Programmabegroting 2026-2029

87

Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing

Groenbeleid en biodiversiteit Onze doelen voor groen en biodiversiteit zijn nu goed vastgelegd in het groenbeleid en de omgevingsvisie. De komende jaren gaan we met deze doelen aan de slag. • We stellen de natuurwaardekaart vast. • We maken een puntensysteem met regels voor natuurinclusief bouwen. • We passen het beleid voor groen en biodiversiteit toe in projecten in de openbare ruimte en bij de gebieds- en locatieontwikkelingen. • Als groen hierbij moet verdwijnen zorgen we altijd voor een gelijkwaardige compensatie. Aantasting van de bestaande groenstructuur is alleen mogelijk bij zwaarwegende maatschappelijke belangen. • We werken samen met de provincie van Zuid-Holland aan de Rijswijkse deelprojecten van het provinciale Vlietzone project. • We starten de verkenning naar middelen voor de uitvoering van de Landgoederenzone fase II. Regionale samenwerking We werken samen met de volgende regionale partners aan: • NOVEX Zuidelijke Randstad ◦ Uitvoeringsagenda volgend op het ontwikkelperspectief uit 2024. • Verstedelijkingsalliantie ◦ Oplossing van het woningtekort en versterking van de economie langs de Oude Lijn. • Tafel Samenwerking Ruimte Haagse Regio ◦ Groenblauwe ontwikkeling- en investeringsstrategie Haagse Regio. ◦ Ruimtelijk-economisch handelingsperspectief. ◦ Afvalstromen in de Haagse Regio nu en in de toekomst.

• Provincie Zuid-Holland ◦ Ontwikkeling van de Vlietzone tot ‘stadslandschapspark’. • Nationaal Park Hollandse Duinen ◦ De uitvoering van gedeelde ambities voor groen en biodiversiteit.

Beleidsproduct 8.2 Grondexploitaties (niet-bedrijventerreinen) Wat willen we bereiken? We ontwikkelen gemeentelijke grond op een manier die financieel verantwoord is, zodat we onze doelen kunnen bereiken. Zo zorgen we dat mensen en bedrijven in Rijswijk fijn kunnen wonen, werken en ontspannen. We maken lopende projecten op tijd af en beginnen nieuwe als dat nodig is. Wat gaan we daarvoor doen? We hebben een aantal lopende grondexploitaties waarmee we de ontwikkeling van gemeentelijke grond planmatig uitvoeren en financieel verantwoorden. Hieronder leggen we uit hoe het met deze grondexploitaties gaat. De grondexploitatie RijswijkBuiten leggen we apart uit in een andere paragraaf. Eikelenburg We ronden de aanleg van het openbaar gebied af. Na de onderhoudsperiode door de ontwikkelaar sluiten we de grondexploitatie eind 2026. Woonwagencentrum De Strijp We voeren de herstructurering uit en werken toe naar een overdracht naar Rijswijk Wonen, conform het vastgestelde projectplan en we onderzoeken de juiste manier om de kosten en opbrengsten administratief te verwerken. Deze zijn al opgenomen in het investeringsplan.

88

Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing

Marimbahallocatie We slopen de huidige sporthal, bouwen een nieuwe sporthal, met ruimte voor maatschappelijke voorzieningen en realiseren minimaal 20 sociale huurwoningen en 20 middeldure woningen, conform het voorkeursscenario van de raad. Buziaulaan (Triaslocatie) We slopen de bestaande gebouwen en werken een plan uit voor (grotendeels sociale) woningbouw in de vorm van hofjeswonen voor ouderen. Daarna openen we een grondexploitatie, maken we de gronden bouw- en woonrijp en leveren we deze aan de nieuwe eigenaar. Paul van Vlietlaan 2, 8 en 10 Op deze locatie zitten nu kinderdagopvang (Up), het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) en (nood)lokalen voor de BS Steenvoorde. De nieuwbouw voor de BS Steenvoorde inclusief bijbehorende voorzieningen is op een andere locatie in volle gang en wordt naar verwachting in 2026 opgeleverd. We verkennen de mogelijkheid om, na het vrij komen van de Paul van Vlietlaan, deze locatie in te zetten voor sociale woningbouw. Mogelijk is de locatie echter ook nog langer nodig voor (nood)lokalen voor onderwijs. Zodra hierover voldoende zekerheid is, openen we een grondexploitatie. Paul van Offwegenlaan We bereiden de herontwikkeling van de voormalige brandweerkazerne en Van Zweedenzaal voor. We verkennen de mogelijkheden om deze locatie deels in te zetten voor sociale woningbouw en/of maatschappelijke voorzieningen.

