Programmabegroting 2026-2029

• Helpen van inwoners met een laag inkomen via integraal armoedebeleid, schuldhulp en energiearmoede-aanpak. • Het begeleiden van inwoners naar betaald werk via “Rijswijk Werkwijs”, met extra aandacht voor jongeren en alleenstaande ouders. Dit in het kader van arbeidsparticipatie. • Het begeleiden van inwoners met een arbeidsbeperking via de Binnenbaan en stimuleren van beschut werk bij reguliere werkgevers. • Binnen de Wmo in te zetten op langer zelfstandig (thuis) wonen, in samenwerking met zorg en preventie van dakloosheid. • In de jeugdhulp ligt de focus op normaliseren, preventie en het versterken van de pedagogische basis. • Werven van meer pleeggezinnen en we voeren de motie Buurtgezinnen uit. • De nieuwe regionale inkoopstrategie Jeugdhulp 2027 moet leiden tot betere kwaliteit en kostenbeheersing. Binnen het hele sociaal domein werken we aan efficiëntere uitvoering, effectiviteit en meetbare resultaten. Zo versterken we de sociale samenhang, bestaanszekerheid en zelfredzaamheid van alle Rijswijkers. De huidige Kadernota (Beleidsnota) Sociaal Domein is in 2022 vastgesteld en wordt in 2026 herschreven. Daarin worden de kaders voor de komende 4 jaar Sociaal Domein-breed door de raad vastgesteld. Indicatoren Indicatoren Afname eenzaamheid onder inwoner Aantal geregistreerde mantelzorgers

Realisatie 2024 14,5%[1] 1.777

Streefwaarde 2025 14,5% 1.800

2026 14,5% 1.810

2027 14,5% 1.820

2028 14,5% 1.830

2029 14,5% 1.840[2]

Toelichting Eenzaamheid Bron Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen (GGD, 4-jaarlijks). De meest recente meting van 2024 liet een stijging zien ten opzichte van 2021 (13%). We zetten in op stabilisatie.

[1]

Sociaal Domein 67

Toelichting Mantelzorgers Inwoners die geregistreerd zijn bij Stichting Welzijn Rijswijk als mantelzorger kunnen we ondersteunen met informatie, contact en de mantelzorgwaardering. De eerder vastgestelde ambitie van 1.711 mantelzorgers in 2028 hebben we in 2024 al behaald. De streefwaarde is omhoog bijgesteld.

[2]

Indicatoren

Realisatie Streefwaarde 2024 2025

Percentage van doorverwijzingen naar de 0e of 1elijn Aantal opgepakte signalen van zorgen over inwoners Indicatoren

2026

2027

2028

2029

n.v.t.

n.v.t.

40%

50%

60%

70%

n.v.t.

n.v.t.

120

150

150

150

Realisatie 2024

Streefwaarde 2025

2026

2027

2028

2029

110

75 [1]

77

79

81

1.230

1.240

1.250

1.260

1.270

135

140

145

155

160

27%

29%

30%

32%

33%

Aantal inwoners uit trede 2 en 3 dat is geactiveerd Aantal inwoners met een actieve participas Aantal inwoners dat zich aanmeldt voor schulddientsverlening (Wgs) % inwoners met een betalingsachterstand dat wordt bereikt door team Vroeg-Erop-Af

[1] De ambitie is in 2026 naar beneden bijgesteld, omdat per 1-1-2026 de gemeente 2 consulenten tot haar beschikking heeft om maatschappelijke begeleiding aan inwoners te kunnen bieden in plaats van 3 consulenten. De extra consulent werd gefinancierd met tijdelijke extra middelen die per 31-12-2025 zijn gestopt. Indicatoren % Arbeidsparticipatie Duurzame uitstroom naar werk Deeltijd werkenden met een uitkering

Realisatie Streefwaarde 2024 2025 72% 73% 81% 80%

2026 73% 80%

2027 73% 80%

2028 74% 80%

2029 74% 80%

112 inwoners 125 inwoners

125

125

130

130

% netto arbeidsparticipatie Dit percentage geeft het aandeel van de bevolking (15–75 jaar) dat daadwerkelijk betaald werk heeft. Duurzame uitstroom naar werk Betreft inwoners die na plaatsing minimaal 26 weken werkzaam zijn en geen reguliere begeleiding meer ontvangen. Inwoners met lopende nazorg of een loonkostensubsidie worden wél als duurzaam beschouwd. Deeltijdwerkenden met uitkering Dit betreft inwoners die betaald in deeltijd werken terwijl zij (nog) een uitkering ontvangen.

Sociaal Domein 68

Indicatoren % van de inwoners met een hulpvraag dat de toegang tot ondersteuning weet te vinden % van de inwoners met ondersteuning en/of de hulpmiddelen zijn van mening dat deze bijdragen aan het langer zelfstandig wonen Indicatoren Jeugdigen in de jeugdhulp Cliënttevredenheid Aantal pleeggezinnen in Rijswijk

Realisatie Streefwaarde 2024 2025 75% (Gemeten 78% over 2022)

2026

2027

2028

2029

80%

82%

82%

83%

81%

81%

82%

82%

83%

Realisatie Streefwaarde 2024 2025 1 op 8 1 op 8 7 34 32

2026 1 op 9 7 34

2027 1 op 10 7,5 36

2028 1 op 10 7,5 38

2029 1 op 11 8 40

2028 7.332 1.433 -5.899 3.034 -3.034 37.972 29.625 -8.348 3.143 -3.143 3.067 -3.067 18.560 418 -18.143 24.762 -24.762 97.870 31.475 -66.395

2029 7.310 1.433 -5.877 3.031 -3.031 37.971 29.625 -8.346 3.138 -3.138 3.067 -3.067 18.496 418 -18.078 24.649 -24.649 97.661 31.475 -66.186

81%

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Sociaal Domein 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Saldo 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Saldo 6.3 Inkomensregelingen Saldo 6.4 WSW en beschut werk Saldo 6.5 Arbeidsparticipatie Saldo 6.60-6.91 Wmo Saldo 6.751-6.92 Jeugdhulp Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Sociaal Domein

Realisatie

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

2024 20.218 11.784 -8.434 3.883 357 -3.526 34.907 29.039 -5.868 2.828 36 -2.792 4.763 293 -4.470 16.054 559 -15.496 22.705 277 -22.428 105.359 42.344 -63.015

Begroting na wijziging 2025 17.296 10.730 -6.566 3.523 454 -3.069 38.222 29.996 -8.225 3.237 -3.237 2.918 171 -2.747 19.310 418 -18.892 24.441 35 -24.406 108.947 41.804 -67.143

2026 7.921 1.843 -6.078 3.034 -3.034 38.304 29.957 -8.347 3.208 -3.208 3.043 13 -3.030 18.630 418 -18.212 24.723 -24.723 98.861 32.230 -66.631

2027 7.466 1.543 -5.923 3.033 -3.033 37.972 29.625 -8.347 3.142 -3.142 3.067 -3.067 18.540 418 -18.122 24.725 -24.725 97.661 31.475 -66.360

Sociaal Domein 69

Toelichting op de afwijkingen Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000) Sociaal Domein 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie In de begroting van 2026 zijn de kosten m.b.t. de Oekraïne zijn nog niet verwerkt. Dit gebeurt bij de halfjaarrapportages 2026. In 2025 is er incidenteel budget beschikbaar gesteld voor het wegwerken van de bestaande wachtlijst. In de begroting van 2026 is de bijdrage van het Rijk m.b.t. Oekraïne nog niet verwerkt. Dit gebeurt bij de halfjaarrapportages 2026. 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen In 2025 zijn in de begroting de kosten voor de integrale toegang en de Vroegsignalering opgenomen. Deze kosten worden gedekt uit de SPUK IZA en de subsidie ZonMw. In 2025 zijn er diverse incidentele externe middelen beschikbaar waaronder SPUK IZA en de subsidiie ZonMw ter dekking van kosten waaronder vroegsignalering en integrale toegeang. 6.6 – 6.91 WMO Zoals vermeld in de 2e hallfjaarrapportage stijgen de kosten van de Wmo waardoor er een incidentele bijstelling heeft plaatsgevonden. Met ingang van 2026 wordt de maatwerkvoorziening een algemene voorziening, hetgeen een besparing oplevert. In 2025 zijn er een aantal incidentele projecten die worden gedekt uit het Innvoatiefonds 6.751 – 6.92 Jeugdhulp Jeugdwetvervoer is in 2025 opnieuw aanbesteed, met hogere tarieven tot gevolg.

