Niet-vastgesteld verslag Raadsvergadering 9 november 2021.pdf

Verslag raadsvergadering 9 november 2021

Verslag, ter vaststelling op 21 december 2021 AANWEZIG Voorzitter: De heer G.A.A. Verkerk Raadsleden: Mevrouw M. Alberts (GL) Mevrouw F. van Amerongen (GBR) De heer A. van den Berg (BVR) De heer T. van den Bosch (GL) De heer E.G.T. Braam (BVR)(vanaf 17.16 uur) De heer D.R. Cupedo (BVR) De heer C.P.I.M. Dolmans (D66) (vanaf 15.05 uur) De heer M.J. van Enk (CDA De heer M.A.J. Ezinga (VVD) Mevrouw P.G. Kames Mevrouw C.J. Kistemaker (GL) Mevrouw A. Koegler-Böhm (RB) (16.35 uur) Mevrouw H.L. van de Kooij Mevrouw M.E. Koopman (D66) De heer G. Kruger (BVR) De heer R. Krumeich (Fractie Krumeich) De heer M. El Majjaoui (CDA) Mevrouw C.F.J. Mauer (Wij. Rijswijk) De heer R.A.J. van der Meij (GBR) Mevrouw C.J.T. de Mooij (VVD) (vanaf 15.48 uur) Mevrouw W.A.A.M. van Nunen (PvdA)

De heer U. Oelen (VVD) (vanaf 15.07 uur) De heer C.J. Paredes Sanches (BVR) Mevrouw J. Schröter-Haas (CDA) (vanaf 15.52 uur) De heer C.G. Sleddering (VVD) De heer Q.L.A. Veerman (D66) De heer R.J. de Vries (GL) De heer M.V. Weterings (RB) De heer M. Wit (GL) Mevrouw E. Woudstra (D66) Portefeuillehouders: Wethouder, mevrouw J.N. Besteman Wethouder, mevrouw L.I. Bentvelzen Wethouder, de heer J. Keus Wethouder, de heer B.D. Lugthart Wethouder, de heer A. van de Laar Griffier: De heer J.A. Massaar, bpa Verslag: Mevrouw P.E. van Santen (tot de pauze) Mevrouw M.M.A. Tittse (na de pauze)

AFWEZIG Raadsleden: Mevrouw R.F. de Man (OR) De digitale stemmingen zijn te raadplegen via iBabs 1. Opening en mededelingen De voorzitter: Goedemiddag dames en heren thuis en leden van de raad. Hierbij open ik de openbare raadsvergadering van de gemeente Rijswijk op dinsdag 9 november 2021. We gaan het vandaag hebben over de begroting 2022. Een belangrijk werkstuk voor het bestuur van de stad. Waar we even goed nadenken over hoe het gaat met onze inwoners en de ontwikkelingen zo goed mogelijk proberen te volgen. Ik zeg er als kanttekening bij dat we weer in een coronasituatie zitten. Waardoor we in deze raadszaal als het goed is op anderhalve meter zitten. En dat betekent dat er geen plek is voor de assistenten, ambtenaren en ook voor het publiek. Dus u moet het vooral hebben van de livestream als u het live wil meemaken. Dat als opening en als mededeling. Verder geen mededelingen op mijn lijstje staan. Meneer de griffier. Ja we hebben een inspreker. Gaan we zo doen. Dan gaan we zo nu door met agendapunt 2. Nee 1. Bij de mededelingen, bericht van verhindering hebben we ontvangen van mevrouw De Man. Die is Pagina 1 van 111