Zodra hierover voldoende zekerheid is, openen we een grondexploitatie.

Beleidsproduct 8.3 Wonen en bouwen Wat willen we bereiken? Actualisatie en uitvoering woonbeleid We willen dat iedereen fijn kan wonen, nu en later. Daarom zorgen we voor genoeg betaalbare en passende huizen voor mensen die er nu wonen en voor nieuwe inwoners. We maken verschillende soorten huizen die passen bij de wensen van verschillende groepen, zoals ouderen, starters en mensen die zorg of hulp nodig hebben. Zo bouwen we aan een stad waar iedereen een goede plek kan vinden. Realisatie Stadsas We willen de Stadsas verder ontwikkelen tot een levendig stedelijk gebied met genoeg huizen, werkplekken en voorzieningen. Dit doen we vooral in vier grote gebieden: Bogaard stadscentrum, Kessler Park, Havenkwartier en Te Werve Oost. Met deze projecten zorgen we dat er meer huizen komen en maken we Rijswijk mooier en sterker op het gebied van economie. Realisatie en verkoop losse locatieontwikkelingen We willen dat er in Rijswijk genoeg en passende woningen zijn voor verschillende groepen mensen. Naast de grote gebiedsontwikkelingen in de Stadsas werken we ook aan kleinere projecten op plekken in de stad die vernieuwd kunnen worden. Hierbij richten we ons in veel gevallen op het bouwen van sociale huurwoningen, flexwoningen of woon-zorgvoorzieningen. Maar bijvoorbeeld ook op standplaatsen voor woonwagens. Waar wenselijk combineren we deze ontwikkelingen met passende voorzieningen.

Zo zorgen we voor een goede en fijne woonomgeving voor iedereen in de hele stad.

89

Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing

Verduurzaming van de gebouwde omgeving In 2050 moeten alle gebouwen in Rijswijk aardgasvrij zijn. Gebouwen en tapwater worden dan verwarmd met duurzame energie. We doen dit stap voor stap door: • Het energieverbruik te verminderen, • Per buurt over te stappen op een duurzame manier van verwarmen, • Inwoners en organisaties te informeren over de overgang naar duurzame energie (de energietransitie), en • Te zorgen voor een energievoorziening die klaar is voor de toekomst. Wat gaan we daarvoor doen? Actualisatie en uitvoering woonbeleid We voeren de de Wvrv en Wgv uit door: • We stellen Een volkshuisvestingsprogramma vast als opvolger van de huidige woonvisie. • We maken een plan om de nieuwe taken van de gemeente uit te voeren. Deze taken gaan over goed verhuurderschap en het aanpakken van problemen met verhuur. Verder zorgen we voor genoeg passende woningen door: • Huisvesting te regelen voor bijzondere doelgroepen volgens de Woonzorgvisie. • Mee te werken aan het opstellen en uitvoeren van de regionale woonzorgvisie. • De inzet van een doorstroomteam voort te zetten, vooral voor ouderen in de sociale en vrije sector. • Samen te werken met landelijke en regionale partners. • De leegstandsverordening vast te stellen. Realisatie Stadsas We werken samen met ontwikkelaars aan de realisatie van woningen, bedrijfsruimten en voorzieningen in de Stadsas. Dit gemeente helpt hierbij.

