Programmabegroting 2025-2028

• We zetten in op het handhaven van de Leerplichtwet om voortijdig schoolverlaten of schooluitval tot een minimum te beperken. Het terugbrengen van het aantal thuiszitters staat hoog op de agenda. • Bij jeugdigen tot 23 jaar die niet meer vallen onder de Leerplichtwet wordt ingezet op dat zo veel mogelijk jeugdigen een startkwalificatie behalen. Extra aandacht wordt besteed aan de begeleiding van jeugdigen in kwetsbare positie. Dit zijn jeugdigen uit het Praktijkonderwijs, het voortgezet speciaal onderwijs, de basisberoepsgerichte leerweg van het vmbo en de entreeopleidingen (mboniveau 1). • Per augustus 2025 zal naar verwachting de “Wet van School naar Duurzaam Werk” in werking treden. Het doel van deze wet is de begeleiding te verbeteren bij de overgang van school naar werk van jongeren met een mogelijke afstand tot de arbeidsmarkt en van voortijdig schoolverlaters. Hiermee moet er meer samenhang komen tussen de aanpak van de voortijdig schoolverlaters en de aanpak van jeugdwerkloosheid. Dit vraagt onder andere om het opstellen van een nieuw regionaal plan voor samenwerking en maatregelen tegen voortijdig schoolverlaten en voor de overgang van school naar werk. Ook de integrale aanpak in onze eigen organisatie moet bijdragen aan een succesvolle invoering van de Wet.

Leerlingenvervoer Ouders van leerlingen die niet zelfstandig naar school kunnen reizen, bijvoorbeeld vanwege een handicap of omdat de school relatief ver weg ligt, kunnen voor (een tegemoetkoming in) de vervoerskosten of aangepast vervoer van hun kind van en naar school een beroep doen op de regeling leerlingenvervoer. • We blijven het zelfstandig leren reizen met het openbaar vervoer of de fiets (bijvoorbeeld via een traject MEE op Weg) stimuleren. Is het voor de leerling niet mogelijk om zelfstandig of met begeleiding (bijvoorbeeld door de ouder of een andere volwassene) te reizen met de fiets of het openbaar vervoer, dan vervoeren we de leerling met het aangepast vervoer via de door ons ingekochte vervoerders. Schoolmaatschappelijk werk Het schoolmaatschappelijk werk versterkt de zorgstructuur op school, verzorgt preventieve en kortdurende hulp en vervult de schakelfunctie tussen het onderwijs en het jeugdteam. Deze preventieve inzet wordt ingezet om schooluitval en een beroep op zwaardere vormen van jeugdhulp te voorkomen. Sinds 1 augustus 2019 hebben we het schoolmaatschappelijk werk aanbesteed. De overeenkomst loopt 1 augustus 2025 af. • We gaan in overleg met het onderwijs en de huidige uitvoerders van het schoolmaatschappelijk werk om de voortzetting na 1 augustus 2025 van (een vorm van) schoolmaatschappelijk werk te verkennen.

Onderwijs 48

Passend Onderwijs Het doel van de Wet passend onderwijs is dat alle kinderen een plek krijgen op een school die past bij hun kwaliteiten en mogelijkheden. Ook als zij extra ondersteuning nodig hebben. Om elk kind een passende plek te bieden werken de scholen/schoolbesturen regionaal samen in Samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs zodat er voldoende onderwijsplekken zijn alle leerlingen met een zorgbehoefte. We hebben te maken met twee samenwerkingsverbanden: • Voor het primair onderwijs Stichting Passend Primair Onderwijs Haaglanden (SPPOH); • Voor het voortgezet onderwijs Samenwerkingsverband Zuid Holland West (SWVZHW). Ook de gemeenten Den Haag en Leidschendam-Voorburg maken deel uit van deze samenwerkingsverbanden. • We blijven in de samenwerkingsverbanden met onze partners werken aan een betere aansluiting van het onderwijs en de jeugdteams, onderzoeken we mogelijkheden om individuele jeugdhulp collectiever aan te bieden in het onderwijs, en werken we aan het terugdringen van schooluitval en verzuim. • Lokaal werken we aan een preventievere en betere aansluiting tussen de Rijswijkse scholen, voorschoolse voorzieningen en het (jeugd)hulpaanbod binnen onze gemeente in het project “Elkaar Versterken”. De focus voor de komende periode ligt hierbij op het jonge kind. Verbinding Onderwijs en Arbeidsmarkt We stimuleren een verdere verbinding tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt.

Dit doen we om schooluitval te voorkomen en talenten van leerlingen optimaal te benutten. We doen dit door: • In samenwerking met JINC maken jongeren in het Rijswijkse voortgezet onderwijs kennis met het Rijswijkse bedrijfsleven door het aanbieden van bliksemstages en sollicitatietrainingen. Waarbij we onderzoek doen naar vormen om ook de Rijswijkse jongeren te bereiken die buiten Rijswijk voortgezet onderwijs volgen • Het versterken van de band tussen bedrijven en het onderwijs in de gemeente door fysieke ontmoetingen te faciliteren; • Het bedrijfsleven te verbinden aan de juiste opleidingen/docenten/studenten. Wat mag het kosten? De kosten voor alle hierboven beschreven activiteiten staan opgenomen in de meerjarenbegroting 2025 en verder. • De activiteiten (exclusief de taalplannen en de tegemoetkoming in de kosten van de reguliere peuteropvang) beschreven onder het kopje “onderwijsachterstandenbeleid en peuteropvang” worden betaald uit de specifieke uitkering onderwijsachterstandenbeleid van € 2.507.711,-- die de gemeente speciaal voor dit doel ontvangt. • Op basis van de bestuursafspraken “Een aanbod voor alle Peuters” uit 2016 ontvangt de gemeente binnen de algemene middelen een decentralisatie uitkering “voorschoolse voorzieningen peuters” van € 96.806,-- (peilmoment 2024); de zogenaamde Asscher-gelden.

Deze dekken deels de kosten voor de tegemoetkoming in de kosten van de peuteropvang voor ouders die geen recht hebben op de Kinderopvangtoeslag vanuit het rijk. • Ten behoeve van de uitvoering van her vorm geven van de RMC-functie en de maatregelen uit het Regionaal programma VSV ontvangt de centrumgemeente Den Haag een specifieke uitkering waarbij zij het Rijswijkse deel in de vorm van een subsidie aan Rijswijk ter beschikking stelt. Deze subsidie bedraagt € 165.865,--.

Onderwijs 49

Sport, Cultuur en Recreatie Ambitie Visie Sport en cultuur hebben al vanaf vroeger een sociaal maatschappelijke functie. Het brengt niet alleen plezier en gezondheid, het brengt ook mensen bij elkaar, helpt vaardigheden en talenten ontwikkelen, zorgt voor sociale verbinding, biedt de mogelijkheid voor vrijwilligerswerk en zorgt voor veiligheid in buurten. Deze maatschappelijke functies maken dat sport en cultuur, naast hun eigen waarden, belangrijk zijn voor het succesvol uitvoeren van maatschappelijk verantwoord beleid. Ze dragen bij aan de Rijswijkse samenleving. Ook evenementen spelen een belangrijke rol in het versterken van de leefbaarheid voor de inwoners en bezoekers van de stad. Ze zorgen voor een fijne sfeer en helpen om mensen met elkaar te verbinden. Het draagt bij aan de sociale cohesie en zorgt voor een levendige en prettige omgeving voor iedereen. In Rijswijk zijn er volop mogelijkheden tot recreëren in het groen. We continueren het onderhoud en willen de kwaliteit verhogen en daarom investeren we in natuur, beleving en toegankelijkheid. Binnen dit programma zijn er ook een aantal wetten voor de gemeente van belang. Die hebben verband met het behoud en beheer van cultureel erfgoed, het bibliotheekwerk en de lokale omroep. De gemeente Rijswijk is van mening dat iedereen mee moet kunnen doen. Dit geldt voor sport, cultuur en recreatie.

