en er meer statushouders komen, zijn de streefwaarden iets naar boven bijgesteld. Voor bepaalde groepen, zoals statushouders, is het soms moeilijk om snel een passende onderwijsplek te vinden. Dit komt bijvoorbeeld doordat eerst getest moet worden welk onderwijsniveau ze hebben. Daardoor worden deze leerlingen een tijdje als absoluut verzuimer geregistreerd.

Relatief verzuim De verplichte indicator “relatief verzuim” is het aantal leerplichtige leerlingen per 1.000 leerlingen dat wel is ingeschreven op een school of onderwijsinstelling, maar die niet of niet geregeld bezoekt. De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is aangewezen als gegevensbron. De laatst gepubliceerde gegevens bij DUO zijn die van het schooljaar 2023-2024. Het aantal Rijswijkse relatief verzuimers was toen 33 leerlingen per 1.000 leerlingen. In absolute getallen ging het toen om 275 leerlingen. In de voorgaande schooljaren waren de cijfers als volgt: • Voor het schooljaar 2022-2023 34 leerlingen per 1.000 leerlingen, In absolute getallen ging het om 277 leerlingen; • Voor het schooljaar 2021-2022 38 leerlingen per 1.000 leerlingen. In absolute getallen ging het om 297 leerlingen. In vergelijking met voorgaande schooljaren blijft het aantal leerlingen met relatief verzuim stabiel. We blijven streven naar een vermindering van het aantal relatief verzuimers, vandaar dat het streefcijfer iets naar beneden wordt bijgesteld. Voortijdig schoolverlaters (VSV-ers) De verplichte indicator “VSV-ers” is het percentage van het totaal aantal 12- tot 23-jarigen dat zonder startkwalificatie (minimaal een diploma mbo2, havo of vwo) het onderwijs verlaat. DUO/Ingrado is de aangewezen gegevensbron.

Het percentage heeft betrekking op de postcode en gemeente waar de scholen voor VO en MBO gevestigd zijn. Dit betekent dat het hieronder genoemde percentage betrekking heeft op alle leerlingen

Onderwijs 48

die staan ingeschreven op deze Rijswijkse scholen voor VO en MBO, ongeacht de woonplaats van deze leerlingen. De laatst gepubliceerde gegevens bij DUO zijn van 2023-2024. Het percentage VSV-ers van het Rijswijks Voortgezet en MBO onderwijs was toen 2,0%. In de voorgaande schooljaren waren de cijfers als volgt: • Voor het schooljaar 2022-2023 2,4%; • Voor het schooljaar 2021-2022 2,2%. In vergelijking met voorgaande schooljaren daalt dit percentage licht. Vanwege de verwachte invoering van de Wet van School naar Duurzaam Werk in januari 2026, en daarmee de uitbreiding van de doelgroep naar 27 jaar, wordt het percentage naar boven bijgesteld en in de jaren daarna vooralsnog gelijk gehouden.

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Onderwijs 4.1 Openbaar basisonderwijs Saldo 4.2 Onderwijshuisvesting Saldo 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Onderwijs

Realisatie

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

2024 594 23 -572 3.915 417 -3.498 5.610 2.908 -2.702 10.120 3.348 -6.772

Begroting na wijziging 2025 154 -154 5.274 1.112 -4.161 5.878 2.940 -2.938 11.306 4.052 -7.254

2026 212 -212 5.950 932 -5.018 5.955 2.858 -3.097 12.116 3.790 -8.327

2027 212 -212 7.797 845 -6.952 5.965 2.858 -3.107 11.240 3.703 -10.271

2028 212 -212 5.484 845 -4.639 5.966 2.858 -3.108 11.661 3.703 -7.958

Onderwijs 49

2029 212 -212 5.065 845 -4.220 5.963 2.858 -3.106 11.240 3.703 -7.537

Toelichting op de afwijkingen Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000) Onderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting Op basis van de huidige planning komt de nieuwbouw Steenvoordeschool naar verwachting medio 2026 gereed. In 2026 staat de huur van de tijdelijke huisvesting daarom maar voor 7 maanden begroot, waar deze in 2025 nog voor het gehele jaar begroot staat. Zoals vermeld in de 2e halfjaarrapportage 2025 zijn de ontvangen verzekeringsgelden deels bedoeld voor de kosten vervangende huisvesting Steenvoordeschool. Deze vergoeding is naar rato (heel jaar huur in 2025 en circa half jaar huur in 2026) ingezet als gedeeltelijke dekking voor de huur van de tijdelijke huisvesting. Hierdoor vallen de begrote baten in 2026 lager uit dan in 2025. Zoals vermeld in de 2e halfjaarrapportage 2025 zit er op de voormalige panden, Steenvoorde hoofdlocatie (gesloopt) en Steenvoorde dependance (afgebrand en vervolgens gesloopt), nog een boekwaarde van respectievelijk € 387.000 en € 190.000 per 1/1/2025. Het versneld afschrijven van de resterende boekwaarde van in totaal € 577.000 is als incidentele last in de begroting 2025 verwerkt. Zoals vermeld in de 2e halfjaarrapportage 2025 is het versneld afschrijven van de boekwaarde op locatie Steenvoorde dependance volledig gedekt vanuit de verzekeringsgelden.

Het versneld afschrijven van de boekwaarde en de dekking die daar tegenover staat heeft een incidenteel karakter en komt daardoor niet terug in 2026. Als gevolg van de (ver)nieuwbouwplannen van GSR/De Akker is er tijdelijke huisvesting nodig. De verwachte tijdelijke huisvestingskosten zijn meerjarig verwerkt in de begroting. Op grond van de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs zijn de vergoedingen voor de aangevraagde voorzieningen 2026 opgenomen in het huisvestingsprogramma 2026 en verwerkt in de begroting 2026. Indexatie van de exploitatiebudgetten onderwijshuisvesting. Dit betreft voornamelijk de OZB vergoedingen. Dit verschil wordt veroorzaakt door een herberekening van de kapitaallasten.

Lasten

Baten

241

-85

577

-190

-725 -255 -85 -400

Beleidsproduct 4.1 Openbaar basisonderwijs Wat willen we bereiken? Er is voldoende aanbod in de gemeente van openbaar basisonderwijs. Stichting Librijn zorgt voor genoeg openbaar basisonderwijs in de gemeenten Rijswijk en Delft. De stichting heeft deze taak van de gemeenten overgenomen. De Raad van Toezicht houdt binnen de stichting in de gaten of alles goed gaat. De gemeente houdt het toezicht van buitenaf. Dit staat in de wet en in de statuten van Stichting Librijn. De gemeenteraad kan ingrijpen als de stichting haar werk niet goed doet. Alleen de gemeenteraad kan besluiten een openbare school te sluiten. Ook stelt de gemeenteraad de statuten van de stichting vast en benoemt de leden van de Raad van Toezicht, op advies van de stichting. Wat gaan we daarvoor doen? Elk jaar stuurt Stichting Librijn de jaarrekening, begroting en het jaarverslag naar de gemeenteraad zodat zij dit kunnen lezen. Twee keer per jaar is er overleg tussen de directeur-bestuurder, de leden van de Raad van Toezicht van Stichting Librijn en de onderwijswethouders van beide gemeenten. Ook overleggen ambtenaren regelmatig met Stichting Librijn om de ontwikkelingen van het openbaar onderwijs in Rijswijk te bespreken. Wat mag het kosten? Behalve de kosten van de inzet van ambtelijke capaciteit zijn aan dit beleidsproduct geen verdere kosten verbonden.