In 2026 worden ongeveer 510 woningen en 3.500 m2 bruto vloeroppervlak bedrijfsruimten opgeleverd. • We verwerken de eerste Meerjarenprognose Gebiedsontwikkelingen (MPG 2025) integraal in deze begroting. Hiermee geven we structureel inzicht in de voortgang en risico’s van de gebiedsontwikkelingen. • In Bogaard stadscentrum werken we aan Hof van Rijswijk, de Prinsenpassage en de HBG-locatie. The Orchard wordt opgeleverd en we starten met de herinrichting van de openbare ruimte. In 2026 nemen we maatregelen om overlast te voorkomen bij de vervolgwerkzaamheden van het oude deel van De Terp. • In Kessler Park is de bouw van toren ABC van At the Park in volle gang. We bereiden de ontwikkeling van Here at the Park en de herontwikkeling van De Broodfabriek voor. We stellen het ontwerp voor de buitenruimte in 2026 vast. • In Te Werve Oost is fase 1 in volle gang en worden de werkzaamheden voor fase 2 voorbereid. • In het Havenkwartier werken we aan de bouw van Harbourpark en de transformatie van het Sijthoff Center. Na een positieve uitspraak van de Raad van State start de ontwikkelaar met De Havenmeester en UrbanParks. Realisatie en verkoop losse locatieontwikkelingen In 2026 werken we samen met ontwikkelaars en woningbouwcorporaties aan verschillende kleine projecten. Deze projecten zorgen voor passende woningen voor verschillende groepen mensen.

Dit doen we onder andere volgens de Actieagenda sociale woningbouw. Bij de volgende ontwikkelingen heeft de gemeente een helpende rol: • In de Galjoenstraat en omgeving bekijken we samen met Rijswijk Wonen hoe we de buurt kunnen vernieuwen. • Aan de Sammersweg 2-4 bereiden we samen met ontwikkelaars de nieuwbouw van sociale- en particuliere huurwoningen voor. • In de Plataanstraat en omgeving vernieuwt Rijswijk Wonen de buurt en realiseren we 56 sociale huurwoningen.

90

Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing

• In de Bordewijkzone komen 460 flexwoningen en werken we met ontwikkelaars aan een woon-zorgproject. • Voor de locatie Florence Steenvoorde maken we samen met ontwikkelaars ruimtelijke plannen voor een herontwikkeling. • Aan de Geestbrugkade 32-37 werken we samen met ontwikkelaars aan plannen om het bedrijventerrein te veranderen in woningbouw. Bij de volgende projecten is de gemeente zelf eigenaar van de grond en speelt ze een actievere rol (meer uitleg in paragraaf 8.2): • In woonwagencentrum De Strijp voeren we de herstructurering uit. Daarna verkopen we de grond voor de standplaatsen aan Rijswijk Wonen. • Op de Marimbahal-locatie maken we een gebiedspaspoort met regels voor minstens 20 sociale huurwoningen, eventueel gecombineerd met middeldure woningen, een sportzaal en maatschappelijke voorzieningen. Dit is de basis voor ontwikkelende partijen om het plan verder uit te werken. • Aan de Buziaulaan (Triaslocatie) bereidt Vidomes een conceptaanvraag voor circa 30 sociale huurwoningen voor, gericht op hofjeswonen speciaal voor ouderen. • Voor de locatie Hof van Elsenburg maken we een gebiedspaspoort met ruimtelijke én functionele kaders, voor de periode na afloop van de huurovereenkomst met het COA, medio 2027. Energietransitie de gebouwde omgeving We verminderen het energieverbruik door: • Woningen en VvE's te helpen met isolatiemaatregelen of de voorbereiding daarvan.

• Het soortenmanagementplan op te leveren en een gebiedsgerichte omgevingsvergunning van de provincie te verkrijgen, zodat gebouweigenaren onder vaste voorwaarden spouwen en daken kunnen isoleren. We stappen per buurt over op een duurzame manier van verwarmen door: • Een uitvoeringsplan op te stellen voor de woningen in RijswijkBuiten die nog op aardgas zijn aangesloten. • De opwek van hernieuwbare elektriciteit op daken te stimuleren. Als de verkenning voor een warmtenet in Rijswijk West leidt tot een samenwerking met HVC, Vidomes, Rijswijk Wonen en de gemeente, werken we ook aan de warmtetransitie door: • De warmtekavel Rijswijk West vast te stellen. • Een warmtebedrijf aan te wijzen dat verantwoordelijk is voor de warmtelevering. • Een wijziging van het omgevingsplan voor te bereiden en zo de realisatie van het warmtenet en het warmteoverdachtsstation planologisch te borgen. • Een uitvoeringsplan op te stellen voor de woningen in Stervoorde en de Hoekpolder die nog op aardgas zijn aangesloten. • Aansluitingsovereenkomsten af te sluiten om gemeentelijk vastgoed in Stervoorde aan te sluiten op het warmtenet. We vergroten kennis en bewustzijn over de energietransitie door: • De leerlijn energietransitie uit te voeren, zodat leerlingen van de basisschool, middelbare school en het mbo les krijgen over dit onderwerp.