Lasten

Baten

8.336 450 -8.831

454 -454

550 180 -210

Beleidsproduct 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Wat willen we bereiken? Welzijn Inwoners doen mee, zo goed als ze kunnen. Ze letten op elkaar en helpen elkaar als dat nodig is. We willen dat Rijswijk een stad is zonder verdeeldheid en waar inwoners zich veilig en thuis voelen. Een inclusieve samenleving met een sterke sociale basis. Waar inwoners een sterk sociaal netwerk hebben waar ze op terug kunnen vallen. Waar we voor elkaar zorgen. Met gelijke kansen en waar gelijke behandeling de norm is. Preventie en gezondheid We gaan werken aan de veerkracht van onze inwoners, aan een gezonde leefomgeving en het maken van gezonde keuzes door nadruk te leggen op positieve gezondheid. Dat betekent dat we kijken naar wat iemand wel kan, wat iemand belangrijk vindt en wat iemand eventueel wil veranderen. Het gaat zowel over onderwerpen als alcoholgebruik, voeding, roken en bewegen, als over zingeving, eenzaamheid, sociale verbinding en anti-discriminatie. Dit sluit aan bij de landelijke beweging van ‘zorg naar gezondheid’ waarbij het voorkomen van problemen moet voorkomen dat in de toekomst meer zorg nodig is. Preventief Jeugdbeleid In een goed werkend jeugdstelsel spelen meerdere factoren een rol. Naast een sterke pedagogische basis, is de inzet op preventie belangrijk.

Preventie voorkomt dat algemene opgroei- en opvoedproblemen erger worden en richt zich op het voorkomen en vroegtijdig herkennen van risico’s en problemen. Bij het algemene en preventieve jeugdbeleid gaat het om het verminderen van risicofactoren en het stimuleren van de beschermende factoren die bijdragen aan het veilig, gezond en kansrijk opvoeden en opgroeien. Dit doen we onder andere door de driehoek thuis, school en vrije tijd met elkaar te verbinden. Deze zijn belangrijk voor de ontwikkeling van jeugdigen.

Sociaal Domein 70

Inburgering en nieuwkomers In Rijswijk streven we naar ‘een thuis voor iedereen’, ook nieuwkomers zoals asielzoekers, statushouders en Oekraïense ontheemden. Deze nieuwe Rijswijkers zijn onderdeel van de samenleving en kunnen actief meedoen, ondanks het ontbreken van een netwerk of gevoel van verbondenheid. Ze krijgen de kans om een zelfstandig bestaan op te bouwen. Via een programmatische aanpak zorgt de gemeente een samenhangend aanbod van taal-, werk- en integratietrajecten faciliteert. Als het gaat om opvang en integratie van nieuwkomers volgt de gemeente primair de wettelijke taken en bijbehorende kaders en verplichtingen, maar we streven ook naar een integrale, gezins- en kindvriendelijke aanpak. Wat gaan we daarvoor doen? Welzijn • We investeren in een sterke sociale basis. We maken een plan over hoe we dit nog beter kunnen doen. Vooruitlopend op dit plan starten we in 2026 alvast met wijkgericht welzijnswerk in het Havenkwartier en de Muziekbuurt. Hiervoor is een extra investering nodig om de omslag te kunnen maken naar een sterke sociale basis en een effectief en duurzaam wijkgericht welzijnswerk. • We ondersteunen via de nieuwe subsidieregeling ‘Sociaal Kapitaal’ laagdrempelige initiatieven die bijdragen aan sociale cohesie, bestaanszekerheid en het welzijn van doelgroepen die bijzondere aandacht nodig hebben.

• Ook in 2026 blijven we via onze ‘Stadsgesprekken’ in gesprek met onze inwoners en partners over wat ons verbindt, wat we voor elkaar kunnen betekenen en hoe we Rijswijk nog socialer kunnen maken. • De Stichting Don Bosco is een begrip in de gemeente Rijswijk. De Stichting zet zich al 72 jaar in voor de jeugd van de gemeente Rijswijk, en Den Haag. Na het opzeggen van de huur door de eigenaren van de oude locatie is gezocht naar een nieuwe locatie voor Don Bosco. Don Bosco zet voor nu de activiteiten, in afwachting van een nieuwe permanente oplossing, tijdelijk voort op het terrein van de Scoutingclub Martin Luther King. In juli 2025 stelde de Raad het gebiedspaspoort Julialaantje / Don Bosco vast. Hiermee is de ruimtelijke procedure om Don Bosco daar te gaan vestigen mogelijk gemaakt. Omdat Don Bosco financieel en organisatorisch niet in staat blijkt te zijn zelf een gebouw te realiseren, is het voornemen dat de gemeente een gebouw realiseert en dat Don Bosco dat gebouw gaat huren. We gaan uit van een budgettair neutrale exploitatie; de kosten van de gemeente kunnen worden gedekt uit de huur die Don Bosco gaat betalen. De kosten van de inrichting van het gebouw komen voor rekening van Don Bosco. De huidige planning ziet op een ingebruikname van het gebouw in de loop van 2027. Preventie en gezondheid • We maken een uitvoeringsagenda gezondheid.

• Vanaf 1 januari 2026 moeten gemeenten werken aan suïcidepreventie. Wij maken een plan om dit te doen. • In 2026 blijven we inzetten op domeinoverstijgende samenwerkingen tussen het medisch en het Sociaal Domein, ook bij de gemeente intern. Daarnaast zetten we in op preventie vanuit het nieuwe Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) waarin plannen zijn opgenomen om onder andere de mentale gezondheid van jongeren te verbeteren. Preventief Jeugdbeleid We voeren het Actieplan Preventief Jeugdbeleid uit door interventies te gebruiken waar nodig. We hebben algemene (basis)voorzieningen voor de jeugdigen en hun ouders die we kunnen inzetten, een universeel preventie aanbod en een selectief preventieaanbod. Als laatste is er nog een klein deel dat valt onder het geïndiceerde preventieaanbod. Dit is bijvoorbeeld Thuisbegeleiding bij gezinnen of Stevig ouderschap. Bij het uitvoeren van het actieplan richten we ons aan de ene kant op het maken van een kwaliteitsslag. We maken beter zichtbaar wat de resultaten zijn van de investeringen die we doen. Aan de andere kant hebben we te maken met een oplopende structurele taakstelling waar

Sociaal Domein 71

de gemeenteraad bij de vaststelling van de begroting 2025 mee heeft ingestemd. We komen met voorstellen om deze taakstelling in te vullen. Inburgering • Vanaf 2026 wordt op de locatie Bordewijk een groot aantal statushouders gehuisvest. Zij krijgen begeleiding via een passend inburgeringstraject, gericht op snelle en blijvende participatie. • Op de AZC-locatie worden kansrijke nieuwkomers begeleid naar werk of maatschappelijke participatie. In samenwerking met het COA wordt de voorinburgering verder vormgegeven. • Op basis van de evaluatie van de uitvoering van de Wet Inburgering wordt in 2026 een nieuwe invulling gegeven aan de participatie-uren voor statushouders, zodat deze beter aansluiten op de behoeften. Nieuwkomers • We ontwikkelen een integrale visie op nieuwkomersbeleid, die opvang, huisvesting en ondersteuning samenbrengt. • We bouwen langdurige opvang in hotels af. We vervangen deze door minder kostbare oplossingen die de zelfredzaamheid en participatie van nieuwkomers vergroten, met name van Oekraïense ontheemden. • We beginnen zo snel mogelijk met de inburgering voor statushouders, met recht op onderwijs voor ieder kind. • We organiseren dit met een programmatische aanpak. Het doel is om onze dienstverlening te optimaliseren, met efficiëntie en effectiviteit als basis.

Beleidsproduct 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wat willen we bereiken? Betere integrale dienstverlening We willen dat de inwoner de ondersteuning als één geheel ervaart. Zowel bij het eerste contact, waarbij het nog niet duidelijk is wat er nodig is, als bij het contact met specialistische teams. Dit doen we onder andere door de samenwerking van professionals in het sociaal domein te verbeteren met het programma Rijswijk samen dichtbij. Dit moet voor de inwoner tot verbeteringen leiden: • Meer duidelijkheid voor de inwoner over waar hij of zij moet zijn. Informatie over ondersteuning die nu verspreid is over verschillende websites is op toegankelijke wijze samengebracht op de website Rijswijk.nl. Voor professionals is er een platform met informatie over het voorzieningenaanbod en de mogelijkheid om informatie uit te wisselen. • Er is een integraal toegangsteam beschikbaar voor problemen en vragen van inwoners. Dit team bestaat uit consulenten en ervaringsdeskundigen die inwoners breed kunnen adviseren en ondersteunen. Dit team probeert ook inwoners te bereiken die niet zelf om hulp vragen bij de gemeente of die via partners zoals de huisarts of school in beeld komen (signaalgericht werken). • Er is sprake van een betere overgang tussen hulp en steun vanuit de Wmo, Jeugdwet, (gezondheids-)zorg, werk en inkomen, etc.