Onderwijs 50

Beleidsproduct 4.2 Onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken? Er is voldoende capaciteit aan flexibele, duurzame onderwijshuisvesting om de Rijswijkse leerlingen een onderwijsplek te bieden. De gemeente is financieel verantwoordelijk voor de schoolgebouwen in de gemeente. Schoolbesturen kunnen een aanvraag doen bij de gemeente als ze nieuwe scholen willen bouwen, bestaande scholen willen uitbreiden of vervangen. In de Verordening voorziening huisvesting onderwijs 2022 staan de regels voor schoolgebouwen. Hierin staat ook hoe je een aanvraag doet en hoeveel geld er is voor verschillende voorzieningen. In 2021 hebben de gemeente en de schoolbesturen samen een plan gemaakt voor de toekomst van de scholen in Rijswijk. Dit plan heet het Integraal Huisvesting Plan (IHP). Het IHP kijkt naar veranderingen en ontwikkelingen, wat er nu aan schoolgebouwen is, afspraken over schoolgebouwen en de kosten daarvan. Zo geeft het plan een beeld van wat er de komende 20 jaar aan schoolgebouwen nodig is. Wat gaan we daarvoor doen? Samen met de schoolbesturen werken we aan goed en toekomstgericht onderwijs en aan goede en toekomstgerichte schoolgebouwen. Het onderwijs is voor iedereen toegankelijk, verschillend en goed verdeeld. Het sluit ook aan bij wat de maatschappij nodig heeft. Door veranderingen in ideeën over onderwijs en samenwerking moeten schoolgebouwen flexibeler worden.

Bij het bouwen van nieuwe of vervangende scholen kiezen we voor scholen die zelf genoeg energie opwekken (energieneutraal). Dit is beter dan bijna energieneutraal. De scholen krijgen ook een goed systeem voor frisse lucht en een fijne temperatuur (Frisse Scholen B). Daarnaast zorgen we dat de gebouwen makkelijk te gebruiken zijn, lang meegaan en goed zijn voor het milieu. De gemeente en de schoolbesturen willen samen zorgen voor betere kwaliteit. Bij elk nieuw project bekijken ze hoeveel geld het schoolbestuur kan bijdragen aan deze betere kwaliteit. Dit gebeurt volgens het principe Total Cost of Ownership (TCO). Het Integraal Huisvesting Plan (IHP) kijkt vooruit naar de schoolgebouwen voor de komende 20 jaar. Voor de jaren 2021 tot 2026 is het plan extra uitgewerkt. Dit jaar zijn de gemeente en de schoolbesturen begonnen met het aanpassen van het plan voor de periode vanaf 2027. Op basis van het plan voor 2021-2026 zijn er onderzoeken gedaan voor de uitbreiding van de Melodie (inclusief een peuterspeelzaal), de Piramide en de (ver)nieuwbouw van de GSR/de Akker. Voor de Melodie en de GSR/de Akker begint nu de voorbereiding. In de regels voor schoolgebouwen in Rijswijk gebruiken we nu de VNG-normbedragen. Deze bedragen zijn gebaseerd op het Bouwbesluit, maar houden vaak niet genoeg rekening met hogere bouwkosten en extra wensen voor duurzaamheid en gebruik.

Daarom onderzoeken we voor het nieuwe plan vanaf 2027 andere normbedragen. Een mogelijk alternatief is het landelijke kwaliteitskader, dat al in veel andere gemeenten wordt gebruikt. Voor de nieuwbouw van GSR/de Akker is in 2021 geld beschikbaar gesteld via het Integraal Huisvestingsplan (IHP). Dit bedrag is sindsdien niet aangepast, terwijl de bouwkosten steeds hoger zijn geworden. Uit het haalbaarheidsonderzoek blijkt dat dit geld niet genoeg is. Daarom komt er een apart voorstel voor de gemeenteraad. In de begroting van het programma Onderwijs is alvast een bedrag gereserveerd. Dit geld wordt gebruikt om de extra kosten te betalen die uit het voorstel komen. Als gevolg van de nieuwbouw van GSR/De Akker, is er ook tijdelijke huisvesting nodig. Hiervoor is ook geld opgenomen in de begroting.

Onderwijs 51

Om het tekort aan onderwijsplekken in Rijswijk, vooral in het gebied Pasgeld, op te lossen, komt er voor augustus 2026 een tijdelijke school. Deze nieuwe school begint als een dependance van basisschool de Piramide. Rond 2030 wordt deze tijdelijke school een vaste school in Pasgeld. Begin 2025 is de bouw van de nieuwe Steenvoordeschool gestart. We verwachten dat het gebouw midden 2026 klaar zal zijn. Wat mag het kosten? De (verwachte) investeringen van de diverse projecten uit het IHP 2021-2026 zijn verwerkt in het (meerjaren)investeringsplan.

Beleidsproduct 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Wat willen we bereiken? Elke jeugdige in Rijswijk krijgt onderwijs dat bij hem of haar past en zo dicht mogelijk bij huis is. Dit begint al vanaf de voorschoolse periode, zodat er een doorgaande ontwikkellijn is. Iedere jeugdige verdient een goede start in het leven en groeit op in een omgeving waar veel gesproken en gelezen wordt. We zorgen dat alle kinderen gelijke kansen krijgen met passend onderwijs. We willen voorkomen dat mensen niet goed kunnen lezen en schrijven. We helpen ook mensen die dat moeilijk vinden. Bij dit beleid horen volwasseneneducatie, het aanpakken van achterstanden in het onderwijs, peuteropvang, toezicht op en handhaving van de leerplichtwet, het voorkomen dat jongeren voortijdig stoppen met school, schoolmaatschappelijk werk, leerlingenvervoer, activiteiten in het kader van passend onderwijs en het verbeteren van de aansluiting tussen onderwijs en werk. Wat gaan we daarvoor doen? Volwasseneneducatie In Rijswijk is ongeveer 10% van de volwassen mensen laaggeletterd. Dat zijn ongeveer 6.000 mensen. Dit is iets minder dan het landelijk gemiddelde van 12%. Mensen die laaggeletterd zijn, hebben vaak problemen in het dagelijks leven. Laaggeletterdheid komt voor in alle lagen van de bevolking en in alle wijken.

De groep is heel verschillend en bestaat uit jongeren, ouderen, mensen die Nederlands als eerste taal spreken en mensen die Nederlands als tweede taal leren. Het maakt niet uit of ze een diploma hebben, veel of weinig opleiding hebben, werken of niet werken (taalbeleidsplan “Het start met Taal”). Het is belangrijk dat iedereen mee kan doen in de maatschappij. Daarom zijn er opleidingen en cursussen om basisvaardigheden te verbeteren. Dit gaat over beter Nederlands leren, rekenen en omgaan met computers. Deze lessen zijn voor volwassenen die slecht kunnen lezen en schrijven, mensen die helemaal niet kunnen lezen en schrijven, en mensen die geen inburgeringsplicht hebben maar wel Nederlands leren. De gemeente zorgt voor dit taalaanbod volgens de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB). Het geld hiervoor komt via de gemeente Den Haag, die verantwoordelijk is voor de regio. Mensen die deze lessen nodig hebben, worden doorverwezen door het Werkgeversservicepunt (WSP) en lokale taalpartners zoals het Taalhuis en Stichting Welzijn Rijswijk. Het Taalhuis geeft informatie en advies en helpt mensen de juiste taallessen te vinden. Ze organiseren ook zelf laagdrempelige taallessen, zoals conversatielessen, het taalcafé (samen met Stichting Welzijn Rijswijk), de leesclub en cursussen waarin taalverbetering een onderdeel is.

Ook Stichting Welzijn Rijswijk heeft taalcursussen en één-op-één hulp via een taalmaatje. We zorgen dat er taalhulp dicht bij huis is. Door overleg met onze taalpartners zorgen we dat onze

Onderwijs 52

taalpartners het aanbod blijven ontwikkelen en vernieuwen zodat het goed aansluit bij wat onze inwoners nodig hebben. Onderwijsachterstandenbeleid en peuteropvang Hoe kinderen zich ontwikkelen op jonge leeftijd is heel belangrijk voor later. Daarom verdient elk kind in Rijswijk een goede start. Het is belangrijk om vroeg te beginnen met het voorkomen en aanpakken van achterstanden in onderwijs. Dit begint al bij het consultatiebureau en moet passen bij wat het kind nodig heeft. Goed Nederlands leren hoort hierbij, samen met een omgeving waar veel gesproken en gelezen wordt. De mensen die verantwoordelijk zijn voor voorschoolse opvang, zoals kinderdagverblijven en peuteropvang, de schoolbesturen en de gemeente hebben samen de verantwoordelijkheid om hier goed voor te zorgen. Kinderdagverblijven en peuteropvang In Rijswijk krijgen kinderen in de kinderdagverblijven en peuteropvang een programma aangeboden dat helpt bij een goede en gezonde ontwikkeling. In de peuteropvang doen ze nog meer. Ze bieden een programma dat peuters helpt om zich goed te ontwikkelen en zich voor te bereiden op de basisschool. Op de Rijswijkse Peuterspeelscholen werken ze met een speciaal programma voor voorschoolse educatie. Hierbij leren peuters op een duidelijke en samenhangende manier over taal, rekenen, bewegen en omgaan met anderen en met emoties. Peuters kunnen vanaf 2 jaar naar de Peuterspeelscholen.