We werken aan een toekomstbestendige energie-infrastructuur door: • In kaart te brengen welke gebiedsontwikkelingen, projecten en ondernemers in Rijswijk last hebben van netcongestie, en op basis daarvan oplossingen te verkennen. • Samen te werken met Stedin aan de uitbreiding van het lokale elektriciteitsnetwerk.

91

Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing

Algemene middelen en overig Algemene middelen en overig Algemene dekkingsmiddelen: Bedragen x € 1.000 Algemene dekkingsmiddelen 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB nietwoningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten Subotaal Algemene dekkingsmiddelen Vennootschapsbelasting Heffing vennootschapsbelasting Subotaal Vennootschapsbelasting Onvoorzien Onvoorzien Subotaal Onvoorzien Algemene dekkingsmiddelen

Lasten 2026

Baten 2026

Saldo

158 744 122 110 0 -657 476

2.245 8.670 7.633 25 145.599 14 164.187

2.088 7.927 7.511 -85 145.599 672 163.711

100 100

0 0

-100 -100

50 50 626

0 0 164.187

-50 -50 163.561

Toelichting In dit hoofdstuk worden de onderdelen van de algemene dekkingsmiddelen beknopt toegelicht. OZB eigenaren woningen Door de groei van het aantal woningen en indexatie van de tarieven zullen de OZB inkomsten voor woningen stijgen in 2026. OZB eigenaren niet- woningen Door indexatie van de tarieven zullen de OZB inkomsten voor niet-woningen stijgen in 2026. Belastingen In de paragraaf lokale heffingen wordt nader ingegaan op beleidsuitgangspunten, ontwikkelingen op het gebied van lokale heffingen, de lastendruk en een vergelijking met andere gemeenten in de regio Haaglanden. Algemene uitkering uit het gemeentefonds In deze begroting 2026-2029 zijn de resultaten tot de Meicirculaire 2025 verwerkt. In deze circulaire is door het Rijk in het gemeentefonds voor 2028 en 2029 een taakstelling van circa € 2 miljoen opgenomen. Deze taakstelling zet het rijk in op de hervormingsagenda jeugd door trajecten in te korten. Daarnaast is een inkomensafhankelijke eigen bijdrage ook een maatregel. Deze taakstelling is nog niet financieel verwerkt in de cijfers van het sociaal domein. Voor een uitgebreide toelichting op de ontwikkelingen van het gemeentefonds wordt verwezen naar de 2e Halfjaarrapportage onder algemene dekkingsmiddelen.

Treasury Voornamelijk door de actualisatie van de LTIP en het verschuiven van investeringen van 2025 naar 2027 zijn de rente van de afschrijvingen fors afgenomen (€ 800.000). De overige afname (€ 95.000) heeft betrekking de verwachte hogere rentevergoeding van RijswijkBuiten. De toename van de baten (€ 223.000) is door hoger verwachtte winsten en dividenden

Algemene middelen en overig 92

Onvoorziene uitgaven Om eventuele tegenvallers op te vangen bestaat de post onvoorziene uitgaven. Deze wordt gelijk gesteld aan de begroting 2025 voor een bedrag van structureel € 50.000.

Algemene middelen en overig 93

Overhead Wat gaat het kosten? Toelichting op de afwijkingen Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000) Overhead De gemeente had voor de Cloudstrategie een projectbudget. Voor 2025 was dat nog € 0,9 miljoen en vanaf 2026 geen budget meer. Eventuele aanvragen voor nieuwe ICTprojecten worden opnieuw beoordeeld en indien nodig, nieuw dekking voor aangevraagd. Om de gemeentelijke begroting financieel gezond te houden, is een aanvullende maatregel genomen op de gemeentelijke organisatie van € 0,5 miljoen. Het resterend verschil van € 0,3 miljoen heeft verschillende oorzaken, waarvan de belangrijkste is dat er meer menscapaciteit wordt ingezet op investeringsprojecten.