Dit betekent ook dat we willen dat iedereen het gevoel heeft veilig bezig te kunnen zijn met zijn/haar hobby's. Hierbij moet gedacht worden aan veilig op straat kunnen sporten of recreëren, maar ook bij een vereniging ten alle tijden een gevoel van veiligheid hebben terwijl je volledig jezelf kan uitten. Daarnaast gaat het juist ook om de bijdrage van sport, cultuur en recreatie aan de Rijswijkse samenleving, die in de inleiding al werd genoemd. Omdat het bijdraagt aan het welbevinden, willen we graag dat meer inwoners gebruik (kunnen) maken van de activiteiten en voorzieningen. Wij hechten aan een laagdrempelig en breed aanbod, verspreid over de gemeente. Specifiek voor kunst en cultuur is de ambitie om ze als een verbindende kracht in te zetten voor de samenleving en economie van Rijswijk. Waar het mogelijk is combineren functies met elkaar. Zo loopt de hardlooproute bijvoorbeeld deels door het groen. Indirecte subsidies Naar aanleiding van een discussie in het Forum Samenleving 16 maart 2021 over het raadsvoorstel invullen taakstelling op subsidies is er een toezegging gedaan over het inzichtelijk maken van de indirecte subsidies op het maatschappelijk vastgoed. Het nieuwe streven is om de maatschappelijk vastgoedexploitatie zoveel mogelijk kostendekkend weer te geven in de begroting.

Hiermee wordt inzichtelijk gemaakt welke beleidsvelden profiteren van eventuele indirecte subsidies, omdat de huurinkomsten niet volledig kostprijs dekkend zijn. Het kostendekkend weergeven van de vastgoedexploitatie in de begroting wordt gerealiseerd door het toepassen van een doorbelastingsmethode. Hierbij wordt er allereerst een onderscheid gemaakt tussen verschillende type accommodaties, bijv de sportparken, sporthallen, gymnastiekzalen en welzijn accommodaties. Per type accommodatie zijn de directe baten en lasten inzichtelijk gemaakt. Indien de lasten voor een type accommodatie de (huur)inkomsten overstijgen, dan wordt het verschil (de zogenaamde indirecte subsidie) doorbelast naar het inhoudelijke beleidsveld dat gebruik maakt van het desbetreffende vastgoed.

Sport, Cultuur en Recreatie 50

Deze administratieve handeling heeft vooralsnog alleen plaatsgevonden voor panden die op korte termijn geen grote investeringen te wachten staan. Om die reden zijn bijv de Schouwburg en het zwembad de Schilp buiten beschouwing gelaten. Bij interne verhuur van het Huis van de stad wordt er ook een indirecte subsidie vastgesteld, maar dan met de oorspronkelijke business case Huis van de stad als uitgangspunt. Ook deze subsidie wordt doorbelast aan de beleidsvelden die gebruik maken van de betreffende ruimte. Deze methode zorgt ervoor dat de kosten zoveel mogelijk worden toegerekend aan de juiste beleidsvelden. Het streven naar een kostendekkende maatschappelijk vastgoedexploitatie van de gemeente Rijswijk heeft als primair doel om indirecte subsidies inzichtelijk te maken, en niet per se om volledig kostendekkend te opereren. Door gebruik te maken van doorbelasting tussen beleidsvelden kan de gemeente een transparante vastgoedexploitatie realiseren zonder onnodige complexiteit of rondpompen van geld via subsidies van- en naar maatschappelijk partners. Dit betreft dus een administratieve handeling, waar de maatschappelijk partners geen hinder van ondervinden. De grootste doorbelasting doet zich voor naar dit beleidsproduct; 5.1 Sportbeleid en activering. Maar er wordt ook doorbelast naar andere beleidsproducten. De samenvatting wordt gepresenteerd in onderstaande tabel.

Indirecte Subsidies per type accommodatie 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken - Gymnastieklokalen 5.1 Sportbeleid en activering - Sportparken 5.1 Sportbeleid en activering - Sportaccommodaties 6.1 Indirecte subsidies welzijnspanden - Welzijnsaccommadaties Totaal Indirecte subsidies Huis van de Stad 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie, en cultuurparticipatie 5.6 Media indirece subsidie HvdS 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie - indirecte subsidie HvdS Totaal

bedrag 130.000 1.180.000 640.000 300.000 2.250.000 50.000 49.000 6.000 105.000

Voorbeeld 1. Sportparken, beleidsproduct 5.2 sportaccommodaties Lasten Onderhoudskosten Energie Betaalde belastingen Kapitaallasten Totaal

bedrag 90.000 10.000 7.000 100.000 207.000

Baten Huurinkomsten Totaal

100.000 100.000

Indirecte subsidie ( lasten - baten)

107.000

Doorbelasting indirecte subsidie beleidsproduct 5.2 Sportacommodaties beleidsproduct 5.1 Sportbeleid en activering

-107.000 107.000

In dit vereenvoudigde voorbeeld voor een sportpark bedragen de directe lasten €207.000 en de huurinkomsten €100.000. De indirecte subsidie komt daarmee neer op €107.000. Deze indirecte subsidie wordt doorbelast van het beleidsproduct 5.2 Sportaccommodaties, waar de vastgoedexploitatie van de sportaccommodaties staat begroot, naar het beleidsproduct 5.1 Sportbeleid en activering. Het beleidsproduct 5.1 Sportbeleid en activering betreft het inhoudelijke beleidsveld betreft dat gebruik maakt van dit vastgoed. Op deze wijze wordt de vastgoedexploitatie

Sport, Cultuur en Recreatie 51

zoveel mogelijk kostendekkend weergegeven en wordt de indirecte subsidie toegerekend aan het beleidsveld waar deze betrekking op heeft. Voorbeeld 2. Huis van de stad, beleidsproduct 0.4 Overhead In rekening te brengen huurbijdrage Bibliotheek Totaal

210.000 210.000

Berekende huurbijdrage Bibliotheek Totaal

259.000 259.000

Indirecte subsidie

49.000

Doorbelasting indirecte subsidie beleidsproduct 0.4 Overhead beleidsproduct 5.6 Media

-49.000 49.000

bedrag

Directe subsidie bibliotheek Indirecte subsidie bibliotheek Totaal

1.400.000 49.000 1.449.000

In dit vereenvoudigde voorbeeld bedraagt de in rekening te brengen huurbijdrage €210.000. Het doortrekken van de lijn van de oorspronkelijke business case resulteert in eigenlijk berekende huurbijdrage van €259.000. De indirecte subsidie komt daarmee neer op €49.000. Deze indirecte subsidie wordt doorbelast van het beleidsproduct 0.4 Overhead, waar de exploitatie van het Huis van de stad staat begroot, naar het beleidsproduct 5.6 Media. Het beleidsproduct 5.6 Media betreft het inhoudelijke beleidsveld dat gebruik maakt van een ruimte in het Huis van de stad. Op deze wijze worden de kosten toegerekend aan het beleidsveld waar deze betrekking op hebben. De bibliotheek ontvangt jaarlijks een subsidie vanuit de gemeente Rijswijk. In dit vereenvoudigde voorbeeld €1.400.000. Daarbovenop wordt er dus een indirecte subsidie van €49.000 met dit beleidsveld verrekend. Deze indirecte subsidie betreft dus een administratieve handeling, waar de maatschappelijk partners geen hinder van ondervinden.

Sport, Cultuur en Recreatie 52

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Sport, cultuur en recreatie 5.1 Sportbeleid en activering 5.1 Sportbeleid en activering Saldo 5.2 Sportaccommodaties 5.2 Sportaccommodaties Saldo 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Saldo 5.4 Musea 5.4 Musea Saldo 5.6 Media 5.6 Media Saldo 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Sport, cultuur en recreatie

Jr.rek.

Lasten Baten Lasten Baten

2023 846 270 -575 4.378 2.266 -2.112

Raming na wijziging 2024 1.097 383 -714 3.569 1.462 -2.106

2025 2.967 319 -2.648 2.294 1.612 -682

2026 2.898 300 -2.598 2.908 1.612 -1.296

2027 2.598

2028 2.598

-2.598 2.850 1.612 -1.238

-2.598 2.827 1.612 -1.215

3.058

3.427

3.462

3.462

3.462

3.461

-1.647 1.533 54 -1.479

238 -3.188 1.086 7 -1.079 1.665 80 -1.585

247 -3.215 1.265 7 -1.258 1.628 81 -1.548

247 -3.215 1.264 7 -1.257 1.601 54 -1.548

247 -3.214 1.264 7 -1.257 1.601 54 -1.548

247 -3.214 1.263 7 -1.256 1.601 54 -1.548

8.612

8.061

8.403

8.650

8.754

8.839

94 -8.517 20.073 2.685 -17.388

82 -7.979 18.904 2.252 -16.652

83 -8.320 20.020 2.349 -17.671

83 -8.567 20.784 2.303 -18.480

83 -8.671 20.528 2.003 -18.525

83 -8.756 20.590 2.003 -18.587

Lasten Baten

Lasten Baten Lasten Baten

-3.057 1.647

Lasten Baten

Toelichting op de afwijkingen Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000) Sport, cultuur en recreatie 5.1 Sportbeleid en activering Deze mutatie wordt verklaard door de verwerking van de indirecte subsidies op het maatschappelijk vastgoed in de begroting. 5.2 Sportbeleid en activering Deze mutatie wordt verklaard door de verwerking van de indirecte subsidies op het maatschappelijk vastgoed in de begroting. Dit verschil betreft een neutrale overheveling met een ander beleidsproduct. 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Onderhoud bomen: De begroting in 2025 is € 346.000 lager dan het jaar ervoor. In 2024 was er eenmalig een extra budget toegekend voor onderhoud bomen. Onderhoud beplanting: In de kadernota is er een besparing van € 100.000 meegenomen voor onderhoud beplanting. Onderhoud gras: In de kadernota is er een besparing van € 237.000 meegenomen voor het onderhoud van gras. Dit verschil wordt veroorzaakt door de doorbelastingen. De toelichting daarover is beschreven bij beleidsproduct 0.4 Overhead onder de personele lasten. Overig:

Baten 75

Lasten 375 1.820

-1.820 75 -346 -100 -237 697 361

Beleidsproduct 5.1 Sportbeleid en activering Wat willen we bereiken? De afgelopen jaren zijn de rollen en verantwoordelijkheden van de gemeente in de maatschappelijke ondersteuning, de zorg voor jeugd en de participatie van kwetsbare inwoners, sterk veranderd. De

Sport, Cultuur en Recreatie 53

gemeente heeft als doel het verhogen van gezonde levensjaren en de bestrijding van eenzaamheid bij kwetsbare mensen. Dit wil de gemeente bereiken door: • Doorgaan met het herijkte sportakkoord en de uitvoeringsagenda van de Brede SPUK, en daarnaast het vernieuwen van het preventieakkoord en de nota Sport en Bewegen • Het verhogen van deelname aan sport- en beweegactiviteiten en daardoor aan de samenleving Sport en bewegen is ook een belangrijk onderdeel van het Gezond en Actief Leven Akkoord (2023-2026) waarbij de nadruk wordt gelegd op eigen verantwoordelijkheid, het gebruikmaken van het sociale netwerk, en op preventie. Samenwerking tussen de verschillende programma’s en uitvoeringsorganisaties is daarbij een voorwaarde. Sport wordt niet gezien als een doel op zich, maar als een middel om maatschappelijke doelen zoals sociale verbinding en een gezonde leefstijl te bereiken. Hiervoor wordt binnen de sport ingezet op negen thema’s: 1. Iedereen kan meedoen/Inclusief sporten en bewegen; 2. Bewegen in de buitenruimte; 3. Vitale aanbieders/Fundament op orde; 4. Positieve sportcultuur - leuk, veilig, eerlijk en zorgeloos sporten en bewegen; 5. Van jongs af aan vaardig in bewegen – jeugd meer laten bewegen en sporten; 6. Groter bereik; 7. Meer zichtbare betekenis - maatschappelijke waarde van sport laten zien; 8. Rookvrije generatie; 9. Gezond gedrag.

Wat gaan we daarvoor doen? • We hebben goed contact met de uitvoerende organisaties, en gaan door waar we mee bezig waren met de verenigingsondersteuner. Daarnaast hebben we de doelgroep van de beweegmakelaar verbreed naar iedereen in onze gemeente die er gebruik van wil maken en deze hulp nodig heeft. Hier gaan we in 2025 ook mee door. • We gaan ervoor zorgen dat meer kinderen die zich bezighouden met Sport, Cultuur, Natuur, en Taal. Vanuit de brede regeling combinatiefunctionarissen worden de verenigingsondersteuner en beweegmakelaar deels betaald. Daarnaast gaan we ook door met de Brede Impulsregeling. Door hier op jonge leeftijd mee te beginnen denken wij dat ze op latere leeftijd hier enthousiast over blijven, en via deze onderwerpen meer betrokken blijven bij de samenleving. • Door voedingsvoorlichting en wijkgerichte naschoolse sportactiviteiten (activiteiten op het Cruyff Court, Krajicek Playground, Sport in de Wijk en sportmix) bevorderen we een gezonde leefstijl. Om het percentage basisschoolleerlingen met overgewicht te laten dalen, hebben we een voedingsvoorlichting programma opgesteld. Dit doen we in combinatie met het aanbieden van meerdere momenten om te sporten onder begeleiding in de wijk. We evalueren of we hier in 2025 mee verder gaan. Ook doen we een nulmeting op basisscholen. • In 2025 gaan we verder met het programma Happy Fit 0 – 100 jaar.

Het doel van dit project is het verbeteren van de volksgezondheid in Rijswijk. Hierbij zal er samenwerking plaatsvinden tussen verschillende partijen die actief zijn op het terrein van gezondheid, sport en bewegen. • We gaan door met de schoolsportdagen voor met name het basisonderwijs. Het aantal leerlingen dat deelneemt stijgt. Doelstelling voor 2025 is het verder vergroten van het bereik door een toename van het aantal deelnemende scholen. Dat willen we samen met lokale sportverenigingen realiseren. Bij schoolsportdagen gaat het niet om het winnen, maar om het kennismaken met nieuwe sporten en het contact tussen leerlingen onderling. Het speciaal-onderwijs verdient hierbij in het kader van inclusief sporten aandacht. • Voor de kinderen die geen zwemdiploma hebben uit de groepen 6,7 en 8 van de basisschool wordt het project Zwemmen na Schooltijd voortgezet. Deelname hieraan is gratis. • De toekomstbestendigheid van de sportparken vraagt vooral ook aandacht voor een zo goed mogelijk gebruik van de beschikbare ruimte voor sport en bewegen en mogelijke herverdeling van sportruimte.

Sport, Cultuur en Recreatie 54

Beleidsproduct 5.2 Sportaccommodaties Wat willen we bereiken? De gemeente is eigenaar van vier buitensportaccommodaties met totaal 24 sportvelden, een wielerbaan, mountainbikeparcours en BMX-baan. Daarnaast heeft de gemeente een binnensportaccommodatie met een dubbele sporthal, vijf gymzalen en sport- en welzijnscentrum De Schilp met een sporthal en zwembad. Onze sportaccommodaties moeten: • Vrij toegankelijk en goed en snel te bereiken zijn. • Bij voorkeur multifunctionele ruimten zijn die door verschillende doelgroepen gebruikt kunnen worden. • Goed onderhouden en schoongehouden worden. • Veilig en betaalbaar zijn. • Duurzaam zijn: verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed is de komende jaren een belangrijk onderdeel van beleid. Verder wordt gezorgd voor voldoende accommodaties en voorzieningen ten opzichte van de groei van het aantal inwoners. Inmiddels is ingespeeld op die groei en zijn bijvoorbeeld een vierde hockeyveld en extra kunstgras voetbalvelden aangelegd. Hierbij is rekening gehouden met duurzaamheid. Voorbeelden hiervan zijn de overgang naar led-veldverlichting, het hergebruik van materialen en het toepassen van een natuurlijke infill-materialen als kurk en olijfpitten. De buitenruimte moet zo zijn ingericht dat deze uitnodigt tot bewegen en sporten.

Met de wandel- en hardlooproute met QR-fit, fitness-attributen langs de route, de Krajicek playground en het Cruijff-court maken wij dit in Rijswijk mogelijk. Met alle faciliteiten voor de wielersport (wielrennen, mountainbiken, veldrijden en BMX) op het opnieuw ingerichte Sportpark Elsenburg voorziet Rijswijk zelfs in een regionale behoefte. Wat gaan we daarvoor doen? In 2025 worden de volgende sportvoorzieningen gerealiseerd of gerenoveerd en verduurzaamd. • Op Sportpark Vredenburch wordt een tweede kunstgrasveld aangelegd waarmee de trainingscapaciteit aanzienlijk wordt vergroot. • Bij de nieuwbouw van de Steenvoordeschool wordt een sportzaal gebouwd waarmee extra trainingsruime ontstaat voor diverse sportverenigingen. • Na besluitvorming door de raad in de eerste helft van 2025 wordt het Sport- en welzijnscentrum De Schilp grootschalig gerenoveerd en verduurzaamd. Realisatie loopt door tot in 2026 • Op Sportpark Elsenburg wordt een Multifunctionele Accommodatie (MFA) gebouwd. Naast de drie sportverenigingen Rijswijksche Hockey Club, Rijswijkse Wielrenvereniging De Spartaan en Fietscross Club Rijswijk worden in de MFA ook maatschappelijke voorzieningen als een kinderdagverblijf, buitenschoolse opvang, fysiotherapie en podologie gehuisvest. • Bij de toekomstige nieuwbouw van scholen wordt standaard een sportzaal in plaats van een gymzaal gebouwd waarmee een grotere doelgroep bediend wordt.