Ouders kiezen voor een voorschools opvang die het beste past bij hun kind en ervoor zorgt dat zij op een goede manier arbeid en zorg kunnen combineren. Wij vinden het belangrijk dat zoveel mogelijk peuters naar een voorschoolse opvang gaan, zoals een kinderdagverblijf of peuteropvang. Peuters die moeite hebben met de Nederlandse taal en nog niet naar voorschoolse opvang gaan (de doelgroepkinderen), worden actief geholpen om naar de Peuterspeelscholen in Rijswijk te gaan. Zo kunnen zij meedoen aan het voorschoolse educatieprogramma dat daar wordt gegeven. Financiering voorschools aanbod Ouders kunnen een tegemoetkoming krijgen in de kosten van voorschoolse opvang, afhankelijk van hun inkomen. Werkende ouders krijgen dit via de Kinderopvangtoeslag van de rijksoverheid. Ouders die geen recht hebben op deze toeslag, of ouders van de doelgroepkinderen, krijgen hulp van de gemeente. Dit geldt alleen als zij naar een voorschoolse opvang of Peuterspeelschool in Rijswijk gaan. Hiervoor zijn speciale regels gemaakt, de “Beleidsregels Kindgebonden tegemoetkoming peuteropvang en voorschoolse educatie”. Voorschoolse en vroegschoolse educatie In de Wet op het primair onderwijs (WPO) staat dat de gemeente moet zorgen voor genoeg plekken waar kinderen die moeite hebben met de Nederlandse taal naar voorschoolse educatie kunnen gaan. Deze plekken moeten goed verdeeld zijn over de stad en voor iedereen betaalbaar.

De gemeente krijgt hiervoor een specifieke uitkering onderwijsachterstandenbeleid. JGZ Zuid-Holland West (het consultatiebureau) heeft van de gemeente de taak gekregen om kinderen die extra hulp nodig hebben op te sporen en door te verwijzen naar voorschoolse educatie. Zij krijgen hiervoor extra geld. Ouders worden ook geïnformeerd over taallessen voor volwassenen, zodat zij zelf beter Nederlands kunnen leren. Zo werken we samen om laaggeletterdheid te voorkomen en aan te pakken. De voorschoolse educatie loopt door in de vroege schoolperiode op de basisschool. In de wet op het primair onderwijs (WPO) en de wet op het voortgezet onderwijs (WVO) staat dat het onderwijs

Onderwijs 53

zo moet zijn ingericht dat er op een duidelijke en vaste manier aandacht is voor het aanpakken van achterstanden. Vooral het leren van de Nederlandse taal is hierbij belangrijk. Basisscholen met een hoge achterstand-score krijgen extra geld van de rijksoverheid. Dit geld is vooral voor de vroegschoolse educatie in groep 1 en 2. Deze scholen werken samen met één of meer Peuterspeelscholen. Samen vormen ze een cluster en ze werken intensief samen. We hebben met deze scholen en Peuterspeelscholen afspraken gemaakt over hoe we de voortgang en resultaten van de voorschoolse en vroegschoolse educatie volgen. Naast het geld dat deze scholen van de rijksoverheid krijgen, geven wij ook extra geld voor aanvullende activiteiten die helpen om achterstanden aan te pakken. Nieuwkomers Kinderen van nieuwkomers, zoals statushouders, arbeidsmigranten en expats, kunnen zo snel mogelijk beginnen met het leren van Nederlands. In de voorschoolse periode kunnen zij meedoen aan voorschoolse educatie. Kleuters gaan naar groep 1 en 2 van een gewone basisschool. Voor oudere kinderen geldt meestal ook dat zij naar een gewone basisschool gaan. Maar soms is hun taalachterstand zo groot dat ze extra hulp nodig hebben. Deze kinderen gaan dan tijdelijk naar een speciale nieuwkomersklas, de Wereldgroep, bij basisschool ’t Kristal of IKC Snijders.

Leerlingen van 12 tot 18 jaar gaan (tijdelijk) naar een Internationale Schakelklas (ISK) in Den Haag. Dit geldt ook voor leerlingen van deze leeftijd die op de AZC-locatie in Rijswijk wonen. Voor de kinderen in de basisschoolleeftijd die op de AZC-locatie in Rijswijk wonen, hebben we samen met de schoolbesturen besloten om hen niet in gewone klassen of Wereldgroepen te plaatsen. In plaats daarvan maken we een aparte klas of klassen voor deze kinderen. Dit doen we omdat veel van deze leerlingen maar tijdelijk op de AZC-locatie blijven. IKC Snijders, een school van Lucas Onderwijs, verzorgt deze klassen. Voor het organiseren van een Wereldgroep krijgen deze scholen in Rijswijk extra subsidie. Toezicht en handhaving Leerplichtwet en voorkomen en bestrijden voortijdig schoolverlaten Onderwijs is essentieel voor jeugdigen om zich te kunnen ontwikkelen en te kunnen bouwen aan een goede toekomst. Een diploma biedt meer kansen op een baan. De Leerplichtwet zorgt ervoor dat iedereen met gelijke kansen begint en de benodigde algemene kennis heeft om goed te kunnen functioneren in een zich steeds sneller ontwikkelende maatschappij. De Leerplichtwet zorgt niet alleen voor leerplicht, maar garandeert ook dat ieder kind leerrecht heeft. Onderwijs is belangrijk voor jeugdigen zodat ze zich kunnen ontwikkelen en een goede toekomst kunnen opbouwen. Met een diploma heb je meer kans op een baan.

De Leerplichtwet zorgt ervoor dat iedereen dezelfde kans krijgt en de basiskennis heeft om goed mee te kunnen doen in de snel veranderende wereld. De Leerplichtwet zorgt niet alleen dat kinderen naar school moeten, maar ook dat elk kind recht heeft op onderwijs. Daarom zorgen wij ervoor dat deze wet wordt nageleefd. Zo willen we voorkomen dat kinderen te vroeg stoppen met school of helemaal niet meer naar school gaan. Het verminderen van het aantal kinderen dat thuiszit, vinden wij erg belangrijk. De leerplichtambtenaren werken samen met scholen, de samenwerkingsverbanden passend onderwijs en het jeugdteam. Ze helpen leerlingen snel weer naar school te gaan of het juiste onderwijs te krijgen. Ook zorgen ze voor hulp als dat nodig is, bijvoorbeeld via preventie of jeugdhulp. In 2026 blijven we de manier van werken met de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS-methode) verder verbeteren. Voor jongeren tot 23 jaar die niet meer naar school moeten volgens de Leerplichtwet, vinden we het ook belangrijk dat ze een diploma halen. We helpen kwetsbare jongeren. Dit zijn jongeren uit het

Onderwijs 54

Praktijkonderwijs, het voortgezet speciaal onderwijs, de basisberoepsgerichte leerweg van het vmbo en de entreeopleidingen op mbo-niveau 1. Gemeenten werken samen met elkaar en met scholen in het Regionaal programma Voortijdig Schoolverlaten van het Doorstroompunt regio Haaglanden. In dit programma staan verschillende afspraken om te voorkomen dat jongeren vroeg stoppen met school en om te zorgen dat ze een diploma halen. Binnen dit programma werken de VSV-casemanagers goed samen met de jongerencoaches van het WSP. Na een paar keer uitstellen gaat in januari 2026 de 'Wet van School naar Duurzaam Werk' in. Deze wet wil de begeleiding verbeteren bij de overgang van school naar werk, voor jongeren die het moeilijk hebben om werk te vinden en voor jongeren die vroeg met school stoppen zonder eerst een diploma te halen. Hiermee moet er meer samenhang komen tussen de aanpak van de voortijdig schoolverlaters en de aanpak van jeugdwerkloosheid. In deze wet staat dat het Doorstroompunt (voorheen Regionaal Meld- en Coördinatiefunctie) nu ook jongeren tot 27 jaar helpt. We gebruiken één aanpak en een goede samenwerking voor jongeren van 12 tot 27 jaar. Hierbij werken scholen, het Doorstroompunt, gemeenten en andere belangrijke partijen uit de arbeidsmarktregio samen. Binnen de organisatie betekent dit ook dat de teams Jeugd, Onderwijs, WMO en WSP goed met elkaar moeten samenwerken.