Lasten

Baten

900 500 300

Wat willen we bereiken? Het doel van het overzicht overhead is om de overhead bij de gemeente beter zichtbaar te maken. Daarnaast ontstaat beter inzicht in de directe kosten die de gemeente maakt voor het leveren van haar producten en het halen van haar doelstellingen binnen de beleidsprogramma’s. Ook kan door het hanteren van een eenduidige systematiek een betere vergelijking met andere gemeenten worden gemaakt. Het overzicht van het totale apparaat en de onderverdeling naar de verschillende organisatieonderdelen is opgenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering. Hiermee wordt de raad inzicht geboden in de omvang en aard van de totale apparaatslasten van de gemeente. De beoogde effecten zijn: • Een transparant inzicht in de omvang en samenstelling van de overhead; • Een efficiënte en effectieve ondersteuning van het primair proces. Voor de definitie van Overhead wordt aangesloten bij het BBV: Overhead is het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van het primaire proces enbestaat uit: • Leidinggevenden primair proces (projectleiding valt hierbuiten).

• Financiën, toezicht en controle gericht op de (eigen) gemeentelijke organisatie; • Personeel en organisatie; • Inkoop; • Communicatie; • Juridische zaken; • Informatievoorziening en automatisering (ICT); • Facilitaire zaken en huisvesting (inclusief beveiliging); • Documentaire informatievoorziening; • Bestuurszaken en bestuursondersteuning; • Managementondersteuning primair proces. Voor toerekening van overhead aan grondexploitaties en investeringen heeft de commissie BBV een uitzondering gemaakt, aangezien het niet langer toerekenen een gat in de begroting zou veroorzaken. Bedragen x € 1.000 Onderdeel Materieel en kapitaallasten Personeel Eindtotaal apparaatskosten Naar programma en investeringen Restant(=overhead)

Begrote lasten 2026 15.643 68.157 83.800 -47.131 36.669

Begrote baten 2026 1.052 110 1.162 315 1.477

Na toerekening van de directe lasten resteert een bedrag aan overhead van netto € 35,2 mln.

Overhead 94

Saldo -14.591 -68.047 -82.638 47.446 -35.192

In de programma’s worden alleen de kosten opgenomen die betrekking hebben op het primaire proces. Het centraal begroten van de kosten van overhead betekent dat het niet langer mogelijk is om uit de ramingen op de beleidsproducten alle tarieven te bepalen. Om deze reden dient op een andere wijze uit de begroting te blijken hoe de tarieven worden berekend en welke beleidskeuzes bij die berekening zijn gemaakt. Hierbij dient in ieder geval vermeld te worden welke overhead- en andere kosten, niet geraamd onder het beleidsproduct (lees: extracomptabel), toegerekend worden.

Beleidsindicatoren In de regeling beleidsindicatoren van BZK is een aantal indicatoren voorgeschreven die betrekking hebben op de eigen organisatie. Deze indicatoren worden hieronder weergegeven. Indicator

Eenheid

Formatie Bezetting Apparaats-kosten Externe inhuur

Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten

Overhead

Jaarrekening Begroting 2025 Begroting 2026 2024 10,06 9,98 11,59 9,23 8,94 9,95 € 1.141,13 € 1.210,23 € 1.319,69

23,0% 13,2%

7,2% 11,6%

6,5% 12,8%

De definitie voor overhead die is vastgesteld door de commissie BBV creëert een nieuwe discussie over de kosten van de gemeentebrede bedrijfsvoering en de toerekening hiervan. Omdat iedere gemeente anders is georganiseerd is het niet eenvoudig om de overhead met andere gemeenten te vergelijken. Er zijn bijvoorbeeld gemeenten die de bedrijfsvoering in een gemeenschappelijke regeling laten uitvoeren en daardoor minder fte per inwoner hebben. Deze diverse manieren van organiseren maakt een discussie over de overhead complex. We voeren benchmarks uit met andere gemeenten. Voorbeeld hiervan is de benchmark van Vensters voor Bedrijfsvoering die diverse aspecten van de bedrijfsvoering belicht. De groei van de gemeente leidt ook tot hogere inkomsten uit het gemeentefonds. Een deel van deze inkomsten wordt gereserveerd voor extra taken die met de groei gepaard gaan. Zolang deze gelden niet zijn toebedeeld aan het primaire proces worden deze nog toegerekend aan de overhead. Voor de ontwikkeling van de personeelsbegroting en de externe inhuur wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering.