• Na het vertrek van ADO Den Haag Heren van Sportpark Prinses Irene, rond het eerste kwartaal van 2025, wordt het rapport ‘Ruimte voor buitensport’ in nauw overleg met de sportverenigingen verder uitgewerkt.

Beleidsproduct 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Wat willen we bereiken? Wij willen de cultuurdeelname van onze inwoners vergroten, omdat het bijdraagt aan het welbevinden. We hechten aan een breed en toegankelijk cultureel aanbod. Wij geven uitvoering aan de kadernota evenementen die in 2023 is vastgesteld. Uitgaande van de doelstellingen en het huidige aanbod maakt de gemeente voor de komende jaren diverse keuzes. In de Cultuurvisie 2016 – 2030 ‘Rijswijk vrij gedacht’ staan daarnaast de volgende zes beleidspijlers:

Sport, Cultuur en Recreatie 55

• Clustering en samenhang: Door het aanmoedigen van overleg en samenwerking worden krachten samengevoegd en ontstaat er samenhang. Ook het samenvoegen van activiteiten en voorzieningen draagt bij aan een betere benutting en aan zichtbaarheid. • Creatieve vrijheid in de openbare ruimte en ruimte voor cultuurbeoefening: Het bieden van ruimte aan nieuwe en tijdelijke initiatieven. • Aanbod voor jeugd en jongeren: Het aansluiten van het aanbod op de behoeften van jeugd en jongeren. • Cultuureducatie: Het stimuleren van kunst- en cultuureducatie, met name voor jeugd en jongeren, om bij te dragen aan hun brede vorming en de creativiteit van de samenleving. Het gaat zowel om cultuuronderwijs op scholen als een toegankelijk aanbod in de vrije tijd. • Ouderen en cultuur: Het benutten van het potentieel van vitale ouderen en het bereiken van kwetsbare ouderen om bij te dragen aan hun betrokkenheid bij en in de samenleving. • Cultureel en historisch erfgoed en architectuur: Het bekend en meer zichtbaar maken van het lokale erfgoed bij de inwoners van de gemeente en de regio. Belangrijke uitgangspunten hierbij zijn samenwerking, vernieuwing, vraaggericht werken. Ten aanzien van het evenementenaanbod wil de gemeente: • Samenwerken met organisatoren van bestaande evenementen met een stadsbrede aantrekkingskracht.

• Het voor organisatoren zo helder en praktisch mogelijk maken om een evenement te organiseren. • Ruimte geven aan bestaande en nieuwe lokale en kleinschalige evenementen en buurtinitiatieven. • Ervoor zorgen dat inwoners op de hoogte zijn van de activiteiten in de stad. Wat gaan we daarvoor doen? • We stimuleren onze partners om invulling te geven aan de beleidspijlers van de Cultuurvisie en de uitgangspunten toe te passen. Bij subsidie aan terugkerende en eenmalige culturele activiteiten hebben we hier nadrukkelijk aandacht voor. • We verbinden cultuur met maatschappelijke vraagstukken en cultuur en economie. We werken hier intern aan en letten op het inzetten van cultuur als verbindende kracht in onze contacten met partners. • We moedigen cultuur en evenementenpartners ook aan om financiering via andere bronnen te verkrijgen en hiermee een steviger beleid te kunnen voeren. • We moedigen de onderlinge samenwerking in het Huis van de stad, en in samenhang met de schouwburg, verder aan. • We gaan door met de ondersteuning van de programma’s voor kunst- en cultuureducatie, waaraan Rijswijkse basisscholen meedoen. We nemen deel aan het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK) 2025-2028. De komende periode ligt de focus op toerusten van het onderwijs. • We ondersteunen het Cultuurcafé, dat de Kracht van Rijswijk twee keer per jaar organiseert.

• We maken tentoonstellingen in het Huis van de stad mogelijk. Hier kunnen onder andere culturele verenigingen, scholen, Trias Centrum voor de Kunsten en de Bibliotheek aan de Vliet hun kunstwerken tentoonstellen. • Wij faciliteren en stimuleren initiatiefnemers evenementen te organiseren waarin samenwerking centraal staat. • Wij zorgen dat belangrijke informatie over evenementen op de website gemakkelijk te vinden is. • Verder promoten wij de bestaande Uit-agenda door gebruik te maken van eigen communicatiekanalen in samenwerking met de partners.

Beleidsproduct 5.4 Musea Wat willen we bereiken? We willen bereiken dat Museum Rijswijk en Museum Bescherming Bevolking goed worden bezocht door een breed publiek. In het bijzonder inwoners uit Rijswijk en omstreken komen er in aanraking met beeldende kunst en/of meer te weten over het lokale erfgoed en de historie. Beide partijen dragen op hun eigen wijze bij aan meerdere pijlers en uitgangspunten van de gemeentelijke cultuurvisie, vooral aan het bekendmaken van het lokale erfgoed en aan kunst- en erfgoededucatie. Ook wordt cultuur er verbonden met maatschappelijke vraagstukken en dragen ze

Sport, Cultuur en Recreatie 56

bij aan de economie van Rijswijk. Er wordt samen gewerkt met lokale maatschappelijke partners en bedrijven en ingezet op het verkrijgen van financiering via andere bronnen. We vinden het belangrijk dat de geschiedenis en het erfgoed die het bunkercomplex uitdraagt, kan worden blijven verteld op de plek waar het zich heeft afgespeeld. Wat gaan we daarvoor doen? • We ondersteunen Museum Rijswijk met subsidie voor haar activiteiten, waaronder kunst- en erfgoededucatie en het bekendmaken van lokaal erfgoed. • We monitoren de afspraken met Museum Rijswijk rondom de lening. We moedigen ze daarbij aan om in te zetten op het versterken van haar positie, financieel en in Rijswijk. • Vooruitlopend op de besluitvorming over de rijksmonumentenstatus van het bunkercomplex Overvoorde pakken we noodzakelijk onderhoud aan het complex op. Dit doen we in overleg met het MBB.

Beleidsproduct 5.5 Cultureel erfgoed Wat willen we bereiken? Erfgoed is onderdeel van onze leefomgeving en draagt bij aan de cultuurhistorische waarde van Rijswijk. Het beschermde cultureel erfgoed in Rijswijk bestaat uit gebouwde, aangelegde groene en archeologische monumenten, inclusief rijks- en gemeentelijke monumenten zoals die in de Landgoederenzone, de Vlietzone en het bunkercomplex Park Overvoorde. Deze erfgoedlijnen maken Rijswijk tot een stad met een unieke identiteit. Monumentenzorg, zowel ondergronds (archeologie) als bovengronds (gebouwd, structuren en gezichten) is een wettelijke taak waarop door de Erfgoedinspectie van het Rijk en door de interbestuurlijk toezichthouder van de provincie Zuid-Holland toezicht wordt gehouden. Vanaf half mei 2024 wordt met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2024 ook gericht onderzocht of gemeenten voldoende capaciteit en middelen binnen de organisatie geborgd heeft om deze wettelijke taak uit te voeren. Het behoud van het rijke erfgoed van de gemeente Rijswijk in brede zin, bestaande uit gebouwde monumenten waarvan 101 rijksmonumenten en 57 gemeentelijke monumenten, archeologie, historisch groen, kunst die vastzit aan gebouwen, losse voorwerpen en immaterieel erfgoed zoals oude tradities en verhalen.

De hiervoor genoemde elementen van erfgoed spelen een belangrijke rol in de cultuurhistorische waarde van onze gemeente en vertellen bij elkaar het verhaal van Rijswijk door de eeuwen heen. Inwoners en bezoekers beleven hier plezier aan. Erfgoed biedt inzichten in de historische ontwikkelingen en de identiteit van de stad. Het zorgt ervoor dat we de verhalen en tradities van vroegere bewoners leren kennen en waarderen, en voelen ons daardoor met de geschiedenis verbonden. Wat gaan we daarvoor doen? n 2025 starten we met de uitvoering van de opgaven die zijn opgenomen in de in 2024 door de raad vastgestelde erfgoednota. In 2025 zetten we in op: • We zorgen voor de minimale capaciteit die nodig is voor de bescherming van gebouwde monumenten en structuren. De interbestuurlijk toezichthouder gaat uit van 1 fte vanaf 100 aangewezen rijksmonumenten. In de capaciteitsberekening wordt door de toezichthouder geen rekening gehouden met gemeentelijke monumenten. Door de huidige financiële positie van de gemeente starten we met 1 fte op senior beleidsniveau en bekijken we jaarlijks of dit voldoende is.