Leerlingenvervoer Ouders van leerlingen kunnen gebruikmaken van de regeling leerlingenvervoer voor een tegemoetkoming in de vervoerskosten van hun kind van en naar school. Dit kan bijvoorbeeld als een leerling door een handicap niet zelf naar school kan reizen of als de school ver weg is. De vergoeding is voor kosten van het eigen vervoer, zoals met de fiets, of voor het openbaar vervoer voor de leerling en soms ook voor een begeleider. Als het door de beperkingen van de leerling niet mogelijk is om met begeleiding met de fiets of het openbaar vervoer te reizen, kan er een vergoeding voor speciaal vervoer komen. De gemeente regelt dan aangepast vervoer, zoals een taxi of taxibus. We moedigen jongeren aan om zelf met de fiets of het openbaar vervoer naar school te reizen. Bijvoorbeeld met hulp van het traject MEE op Weg. De huidige regels (verordening) voor leerlingenvervoer komen uit 2019. Omdat de wet over onderwijs is veranderd, moeten we voor het schooljaar 2026-2027 een nieuwe verordening voor leerlingenvervoer maken. Schoolmaatschappelijk werk (SMW) Het schoolmaatschappelijk werk helpt de school met zorg en geeft preventieve en kortdurende hulp. Het zorgt ook voor contact tussen scholen en het jeugdteam. Deze hulp voorkomt dat jongeren stoppen met school of zwaardere jeugdhulp nodig hebben.

In Rijswijk blijft het schoolmaatschappelijk werk (SMW) doorgaan met de huidige partners JESS en Schoolformaat. Omdat de uurprijs hoger is geworden en we hetzelfde aantal uren SMW willen houden als voorheen, is in de begroting voor 2026-2029 het budget voor SMW verhoogd vanaf 2026. In het schooljaar 2025-2026 overleggen we met scholen over het schoolmaatschappelijk werk voor de toekomst. Dit doen we ook om de veranderingen in Rijswijk voor de toegang tot hulp in het Sociaal Domein (Rijswijk Samen Dichtbij) te bespreken. Passend Onderwijs De Wet passend onderwijs zorgt ervoor dat elk kind naar een school kan die past bij zijn/haar kwaliteiten en mogelijkheden. Ook als het kind extra hulp nodig heeft. Scholen in de regio werken samen in het Samenwerkingsverband Passend Onderwijs. Zo zorgen ze samen dat er genoeg plekken zijn voor alle kinderen die extra zorg nodig hebben.

Onderwijs 55

De samenwerkingsverbanden moeten verplicht overleggen met de gemeenten in hun verzorgingsgebied. Ze bespreken wat hun plannen betekenen voor de taken van de gemeente zoals onderwijshuisvesting, vervoer van leerlingen en toezicht en handhaving van de Leerplichtwet. Volgens de Jeugdwet moet de gemeente ook overleggen met de samenwerkingsverbanden passend onderwijs over plannen voor jeugdhulp en hoe deze hulp goed aansluit op het onderwijs. Rijswijk, Den Haag en Leidschendam-Voorburg hebben te maken met dezelfde twee samenwerkingsverbanden: • Voor het primair onderwijs Stichting Passend Primair Onderwijs Haaglanden (SPPOH); • Voor het voortgezet onderwijs Samenwerkingsverband Zuid Holland West (SWVZHW). In Rijswijk werken we samen met beide andere gemeenten en beide samenwerkingsverbanden passend onderwijs. We zorgen ervoor dat het onderwijs en de jeugdteams goed samenwerken. We kijken ook hoe we jeugdhulp voor kinderen makkelijker kunnen organiseren binnen scholen. Daarnaast werken we aan het voorkomen van schooluitval en te veel ziekteverzuim. Deze samenwerking volgt ook landelijke plannen voor inclusief onderwijs. De overheid wil dat de meeste scholen in 2035 inclusief onderwijs geven. We houden ook rekening met de Regiovisie Jeugdhulp en andere regionale plannen, zoals het Actieplan Jeugdhulp en het plan om de kosten onder controle te houden.

In onze gemeente werken we aan een betere samenwerking tussen de scholen, de opvang voor jonge kinderen en de hulp voor jeugd. Dit doen we in het project “Elkaar Versterken”. We richten ons vooral op jonge kinderen. De komende tijd onderzoeken we vooral kleuterrijpheid. Verbinding Onderwijs en Arbeidsmarkt We zorgen ervoor dat onderwijs en arbeidsmarkt meer met elkaar verbonden zijn. Zo voorkomen we dat leerlingen stoppen met school en helpen we hen hun talenten goed te gebruiken. We doen dit door: • In samenwerking met JINC maken jongeren in het Rijswijkse voortgezet onderwijs kennis met het Rijswijkse bedrijfsleven door het aanbieden van bliksemstages en sollicitatietrainingen. Waarbij we onderzoek doen naar vormen om ook de Rijswijkse jongeren te bereiken die buiten Rijswijk voortgezet onderwijs volgen; • Het versterken van de band tussen bedrijven en het onderwijs in de gemeente door fysieke ontmoetingen te faciliteren; • Het bedrijfsleven te verbinden aan de juiste opleidingen/docenten/studenten. Wat mag het kosten? De kosten voor alle hierboven beschreven activiteiten staan opgenomen in de meerjarenbegroting 2026 en verder.

• De activiteiten (exclusief de tegemoetkoming in de kosten van de reguliere peuteropvang) beschreven onder het kopje “onderwijsachterstandenbeleid en peuteropvang” worden betaald uit de specifieke uitkering onderwijsachterstandenbeleid van € 2.782.747 per jaar die de gemeente speciaal voor dit doel ontvangt. • Op basis van de bestuursafspraken “Een aanbod voor alle Peuters” uit 2016 door het Rijk en de VNG ontvangt de gemeente de uitkering “voorschoolse voorzieningen peuters” van € 99.806 (peilmoment 2025); de zogenaamde Asscher-gelden. Deze dekken deels de kosten voor de tegemoetkoming in de kosten van de peuteropvang voor ouders die geen recht hebben op de Kinderopvangtoeslag vanuit het rijk. • Ten behoeve van de uitvoering van her vormgeven van het Doorstroompunt en de maatregelen uit het Regionaal programma VSV ontvangt de centrumgemeente Den Haag een specifieke uitkering van het Rijk waarbij zij het Rijswijkse deel in de vorm van een subsidie aan Rijswijk ter beschikking stelt. In verband met de invoering van de wet “Van School naar Duurzaamwerk” is het bedrag van de subsidie nog niet bekend. Vooralsnog wordt uitgegaan van minimaal het bedrag van de huidige subsidie van € 171.660.

Onderwijs 56

Sport, Cultuur en Recreatie Ambitie Sport en cultuur zijn belangrijk voor onze samenleving. Ze zorgen voor plezier en gezondheid. Ook brengen ze mensen samen. Via sport en cultuur ontwikkelen mensen vaardigheden en talenten. Ze helpen bij sociale contacten en bieden kansen voor vrijwilligerswerk. Dit zorgt ook voor meer veiligheid in de buurt. Evenementen maken onze stad leuker en zorgen dat mensen elkaar beter leren kennen. Dit versterkt de samenleving en maakt de stad levendig. In Rijswijk is veel groen waar mensen kunnen recreëren. We zorgen goed voor dit groen en investeren in natuur, beleving en toegankelijkheid. Binnen dit programma zijn er ook een aantal wetten voor de gemeente van belang. Die houden verband met het behoud en beheer van cultureel erfgoed, het bibliotheekwerk en de lokale omroep. Visie We willen dat iedereen mee kan doen aan sport, cultuur en recreatie. Iedereen moet zich veilig voelen om te sporten of te recreëren, bijvoorbeeld op straat of bij een vereniging. We willen dat mensen zichzelf kunnen zijn. Sport, cultuur en recreatie dragen bij aan het welzijn van onze inwoners. Daarom willen we dat meer mensen gebruik maken van de activiteiten en voorzieningen. Het aanbod moet laagdrempelig en breed zijn, verspreid over de hele gemeente. Kunst en cultuur willen we gebruiken als verbindende kracht voor de samenleving en economie van Rijswijk.