Overhead 95

Paragrafen

96

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding De gemeente Rijswijk werkt in een omgeving die snel verandert. Denk bijvoorbeeld aan financiële crises of veranderingen in het geld dat we van de Rijksoverheid krijgen. Hierdoor moeten we wendbaar zijn. Daarbij horen ook risico’s. Een risico is een kans dat er iets gebeurt waardoor we extra kosten maken of doelen niet halen. Risico’s gaan niet alleen over geld. Er zijn ook andere soorten risico’s, zoals schade aan ons imago (reputatie), politieke- of veiligheidsrisico’s. Deze kunnen ook grote gevolgen hebben.

Aanleiding en achtergrond De gemeente Rijswijk wil risico's beheersbaar houden. Door inzicht in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat huidige en toekomstige risico’s in verhouding staan tot de vermogenspositie van de organisatie. Om inzicht in deze risico's te verkrijgen is een risico-inventarisatie uitgevoerd. Op basis daarvan wordt het benodigde weerstandsvermogen berekend. In het kader van de begrotingscyclus worden de risico’s gemonitord door de afdelingen. Bij elke rapportage wordt de lijst geactualiseerd, beoordeeld en centraal verwerkt in het risicomanagementprogramma NARIS®. Met dit programma wordt bijvoorbeeld de top 10 risico’s en scenario’s bepaald, maar kunnen ook de geïmplementeerde beheersmaatregelen worden aangepast.

Kader De regels voor weerstandsvermogen en risicobeheersing zijn vastgelegd in landelijke afspraken en in lokale documenten: • Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Dit schrijft voor dat gemeenten in de begroting en jaarrekening een paragraaf over risico’s en weerstandsvermogen opnemen. Ook moeten gemeenten hierbij een aantal financiële cijfers laten zien. Financiële verordening gemeente Rijswijk 2023. • De Financiële verordening van de gemeente Rijswijk (vastgesteld in december 2023). • Nota reserves, voorzieningen en weerstandsvermogen (vastgesteld in april 2025)

Taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden Actoren Raad

Rollen Sturen en toezicht houden

College

Sturen en toezicht houden

Management

Sturen en verantwoorden

Medewerkers

Beheersen

Advies & Control

Beheersen en toezicht houden

Acties/besluiten • Vaststellen nota weerstandsvermogen en risicomanagement; • hoogte weerstandsvermogen vaststellen; • programma- en programmarekening vaststellen. • toezicht op implementatie risicomanagement; • sturen op verantwoording van risico’s. • Implementatie risicomanagement; • beoordelen top 10 risico’s; • kwantificering risico’s; • aanspreken op gedrag. • Implementeren beheersmaatregelen; • kwantificeren van risico’s; • rapporteren ontwikkeling risico’s; • aanspreken op gedrag. • Bijdrage leveren aan risico analyse; • in beeld brengen financiële consequenties; • bewaken input risicobeheersingssysteem.

97

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Risicoprofiel Om de risico’s van de gemeente Rijswijk in kaart te brengen is een risicoprofiel opgesteld. Dit risicoprofiel wordt als volgt gedefinieerd: Een overzicht van de risico-eigenschappen van de organisatie, d.w.z. minimaal omvattend de risicodefinities met bijbehorende kansen en gevolgen. Dit risicoprofiel is onder andere tot stand gekomen met behulp van een risicomanagement informatiesysteem dat bij veel gemeenten wordt gebruikt. Hiermee worden risico's systematisch in kaart gebracht en beoordeeld. Afzonderlijk van het gemeentebreed gehanteerd risicomanagementsysteem systeem is door een extern bureau een risicoanalyse uitgevoerd op de grondexploitatie RijswijkBuiten. Omdat de werkwijze niet geheel overeenkomt met het gehanteerde systeem worden de resultaten apart vermeld en zijn deze niet opgenomen in de tabel "Belangrijkste financiële risico’s". In de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen is wel rekening gehouden met de uitkomsten van de risicoanalyse van RijswijkBuiten.