Als het nodig is huren we tijdelijk extra capaciteit in voor kortlopende periodes; • Het vertellen van de verhalen van Rijswijk, zowel op locatie en fysiek (monumentenborden, publicaties, lezingen) als via de diverse digitale kanalen (zoals de gemeentelijke website) zodat het toegankelijk en beleefbaar wordt en blijft voor iedereen. De gemeente wil de inwoners zelf daarbij zo veel mogelijk betrekken; • Het onderzoeken en waarderen van enkele karakteristieke straatbeelden om te bepalen of deze als gemeentelijk stads- en dorpsgezicht kunnen worden aangewezen;

Sport, Cultuur en Recreatie 57

• Het laten inventariseren en waarderen: stedenbouw, architectuur, groenstructuren en monumentale kunst uit de Wederopbouw en Post-65 periode van het naoorlogse. Daarbij zullen ook de inwoners van Rijswijk worden betrokken; • Het opstellen van de rapportages van de archeologische vondsten die de afgelopen jaren zijn gedaan bij grote ontwikkelprojecten, zoals onder andere in Rijswijk Buiten en de Hofstede wordt verder opgepakt; • Het adviseren met betrekking tot aanvragen omgevingsvergunning vanuit erfgoed (archeologie en gebouwd).

Beleidsproduct 5.6 Media Wat willen we bereiken? Rijswijk heeft een volwaardige openbare bibliotheek. Dat betekent dat alle vijf de bibliotheekfuncties aan onze inwoners worden aangeboden. Dit zijn: ter beschikking stellen van kennis en informatie, bieden van mogelijkheden voor ontwikkeling en educatie, leesbevordering, organiseren van ontmoeting en debat en laten kennismaken met kunst en cultuur. Dit gebeurt zowel in de bibliotheekvestiging, als op andere plekken in de stad. Er wordt aangesloten bij de lokale maatschappelijke situatie en behoeften. De bibliotheekvestiging in het Huis van de stad is dé plek voor informatie, persoonlijke ontwikkeling en ontmoeting in onze gemeente. Deze is voor al onze inwoners toegankelijk. Wij willen digitale inclusie bevorderen via het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) in de bibliotheek. Onze inwoners kunnen er terecht met vragen over online dienstverlening van de overheid en andere partijen, maar ook hun digitale basisvaardigheden verbeteren. Het lokale media-aanbod voorziet in de behoefte van onze inwoners met nieuws en informatie uit hun nabije woon- en leefomgeving. Wat gaan we daarvoor doen? • We maken het via subsidie mogelijk dat Stichting Bibliotheek aan de Vliet invulling kan geven aan de vijf maatschappelijke functies uit de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen.

• We zorgen voor 10 uur extra bemande openingstijden van de bibliotheek in het Huis van de stad. • Met een extra uitkering vanuit het rijk zorgen wij ervoor dat de Informatiepunten Digitale Overheid, in standgehouden worden. • We verzorgen ons wettelijk aandeel in de bekostiging van de lokale omroep. • We adviseren het Commissariaat voor de Media in de aanwijzingsprocedure voor een lokale omroep voor onze gemeente voor de periode na oktober 2025. Dan vervalt namelijk de vijfjarige aanwijzing van Stichting Omroep Rijswijk. • We volgen de ontwikkelingen van de voorgenomen inwerkingtreding van de gewijzigde Mediawet en de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen per 2026.

Beleidsproduct 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Wat willen we bereiken? Groenbeheer • Ons doel is beeldkwaliteit B van het openbaar groen in Rijswijk en beeldkwaliteit A voor het centrum van Oud Rijswijk en het Bogaardplein. • We houden het groen in stand en zorgen goed voor onze bomen. • We proberen door middel van beheer de biodiversiteit te vergroten. Ziekten en plagen bestrijden we actief en proberen we zoveel mogelijk onder controle te krijgen. • We communiceren we over wat we doen in het groen en waarom.

Sport, Cultuur en Recreatie 58

Landgoederenzone De Landgoederenzone bestaat uit verschillende buitenplaatsen en gebieden die allemaal met elkaar verbonden zijn. Het is een bijzonder gebied met ruim 200 hectare aan historische buitenplaatsen en gebouwen, archeologische vindplaatsen en natuur. Het gebied maakt deel uit van Nationaal Park Hollandse Duinen en is van grote waarde voor onze stad. We willen de kwaliteit van dit gebied verhogen en daarom investeren we in natuur, beleving en toegankelijkheid. Wilhelminapark Het Wilhelminapark veranderen we in een stadspark dat voldoet aan de behoeften van onze inwoners. We investeren in recreatieve verbindingen, sport- en spelvoorzieningen, groen, ecologie en kunst. Daarnaast werken we samen met de Natuurtuin om deze educatieve parel in stand te houden. Georganiseerde speeltuinen Door de nota Speeltuinbeleid uit te voeren maken we onze georganiseerde speeltuinen geschikt om ook in de toekomst te gebruiken, zodat kinderen van 0 tot en met 12 jaar daar gebruik van blijven maken. Spelen We onderhouden onze speeltoestellen zodat deze veilig en bespeelbaar blijven. Als onderhoud niet meer mogelijk is, dan vervangen we deze speeltoestellen. De aanbevelingen in de jaarlijkse inspectierapporten zijn hiervoor leidend. Wat gaan we daarvoor doen? Groenbeheer Om dit te bereiken voeren we het Groenbeheerplan 2024-2028 uit binnen de gestelde financiële kaders.

Daarnaast vormt dit plan een uitgangspunt voor nieuw groen in toekomstige herinrichtingsprojecten en nieuwbouwprojecten. Zo houden we zicht op de beheerbaarheid en de bijbehorende kosten. Landgoederenzone We geven uitvoering aan het uitvoeringsprogramma, bestaande uit twee fases. Het uitvoeringsprogramma fase 1 bestaat uit 5 deelprojecten: • Julialaantje (start bij Oud Rijswijk) • Van Vredenburchweg • Aanpak entrees (7 hoofdingangen en 26 wijkentrees met aandacht voor zichtbaarheid cultuurhistorie) • Padenstructuur (waaronder 3 buitenplaatslanen en fietsdoorsteken) • Prachtplekken (Rijswijkse bos/de Naald en Park Schoonoord) We communiceren over de projecten en betrekken belanghebbenden waar mogelijk. Wilhelminapark We maken de toegang van het park herkenbaar, plaatsen een aantal kunstwerken en leggen een sportplek aan. Daarnaast verbeteren we de padenstructuur en leggen natuurvriendelijke oevers aan. We werken samen met WarmtelinQ om de gevolgen van de nieuwe warmteleiding zo klein mogelijk te houden. En we stemmen planningen met elkaar af. We communiceren over de werkzaamheden en betrekken belanghebbenden waar mogelijk.

Sport, Cultuur en Recreatie 59

Georganiseerde speeltuinen In de nota zijn de volgende maatregelen opgenomen: • Extra financiële ondersteuning van speeltuinen voor activiteiten en inzet van vrijwillige beheerders. • Inzet van professionals indien dat vanwege gebrek aan vrijwilligers nodig is. • Een gebruiksovereenkomst voor iedere speeltuin, met daarin een verdeling van taken en verantwoordelijkheden. De nota speeltuinbeleid is als ambitie opgenomen in de kadernota 2025 met een gewenste verhoging van het exploitatiebudget beheer speeltuinen met €22.000. Speeltuin Rozenstraat wordt beheerd door Welzijn Rijswijk en speeltuin Penninglaan door de Sportief besteed groep BV. Speeltuin Buvelio en Inter Amicos worden beheerd door een vrijwilligersvereniging. Het beheer van speeltuin de Eekhoorn wordt per 2025 overgenomen door Welzijn Rijswijk. Gemeentelijke subsidies zijn geharmoniseerd en eventueel aangevuld met een financiële bijdrage voor uitbetaling van vrijwilligersvergoedingen, conform de regelgeving van de Belastingdienst. Spelen We voeren het onderhoud uit zoals in het Speelbeleid staat.