Als het nodig en gewenst is, dan wordt een totaalplan opgesteld en is er één contactpersoon die de inwoner helpt bij de uitvoering van het plan. Er wordt een doorbraak-plan gemaakt als de ondersteuning aan de inwoner vastloopt. Stevig Lokaal Team Het integrale toegangsteam dat we in 2026 invoeren voldoet voor een groot deel aan het richtinggevend kader van de VNG met 13 kenmerken van stevige lokale teams. In deze kenmerken staan alle eisen waaraan lokale teams moeten voldoen om aan te sluiten bij lopende landelijke ontwikkelingen zoals de Hervormingsagenda Jeugd, het Toekomstsscenario kind- en gezinsbescherming, het Integraal Zorgakkoord (IZA), het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), de Participatiewet in balans, etc. Kort samengevat komt het neer op een toegang en lokaal team dat dicht bij de inwoner is, samenwerkt en zelfstandig kan handelen, zodat de inwoner beter geholpen wordt.

Sociaal Domein 72

Centrum voor jeugd en gezin (CJG) versus de integrale toegang Het (vrij toegankelijke) ondersteuningsaanbod bij opvoeden en opgroeien wordt aangeboden op de CJG-locatie. De bestaande voorzieningen in het CJG blijven bereikbaar en beschikbaar voor opvoeders en jeugdigen, zoals de jeugdgezondheidszorg (consultatiebureau), het opvoed-adviespunt en het spreekuur van het kenniscentrum kind en scheiding. Maar de gemeentelijke toegangsfunctie (het Sociaal Wijkteam) gaat in 2026 op in de integrale toegang van de gemeente (zie hierboven). Opvoeders en jeugdigen die informatie en advies willen of niet weten waar zij terecht kunnen met hun vraag, kunnen vanaf 2026 kijken op de website van Rijswijk.nl of contact opnemen met het integrale toegangsteam. Dit kan telefonisch, per mail of via inloopspreekuren op diverse locaties en op afspraak. Wat gaan we daarvoor doen? Voortzetting programma Rijswijk Samen Dichtbij In 2026 werken we verder aan de projecten onder het programma Rijswijk Samen Dichtbij: • Aanpassingen in Rijswijk.nl afronden voor betere informatievoorziening over de ondersteuning van het Sociaal Domein aan de inwoners. • Digitaal platform (incl. sociale kaart) lanceren voor professionals. • Invoering breed toegangsteam (=werktitel) en evaluatie van de nieuwe werkwijze. • Voortzetten van de pilot rond signaalgericht werken met de inzet van een ervaringsdeskundige.

• Invoering van de Aanpak Voorkoming Escalaties (AVE-model). • Voortzetten en evalueren van de pilot Rijswijkse doorbraakaanpak. De projectresultaten van Rijswijk samen dichtbij worden in 2026 geïmplementeerd en geborgd. Doorontwikkeling tot stevig lokaal team Om de nieuwe werkwijze van het integrale toegangsteam beter te laten voldoen aan de kenmerken van een ‘stevig lokaal team’ volgens de VNG-richtlijnen, starten we vanaf 2026 met: • Uitbreiding van spreekuren en inzet ervaringsdeskundigen en consulenten die ‘erop af’ kunnen voor betere bereikbaarheid en meer bereik. • Consulenten die zelf basishulp bieden en de hulp kunnen coördineren (het vroegere maatschappelijk werk). • Netwerkcoördinatie voor betere samenwerking met partners en de sociale basis. • Mandaat bij de uitvoering. Zo kunnen professionals op tijd de juiste ondersteuning geven. • Meer consulenten met expertise op het gebied van zorg en veiligheid. Centrum voor jeugd en gezin (CJG) versus de integrale toegang De partners van het CJG blijven op het gebied van jeugdpreventie hun preventieve ondersteuning dicht bij de scholen en in de wijken aanbieden voor de doelgroep. De toegangsfunctie van het Sociaal Wijkteam, dat onderdeel is van het CJG, naar preventieaanbod en geïndiceerde (jeugd)hulp, voegen we samen met de integrale toegang.

In 2026 besteden we onder andere aandacht aan: • Overdracht van informatie en functionaliteiten van de CJG-website naar de website Rijswijk.nl. • Het integrale toegangsteam de benodigde kennis geven op het gebied van opvoeden en opgroeien. • Het toevoegen van het aanbod van voorzieningen en trainingen voor opvoeders en jeugdigen aan het platform voor professionals in Rijswijk.

Sociaal Domein 73

Beleidsproduct 6.3 Inkomensregelingen Wat willen we bereiken? Inkomen en participatie In Rijswijk willen we dat inwoners die (nog) niet toe zijn aan betaald werk, meedoen in de samenleving op basis van wat ze kunnen. Samen met de inwoner wordt gekeken naar talenten, wensen en mogelijkheden, met nadruk op wat wél kan. Waar nodig ondersteunt de gemeente bij het wegnemen van belemmeringen. Armoede en Schulden De gemeente versterkt de bestaanszekerheid van (kwetsbare) inwoners en pakt armoede aan, met nadruk op kinderarmoede. Huishoudens met inkomens tot 130% van het Wettelijke Sociaal Minimum kunnen gebruikmaken van minimaregelingen. Schuldhulpverlening is op tijd en op maat. We digitaliseren de dossiers. De NVVK-basisdienstverlening vormt de basis voor betrouwbare en toegankelijke ondersteuning. Ook zetten we in op de vermindering van de energielasten door energiebesparende maatregelen te treffen. Wat gaan we daarvoor doen? Inkomen en Participatie • We voeren de maatregelen uit het verbetertraject Participatiewet in balans uit. • Op basis van het klantbeeldonderzoek bekijken we welke hulp mogelijk is voor inwoners die niet onder Maatschappelijke participatie of Werk vallen. • We activeren in 2026 in totaal 75 inwoners met een bijstandsuitkering uit trede 2 en 3 in de vorm van vrijwilligerswerk, een werkervaringsplek of een participatietraject.

Armoede & Schulden • We zetten de pilot ‘bijzondere overheid’ voort. Hiermee ondersteunen we gezinnen met complexe hulpvragen. • We onderzoeken welke vormen van ondersteuning effectief zijn in het doorbreken van generatiearmoede. Ook breiden we in 2026 de samenwerking met het Jeugd Educatiefonds uit en kunnen meer basisscholen in Rijswijk meedoen. • In 2026 blijven we samenwerken met inwoners met kennis door ervaring. Zij adviseren ons via de Ervaringsraad, vroeger de inwonersraad armoedeverlichting, op brede onderwerpen binnen het sociaal domein. • We implementeren de NVVK-basisdienstverlening voor eenduidige en toegankelijke schuldhulpverlening. Op basis van de uitkomsten van het tevredenheidsonderzoek (2025) werken we aan het verbeteren van de kwaliteit van onze dienstverlening. Dit sluit aan bij het team brede toegang dat is gestart in 2025. • We voeren de aanpak Energiearmoede uit. Het belangrijkste onderdeel van deze aanpak is de huisbezoeken van de Energiefixers. Zij helpen mensen om met energiebesparende maatregelen, zoals het aanbrengen van tochtstrips en ledlampen. Daarnaast informeren de Energiefixers woningeigenaren over de ondersteuning vanuit de gemeente voor isolatiemaatregelen.