P&C cyclus In de Planning- en Controlcyclus (afgekort P&C-cyclus) gebruiken we het systeem NARIS® bij alle belangrijke rapportages: de programmabegroting, de jaarrekening en de tussentijdse rapportages. Zo krijgen we steeds een actueel beeld van risico’s en kunnen we tijdig bijsturen.

Begroting 2026 Tabel 1: Belangrijkste financiële risico's Risico Netcongestie Tennet en Stedin hebben op 5 december 2024 netcongestie afgekondigd voor bijna geheel Zuid-Holland, waaronder Rijswijk. Netcongestie heeft geen gevolgen voor de bestaande aansluitingen, maar wel voor nieuwe grootverbruikersaansluitingen op het elektriciteitsnet. Op basis van ontwikkelingen is het maximale risico herberekend op € 4.000.000. Gebiedsontwikkelingen Uitgangspunt bij gebiedsontwikkelingen is 100% kostendekkendheid door middel van bijdragen van ontwikkelaars. Er bestaat een risico dat er aan het einde van de projecten een tekort optreedt. Vergunningen Als geplande vergunningaanvragen voor voornamelijk grote bouwprojecten niet worden gedaan of worden uitgesteld, heeft dit invloed op de geraamde baten van de Leges voor Omgevingsvergunningen. Juridische risico's Juridische risico's als gevolg van bezwaar, beroep en procedures Inflatie Als gevolg van macro economische ontwikkelingen bestaat het risico op hoge van inflatie. Het is onzeker hoe dit zich in de toekomst gaat ontwikkelen. Gemeenschappelijke regelingen Verplichte bijdragen in exploitatieverliezen en beperkte invloed waardoor beleidsdoelstellingen niet volledig zouden kunnen worden gehaald Participatiewet

98

Kans 50%

Financieel gevolg max. € 4.000.000

Invloed 21,70%

20%

max.€ 3.800.000

8,23%

50%

max.€ 1.200.000

6,45%

30%

max.€ 2.000.000

6,41%

50%

max.€ 1.000.000

5,44%

50%

max.€ 1.000.000

5,41%

50%

max.€ 1.000.000

5,38%

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Risico Bezuiniguingen op de macrobudgetten BUIG en veranderingen in het rekenmodel waarmee de macrobudgetten BUIG worden berekend kunnen leiden tot tekorten op de lokale rijkssubsidie. Wisselingen in conjunctuur en waardoor mensen meer aanspraak maken op bijstand. Het budget van de BUIG groeit niet gelijktijdig mee met de groei van de stad, waardoor er sprake kan zijn van voorfinanciering. Jeugdhulp Financieel effect van lokale kostenbeheersing jeugdhulp wordt niet gerealiseerd. De Hervormingsagenda telt op tot besparingen waarvan de VNG een deel als onzeker beschouwt. Voor dit onzekere deel zijn maatregelen of wetswijzigingen van het Rijk nodig. Als de maatregelen vanuit het Rijk niet gerealiseerd worden, is de gemeente niet in staat om de volledige geraamde besparing te realiseren. Toekomstig renterisico De financieringsbehoefte zal vanaf 2026 liggen tussen de € 40 tot € 60 miljoen inclusief de eventuele extra financieringsbehoefte van RijswijkBuiten. Een en ander is afhankelijk van de ontwikkeling van deze grondexploitatie. De eventuele extra rentekosten worden in rekening gebracht bij RijswijkBuiten. In de begroting is rekening gehouden met financieringskosten van 1,5% over € 60 miljoen, ofwel € 900.000 per jaar voor de algemene dienst. Dit bedrag is voorlopig genoeg om de eventuele rentestijgingen op te kunnen vangen. Door de energiecrisis zal de economie worden afgeremd.