Daarnaast vervangen we in 2025 op de volgende locaties speeltoestellen of richten we de speelplek opnieuw in: • Waterspeelplaats Tubasingel • Speeltuin de Eekhoorn • Kinderboerderij het Akkertje • Basketbalveld Tulpstraat • Hoekpolderpark • Leeuwendaallaan 32 Bij het opnieuw inrichten van een speelplek betrekken we kinderen, omwonenden en belanghebbenden.

Sport, Cultuur en Recreatie 60

Sociaal Domein Ambitie Visie Als gemeente willen wij dat al onze inwoners mee kunnen doen in de samenleving. Het liefst zo lang mogelijk op eigen kracht. Als het nodig is, biedt de gemeente ondersteuning. Deze ondersteuning helpt de inwoners zelfredzaam te worden en mee te doen met de maatschappij. Samenvatting We moedigen de inwoners sterk aan om eerst zelf naar een oplossing te zoeken. Bijvoorbeeld door duidelijk te zijn over wat we van inwoners zelf verwachten. Het sociale netwerk in kunnen zetten of gebruik kunnen maken van aanwezige voorzieningen. Lukt dat niet, dan is er ondersteuning mogelijk vanuit de gemeente en onze maatschappelijke partners. Hierbij gaat het om ondersteuning op het gebied van: • Werk en Inkomen; • Het voeren van een huishouden en meedoen in de samenleving; • Opvoeden en Opgroeien; • Gezondheid en zorg; • Bestaanszekerheid. Indicatoren In de onderstaande tabel zijn de indicatoren m.b.t. Samenkracht en burgerparticipatie opgenomen. Indicatoren Afname eenzaamheid onder inwoner Aantal geregistreerde mantelzorgers

Realisatie 2023 13%[1] 1.701

Streefwaarde 2024 8% 1.711

2025 7% 1.720

2026 6% 1.730

2027 5% 1.740

2028 4% 1.750[2]

Toelichting Mantelzorgers Inwoners die geregistreerd zijn bij Stichting Welzijn Rijswijk als mantelzorger kunnen we ondersteunen met informatie, contact en de mantelzorgwaardering. Bron Gezonheidsmonitor Volwassenen en Ouderen (GGD, 4-jaarlijks). De meest recente meting van 2021 liet een stijging zien door waarschijnlijk Corona pandemie. Nieuwe meting wordt in najaar 2024 uitgevoerd.

[1]

[2]

Dit aantal wijkt af van de eerder vastgestelde ambitie van 1.711 mantelzorgers in 2028.

In de onderstaande tabel zijn de indicatoren m.b.t .de inkomensregelingen opgenomen. Indicatoren Aantal inwoners uit trede 2 en 3 dat is geactiveerd Aantal inwoners met een actieve Participas (kind regeling) Aantal inwoners dat zich aanmeldt voor schulddienstverlening (Wgs) % inwoners met een betalingsachterstand dat wordt bereikt door team Vroeg-Erop-Af

Realisatie 2023

Streefwaarde 2024

2025

2026

2027

2028

100

110

115

117

121

1.221

1.230

1.240

1.250

1.270

125

135

140

145

155

25%

27%

29%

30%

32%

5%

In de onderstaande tabel zijn de indicatoren m.b.t .de WMO opgenomen.

Sociaal Domein 61

Indicatoren .% van de Inwoners met een hulpvraag dat de toegang tot ondersteuning weet te vinden .% van de inwoners met ondersteuning en/of de hulpmiddelen zijn van mening dat deze bijdragen aan het langer zelfstandig wonen

Realisatie Streefwaarde 2023 2024 75%

2025

2026

2027

78%

80%

82%

82%

81%

0

0

0

Gemeten over 2022 81%

2028

In de onderstaande tabel zijn de indicatoren m.b.t .de Jeugdhulp opgenomen. Indicatoren Jeugdigen in de jeugdhulp Klanttevredenheid Aantal pleeggezinnen in Rijswijk

Realisatie 2023 1 op 8

Streefwaarde 2024 1 op 8

34

32

2025 1 op 9 7 34

2026 1 op 10 7,5 36

2027 1 op 10 7,5 38

2028 1 op 11 8 40

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Sociaal domein 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Saldo 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Saldo 6.3 Inkomensregelingen 6.3 Inkomensregelingen Saldo 6.4 WSW en beschut werk 6.4 WSW en beschut werk Saldo 6.5 Arbeidsparticipatie 6.5 Arbeidsparticipatie Saldo 6.60-6.91 Wmo 6.60-6.91 Wmo Saldo 6.751-6.92 Jeugdhulp 6.751-6.92 Jeugdhulp Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Sociaal domein

Jr.rek.

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

2023 8.688 2.308 -6.379 4.299 500 -3.799 36.281 23.881 -12.400 2.650

Raming na wijziging 2024 9.647 2.257 -7.390 4.278 203 -4.075 34.654 29.258 -5.397 2.715

2025 7.435 1.661 -5.774 3.459

2026 7.105 1.611 -5.494 3.411

2027 6.737 1.395 -5.342 3.411

2028 6.706 1.395 -5.311 3.411

-3.459 37.310 29.136 -8.175 2.574

-3.411 37.085 28.646 -8.440 2.568

-3.411 36.990 28.646 -8.345 2.546

-3.411 36.990 28.646 -8.345 2.540

-2.650 3.963 100 -3.864 18.054 519 -1.795 20.797

-2.715 4.534 171 -4.363 16.964 418 -1.795 23.497

-2.574 3.215 47 -3.169 18.248 418 -17.830 24.578

-2.568 3.175

-2.546 3.180

-2.540 3.186

-3.175 18.220 418 -17.802 23.142

-3.180 18.220 418 -17.802 23.144

-3.186 18.220 418 -17.802 23.145

-20.797 94.731 27.308 -67.424

-23.497 96.290 32.306 -63.984

-24.578 96.820 31.261 -65.560

-23.142 94.706 30.674 -64.032

-23.144 94.229 30.458 -63.771

-23.145 94.198 30.458 -63.740

Toelichting op de afwijkingen Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000) Sociaal domein 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Dit verschil wordt veroorzaakt door de doorbelastingen. De toelichting daarover is beschreven bij beleidsproduct 0.4 Overhead onder de personele lasten. I.v.m. de aanpassing van het taakveld is er een bedrag van € 304.000 verschoven van taakveld 6.1 naar taakveld 6.3. Voor dit taakveld verlaagt dit de lastenbegroting met € 304.000 Naast de kwalitatieve verbeterslag die we wensen te maken op preventief jeugdbeleid ligt er ook een financiële taakstelling voor meerdere jaren om te komen tot een bezuiniging, oplopend van € 128.000 in 2025 tot € 400.000 structureel vanaf 2027.

Baten -382

1.156 304

128

Sociaal Domein 62

Lasten -889

Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000) Voor 2025 heeft er een budgettair neutrale mutatie plaatsgevonden van taakveld 6.1 naar 6.3 i.v.m. de vervlechting van Welzijn met armoede. Voor dit taakveld verlaagt dit de lastenbegroting met € 100.000 In 2024 was er een incidentele taakstelling op het budget van Inburgering en de uitvoeringsagenda Overige kleinere bijstellingen die optellen tot dit bedrag. 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugdteam en sociale wijkteams: loondienst ipv inhuur Dit verschil wordt veroorzaakt door de doorbelastingen. De toelichting daarover is beschreven bij beleidsproduct 0.4 Overhead onder de personele lasten. Overige bijstellingen < € 100.000 Voor 2024 zijn er incidentele middelen ontvangen vanuit de SPUK IZA, ter dekking van de kosten van oa. de POH en de integrale toegang. De evt. baten voor 2025 zijn nog niet bekend. 6.3 Inkomensregelingen Dit verschil wordt veroorzaakt door de doorbelastingen. De toelichting daarover is beschreven bij beleidsproduct 0.4 Overhead onder de personele lasten. Het programma vernieuwing financiele dienstvelening is beeeindigd per 1-1-2025. Dit verlaagt de lastenbegroting met € 208.000 De lasten en baten voor de Kinderopvangtoeslagenaffaire worden per jaar incidenteel bepaald en zijn voor 2025 nog niet bekend. Vanaf 1-1-2025 wordt de meerkostenregeling afgeschaft.