Waar mogelijk combineren we functies, bijvoorbeeld een hardlooproute die door het groen loopt. Samenvatting In 2026 richten we ons op inclusie en een veilige omgeving. Zo kunnen meer mensen meedoen aan sport, cultuur en recreatie. We zorgen dat gebouwen en monumenten toegankelijk zijn. Een voorbeeld is de nieuwe multifunctionele accommodatie op sportpark Elsenburg. Die wordt in 2026 gebouwd en in 2027 opgeleverd. We zoeken ook verbeteringen in sport en cultuur om meer mensen te laten meedoen. Dit doen we samen met partners via de Brede SPUK (Team Brede Impuls en Sportakkoord).

Sport, Cultuur en Recreatie 57

Wat gaat het kosten?

Lasten

2024 915 394 -521 3.754 1.495 -2.259 3.033

Begroting na wijziging 2025 2.978 331 -2.648 1.592 975 -617 3.476

2026 2.895 280 -2.615 2.677 1.511 -1.166 3.540

2027 2.572 -2.572 2.654 1.511 -1.144 3.709

2028 2.572 -2.572 2.904 1.511 -1.393 3.711

2029 2.571 -2.571 2.992 1.511 -1.481 3.681

Baten

4

265

256

256

256

256

-3.029 1.088 9 -1.080 1.667 80 -1.587 8.532 195 -8.337 18.990 2.177

-3.212 681 -681 576 7 -569 1.615 81 -1.535 8.273 83 -8.190 19.192 1.741

-3.284 702 -702 769 7 -762 1.775 49 -1.727 9.072 84 -8.988 21.431 2.186

-3.453 708 -708 813 7 -806 1.775 49 -1.727 9.271 84 -9.187 22.508 1.906

-3.456 711 -711 812 7 -805 1.776 49 -1.727 9.492 84 -9.408 21.978 1.906

-3.426 711 -711 812 7 -805 1.775 49 -1.727 9.965 84 -9.882 22.508 1.906

-16.813

-17.451

-19.245

-19.595

-20.072

-20.602

Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Sport, Cultuur en Recreatie 5.1 Sportbeleid en activering Saldo 5.2 Sportaccommodaties Saldo 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Saldo 5.4 Musea Saldo 5.5 Cultureel erfgoed Saldo 5.6 Media Saldo 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Sport, Cultuur en Recreatie

Realisatie

Lasten Baten Lasten Baten

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Sport, Cultuur en Recreatie 58

Toelichting op de afwijkingen Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000) Sport, Cultuur en Recreatie 5.2 Sportaccommodaties Zoals vermeld in de 1ste halfjaarrapportage 2025 heeft de gemeente Rijswijk in 2023 gebruik gemaakt van de SPUK MEOZ regeling. Dit betrof een gedeeltelijke vergoeding van de meerkosten energie openbare zwembaden (MEOZ) over 2022 en 2023 voor een geschat bedrag van € 688.000 en is als subsidie verstrekt aan Optisport. De werkelijke meerkosten zijn lager uitgevallen, waardoor Optisport € 354.200 moet terugbetalen aan de gemeente. Dit bedrag moet de gemeente vervolgens weer terugbetalen aan het rijk. Zoals vermeld in de 2e halfjaarrapportage 2025 is er een eindrapport en bindend advies ontvangen van de deskundigen betreffende de hoogte van de erfpacht van de Rijswijkse Golfclub (RGC). Bij afloop van het contract in juli 2023 konden partijen het niet eens worden over de hoogte van deze erfpacht. Het bindend advies is flink lager dan in eerste instantie geraamd, waardoor er in 2025 met terugwerkende kracht een terugbetaling plaatsvindt en de verlaging van de erfpachtinkomsten structureel doorwerkt in de begroting. We renoveren en verduurzamen sport- en welzijnscentrum De Schilp, als de raad met het uiteindelijke raadsvoorstel akkoord gaat. Vanaf 2026 staat er een structurele stelpost in de begroting opgenomen.

In een eerder stadium is er al onderzoek gedaan naar het gebruik en de verdeling van de sportparken. Nadat de opstallen op het Prinses Irene Sportpark aflopen, medio 2026, wordt dit verder uitgewerkt in duidelijke plannen. Dit verschil wordt veroorzaakt door een herberekening van de kapitaallasten. 5.5 Cultureel erfgoed Dit verschil wordt veroorzaakt door de doorbelastingen. De toelichting daarover is beschreven bij beleidsproduct 0.4 Overhead onder de personele lasten. 5.6 Media Zoals vermeld in de 2e halfjaarrapportage 2025 heeft het plan van de Bibliotheek aan de Vliet voor inzet van de, door de gemeente ontvangen, decentralisatie-uitkering Openbare bibliotheken vertraging opgelopen en daarmee ook de besluitvorming hierover. Dit betekent dat in 2025 een deel van deze extra middelen niet besteed worden aan het versterken van het bibliotheekwerk. De begroting 2025 is daarop aangepast, waardoor de begrote lasten in 2025 lager uitvallen dan in 2026. 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Het budget van algemene werken groen is verhoogd door areaaluitbreiding. We verwachten voor 2026 meer kosten vanwege zwerfvuil openbaar groen. We verwachten voor 2026 meer kosten te maken voor onderhoud van kunst in de buitenruimte. De verwachting is dat er meer kosten gemaakt gaan worden bij de Oeververdediging. Hierdoor zijn de lasten hoger begroot.

Het budget van Algemene kosten parken is verhoogd door areaaluitbreiding. Dit verschil wordt veroorzaakt door de doorbelastingen. De toelichting daarover is beschreven bij beleidsproduct 0.4 Overhead onder de personele lasten.

Lasten

Baten

-354

354

146

-250

-50 -415 -160

-139

-162 -54 -60 -76 -178 -316

Beleidsproduct 5.1 Sportbeleid en activering Wat willen we bereiken? De gemeente heeft de laatste jaren een andere rol gekregen in de maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg en hulp voor kwetsbare inwoners. Het doel van de gemeente is om mensen langer gezond te laten leven en eenzaamheid en mentale problemen te verminderen, vooral bij kwetsbare groepen. De gemeente wil dit bereiken door: • Het voortzetten van het vernieuwde sportakkoord en de uitvoeringsagenda van de Brede SPUK. • Voorbereiden op de invulling van deze plannen vanaf 2027, ook als de rijksgelden (waarschijnlijk) minder worden. • Meer mensen laten meedoen aan sport en bewegen. Zo voelen zij zich meer verbonden met de samenleving. Sport en bewegen horen ook bij het Gezond en Actief Leven Akkoord (2023-2026). Hierbij is het belangrijk dat mensen zelf verantwoordelijkheid nemen. Ook is het belangrijk dat zij gebruikmaken

Sport, Cultuur en Recreatie 59

van hun sociale netwerk en dat er aandacht is voor preventie. Samenwerken tussen verschillende programma’s en organisaties is nodig om dit te bereiken. Sport wordt niet gezien als een doel op zich. Sport is een middel om maatschappelijke doelen te halen, zoals meer sociale verbinding en een gezondere leefstijl. Binnen de sport richten we ons op negen thema’s 1. Iedereen kan meedoen/Inclusief sporten en bewegen; 2. Bewegen in de buitenruimte; 3. Vitale aanbieders/Fundament op orde; 4. Positieve sportcultuur - leuk, veilig, eerlijk en zorgeloos sporten en bewegen; 5. Van jongs af aan vaardig in bewegen – jeugd meer laten bewegen en sporten; 6. Groter bereik; 7. Meer zichtbare betekenis - maatschappelijke waarde van sport laten zien; 8. Rookvrije generatie; 9. Gezond gedrag. Wat gaan we daarvoor doen? We werken samen met verenigingen en organisaties. We helpen verenigingsondersteuners en de beweegmakelaar. Vanuit de brede regeling combinatiefunctionarissen (uit de SPUK-gelden) worden de verenigingsondersteuner en beweegmakelaar (voor een deel) betaald. Daarnaast gaan we ook door met de TBI-regeling (Team Brede Impuls). Dit moet zorgen voor meer kinderen die zich bezighouden met Sport, Cultuur, Natuur, en Taal. Door hier op jonge leeftijd mee te beginnen denken wij dat ze op latere leeftijd hier enthousiast over blijven en via deze onderwerpen meer betrokken blijven bij de samenleving.