Dit zal tot gevolg hebben dat de druk op de renteontwikkeling zal afnemen. Subsidies Het risico bestaat dat de gemeente ontvangen subsidies moet terugbetalen, omdat wij achteraf bijvoorbeeld niet (geheel) voldoen aan de gestelde voorwaarden.

Kans

Financieel gevolg

Invloed

50%

max.€ 800.000

4,34%

50%

max.€ 700.000

3,76%

10%

max.€ 3.000.000

3,22%

Benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit wordt uitgevoerd met behulp van een risicosimulatie (Monte Carlo methode). Dit is een onderdeel van NARIS® waarbij gebruik wordt gemaakt van de inschattingen van de kansen en gevolgen zoals die per risico zijn aangegeven. Op basis van de risicosimulatie kan worden berekend welk bedrag er benodigd is om de geïdentificeerde risico’s in financiële zin af te dekken. Hierbij wordt gerekend met een zekerheidspercentage van 90%. Het reserveren van het maximale bedrag van de opgenomen risico's is namelijk niet reëel, omdat de risico's niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang zullen optreden. Het resultaat van deze simulatie is dat met een benodigde weerstandscapaciteit van € 7.403.455 het voor 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt. Ter informatie is in de volgende tabel de benodigde weerstandscapaciteit opgenomen bij het hanteren van naastgelegen zekerheidspercentages. Percentage 75% 80% 85% 90% 95%

Bedrag € 5.928.366 € 6.328.503 € 6.797.477 € 7.403.455 € 8.374.574

Analyse risicomanagement RijswijkBuiten De omgang met risico’s bij grondexploitaties is beschreven in de Nota Grondbeleid. Risico’s bij dit project kunnen zich voordoen op allerlei gebieden (onder andere politiek, bestuurlijk, maatschappelijk, economisch, wet- en regelgeving, samenwerking). Voor de kansen en bedreigingen van de gemeentelijke grondexploitaties in RijswijkBuiten is een risicoparagraaf opgesteld. Deze maakt deel uit van de grondexploitaties.

99

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

De omgang met risico’s bij grondexploitaties is beschreven in de Nota Grondbeleid. Risico’s bij dit project kunnen zich voordoen op allerlei gebieden (onder andere politiek, bestuurlijk, maatschappelijk, economisch, wet- en regelgeving, samenwerking). Voor de kansen en bedreigingen van de gemeentelijke grondexploitaties in RijswijkBuiten is een risicoparagraaf opgesteld. Deze maakt deel uit van de grondexploitaties. De gekwantificeerde risico’s binnen de Grondexploitatie Sion-’t Haantje Woongebied Dertiende herziening, 2025 en de Grondexploitatie Bedrijventerrein Haantje-Pasgeld, Eerste herziening, 2025 tezamen bedragen € 4,38 miljoen. Gelet op de geraamde negatieve exploitatieresultaten is hiervoor binnen de grondexploitaties geen dekking aanwezig. De Algemene reserve wordt ingezet als buffer. Totaal benodigde weerstandscapaciteit Totaal benodigde weerstandscapaciteit Uitkomst risicomanagementsysteem Uitkomst risicoanalyse RijswijkBuiten Totaal

€ 7.403.455 € 4.380.000 € 11.783.455

Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit van de gemeente Rijswijk bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken. Weerstand Algemene reserve Onvoorzien Totale weerstandscapaciteit

Startcapaciteit € 30.472.101 € 50.000 € 30.522.101

Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Risico's

Weerstandscapaciteit

Bedrijfsproces Financieel Imago / Politiek Informatie / Strategie Juridisch / Aansprakelijkheid Letsel / Veiligheid Materieel Milieu Personeel / Arbo Product

Algemene reserve Onvoorzien

Weerstandsvermogen Ratio weerstandsvermogen = Waarderingscijfer A B C D E F

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

Ratio >2.0 1.4-2.0 1.0-1.4 0.8-1.0 0.6-0.8 <0.6

=

€ 30.522.101 € 11.783.455

=

2,59

Kwalificatie uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende ruim onvoldoende

De weerstandsratio is berekend op 2,59. Dat betekent dat deze ratio als uitstekend wordt gezien.

100

Weerstandsvermogen en risicobeheersing