Dit verlaagt de lastenbegroting met € 194.000 Bij de kadernota is besloten om een deel van het budget van het actieplan armoedebestrijding + door te schuiven naar 2026. Dit verlaagt de lastenbegroting met € 160.000 Ivm de aanpassing van het taakveld is er een bedrag van € 304.000 verschoven van taakveld 6.1 naar taakveld 6.3. Voor dit taakveld verhoogt dit de lastenbegroting met € 304.000 Voor 2025 heeft er een budgettair neutrale mutatie plaatsgevonden van taakveld 6.1 naar 6.3 ivm de vervlechting van Welzijn met armoede. Voor dit taakveld verhoogt dit de lastenbegroting met € 100.000 De specifieke uitkering energiearmoede wordt besteed aan de inzet van energiefixers die bij woningeigenaren langs de deuren gaan om advies en hulp te bieden bij het nemen van kleine energiebesparende maatregelen. Het heeft meer tijd gekost om de doelgroep in beeld te brengen. Daardoor is het niet haalbaar om het volledig bedrag dat in 2024 was begroot in te zetten voor de energiefixers. In 2025 wordt de inzet van de energiefixers geïntensiveerd, o.a. door middel van een budgetverschuiving tussen de jaren '24 en '25. 6.4 WSW en beschut werk Dit verschil wordt veroorzaakt door de doorbelastingen. De toelichting daarover is beschreven bij beleidsproduct 0.4 Overhead onder de personele lasten. 6.5 Arbeidsparticipatie Dit verschil wordt veroorzaakt door de doorbelastingen.

De toelichting daarover is beschreven bij beleidsproduct 0.4 Overhead onder de personele lasten. De resterende afwijking lasten bestaat uit diverse afwijkingen < 100.000 Het nadeel op de baten bestaat uit een tweetal afwijkingen < 100.000 6.60-6.91 Wmo Het nadelig saldo bestaat voor een bedrag van € 580.000 uit overhead. Op basis van regionale contractafspraken worden de budgetten voor de Wmo jaarlijks bijgesteld met de OVA index. Voor 2024 verhoogt dit de lastenbegroting met € 563.000 Door toename van het aantal clienten, toename van de ritten en langere ritten is er een stijging in de kosten van Regiotaxi van € 232.000 De overige afwijking van € 91.000 betreft diverse afwijkingen < € 100.000 6.751-6.92 Jeugdhulp Indexering 2025 voorzieningen jeugdhulp Overige bijstellingen

Baten

-168 -145 1.168 -370 21 -199

-2.835 208 -279

279 194 160

-304

-100

220

220

141

1.238 81 -124 -580 -563 -232 91 -1.032 -49

Sociaal Domein 63

Lasten 100

Beleidsproduct 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Wat willen we bereiken? Welzijn Inwoners doen naar vermogen mee, kijken naar elkaar om en helpen elkaar waar nodig. We willen dat Rijswijk een stad is waar geen verdeeldheid is en waar inwoners zich veilig en thuis voelen. Een inclusieve samenleving. Waar inwoners een sterk sociaal netwerk hebben waar ze op terug kunnen vallen. Waar we voor elkaar zorgen. Met gelijke kansen en waar gelijke behandeling de norm is. Preventie en gezondheid Belangrijke voorwaarden voor een inclusieve samenleving is de lichamelijke en mentale gezondheid van onze inwoners. We hebben als doel het aanmoedigen van een gezonde leefomgeving en het maken van gezonde keuzes. Dit gaat zowel over onderwerpen als alcoholgebruik, voeding, roken en bewegen, als over zingeving, eenzaamheid, sociale verbinding en anti-discriminatie. Dit sluit aan bij de landelijke beweging van ‘zorg naar gezondheid’ waarbij het voorkomen van problemen moet voorkomen dat in de toekomst meer zorg nodig is. Inburgering en nieuwkomers We hebben aandacht voor statushouders en Oekraïense ontheemden die in Rijswijk wonen. We willen dat zij actief mee kunnen doen en een leven in Rijswijk opbouwen waarin ze zichzelf kunnen redden. De gemeente ondersteunt hen hierbij door een breed aanbod aan taal, werk en integratietrajecten. Deze activiteiten zijn afgestemd op hun persoonlijke behoeften.

Ook willen we de bestaanszekerheid en het welzijn van statushouders en Oekraïense ontheemden verbeteren en waarborgen. Dit doen we onder meer via het aanbod van minimaregelingen. Talentontwikkeling De gemeente Rijswijk, scholen, kinderopvang en andere betrokken partners vinden het belangrijk dat kinderen en jongeren hun talenten leren ontdekken en zich ontwikkelen om het beste uit zichzelf te halen. Het is een gezamenlijke verantwoording om activiteitenprogramma's te organiseren die bijdragen aan de gezondheid, de algemene ontwikkeling en/of sociale vaardigheden en kansengelijkheid van onze Rijswijkse jeugdigen. De activiteitenprogramma’s zijn gericht op sport, kunst, cultuur, techniek, natuur en milieu, gezondheid en taal. Op deze manier waarborgen we voldoende (veilige) voorzieningen om buiten te spelen, te ontmoeten, te sporten en in aanraking te komen de natuur (openbare speelplekken, speeltuinen, scouting, kinderboerderij, natuurtuin, schooltuin). Jeugdigen hebben hierin hun eigen stem en worden betrokken bij het tot stand komen van het aanbod. Preventief Jeugdbeleid In een goed functionerend jeugdstelsel spelen meerdere factoren een rol. Naast een sterke pedagogische basis, is de inzet op preventie belangrijk. Preventie voorkomt dat alledaagse opgroeien opvoedproblemen erger worden en richt zich op het voorkomen en vroegtijdig herkennen van risico’s en problemen.

Bij het algemene en preventieve jeugdbeleid gaat het om het verminderen van risicofactoren en het stimuleren van de beschermende factoren die bijdragen aan het veilig, gezond en kansrijk opvoeden en opgroeien. Dit doen we onder andere door de driehoek thuis, school en vrije tijd met elkaar te verbinden. Deze zijn belangrijk voor de ontwikkeling van jeugdigen. De interventies zijn onder te verdelen in 3 lagen. Er is een breed aanbod van algemene (basis)voorzieningen voor de jeugdigen en hun ouders, het universele preventie aanbod en het selectieve preventie aanbod. En als laatste is er nog een klein deel dat valt onder het geïndiceerde

Sociaal Domein 64

preventieaanbod. Dit is bijvoorbeeld Thuisbegeleiding bij gezinnen of Stevig ouderschap. Daarnaast is er een aanbod van een aantal interventies voor jeugdigen/ouders met een verhoogd risico, zoals bijvoorbeeld een aantal maatjesprojecten ouder/kind of Sociale Vaardigheidstrainingen. Wat gaan we daarvoor doen? Welzijn We vervlechten het welzijn- en armoedebeleid in een overkoepelende uitvoeringsagenda. Op het gebied van welzijn voeren we onder meer de volgende acties uit: • We zetten flatcoaches in; • We voeren een communicatiecampagne uit gericht op bewustwording op het gebied van inclusie; • We werken toe naar het predicaat ‘Dementievriendelijke gemeente’. Voor welzijnswerk zorgen we voor een breed programma van diensten, projecten en activiteiten, die we voortdurend controleren op relevantie en effect. De volgende thema's bepalen de komende jaren het aanbod: langer zelfstandig wonen, preventieve jeugdaanpak, tegengaan van armoede, schulden en eenzaamheid, mantelzorg, vluchtelingenbegeleiding, vrijwilligers en inclusie. Vanaf 2025 ligt de aandacht op 3 uitdagingen: • Integrale wijkondersteuning: Dit omvat vrijwel alle hierboven genoemde thema's. • Ketenaanpakken: in een totaalaanpak van welzijnswerk werken we nauw samen met onze lokale partners om de kwetsbare inwoners beter te kunnen helpen. In 2025 stappen we over van netwerkoverleggen naar ketenaanpakken.

Of het nu gaat om valpreventie, taalontwikkeling, ondersteuning van statushouders of schuldhulpverlening. • Voorliggend veld/preventie: een van de meest urgente thema's is het versterken van het voorliggende veld door preventieve maatregelen. Dit omvat initiatieven zoals valpreventie, het bevorderen van lichaamsbeweging, en het aanmoedigen van sociale ontmoetingen Opstellen van een meerjarige strategische agenda om toe te werken naar toekomstbestendig welzijnswerk in Rijswijk. Preventie en gezondheid • We werken aan bekendheid van onze antidiscriminatievoorziening en meldingsbereidheid van inwoners. • Voor geestelijke gezondheidszorg wordt de hulp ingeschakeld van de GGD en Indigo B.V. • Door middel van de brede spuk regeling werken we aan de thema’s van het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) die ons helpen de sociale basis in Rijswijk te versterken. Ook in 2025 werken we onder andere aan het verminderen of voorkomen van eenzaamheid bij kwetsbare doelgroepen. Door de ontwikkeling van de IZA-GALA ketenaanpakken centraal te stellen, verbeteren we de samenwerking tussen plaatselijke partijen om onze ondersteuning op het gebied van gezondheid, sport en bewegen aan onze inwoners te verbeteren. Inburgering en nieuwkomers • In 2025 worden in Rijswijk op twee locaties statushouders gehuisvest.