We zorgen voor goede informatie over gezond eten en organiseren sportactiviteiten in de wijk. Dit gebeurt bijvoorbeeld op het Cruyff Court, de Krajicek Playground, bij Sport in de Wijk en sportmix. We willen dat minder kinderen en jongeren te zwaar worden. Daarom zorgen we dat zij meer bewegen tijdens de dag. We helpen scholen met het programma de dynamische schooldag. Ook moedigen we kinderen aan om lopend of fietsend naar school te gaan. Daarnaast bieden we meerdere momenten aan om onder begeleiding in de wijk te sporten. We blijven hieraan werken In 2026 Daarnaast gaan we verder met het programma Happy Fit 0 – 100 jaar. Het doel van dit project is het verbeteren van de volksgezondheid in Rijswijk. We blijven de schoolsportdagen organiseren, vooral voor het basisonderwijs. Steeds meer leerlingen doen mee. Ons doel is om in 2026 nog meer scholen te laten meedoen. Dit willen we samen met lokale sportverenigingen bereiken. Bij de schoolsportdagen draait het niet om winnen. Het gaat om kennismaken met nieuwe sporten en contact maken tussen leerlingen. We letten er ook op dat speciaal onderwijs meedoet. Zo zorgen we voor inclusief sporten. We zetten het project Zwemmen na Schooltijd voort. Dit is voor kinderen uit groep 6, 7 en 8 die nog geen zwemdiploma hebben. Meedoen is gratis. We letten ook op het goed gebruiken van de sportparken.

We willen de ruimte zo goed mogelijk verdelen voor sporten en bewegen. Er is al onderzoek gedaan naar het gebruik en de verdeling van de sportparken. We werken dit verder uit om duidelijke plannen te maken. Dit gebeurt nadat de opstallen op het Prinses Irene Sportpark aflopen medio 2026. De gemeente Rijswijk stemt het sportbeleid af met de gemeenten in de buurt. Zo krijgen mensen die aan de ene of andere kant van de gemeentegrens wonen zoveel mogelijk dezelfde kansen. Hiervoor organiseren we elk kwartaal een overleg met de regio.

Beleidsproduct 5.2 Sportaccommodaties Wat willen we bereiken? De gemeente is eigenaar van vier buitensportaccommodaties met totaal 24 sportvelden, een wielerbaan, mountainbikeparcours en BMX-baan Ook is er binnensportaccommodatie De Altis met een dubbele sporthal en vijf gymzalen. Daarnaast is er sport- en welzijnscentrum De Schilp met een sporthal en zwembad. Optisport beheert De Schilp.

Sport, Cultuur en Recreatie 60

Sportverenigingen, scholen, particulieren en maatschappelijke organisaties gebruiken de sporthallen, gymzalen en sportvelden voor trainingen, wedstrijden en bewegingsonderwijs. Het zwembad De Schilp wordt gebruikt voor zwemlessen, zwemmen na schooltijd, wedstrijdzwemmen, waterpolo, onderwaterhockey, zwemsportdagen en recreatief zwemmen. Toegankelijke sportaccommodaties in de buurt zijn hierbij heel belangrijk. Dit zijn bij voorkeur multifunctionele ruimten die door verschillende doelgroepen gebruikt kunnen worden. De accommodaties worden goed onderhouden en schoongehouden. Zo kunnen gebruikers veilig en tegen een betaalbare prijs sporten en bewegen. We zorgen voor genoeg sportplekken en voorzieningen voor de groei van het aantal inwoners. We hebben al een vierde hockeyveld en extra kunstgras voetbalvelden gemaakt. Hierbij letten we op duurzaamheid. Voorbeelden zijn led-verlichting op de velden, het hergebruiken van materialen en het gebruiken van natuurlijke materialen zoals kurk en olijfpitten in de kunstgrasvelden. Bij het nieuwe kunstgrasveld op Sportpark Vredenburch gebruiken we alleen mineral-infill, dat is zand. Dit is de nieuwste ontwikkeling op dit gebied. De komende jaren is het duurzamer maken van gemeentelijk vastgoed een belangrijk onderdeel van ons beleid. De buitenruimte moet zo zijn ingericht dat deze uitnodigt tot bewegen en sporten.

Met de wandelen hardlooproute met QR-fit, fit-attributen langs de route, de Krajicek playground en het Cruijff-court maken wij dit in Rijswijk mogelijk. Met alle faciliteiten voor de wielersport (wielrennen, mountainbiken, veldrijden en BMX) op het opnieuw ingerichte Sportpark Elsenburg voorziet Rijswijk zelfs in een regionale behoefte. Wat gaan we daarvoor doen? In 2026 zorgen we ervoor dat de volgende sportvoorzieningen worden gebouwd, vernieuwd of duurzamer worden. • Op Sportpark Vredenburch komt een tweede kunstgrasveld met mineral-infill. Hierdoor kunnen er veel meer trainingen plaatsvinden. • Bij de nieuwbouw van de Steenvoordeschool komt een sportzaal. Zo is er meer ruimte voor trainingen van verschillende sportverenigingen. • Na mogelijke goedkeuring van de raad in de eerste helft van 2026 wordt het Sport- en welzijnscentrum De Schilp grootschalig gerenoveerd en verduurzaamd. De werkzaamheden duren tot in 2027. • Op Sportpark Elsenburg wordt een Multifunctionele Accommodatie (MFA) gebouwd. Hier komen drie sportverenigingen samen: Rijswijksche Hockey Club, Rijswijkse Wielrenvereniging De Spartaan en Fietscross Club Rijswijk. Ook komen er maatschappelijke voorzieningen zoals een kinderdagverblijf, buitenschoolse opvang, fysiotherapie en podologie. • Bij de toekomstige nieuwbouw van scholen bouwen we standaard een sportzaal in plaats van een gymzaal.

Zo kunnen meer mensen gebruikmaken van de ruimte. • Wanneer ADO Den Haag Heren vertrekt van Sportpark Prinses Irene, werken we samen met sportverenigingen het rapport ‘Ruimte voor buitensport’ verder uit. • De opstallen van de Stichting Beheer Exploitatie Sportfaciliteiten op Sportpark Prinses Irene, vervallen op 1 juli 2026 aan de gemeente. De gemeente geeft het recht op deze gebouwen niet opnieuw uit en gaat ze definitief zelf beheren. • Begin 2026 wordt de Marimbahal gesloopt. Op die plek komt een nieuwe, kleinere sporthal, samen met sociale woningen en maatschappelijke voorzieningen. • In 2026 wordt het Cruijff Court vervangen. Dit wordt gedaan door eerst een participatieronde te houden met de buurt en andere belanghebbenden. Voor dit project komt een speciaal investeringsbudget.

Beleidsproduct 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Wat willen we bereiken? We willen dat meer inwoners meedoen aan cultuur. Een breed en toegankelijk aanbod is belangrijk. In de Cultuurvisie 2016 – 2030 ‘Rijswijk vrij gedacht’ staan zes belangrijke punten:

Sport, Cultuur en Recreatie 61

• Clustering en samenhang: We moedigen overleg en samenwerking aan. Zo bundelen we krachten en zorgen we voor samenhang. Ook het samenvoegen van activiteiten en voorzieningen draagt bij aan een betere benutting en aan zichtbaarheid. Creatieve vrijheid in de openbare ruimte en ruimte voor cultuurbeoefening: we geven ruimte aan nieuwe en tijdelijke cultuur initiatieven. • Aanbod voor jeugd en jongeren: We zorgen dat het culturele aanbod past bij wat jeugd en jongeren willen. • Cultuureducatie: we moedigen kunst- en cultuureducatie aan, vooral voor jeugd en jongeren. Dit helpt bij hun brede ontwikkeling en de creativiteit in de samenleving. Het gaat om cultuuronderwijs op scholen en een toegankelijk aanbod buiten schooltijd. • Ouderen en cultuur: We gebruiken de kracht van vitale ouderen en bereiken ook kwetsbare ouderen. Zo blijven zij betrokken bij de samenleving. • Cultureel en historisch erfgoed en architectuur: We zorgen dat het lokale erfgoed beter bekend en zichtbaar wordt voor inwoners van de gemeente en de regio. Belangrijk hierbij zijn samenwerken, vernieuwen en luisteren naar wat mensen willen. Op basis van de doelen en het huidige aanbod maakt de gemeente keuzes voor de komende jaren. Wat het evenementenaanbod betreft, wil de gemeente: • We werken samen met organisatoren van evenementen die veel mensen uit de hele stad trekken.