Beleidsproduct 6.4 WSW en beschut werk Wat willen we bereiken? Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) De WSW is bedoeld voor mensen die door een lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap niet onder normale omstandigheden kunnen werken. In het kader van de WSW begeleidt de

Sociaal Domein 74

gemeente Rijswijk inwoners met een arbeidsbeperking – op grond van de Participatiewet - naar regulier werk dat past bij wat ze kunnen (arbeidsvermogen). Beschut werk Inwoners met een arbeidsbeperking hebben in het algemeen begeleiding of aanpassing van de werkplek nodig. De gemeente Rijswijk vindt het belangrijk om dit mogelijk te maken en hierbij te helpen. Daarom wordt er dienstverlening aangeboden die gericht is op de begeleiding van deze doelgroep of – als het nodig is - het op maat (laten) aanpassen van de werkplek. Wat gaan we daarvoor doen? Wet Sociale Werkvoorzieningen (WSW) In 2026 zijn 64 inwoners met een arbeidsbeperking in dienst van de gemeente Rijswijk. Deze dienstverlening is uitbesteed aan het sociaal werkbedrijf de Binnenbaan B.V. Beschut werk • Ook in 2026 groeit het aantal arbeidsbeperkten met ongeveer 10%. We gaan door met het efficiënter inrichten van onze aanpak op arbeidsbeperkten. Dit doen we door extra inzet van onze eigen jobcoaches. • Vanuit de dienstverlening proberen we meer extra werkplekken te creëren bij reguliere werkgevers. Hierdoor sluiten wij waar mogelijk beter aan bij de wensen en behoefte van deze doelgroep.

Beleidsproduct 6.5 Arbeidsparticipatie Wat willen we bereiken? Gemeente Rijswijk vindt het belangrijk dat inwoners een betaalde baan hebben. Wie nog geen betaald werk heeft, wordt begeleid naar werk dat bij hem of haar past. Mensen die parttime werken kunnen, als het kan, begeleid worden naar een fulltimebaan. Jongeren zonder werk geven wij speciale aandacht. Er wordt rekening gehouden met hun talenten, wensen en kansen. Om inwoners goed en ook op de langere termijn te kunnen helpen, verbetert de gemeente de dienstverlening voortdurend en zorgen we voor een thema-overstijgende aanpak. Tot slot werken we samen met de regio aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt. Wat gaan we daarvoor doen? Rijswijk Werkwijs • In 2026 gaan we door met de aanpak Rijswijk Werkwijs. Hiermee verwachten we 275 inwoners op een betaalde baan te plaatsen. Het uiteindelijke plaatsingscijfer is afhankelijk van de instroom van de doelgroep, complexiteit van de doelgroep en de bemiddelbaarheid van deze doelgroep. • Het project van Werkzoekende naar Parttime wordt uitgevoerd. • Het project van Deel naar Heel wordt uitgevoerd. • In 2026 besteden we extra aandacht aan alleenstaande ouders en jonge statushouders vanuit onze dienstverlening. Jeugdwerkloosheid/ PRO-VSO Aanpak Het wetsvoorstel van school naar duurzaam werk zal naar verwachting in 2026 ingaan.

Het wetsvoorstel heeft als doel de samenwerking en de dienstverlening tussen gemeenten en het onderwijs in de regio te verbeteren voor vroegtijdige schoolverlaters. Wij voeren dit samen met de afdeling onderwijs uit.

Sociaal Domein 75

Regionale samenwerking In de regio werken we aan de lokale uitvoering van het landelijke werkcentrum. Ook maken we een nieuwe regionale agenda voor het arbeidsmarktbeleid. Hierin staan gezamenlijke prioriteiten, werkwijzen en projecten. Deze moeten helpen om onze werkgevers goed te ondersteunen en zoveel mensen aan betaald werk te helpen.

Beleidsproduct 6.6 – 6.91 WMO Wat willen we bereiken? In Rijswijk vinden we het belangrijk dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. Ook als zij ouder worden, psychisch kwetsbaar zijn of een verstandelijke en/of lichamelijke beperking hebben. Wat gaan we daarvoor doen? • We bieden passend zorgaanbod in de vorm van hulpmiddelen, diensten, en woningaanpassingen. We stimuleren de zelfredzaamheid en zelfstandigheid van inwoners die om ondersteuning vragen. De in 2025 gestarte pilots ‘wasservice’, ‘Vitaal Plus Rijswijk’ en ‘deelscootmobielen’ dragen hieraan bij. De effecten van deze beweging monitoren we goed. Dit doen we door de ervaringen, het draagvlak onder inwoners en de effecten te meten. Zo kunnen we deze projecten in 2026 en daarna mogelijk blijvend maken. • We werken eraan om de meldingen bij de Wmo-toegang binnen de wettelijke termijn af te handelen. • In 2026 werken we aan het uitvoeringsplan Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Hierin staan (preventie)maatregelen die we als regio uitvoeren om dak- en thuisloosheid te verminderen, zoals een doelgroepspecifieke aanpak, het verhogen van de uitstroommogelijkheden uit beschermd wonen en de maatschappelijke opvang. • In 2026 blijven we inzetten op samenwerking tussen het medisch en het Sociaal Domein, ook bij de gemeente intern. Zo bevorderen we het langer zelfstandig thuis wonen.

Daarnaast zetten we in op preventie vanuit het nieuwe Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Hierin staan plannen om langer thuis wonen beter mogelijk te maken. • We gaan aan de slag met de aanpak voorkoming escalatie. Hierin staan duidelijke afspraken over wanneer op- en afgeschaald moet worden in de aanpak. Dit doen we om op tijd passende zorg en ondersteuning aan inwoners te kunnen bieden. We werken hierin nauw samen met afdeling Veiligheid. • Ook realiseren we samen met veiligheid een lokale zorg-, en veiligheidskamer. Hierin wordt samen met externen een aanpak afgesproken voor inwoners met ingewikkelde problemen op het gebied van zorg en veiligheid.

Beleidsproduct 6.751 – 6.92 Jeugdhulp Wat willen we bereiken? We willen dat Rijswijkse kinderen veilig en gezond opgroeien tot zelfstandige, verstandige volwassenen. Daarom geven we steun aan jeugdigen en ouders die: • Gericht is op zelfredzaamheid en eigen kracht van de jeugdigen en opvoeders (normaliseren). • Eerst kijkt naar het gezinssysteem van de jeugdigen. • Zo veel mogelijk vanuit de eigen leefomgeving werkt. • Waar het kan, eerst samen (collectief) helpt in plaats van individueel. • Samenwerkt met andere Teams binnen de gemeente. Wat gaan we daarvoor doen? • We starten met het Uitvoeringsprogramma Jeugd Lokaal en brengen in kaart hoe binnen en buiten de gemeente effectiever, efficiënter integraal samengewerkt kan worden.

Sociaal Domein 76

• We onderzoeken hoe de pedagogische basis er lokaal uitziet, of ons aanbod (nog) aansluit bij de behoefte van de inwoner en waar onze kansen liggen om de pedagogische basis te versterken. We werken hierbij samen met de afdelingen Jeugd, Onderwijs en Sport. De pedagogische basis bestaat uit contacten, relaties en voorzieningen die bijdragen aan het opgroeien en opvoeden van kinderen. • We zetten in op het werven van meer pleeggezinnen door onder meer het organiseren van activiteiten in de 'week van de pleegzorg'. Dit is nodig omdat jeugdhulp+ wordt afgebouwd. Ook blijkt uit onderzoek van het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden dat het aantal pleeggezinnen in Haaglanden minder wordt, net als in veel andere regio’s in Nederland. Hierdoor komen kinderen vaker in andere, vaak duurdere, vormen van zorg, zoals gezinshuizen of vormen van residentiële zorg. • In 2026 blijft de inzet van Buurtgezinnen doorgaan. We richten ons op 15 steungezinnen. Dit is de uitvoering van de motie die de gemeenteraad op 8 juli 2025 heeft aangenomen. • De raad heeft op 19 juni 2025 de regionale inkoopstrategie Jeugdhulp 2027 vastgesteld. De nieuwe inkoopstrategie leidt tot nieuwe contract-afspraken met jeugdhulpaanbieders per 1 januari 2027. In 2026 ronden we het traject van contractering af.

Het doel is om de kwaliteit van zorg te waarborgen en te vernieuwen, de beschikbare middelen efficiënt te gebruiken (kostenbeheersing) en de sturing op de jeugdhulp te versterken. • Het hele jaar door hebben we aandacht voor femicide en willen we het taboe rondom huiselijk geweld doorbreken en bespreekbaar maken. Ook vertellen we onze inwoners waar zij terecht kunnen voor hulp bij vermoedens van of wanneer zij slachtoffer zijn van huiselijk geweld. Tijdens de campagne van Orange the World organiseren we mogelijk een tentoonstelling, presenteren een film en organiseren we bijeenkomsten met inwoners. • Uit de resultaten van de afgeronde pilot POHJ blijkt de functie voor de samenwerking met de huisartsen van meerwaarde te zijn. We zetten deze samenwerking vanaf 2026 blijvend voort. • In 2026 werken we nog meer samen met het onderwijs. We zoeken meer verbinding tussen Schoolmaatschappelijk Werk, de Consulenten Zorg en Onderwijs en andere ondersteunende functies in het onderwijs. Het doel is om snel en zo mogelijk preventief ondersteuning te bieden aan jeugdigen die dat nodig hebben. Zo voorkomen we de inzet van geïndiceerde jeugdhulp. Hiervoor werken we samen met de afdeling Jeugd en Onderwijs. • In 2026 gaan we door met de stappen die we in 2024 hebben gezet om de kosten van jeugdhulp beter onder controle te houden.