Verslag raadsvergadering 9 november 2021

er door persoonlijke omstandigheden vandaag niet bij. We hebben bericht dat later nog komen de heer Oelen, de heer Braam, mevrouw De Mooij en mevrouw Schröter. Dus die gaan wij nog ontvangen. Dan gaan we nu naar de trekking van het stemmingsnummer. De koekentrommel gaat open. Het is netjes gedesoriënteerd en ik kom op nummer 9. Meneer Ezinga, u gaat als eerste hoofdelijk stemmen als dat aan de orde is. Verder hebben we leden van het bureau van stemopneming. Meneer Braam als voorzitter en als leden de heer Wit en mevrouw De Mooij. Aanvaardt u deze benoeming? Goed. Dan is het hierbij een geldig besluit. 2. Spreekrecht burgers De voorzitter: Ik ga gauw door naar agendapunt 2. Het spreekrecht van burgers. De heer Van Overbeek staat al klaar. Meneer Van Overbeek, u heeft het woord. Vijf minuten. De heer Van Overbeek: Voorzitter een begroting in tijden van verkiezingen is per definitie een testament van het zittende college. Maar tegelijkertijd ook een getuigschrift vol verkiezingsretoriek. Als testament vermeldt de begroting onder andere punten die niet of nog niet zijn gerealiseerd. Vanuit het collegeprogramma maar ook tussentijds opgestarte projecten en initiatieven die nog niet zijn afgerond. Maar een begroting zegt ook veel over het controlerend, initiërend en alert functioneren van de raad.

Immers een begroting betreft ook besluiten van de raad die aan de vergetelheid worden verder prijsgegeven en door de raad zelf niet meer aan de orde worden gesteld. De begroting maakt dan ook duidelijk wat de raad ontbeert. En dat is een besluit- en volgsysteem. Zo'n systeem dwingt ook het college en de raad om aan te geven hoe een besluit zich in de loop der tijd ontwikkelt en wanneer een besluit qua doelstellingen werkelijk succesvol is uitgevoerd. Een besluit- en volgsysteem geeft dus ook aan de raad een krachtig controle- en verantwoordingsinstrument. Zo dadelijk zullen we als burgers getuige zijn van een begrotingsbehandeling met ook groots en verhullend taalgebruik waarmee de politieke partijen proberen hun straatje schoon te vegen en tegelijkertijd te willen neerzetten dat alleen u weet wat de burgers willen. Maar vragen met betrekking tot achterliggende communicatie en achterliggende participatie laat u volledig buiten beschouwing. Een kraampje met folders tijdens de marktdagen op de markt of met een kopje koffie de wijken in zijn geen vormen van echte burgerparticipatie. Beleid maken voor Rijswijk is iets anders dan eenmaal in de vier jaar een verkiezingsprogramma te laten bestemmen door een klein aantal leden. En dat programma als reële basis te laten dienen voor standbepalingen gedurende een gehele raadsperiode.

Beleid maken voor heel Rijswijk is ook iets anders dan het plakken van een sticker op een collegewerkprogramma met de lege titel, Rijswijk maken we samen. Voorzitter, deze constateringen die krijgen extra gewicht als ik naar de tekst van de begroting kijk. Het hoofdstuk algemeen bestuur en organisatie roept beelden op van het spelen met de suggestieve kracht van woorden zonder concrete lading. Woorden die een door u vooraf vastgestelde uitkomst geven maar die door de lezers niet wordt begrepen. In de begroting luidt die uitkomst, er is participatie en er is communicatie. Of zoals u het formuleert, en ik citeer, in onze communicatie is participatie met inwoners en ondernemers het vertrekpunt. Einde citaat. De suggestie die u uit deze woorden wilt laten doorklinken moet nog veel meer in twijfel getrokken worden als je deze Pagina 2 van 111

Verslag raadsvergadering 9 november 2021

koppelt aan uw jarenlang al mislukte participatiespelletjes om te komen tot iets wat alleen u participatie noemt. De rapportage van de rekenkamer in 2017 maakte brandhout van al uw pogingen tot dan toe. U probeerde toen uw politieke gezicht te redden door het unaniem aanvaarden van een motie die u vervolgens niet uitvoert. Dan de schijnvertoning in het gebouw De Harmonie over het collegewerkprogramma. Dat dan de bedrieglijke titel krijgt, Rijswijk maken we samen. En vervolgens begint het door college en raad opgevoerde participatiecircus tot aan de dag van vandaag echt onwaarachtig te worden. De enige drijfveer die u blijkt te kennen is, geen participatie en geen communicatie toestaan, echte communicatie toestaan. De door het college ontwikkelde magische, bijna Wagneriaanse term gerantseerde stadskracht moet volstaan. Dat wil zeggen, inwoners kunnen 24 op 7 met hun suggesties en ideeën bij het bestuur terecht. de term en de invulling van die stadskracht zijn er uitsluitend op gericht om inwoners op afstand te houden en de schijn van participatie op te houden. Voorzitter, natuurlijk realiseer ik me dat de verantwoordelijk wethouder slechts zo ver kan springen als de politieke polsstok die de raad haar geeft lang is.