• We maken het voor organisatoren zo makkelijk mogelijk om een evenement te organiseren. • We geven ruimte aan bestaande en nieuwe kleine lokale evenementen en buurtinitiatieven. • We zorgen dat inwoners weten welke activiteiten er in de stad zijn. Wat gaan we daarvoor doen? • We moedigen onze partners aan om te werken volgens de punten uit de Cultuurvisie. Hier letten we goed op bij het geven van subsidie voor culturele activiteiten, zowel voor terugkerende als eenmalige. • We verbinden cultuur met maatschappelijke onderwerpen en economie. Intern werken we hieraan en gebruiken we cultuur als verbindende kracht in onze contacten met partners. • We moedigen cultuur en evenementenpartners ook aan om financiering via andere bronnen te verkrijgen en hiermee een beter beleid te kunnen voeren. • We moedigen de onderlinge samenwerking in het Huis van de stad verder aan, in samenhang met de schouwburg. • Na mogelijke goedkeuring van de raad in het laatste kwartaal van 2025 wordt de schouwburg verduurzaamd. De verduurzaming zal in 2026 gereed zijn. • We gaan door met de ondersteuning van de programma’s voor kunst- en cultuureducatie, waaraan Rijswijkse basisscholen meedoen. We doen mee met het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK) 2025-2028. • We ondersteunen het Cultuurcafé, dat het culturele veld twee keer per jaar organiseert.

• Wij helpen en moedigen initiatiefnemers aan om evenementen te organiseren waarbij samenwerking centraal staat. • Wij zorgen dat belangrijke informatie over evenementen op de website makkelijk te vinden is. • Verder promoten wij de bestaande Uit-agenda via onze eigen communicatiekanalen in samenwerking met de partners.

Beleidsproduct 5.4 Musea Wat willen we bereiken? We willen dat Museum Rijswijk en Museum Bescherming Bevolking door veel verschillende mensen worden bezocht. Vooral inwoners van Rijswijk en de omgeving kunnen zo kennis maken met beeldende kunst en leren over het lokale erfgoed en de geschiedenis. Beide musea dragen op hun eigen manier bij aan verschillende pijlers en uitgangspunten van de gemeentelijke cultuurvisie. Vooral aan het bekendmaken van het lokale erfgoed en aan kunst- en erfgoededucatie. Ook verbinden zij cultuur met maatschappelijke onderwerpen en dragen ze bij aan de economie van Rijswijk. Er is samenwerking met lokale maatschappelijke organisaties en bedrijven. Ook wordt ingezet op het verkrijgen van financiering via andere bronnen.

Sport, Cultuur en Recreatie 62

We vinden het belangrijk dat de geschiedenis en het erfgoed die het bunkercomplex uitdraagt, verteld blijven worden op de plek waar het zich heeft afgespeeld. Wat gaan we daarvoor doen? • We geven Museum Rijswijk subsidie voor haar activiteiten. Dit gaat bijvoorbeeld om kunst- en erfgoededucatie en het bekendmaken van lokaal erfgoed. • We volgen de afspraken over de lening met Museum Rijswijk. We moedigen hen aan om hun positie te versterken, financieel en in Rijswijk. • Vooruitlopend op de besluitvorming over de rijksmonumentenstatus van het bunkercomplex Overvoorde starten we met de renovatie van het complex waarop het Museum Bescherming Bevolking actief is.

Beleidsproduct 5.5 Cultureel erfgoed Erfgoed hoort bij onze leefomgeving en maakt de cultuurhistorie van Rijswijk bijzonder. Het beschermde erfgoed in Rijswijk bestaat uit gebouwen, groene plekken en archeologische vondsten. Dit zijn bijvoorbeeld rijks- en gemeentelijke monumenten in de Landgoederenzone, de Vlietzone en het bunkercomplex Park Overvoorde. Deze erfgoedlijnen geven Rijswijk een unieke identiteit. De zorg voor monumenten is een wettelijke taak. Dit geldt voor archeologische vondsten onder de grond en voor gebouwen en structuren boven de grond. De Erfgoedinspectie van het Rijk en de provincie Zuid-Holland houden hier toezicht op. Wat willen we bereiken? We willen het rijke erfgoed van Rijswijk goed bewaren. Dit erfgoed bestaat uit 101 rijksmonumenten en 57 gemeentelijke monumenten. Het gaat niet alleen om gebouwen, maar ook om archeologie, cultuurhistorisch groen, kunst aan gebouwen, losse voorwerpen en immaterieel erfgoed zoals oude tradities en verhalen. Dit erfgoed is belangrijk voor de cultuurhistorie van onze gemeente en vertelt het verhaal van Rijswijk. Inwoners en bezoekers genieten hiervan. Erfgoed geeft inzicht in hoe de gemeente is ontstaan en helpt mee aan de identiteit van de stad. Het zorgt ervoor dat we de verhalen en tradities van vroegere bewoners leren kennen en waarderen. Zo voelen we ons verbonden met onze geschiedenis. In 2026 richten we ons op drie thema’s 1.

het aanwijzen, 2. beleven en 3. verduurzamen van het Rijswijkse erfgoed. Wat gaan we daarvoor doen? In 2026 beginnen we met de uitvoering van de taken uit de Erfgoednota. Deze nota is in 2024 door de gemeenteraad vastgesteld. In 2026 richten we ons op: 1. Het starten van aanwijzingsprocedures voor naoorlogs erfgoed: We hebben architectuur, stedenbouw, groenstructuren en monumentale kunst uit de Wederopbouw en Post-65 periode (tussen 1965 en 1990) in kaart gebracht. Deze zullen gewaardeerd worden, onder ander door het aan te wijzen als gemeentelijk monument. Ook betrekken we de inwoners van Rijswijk hierbij. 2. We blijven de verhalen van Rijswijk vertellen. Dit doen we op verschillende plekken, zoals bij monumenten met borden, in publicaties en tijdens lezingen. Ook gebruiken we digitale kanalen, zoals de gemeentelijke website. Zo is het voor iedereen toegankelijk en beleefbaar. 3. De gemeente wil de inwoners hier ook zo veel mogelijk bij betrekken. We zorgen ervoor dat inwoners het erfgoed steeds beter kunnen beleven. Daarom onderzoeken we of we extra geld kunnen krijgen om de erfgoed-beleving te promoten. 4. We maken een plan van aanpak voor een proactieve aanpak van de verduurzaming van onze gemeentelijke monumenten. Als we de subsidieregeling voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten aanpassen, kan verduurzaming daar ook bij horen.

Sport, Cultuur en Recreatie 63

Daarnaast zijn onderstaande doelen ook van belang in 2026: • We onderzoeken en waarderen enkele karakteristieke straatbeelden en gevels. Zo kunnen we bepalen of ze als beschermd stadsgezicht kunnen worden aangewezen. Dit helpt om het waardevolle aanzicht en silhouet te behouden. • We maken verslagen van archeologische vondsten die zijn gedaan bij grote bouwprojecten in de afgelopen jaren. • We geven advies over erfgoed (archeologie en gebouwen) bij aanvragen voor omgevingsvergunningen. Zo zorgen we dat erfgoedwaarden behouden blijven bij ruimtelijke plannen. • Startnotitie huisvesting Archeologie: We starten met het op orde brengen van de huisvesting voor archeologie. Dit betekent dat het depot voldoet aan de regels voor brandveiligheid, opslagruimte en werkplekken.