Daarbij zetten we nog scherper in op normaliseren, kiezen we eerder voor een collectieve aanpak boven een individuele en richten we ons op het gezin van de jeugdige. De extra besparing die het Rijk verwacht, hebben we in onze begroting gezet. Om deze besparing te bereiken, moeten we eerst investeren en dus kosten maken die nog niet in deze begroting zijn verwerkt. In 2026 maken we een plan voor de investering die nodig is om deze besparing te realiseren en tegelijkertijd de zorg voor onze jeugdigen te verbeteren. Daarbij werken we samen, kijken we naar alle levensgebieden en sluiten we aan op de brede generalistische basis en de ontwikkeling van een Stevig Lokaal Team.

Sociaal Domein 77

Volksgezondheid en Milieu Ambitie Visie Dit programma zorgt voor een leefomgeving die duurzaam is en veilig en prettig is om in te wonen. We maken Rijswijk een plek waar je nu en later fijn en gezond kunt wonen, werken, leven en ontspannen. Een stad die schoon, groen en veilig is, en waar belangrijke dingen zoals bodem, water, lucht, natuur, geur, geluid en veiligheid goed worden beschermd. Samenvatting We voeren onze taken uit volgens vastgesteld beleid, beheerplannen en een meerjareninvesteringsprogramma. Dit programma bevat ook investeringen voor de voorbereiding en uitvoering van grote herinrichtingen. Zo werken we met een langetermijnplan voor investeringen. Hierdoor kunnen we projecten beter en sneller uitvoeren, weten we wanneer iets moet worden vernieuwd of vervangen, en houden we de kosten goed onder controle. Programma 2, 5, 7 en 8 horen hier allemaal bij en zorgen samen voor goed beheer van de openbare ruimte. Indicatoren Indicatoren Hoeveelheid huishoudelijk restafval in kg Scheidingspercentage % huishoudelijk afval

Realisatie 2024

2025

2026

2027

2028

2029

220.2

218

215

210

210

210

43.4

44

45

45

45

45

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Volksgezondheid en milieu 7.1 Volksgezondheid Saldo 7.2 Riolering Saldo 7.3 Afval Saldo 7.4 Milieubeheer Saldo 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Volksgezondheid en milieu

2024 3.359 374 -2.986 4.942 6.080 1.138 10.568 12.680 2.113 3.033 1.458 -1.575 96 186 90 21.998 20.778

Begroting na wijziging 2025 3.525 427 -3.097 3.992 6.051 2.059 10.766 13.130 2.364 2.073 25 -2.048 13 134 121 20.369 19.768

2026 3.302 225 -3.077 4.594 6.423 1.829 11.070 12.889 1.819 1.985 20 -1.965 232 134 -97 21.183 19.691

2027 3.079 1 -3.077 4.046 6.417 2.370 11.552 13.553 2.002 2.023 18 -2.005 232 134 -97 21.674 20.998

2028 3.082 1 -3.080 4.055 6.596 2.541 11.911 13.907 1.997 2.044 15 -2.029 232 134 -97 21.322 20.654

2029 3.073 1 -3.072 4.058 6.596 2.537 12.246 14.251 2.005 2.065 15 -2.050 232 134 -97 21.674 20.998

-1.220

-601

-1.492

-808

-669

-676

Realisatie

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Volksgezondheid en Milieu 78

Toelichting op de afwijkingen Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000) Volksgezondheid en Milieu 7.1 Volksgezondheid In 2025 lopen onderdelen van de SPUK GALA (o.a. Leefomgeving, aanpak obesitas) af, waardoor er in 2026 minder lasten zijn begroot. Deze wijziging lijdt ook tot lagere baten en is derhalve budgetneutraal. 7.2 Riolering Verhoging opbrengsten rioolheffing (met name door areaaluitbreiding). De afschrijving van de riolering is geactualiseerd. Dit levert een verschil op van 0,5 miljoen euro. 7.3 Afval In 2026 is er sprake van een verhoging van de kosten voor Avalex (DVO). Dit verschil wordt veroorzaakt door de doorbelastingen. De toelichting daarover is beschreven bij beleidsproduct 0.4 Overhead onder de personele lasten. Verlaging van de baten vanuit de afvalstoffenheffing heeft betrekking op lagere toerekening van de kosten aan de afvalfstoffenheffing. 7.4 Milieubeheer In 2025 hoger budget door inrichting milieuzone. De kosten nemen af in 2026. Milieuzone bromfietsen in 2024 is er een budget van 70k doorgeschoven naar 2025, welke in 2026 niet begroot is. Dit verschil wordt veroorzaakt door de doorbelastingen. De toelichting daarover is beschreven bij beleidsproduct 0.4 Overhead onder de personele lasten. 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Dit verschil wordt veroorzaakt door de doorbelastingen.

De toelichting daarover is beschreven bij beleidsproduct 0.4 Overhead onder de personele lasten.

Lasten

Baten

145

-145

405 -540 -874 598 -241 230 70 -298

-214

Beleidsproduct 7.1 Volksgezondheid Wat willen we bereiken? Dierenwelzijn We willen een gemeente blijven waar honden welkom zijn en waar goede voorzieningen voor honden zijn. We vragen inwoners ook om hun kat te laten chippen. Zo kunnen we vermiste katten sneller terugvinden en beter helpen. We vinden het belangrijk dat mensen weten hoe ze goed voor dieren kunnen zorgen. Daarom geven we informatie over dierenwelzijn. We werken graag samen met andere gemeenten. Door kennis en ervaringen te delen, kunnen we elkaar helpen. Ook praten we met buurgemeenten over de vraag of zij willen bijdragen aan dierenorganisaties in onze regio. Volksgezondheidszorg Ons belangrijkste doel is dat alle mensen in Rijswijk langer gezond blijven leven. We willen de gezondheid van iedereen verbeteren en zorgen dat de verschillen in gezondheid kleiner worden. Ons doel voor 2040 is een gezonde generatie die sterk en gezond opgroeit, leeft, werkt en woont in een gezonde omgeving. Daarbij is er ook veel aandacht voor een goede sociale omgeving. Wat gaan we daarvoor doen? Dierenwelzijn • We voeren het plan voor het beheer van ganzen uit en werken volgens het Hondenbeleid van 2020. Hierin staan regels voor honden in Rijswijk over aanlijnen, losloopgebieden, opruimplicht en verboden gebieden. • In juni, de landelijke actiemaand, werken we samen met dierenkliniek Eisenhower.

In deze maand kunnen inwoners hun kat laten chippen tegen een lagere prijs. • We gebruiken verschillende manieren om mensen bewust te maken van het welzijn van dieren, zoals informatie op onze website, social media en in lokale media. We doen ook actief

Volksgezondheid en Milieu 79

mee aan het landelijke kennisplatform Diervizier, waar gemeenten ervaringen en kennis over dierenwelzijn delen. • Verder praten we met onze buurgemeenten over een bijdrage aan dierenorganisaties in de regio, zodat deze organisaties kunnen blijven bestaan. Volksgezondheidszorg • In 2026 maken we een uitvoeringsplan voor gezondheid. Hierin werken we de doelen uit van het beleid op dit gebied. • Vanaf 1 januari 2026 moeten gemeenten zich inzetten voor het voorkomen van zelfdoding. Wij maken een plan hoe we dit gaan aanpakken. • In 2026 blijven we ons inzetten voor samenwerking tussen de medische en sociale sector, en ook voor interne samenwerking. We zetten ook in op preventie via het nieuwe Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Dit akkoord bevat plannen om onder andere de mentale gezondheid van jongeren te verbeteren. • De gemeente Rijswijk doet mee aan het programma Jongeren op Gezond Gewicht. • Voor de gezondheid van kinderen voert de jeugdgezondheidszorg (JGZ) naast de verplichte taken ook het Programma op Maat uit.