We begeleiden statushouders met een passend inburgeringstraject zodat ze zo snel mogelijk zelfstandig kunnen meedoen in de samenleving; • In 2025 worden in Rijswijk op een locatie Oekraïense ontheemden gehuisvest. We geven deze groep, conform de reeds vastgestelde beleidsregels, toegang tot onze gemeentelijke minimavoorzieningen; • We vragen Oekraïense ontheemden vanaf 1 januari 2025 een eigen bijdrage te betalen. De hoogte van de eigen bijdrage hangt af van het inkomen en de persoonlijke situatie. De eigen bijdrage is een gevolg van de wijziging van de Tijdelijke Wet Oekraïense Ontheemden (TWOO); • We onderzoeken de mogelijkheid om samen met het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) voorinburgering te bieden aan asielzoekers waarvan we weten dat deze in Rijswijk worden geplaatst. Zo benutten we de mogelijkheid om vroeg te beginnen met inburgering en vergroten we de slagingskansen van statushouders.

Sociaal Domein 65

Talentontwikkeling Het huidige aanbod zetten we ook in 2025 voort, zoals Brede Regeling Combinatiefuncties, De Ontdekkers, Expeditie Rijswijk, Epic Youth (online jongerenwerk) en Helden van de Natuur. Preventief Jeugdbeleid Meer dan ooit is er behoefte om inzicht te krijgen in wat de investering in preventief jeugdbeleid oplevert. Wat kunnen we zeggen over de effectiviteit van de interventies, de overlap van interventies, over het bereik van de juiste doelgroepen en de waarde om te (blijven) investeren in preventie. Met het actieplan gaan we: • Integrale meetbare indicatoren en resultaatafspraken vastleggen en bespreken met externe partners; • De effectiviteit van de interventies inzichtelijk maken; • Verzamelen van data, hoe effectief is de preventieve inzet; • Kwaliteitsslag maken ten aanzien van onze preventieve inzet, investeren we in de goede dingen, voor de juiste doelgroep, wat kan anders en wat ontbreekt; Naast de kwalitatieve verbeterslag die we wensen te maken ligt er ook een financiële taakstelling voor meerdere jaren om te komen tot een bezuiniging. Deze taakstelling loopt in 3 jaar op tot €400.000 per jaar structureel. Samen met de raad willen we bepalen welke keuzes er kunnen worden gemaakt om deze taakstelling te realiseren.

Beleidsproduct 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wat willen we bereiken? Programma Rijswijk Samen Dichtbij De inwoner ervaart de ondersteuning vanuit het sociaal domein als één geheel. Zowel bij het eerste contact waarbij het nog niet duidelijk is wat er nodig is, als bij het contact met de specialistische teams. Dit doen we door de samenwerking van professionals in het sociaal domein te verbeteren. Dit moet voor de inwoner tot verbeteringen leiden: • Meer duidelijkheid voor de inwoner over waar hij of zij moet zijn, dichtbij en laagdrempelig. Problemen en vragen van inwoners worden eerder opgemerkt en de juiste professionals worden erbij gehaald die de inwoner verder kunnen helpen • De vraag van de inwoner en de haast die het heeft wordt onderzocht op alle gebieden waar een inwoner problemen ervaart • Er is sprake van een betere overgang tussen hulp en steun vanuit de Wmo, Jeugdwet, (gezondheids-)zorg, werk en inkomen etc. Als het nodig en gewenst is wordt een totaalplan opgesteld en is er één contactpersoon die de inwoner helpt bij de uitvoering van het plan. Centrum voor jeugd en gezin (CJG) Op het CJG komt het preventieve ondersteuningsaanbod op gebied van gezond, veilig en kansrijk opvoeden en opgroeien samen. De afgelopen jaren is geïnvesteerd in de zichtbaarheid van het CJG onder partners die met jeugdigen en ouders werken.

Onder meer met de website van het CJG die is aangepast en de website ‘Jong in Rijswijk’ specifiek voor jongeren. Hiermee zijn we op een laagdrempelige manier bereikbaar voor jeugdigen en hun ouders. Het biedt rond diverse thema’s informatie en geeft aan waar men terecht kan voor direct contact.

Sociaal Domein 66

Wat gaan we daarvoor doen? Programma Rijswijk Samen Dichtbij Uitvoering geven aan het programma Rijswijk Samen Dichtbij (RIB 24.066.373). Centrum voor jeugd en gezin (CJG) De partners van het CJG bieden hun preventieve ondersteuning dicht bij de scholen en in de wijken. Vanuit het preventieve jeugdbeleid wordt de behoefte afgestemd met het aanbod. Het aanbod wordt geselecteerd op basis van de behoefte uit het veld en positief behaalde resultaten (al dan niet uit andere steden). We stemmen ons gemeentelijke aanbod af op initiatieven voor preventie en basisondersteuning vanuit het onderwijs. In 2025 besteden we onder andere aandacht aan: • Het organiseren van de ‘Week van de Opvoeding’; • Het bijhouden van de CJG-website; • Het coördineren en inventariseren van het trainingsaanbod en de communicatie daarvan naar de maatschappelijke partners binnen Rijswijk; • Voortzetten van het voorliggend veld overleg.

Beleidsproduct 6.3 Inkomensregelingen Wat willen we bereiken? Inkomen en Participatie We willen dat inwoners die (nog) niet toe zijn aan betaald werk meedoen in de samenleving. Denk hierbij aan vrijwilligerswerk of een werkervaringsplek. We kijken samen met de inwoners naar hun talenten, wensen en kansen. De aandacht ligt hierbij op wat iemand wel kan. Wij ondersteunen inwoners – als dit nodig is - bij het wegnemen van belemmeringen die het meedoen in de weg staan. Energiearmoede Vanuit de aanpak energiearmoede wordt ingezet op het verminderen van de energielasten door energiebesparende maatregelen te treffen. Energiefixers komen bij mensen langs om ze te helpen met het treffen van kleine energiebesparende maatregelen, zoals waterbesparende douchekop, tochtstrip en ledlampen. In 2025 adviseert en ondersteunt de gemeente vanuit deze aanpak 1.000 huishoudens bij het treffen van kleine energiebesparende maatregelen. Wat gaan we daarvoor doen? Inkomen en Participatie • We brengen in 2025 de overige 700 inwoners met een bijstandsuitkering in beeld; • We activeren in 2025 in totaal 100 inwoners met een bijstandsuitkering uit trede 2 en 3 in de vorm van vrijwilligerswerk, een werkervaringsplek of een participatietraject.

Armoede en Schulden We bestrijden armoede door inwoners met ervaringskennis centraal te stellen in onze dienstverlening, de bestaanszekerheid van (kwetsbare) inwoners te garanderen, armoede domein overstijgend aan te pakken en specifieke aandacht te besteden aan kinderarmoede. We willen dat alle inwoners in armoede maximaal kunnen meedoen en bieden daarom heel veel verschillende minimaregelingen aan. Huishoudens met een inkomen tot en met 130% van het Wettelijke Sociaal Minimum (WSM) komen hiervoor in aanmerking.

Sociaal Domein 67

Daarnaast willen we inwoners en ondernemers met (beginnende) schulden helpen en begeleiden naar een schuldenvrij leven. We bieden de inwoner zo vroeg mogelijk hulp. Zo voorkomen we dat schulden toenemen en kan de bestaande schuld vroeg worden aangepakt. Inwoners en ondernemers kunnen ook met eenvoudige geldvragen bij ons terecht. We vervlechten het welzijn- en armoedebeleid in een overkoepelende uitvoeringsagenda. Op het gebied van armoedebestrijding voeren we onder meer de volgende acties uit: • We verbeteren en vernieuwen de (digitale) dienstverlening gericht op minima. Hierbij ligt het accent op simpel taalgebruik, eenvoudige formulieren en het vergroten van de bekendheid en toegankelijkheid; • We helpen basisscholen, die niet worden ondersteund door het Rijksprogramma Schoolmaaltijden, bij het zorgen voor schoolmaaltijden voor kinderen die in armoede leven.