Beleidsproduct 5.6 Media Wat willen we bereiken? Rijswijk heeft een volwaardige openbare bibliotheek. Dat betekent dat alle vijf de bibliotheekfuncties aan onze inwoners worden aangeboden. Dit zijn: • Kennis en informatie beschikbaar stellen. • Mogelijkheden bieden voor ontwikkeling en educatie. • Mensen aanmoedigen om meer te lezen. • Ontmoeting en debat organiseren. • Kennismaken met kunst en cultuur. Deze activiteiten vinden plaats in de bibliotheek en op andere plekken in de stad. De bibliotheek houdt rekening met wat de mensen in de buurt nodig hebben. De bibliotheekvestiging in het Huis van de stad is dé plek voor informatie, persoonlijke ontwikkeling en ontmoeting in onze gemeente. Deze is voor al onze inwoners toegankelijk. We willen dat iedereen mee kan doen in de digitale wereld. Daarom is er in de bibliotheek het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO). Hier kunnen inwoners terecht met vragen over online diensten van de overheid en andere organisaties. Ze kunnen er ook hun digitale basisvaardigheden verbeteren. Het lokale media-aanbod geeft onze inwoners nieuws en informatie uit hun eigen buurt en omgeving. Wat gaan we daarvoor doen? • We maken het via subsidie mogelijk dat Stichting Bibliotheek aan de Vliet invulling kan geven aan de vijf maatschappelijke functies uit de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen.

• We versterken het bibliotheekwerk in onze gemeente met behulp van de extra rijksmiddelen die we hiervoor ontvangen, om onze wettelijke zorgplicht vanaf 2026 gedegen vorm te geven. • We besteden de uitkering Informatiepunten Digitale Overheid, die wij van het rijk ontvangen, aan de financiering van de bibliotheek voor de instandhouding van het IDO. • We verzorgen ons wettelijk aandeel in de bekostiging van de lokale omroep. • We volgen de ontwikkelingen van de voorgenomen inwerkingtreding van de gewijzigde Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen per 1 januari 2026 en de gewijzigde Mediawet per 1 juli 2026.

Beleidsproduct 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Wat willen we bereiken? Groenbeheer • Ons doel is om het openbaar groen in het centrum van Oud Rijswijk en op het Bogaardplein op beeldkwaliteit A te houden. Voor de rest van Rijswijk streven we naar beeldkwaliteit B. • We zorgen goed voor het groen en onze bomen. • Met goed beheer proberen we de biodiversiteit te vergroten.

Sport, Cultuur en Recreatie 64

• We bestrijden ziekten en plagen actief en houden ze zoveel mogelijk onder controle. • We vertellen aan inwoners wat we doen in het groen en waarom. Landgoederenzone De Landgoederenzone bestaat uit verschillende buitenplaatsen en gebieden die allemaal met elkaar verbonden zijn. Het is een bijzonder gebied van meer dan 200 hectare met historische buitenplaatsen en gebouwen, archeologische vindplaatsen en natuur. Het gebied maakt deel uit van Nationaal Park Hollandse Duinen en is van grote waarde voor onze stad. We willen de kwaliteit van dit gebied beter maken. Daarom investeren we in natuur, beleving en toegankelijkheid. Wilhelminapark We veranderen het Wilhelminapark in een stadspark dat past bij wat onze inwoners willen. We investeren in wandel- en fietspaden, sport- en speelplekken, groen, natuur en kunst. Ook werken we samen met de Natuurtuin om deze educatieve plek te behouden. Georganiseerde speeltuinen Met de nota Speeltuinbeleid zorgen we dat onze speeltuinen ook in de toekomst goed te gebruiken zijn. Zo kunnen kinderen van 0 tot 12 jaar er blijven spelen. Spelen We onderhouden onze speeltoestellen goed zodat ze veilig en bruikbaar blijven. Als een toestel niet meer goed te onderhouden is, vervangen we het. We volgen hierbij de adviezen uit de jaarlijkse inspectierapporten.

Kunstwerken Door toepassing van de Gewijzigde Percentageregeling 2008 hebben we een kunstcollectie in de openbare ruimte opgebouwd. We dragen zorg voor deze kunstwerken zodat iedereen ervan kan blijven genieten. We kijken naar kansen om nieuwe kunstwerken te realiseren en bestaande kunstwerken in die in opslag staan weer een plek te geven. Wat gaan we daarvoor doen? Groenbeheer Om dit te bereiken voeren we het Groenbeheerplan 2024-2028 uit binnen het beschikbare budget. Dit plan gebruiken we ook als basis voor nieuw groen bij toekomstige herinrichtingen en nieuwbouw. Zo houden we het beheer goed en blijven de kosten beheersbaar. Landgoederenzone We voeren het uitvoeringsprogramma uit in twee fases. Fase 1 bestaat uit vijf deelprojecten: • Julialaantje (start bij Oud Rijswijk); • Van Vredenburchweg; • Aanpak entrees (7 hoofdingangen en 26 wijkentrees met aandacht voor zichtbaarheid cultuurhistorie); • Padenstructuur (waaronder 3 buitenplaatslanen en fietsdoorsteken); • Prachtplekken (Rijswijkse bos/de Naald en Park Schoonoord). We communiceren over de projecten en betrekken belanghebbenden waar mogelijk.

Sport, Cultuur en Recreatie 65

Wilhelminapark We maken de toegang van het park duidelijk zichtbaar. We plaatsen een aantal kunstwerken en leggen een sportplek aan. We verbeteren de paden en zorgen voor natuurvriendelijke oevers. We werken samen met WarmtelinQ om de gevolgen van de nieuwe warmteleiding zo klein mogelijk te houden. En we stemmen planningen goed met elkaar af. We informeren mensen over de werkzaamheden en betrekken belanghebbenden waar mogelijk. Georganiseerde speeltuinen In de nota staan de volgende maatregelen: • Extra financiële ondersteuning van speeltuinen voor activiteiten en inzet van vrijwillige beheerders. • Inzet van professionals als er niet genoeg vrijwilligers zijn. • Voor elke speeltuin maken we en gebruiksovereenkomst met afspraken over taken en verantwoordelijkheden. Spelen We voeren het onderhoud uit zoals in het Speelbeleid staat. Daarnaast vervangen we in 2026 op de volgende locaties speeltoestellen of richten we de speelplek opnieuw in: • Speelplan BV; • Renovatie speeltuin de Eekhoorn (start 2025, oplevering 2026); • Kleurenbuurt Hoogkamer,Terracotta, Karmozijn binnentuin; • Waterspeelplaats Tubasingel Wilhelminapark; • Van Vredenburchplantsoen; • Jasmijn; • Brantingstraat achter 3. Bij het opnieuw inrichten van een speelplek betrekken we kinderen, omwonenden en belanghebbenden.

Kunstwerken We onderhouden onze kunstwerken in de openbare ruimte en bereiden de realisatie van een nieuw kunstwerk in Te Werve Oost voor.

Sport, Cultuur en Recreatie 66

Sociaal Domein Ambitie Visie Als gemeente willen wij dat al onze inwoners mee kunnen doen in de samenleving. Het liefst zo lang mogelijk op eigen kracht. Als het nodig is, biedt de gemeente ondersteuning. Deze ondersteuning helpt de inwoners zelfredzaam te worden en mee te doen met de maatschappij. Samenvatting De gemeente Rijswijk wil dat alle inwoners kunnen meedoen in de samenleving, het liefst op eigen kracht. Als dat niet lukt, biedt de gemeente passende ondersteuning. De nadruk ligt hierbij op preventie, zelfredzaamheid en een sterke sociale basis in de wijken. In 2026 doen we dit onder meer door: • Uitbreiding van het wijkgericht welzijnswerk en jongerenwerk naar het Havenkwartier en de Muziekbuurt om ook daar te investeren in het versterken van de sociale samenhang en het benutten van bestaande informele netwerken. • Uitvoeren van de uitvoeringsagenda gezondheid en extra inzetten op mentale gezondheid en suïcidepreventie. • Doorontwikkelen van het integraal toegangsteam. Zij zorgen voor betere samenwerking tussen hulp en ondersteuning, zodat inwoners één aanspreekpunt hebben. Dit is gestart als de pilot “Rijswijk Samen Dichtbij” en wordt in 2026 verder uitgerold en geborgd. • Begeleiden van nieuwkomers en statushouders naar werk en taal, met huisvesting op onder ander locatie Bordewijkstraat.