Beleidsproduct 7.2 Riolering Wat willen we bereiken? We willen de kwaliteit van het gemeentelijke riool beter maken, zorgen dat het goed blijft en dat de kosten beheersbaar blijven. Ook willen we voorkomen dat er te veel schoon hemelwater in het riool komt. We willen een openbare ruimte waar genoeg plek is voor water en waar water in de grond kan trekken. Bij grote herinrichtingsprojecten combineren we dit met andere werkzaamheden. Wat gaan we daarvoor doen? • We voeren het Riolerings- en Waterplan Rijswijk uit, dat geldt van 2021 tot en met 2025. In dit plan staat hoe wij zorgen voor afvalwater, regenwater, grondwater en oppervlaktewater. Het plan legt ook uit waarom we rioolheffing vragen. In 2026 maken we een nieuw plan volgens de Omgevingswet. Dit plan heet Programma Water, Klimaat en Riolering en geldt voor 8 jaar. Na 4 jaar bekijken we hoe het gaat en passen het plan eventueel aan. • Op basis van inspecties plannen we reparaties en vervangingen. Ook maken we aparte riolen voor regenwater om wateroverlast door het veranderende klimaat te voorkomen. We zorgen dat regenwater apart wordt afgevoerd, zodat het extra afvalwater van nieuwe woningen wordt gecompenseerd. • We vervangen het riool voor vuil water aan de Visseringlaan en maken het riool voor regenwater groter aan de Volmerlaan, Visseringlaan, Kesslerpark en Lange Kleiweg.

Ook vernieuwen we het riool in de wijk Cromvliet met een speciale laag (relinen). Verder pakken we het riool onder de Hoornbrug en de ing. H.H. van Kollaan aan. Bij de Hoornbrug is er vaak wateroverlast. Daarom leggen we een groter regenwaterriool aan en richten we de openbare ruimte opnieuw in. • We gaan ook onderzoeken hoeveel ander water er in het riool komt in het Havenkwartier en hoe we dit zo veel mogelijk kunnen verminderen. • Waterkwaliteit is belangrijk voor de gezondheid van mensen en de natuur. Daarom blijven we zoeken naar verkeerde aansluitingen op het regenwaterriool, zodat deze goed worden aangesloten.

Beleidsproduct 7.3 Afval Wat willen we bereiken? De invoering van nascheiding is bijna klaar. In het eerste kwartaal van 2026 gebruiken alle wijken deze manier van afval inzamelen. Iedereen krijgt dezelfde service, maar er is wel een verschil tussen hoogbouw en laagbouw. Mensen in hoogbouw maken gebruik van collectieve voorzieningen voor het afval dat aan huis wordt opgehaald. Mensen in laagbouw maken gebruik van een collectieve voorziening voor restafval en pmd en hebben minicontainers voor gft en papier/karton. Andere

Volksgezondheid en Milieu 80

soorten afval en grondstoffen, zoals glas en textiel, kunnen mensen in de wijk kwijt of naar een milieustraat brengen. Er zijn nog een paar maatregelen nodig om mensen afval beter te laten scheiden, vooral bij gft en papier/karton. Het afgelopen jaar is het probleem met het illegaal dumpen van afval erger geworden. Ook bieden inwoners veel meer grofvuil aan op afspraak. Dit zorgt voor problemen in onze stad. Toch willen we dat iedereen in een schone en veilige omgeving kan wonen. In 2026 en de komende jaren zien we duidelijker wat de resultaten zijn van het afval scheiden. Gemiddeld gooien inwoners nu 220 kilo restafval per jaar weg. Dat is veel meer dan de landelijke richtlijn van 100 kilo per jaar per persoon . Wat gaan we daarvoor doen? In 2026 voeren we de volgende maatregelen verder uit: • We gaan aan de slag met het actieplan Rijswijk Schoon 2.0. • Bij hoogbouw starten we een campagne om bewoners te laten zien wat verkeerd afval in de gft-container doet. Dit helpt om afval beter te scheiden. We doen dit niet alleen door het geven van informatie, maar ook door andere voorzieningen en controle op vervuilde containers. • We blijven keukenemmertjes gratis geven aan bewoners die dat willen. • Bij hoogbouw wordt oud papier en karton opgehaald in opdracht van de gemeente, en niet meer via verschillende commerciële bedrijven. • We maken meer glasinzamelpunten volgens het witte-vlekkenplan.

• We zorgen dat mensen eerst denken aan kringloopwinkels of andere partijen als ze grof afval willen wegbrengen. Bijvoorbeeld met een melding bij het maken van een afspraak voor grof afval: ‘Denkt u ook aan de kringloop?’. Dit moet nog verder uitgewerkt worden. • Omdat het belangrijk is om minder restafval te hebben en de kosten laag te houden, onderzoeken we of een beloning mensen kan stimuleren om beter te scheiden.

Beleidsproduct 7.4 Milieubeheer Rijswijk groeit. We willen dat inwoners en bezoekers kunnen wonen, werken en verblijven in een omgeving die gezond, klimaatbestendig, veilig en duurzaam is. Dit staat ook in onze Omgevingsvisie en past bij de nieuwe Omgevingswet. Daarom letten we bij nieuwe plannen goed op het milieu. Bijvoorbeeld op schone lucht, minder geluidoverlast, een schone bodem, veilige situaties en minder geurhinder. We werken hierbij samen met de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH), GGD Haaglanden en de Veiligheidsregio Haaglanden. Het verkeer in Rijswijk zorgt nog steeds voor veel lawaai en vervuilde lucht. Vooral de luchtkwaliteit moet beter worden. We nemen stappen om dit te verbeteren. Sinds kort heeft de gemeente meer taken op het gebied van bodemkwaliteit. De Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) voert dit uit. Zo kunnen we beter zorgen voor een gezonde bodem, maar het kost ook meer geld. De komende jaren gebruiken we deze extra mogelijkheden om beter aan te sluiten bij wat er lokaal nodig is. Bijvoorbeeld duurzame en klimaatvriendelijke bouw en een gezonde bodem als basis voor een fijne stad om in te leven. We investeren in klimaatmaatregelen die nu en later zorgen voor minder hitte, droge voeten, het opnemen van regenwater en het laten zakken van regenwater in de grond. Rijswijk moet veel nieuwe gebouwen maken.

Door vroeg rekening te houden met het milieu, bouwen we aan een gezonde en toekomstbestendige stad. Wat willen we bereiken? • We willen een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving voor inwoners, bezoekers en ondernemers.

Volksgezondheid en Milieu 81

• In lijn met de Omgevingsvisie Rijswijk en de uitgangspunten van de Omgevingswet kijken we bij ruimtelijke plannen naar alle milieuaspecten samen en zorgen we voor goede milieukwaliteit. • We verbeteren de kwaliteit van lucht, geluid en bodem door minder verkeerslawaai en schonere lucht. • We helpen mee om het doel van het Schone Lucht Akkoord te halen: 50% minder gezondheidsproblemen in 2030 vergeleken met 2016. • We behouden en versterken de bodemkwaliteit voor veilig en duurzaam gebruik. • Integrale benadering van milieuthema’s en gezondheid in lijn met de Omgevingsvisie Rijswijk en de Omgevingswet. • We voeren de Rijswijkse Adaptatiestrategie en Aanpak voor Klimaatverandering (RAAK, raadsbesluit 29-6-2023, RB 23.048) uit. Dit is onze aanpak voor de periode 2023-2030. Wat gaan we daarvoor doen? Milieu • We werken verder aan het bijwerken van het Actieplan luchtkwaliteit; • We stellen beleidsregels op voor geluid; • We maken regels voor geluid.

We zorgen dat de onderwerpen geluid, bodem, geur en veiligheid goed passen in het programma gezondheid en milieu, volgens de Omgevingsvisie Rijswijk; • We onderzoeken de mogelijkheid voor een zero emissiezone (zone zonder uitstoot) voor vrachten bestelauto’s; • We voeren het actieplan geluid en het saneringsprogramma wegverkeerslawaai uit, met bronmaatregelen zoals stille wegdekverharding geïntegreerd in het wegen onderhoudsprogramma; • We voeren de afspraken uit van het Schone Lucht Akkoord (SLA); • Samen met de regio werken we aan het plan van de GGD, zoals het opstellen van een programma voor schoon en emissieloos bouwen; • We onderzoeken samen in de regio of we een netwerk voor luchtmetingen kunnen maken; • We organiseren campagnes om mensen bewust te maken van houtstook; • We nemen milieuregels op in het omgevingsplan; • We starten een inruilregeling voor brom- en snorfietsen met een verbrandingsmotor; • We beginnen met het vaststellen, registreren en volgen van de basisgeluidemissie (bge) voor wegverkeer, zoals verplicht gesteld in de Omgevingswet; • We houden de explosievenkaart bij zodat gebiedsontwikkeling veilig kan gebeuren.

Klimaat 1. Klimaatrisico’s in kaart brengen: Met de nieuwe Klimaatatlas van Rijswijk doen we weer klimaatstresstesten. Zo zien we de actuele risico’s. We doen deze stresstesten elke 6 jaar. De vorige keer keken we vooral naar wateroverlast en hitte. Nu richten we ons vooral op droogte. 2. Risicodialogen voeren: We praten met onze inwoners en regionale partners over mogelijke klimaatproblemen in de toekomst. Dat doen we aan de hand van onze klimaatanalyses. Ook zetten we de bestaande samenwerking door, genaamd Focusaanpak (met lokale corporaties en het Hoogheemraadschap van Delfland). Als onderdeel van deze samenwerking, verkennen we ook een digitale tool waarin we klimaatrisico's kunnen weergeven. Ook onderzoeken we een puntensysteem om per gebied of wijk klimaatproblemen aan te pakken, bijvoorbeeld bij nieuwe gebouwen of als bestaande gebouwen worden verbeterd. 3. Uitvoeringsstrategie vaststellen en herijken: We voeren het amendement “kosten van een klimaatbestendig Rijswijk in beeld” (van 27 juni 2023) uit. 4. Meekoppelkansen gebruiken: We zoeken naar mogelijkheden om klimaatmaatregelen te combineren met andere taken, zoals het warmteprogramma, het duurzamer maken van gemeentelijke gebouwen, het opknappen van schoolgebouwen en het verbeteren van de openbare ruimte. 5. Stimuleren en faciliteren: We gaan ook in 2026 door met Steenbreek Rijswijk.

We blijven inwoners, ondernemers en scholen informeren over het belang van groen en water. Ook moedigen we aan om het convenant Bouw adaptief en de Landelijke Maatlat te gebruiken bij alle ruimtelijke projecten .De gemeente helpt hierbij. We gebruiken de samenwerking met het

Volksgezondheid en Milieu 82

Hoogheemraadschap van Delfland ook in 2026 om lokale stakeholders zoals woningcorporaties te betrekken bij de toepassing van deze afspraken. Tot slot zetten wij het samenwerkingstraject met de regio Delfland voort. Er is een integraal team van experts samengesteld om regionale en lokale doelen te formuleren voor klimaatvriendelijke openbare ruimtes. Dit project gaat in 2026 verder. 6. Reguleren en borgen: We maken regels die zorgen voor een fijne en klimaatveilige leefomgeving in Rijswijk. Bijvoorbeeld de Verordening afvoer hemelwater, waarbij nieuwe gebouwen hun regenwater op eigen terrein moeten opslaan (besloten op 22 september 2022). Onze doelen uit de RAAK-strategie staan in plannen zoals het Warmteprogramma en het omgevingsplan. We maken regels voor ruimtelijke ontwikkeling, zodat klimaatmaatregelen vanaf het begin worden meegenomen. Bijvoorbeeld een Programma van Eisen voor klimaatvriendelijk bouwen en het inrichten van de openbare ruimte. 7. Handelen bij calamiteiten: In 2025 maakten we ons eerste Lokaal Hitteplan. Dit plan bekijken we elk jaar en passen we in 2026 aan als dat nodig is. Er komen voorlopig geen nieuwe plannen voor andere noodsituaties, zoals wateroverlast of droogte. Dit komt doordat het budget daarvoor is verminderd.

Beleidsproduct 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Wat willen we bereiken? Rijswijk heeft drie begraafplaatsen: Oud Rijswijk aan de Sir Winston Churchilllaan, Eikelenburg aan de Eikelenburglaan (hier is ook een crematorium) en Heilige Bonifatius aan de Van Vredenburchweg. De eerste twee begraafplaatsen zijn eigendom van de gemeente. Het beheer en onderhoud daarvan doet uitvaartorganisatie DELA. De derde begraafplaats wordt beheerd en onderhouden door de Rooms Katholieke Kerk. Wat gaan we daarvoor doen? • We zorgen voor genoeg ruimte om mensen te begraven. • We houden goede administratie bij en zorgen dat contracten op tijd worden verlengd.

Volksgezondheid en Milieu 83

Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Ambitie Visie Door het beheren en ontwikkelen van de omgeving waar we wonen en werken (fysieke leefomgeving) dragen we bij aan de brede welvaart in Rijswijk. Samenvatting 8.1 Ruimte en leefomgeving We willen dat Rijswijk een fijne stad is om te wonen en te werken, voor iedereen. Dat is niet eenvoudig, omdat er weinig ruimte in de stad is. We maken ruimte voor de groei van de stad, maar zorgen er tegelijk voor dat dit in balans is met de kwaliteit van leefomgeving. Dit doen we door: • We zorgen dat we voldoen aan de wettelijke verplichtingen van de Omgevingswet en besluiten van de gemeenteraad volgens de beleidscyclus en de hulpmiddelen uit de Omgevingswet. • Onze doelen voor groen en biodiversiteit (veel verschillende planten en dieren) laten we beter terugkomen in beleid, beheer, regels en projecten. • We werken samen met onze regionale partners aan problemen die over de grenzen van Rijswijk heen gaan. • Met het programma Stadsontwikkeling ontwikkelen we hulpmiddelen en processen die helpen om samen besluiten te nemen op basis van data (gegevens). 8.2 Grondexploitaties (niet bedrijventerreinen) Als er gemeentelijke grond vrij is of vrijkomt, bedenken we nieuwe plannen en voeren die uit.

We regelen dit administratief met grondexploitaties en zorgen ervoor dat we onze doelen op een goede en financieel verantwoorde manier halen, met aandacht voor de omgeving. 8.3 Wonen en bouwen We zorgen dat er genoeg en passende woningen zijn voor iedereen. We voeren de Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) en de Wet goed verhuurderschap (Wgv) uit. We bouwen nieuwe huizen omdat er veel vraag is, en we maken bestaande huizen duurzamer zodat ze ook in de toekomst goed blijven. Dit doen we door: • We maken een plan voor de nieuwe taken van de Wvrv en Wgv. We passen het woonbeleid aan in het Programma Volkshuisvesting. We zorgen ervoor dat er genoeg passende woningen zijn voor alle mensen die nu in Rijswijk wonen en voor nieuwe inwoners. • We werken verder aan de Stadsas met vier grote gebiedsontwikkelingen: Bogaard stadscentrum, Kessler Park, Havenkwartier en Te Werve Oost. • We gaan ook door met de ontwikkeling van RijswijkBuiten. • Daarnaast werken we aan verschillende kleinere projecten op verschillende plekken in de stad. • We zorgen dat alle huizen in 2050 geen aardgas meer gebruiken.

84

Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing

Indicatoren Indicatoren

Realisatie Streefwaarde 2024 2025 2026 2027 2028 2029 31,4 (902) 23,7 (697) 40,7 (1.250) 50,5 (1.634) 51,9 (1.771) 36,5 (1.178)

Oplevering nieuwe woningen per 1000, tussen haakjes totaal aantal opgeleverde woningen VERPLICHT % (zelfstandige) sociale huurwoningen in bezit van een toegelaten instelling (corporatie) als aandeel van de totale woningvoorraad; tussen haakjes huidige prognose % geprogrammeerde (zelfstandige) sociale huurwoningen in bezit van een toegelaten instelling als aandeel van het totale woningbouwprogramma* Aantal toegevoegde tijdelijke wooneenheden (flexwoningen) aantal gasloze/Nul op de meter (NoM) woningen (jaarlijks toegevoegde aantal) % hernieuwbare elektriciteit VERPLICHT Gemiddelde WOZ waarde (duizend euro) VERPLICHT Ontwikkelkaders / gebiedspaspoorten en wijzigingen omgevingsplan / BOPA's Demografische druk**

30,5

30 (29,8)

30 (28,7)

30 (27,9)

30 (26,5)

30 (25,6)

3,1

0

0

51,5

24,5

13,8

336

0

400

0

0

0

902

697

1,25

1.634

1.771

1.178

13%

15%

17%

19%

21%

23%

heffingen

heffingen 2/8

heffingen

heffingen 4/5

heffingen

heffingen 5/8

heffingen

heffingen 3/8

heffingen

heffingen 3/8

heffingen

3/8

heffingen

* Oplevering per duizend bestaande woningen maakt vergelijking met andere gemeenten mogelijk ** Verhouding van het aantal jongeren en ouderen ten opzichte van de categorie 20 tot 64

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing 8.1 Ruimte en leefomgeving Saldo 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Saldo 8.3 Wonen en bouwen Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Realisatie

Begroting na wijziging

2024

2025

2026

2027

2028

2029

3.115 3.369 254 6.218 8.729 2.511 4.415 360 -4.055 13.749 12.459

1.511 -1.511 23.892 24.071 180 14.623 13.346 -1.277 40.026 37.417

2.140 -2.140 35.070 34.982 -88 16.768 12.173 -4.595 53.978 47.155

2.134 -2.134 23.116 22.987 -128 21.108 19.069 -2.038 49.328 45.392

2.131 -2.131 28.391 28.163 -228 18.775 16.751 -2.024 49.297 44.914

2.131 -2.131 28.391 28.163 -228 18.806 17.229 -1.577 49.328 45.392

-1.290

-2.608

-6.823

-4.301

-4.383

-3.937

85

Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing

Toelichting op de afwijkingen Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000) Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing 8.1 Ruimte en leefomgeving Het budget van de externe adviezen is voor 2026 verhoogd, omdat er meer extern advies nodig is m.b.t. de gebiedsontwikkelingen. Een deel van het budget van de omgevingsplan valt weg in 2026. Hierdoor is het budget van de omgevingsplan in 2026 lager. Dit verschil wordt veroorzaakt door de doorbelastingen. De toelichting daarover is beschreven bij beleidsproduct 0.4 Overhead onder de personele lasten. 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) De toelichting op dit taakveld is opgenomen in de paragraaf RijswijkBuiten 8.3 Wonen en bouwen De lasten bij de gebiedsontwikkelingen zijn hoger door deels herziening in de nieuwe MPG en de voortgang in de projecten. De baten bij de gebiedsontwikkelingen zijn lager door deels herziening in de nieuwe MPG en de verwachte bijdrage van de ontwikkelaars. In 2025 was de verkoop van vastgoed begroot, waardoor de begrote baten in 2025 hoger waren dan in 2026. Lasten implementatie Omgevingswet zijn hoger door overheveling budget naar 2026. Dit verschil wordt veroorzaakt door de doorbelastingen. De toelichting daarover is beschreven bij beleidsproduct 0.4 Overhead onder de personele lasten.

Lasten

Baten

-186 179 -498

-1.069 -486 -800 -115 -819

Beleidsproduct 8.1 Ruimte en leefomgeving Wat willen we bereiken? Borging Omgevingswet We zorgen dat we in 2032 aan alle wettelijke eisen en aan de besluiten van de raad voldoen. Dit zorgt voor betere samenwerking, duidelijke keuzes en betere dienstverlening. Zo blijft het ruimtelijk beleid duidelijk en goed uitvoerbaar. We helpen zo mee aan een veilige, gezonde leefomgeving en een goede kwaliteit van de omgeving. Programma Stadsontwikkeling Met het Programma Stadsontwikkeling houden we controle over de groei van Rijswijk. We laten zien hoe het met de stad gaat en waar problemen zijn of kunnen komen. Op basis daarvan doen we gerichte voorstellen om de kwaliteit van de stad beter te maken. We kijken naar verschillende onderwerpen samen, zodat alles goed bij elkaar past. Zo helpen we de gemeenteraad om goede en samenhangende keuzes te maken over de ontwikkeling van de stad. Groenbeleid en biodiversiteit We maken het groen beter en zorgen voor meer verschillende planten en dieren. We zorgen dat woon- en werkplekken goed passen bij de natuur. We doen dit volgens onze doelen, die we vastleggen in regels, plannen en projecten. We werken daarbij goed samen met groene maatschappelijke organisaties. Zo zorgen we voor een gezonde en fijne leefomgeving voor mensen en dieren, nu en later.

Regionale samenwerking We werken samen met andere gemeenten omdat sommige doelen verder gaan dan onze eigen gemeente. Bijvoorbeeld meer groen, genoeg woningen, betere bereikbaarheid, economische groei en duurzaamheid. Door samen te werken besparen we kosten, doen we het werk sneller en hebben we genoeg mensen om deze grote en moeilijke maatschappelijke opgaven uit te voeren.

86

Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing

Wat gaan we daarvoor doen? Borging Omgevingswet Om te voldoen aan de regels van de Omgevingswet en aan de besluiten van de raad, hebben we extra geld nodig. De wet vraagt dat we blijven leren, ons beleid steeds aanpassen en bijhouden. Dit doen we volgens de beleidscyclus en de kerninstrumenten van de Omgevingswet. • We stellen een coördinator Omgevingswet aan. Deze persoon bewaakt de samenhang tussen de beleidsinstrumenten, signaleert knelpunten en zorgt dat de wet goed wordt uitgevoerd door bestuur en medewerkers. • Na de gemeenteraadsverkiezingen en de komst van het nieuwe bestuur in 2026, gaan we de omgevingsvisie opnieuw bekijken. Deze nieuwe visie wordt in 2027 vastgesteld, zoals beloofd in de huidige visie. • We werken de omgevingsprogramma’s uit die in de huidige omgevingsvisie staan. Op basis van een motie voegen we daar het programma Riolering, Water en Klimaat aan toe. Voor het goed uitwerken van alle programma’s is extra personeel nodig bij team Milieu. Daarom breiden we dit team uit. • De basisregeling voor het Omgevingsplan wordt waarschijnlijk eind 2025 of begin 2026 vastgesteld. Daarna werken we tot 2032 aan het verplichte omgevingsplan voor het hele gebied. We doen dit stap voor stap per gebied.

Net zoals vroeger bij het maken van bestemmingsplannen, gebruiken we voor het voorbereiden van veranderingen aan het omgevingsplan de kennis van stedenbouwkundige en juridische adviesbureaus. • We maken concrete ontwikkelingen mogelijk via de omgevingsvergunning. We zorgen dat overleg over de aanvragen zoveel mogelijk vooraf gebeurt, zodat de behandeling snel en goed verloopt. Belangrijke onderdelen hiervoor zijn het Rijswijks Initiatieven Overleg (RIO), de omgevingstafels en het gebiedspaspoort. Vergunningaanvragen gaan via het Omgevingsloket. • Voor een makkelijke en duidelijke aanvraag bij het Omgevingsloket zijn goede regels belangrijk. Daarom nemen we een regelanalist aan. Deze persoon stelt de regels op en zorgt dat ze steeds up-to-date zijn. Zo helpen we mensen beter. De regelanalist helpt ook bij het uitwerken van het omgevingsplan per gebied. • Om een omgevingsvergunning goed te kunnen toetsen aan de redelijke eisen van welstand, wordt in 2026 een nieuwe Nota Omgevingskwaliteit geschreven. We letten daarbij ook op de beeldkwaliteit van Oud Rijswijk. • De open normen uit het omgevingsplan vragen om extra kennis en duidelijk beleid over hoe we deze normen controleren. Daarom hebben we meer mensen nodig bij team Toezicht en Handhaving voor het maken van beleid. • Vanuit het programma Stadsontwikkeling maken we een hulpmiddel waarmee we de ontwikkelingen in Rijswijk goed kunnen volgen.

Dit helpt ons om het beleid te beoordelen en aan te passen. Programma Stadsontwikkeling Met het Programma Stadsontwikkeling hebben we onderzocht welke problemen er komen door de groei van de stad. Uit onderzoek bleek bijvoorbeeld dat er een tekort aan voorzieningen zou kunnen ontstaan. Daarom zijn we begonnen met het project Voorzieningenniveau. Hiermee zorgen we dat er genoeg voorzieningen blijven. Het onderzoek naar de problemen door de groei was een eenmalige actie. De manier van werken met data en een gezamenlijke aanpak gebruiken we voortaan als vaste werkwijze. Zo houden we steeds goed zicht op hoe het met de stad gaat en hoe ze verandert. Dit helpt de raad om goede beslissingen te nemen en zorgt dat we voldoen aan de regels van de Omgevingswet. Onder het Programma Stadsontwikkeling: • Maken we een omgevingsmonitor. Daarmee: ◦ Voldoen we aan de wettelijke monitoringseisen van verplichte omgevingsprogramma’s; ◦ Krijgen we inzicht in hoeverre de doelen uit de omgevingsvisie worden behaald; ◦ Brengen we knelpunten die ontstaan bij de ontwikkeling van de stad tijdig in zicht. • Ontwikkelen we een manier waarop we de raad integraal kunnen adviseren over benodigde acties en de effectiviteit daarvan ten aanzien van de beleidsdoelen; • Verbeteren we het integraal werken; • Zorgen we dat regionale en lokale beleidsdoelen beter bij elkaar passen.