Maar het ontwikkelen van ideeën met betrekking tot participatie kan vanuit het bestuur samen met inwoners geïnitieerd worden zonder gebruik te maken van zo'n polsstok. En aldus ontwikkelen van ideeën kan de basis vormen van een open discussie en daarmee mogelijk van toekomstig nieuw beleid. Voorzitter, zo'n proces is geen strijd die winnaars en verliezers kent. Het is een samen zoeken naar wat het beste is voor Rijswijk. Het beste is voor de inwoners. En het beste is voor onze toekomst. Het college maar ook de raad dan wel de onafhankelijk voorzitter zouden bereid moeten zijn om de deur daartoe open te zetten. Ik hoop dat tenminste na de verkiezingen enkelen onder u deze weg durven te bewandelen. En het zal dan wel gewenst zijn dat de intentie daartoe expliciet en eenduidig in uw verkiezingsprogramma verwoord wordt. Zodat u ook na de verkiezingen daarop aanspreekbaar bent. En vervolgens wil ik dan graag met u meedenken. De voorzitter: Dank u wel meneer Van Overbeek. Ik sluit hiermee de inspraak burgers af. 3. Vaststelling agenda De voorzitter: En dan gaan we nu naar de vaststelling van de agenda. En de conceptagenda gekregen is betrekkelijk kort. Gaat vooral over de begroting en aanverwante stukken. Bent u akkoord met deze agenda? Dat is het geval. Dan is die vastgesteld. 4.

Algemene beschouwingen en begroting De voorzitter: Beginnen we nu aan agendapunt 4, de algemene beschouwingen. En de begroting, de halfjaarrapportage en alles wat u daar maar wil bij betrekken. We hebben afgesproken dat iedere fractie tien minuten heeft. Daar zullen we strak op letten. U bent natuurlijk vrij om te zeggen wat u wilt. Maar ik zou het proberen toch te concentreren op het besluit en misschien eventuele moties en amendementen. Dat geldt voor iedereen. De heer Kruger (BVR): Voorzitter, ik ben vanavond vanmiddag de eerste spreker in dit laatste begrotingsdebat in de raad zoals die samenstelling die nu is. Dat wordt volgend jaar anders. En Pagina 3 van 111

Verslag raadsvergadering 9 november 2021

het is natuurlijk niet altijd even makkelijk geweest het afgelopen jaar vanwege de coronapandemie. Veel digitaal en zoals het ernaar uitziet zal het de komende tijd niet veel beter op worden. Goed, we zitten weer op afstand van elkaar. Maar waarvan ik uitga dat de meesten van ons zijn gevaccineerd. De fractie van Beter Voor Rijswijk wil iedereen danken voor de constructieve houding in de soms scherpe debatten in deze raadsperiode. En veel waardering voor de ambtelijke organisatie voor de beantwoording van de vele schriftelijke vragen die dit jaar ook weer zijn gesteld. Voorzitter, dan nu de begroting. En wat punten die Beter Voor Rijswijk toch onder de aandacht wil brengen met een zestal moties die u inmiddels heeft ontvangen. Voorzitter, in het kaderdebat van 6 juli 2021 heeft Beter Voor Rijswijk aan de wethouder verzocht om te kijken in hoeverre er een mogelijkheid bestaat om in onze regio een pilot te starten waarbij jongeren de mogelijkheid krijgen voor een woning om dat in ieder geval te bespoedigen dat ze zich twee jaar eerder kunnen gaan inschrijven dan wat nu mogelijk is. We hebben toen de motie niet ingediend omdat de wethouder in het debat had beloofd dit bespreekbaar te maken in de regio. Vraag aan de wethouder is, kunt u aangeven wat allemaal uit die bus is gekomen? Want we hebben daarna niets meer vernomen.

En is de gemeente bereid om in navolging tot de andere gemeenten ook zo'n pilot te starten hier? Als dat nog niet gebeurd is dan wil ik daarvoor een motie indienen in tweede termijn afhankelijk van de reactie van de wethouder. Voorzitter, er wordt heel veel gebouwd in Rijswijk. Er komen nog heel veel broodnodige woningen bij. Het is hard nodig gelet op het enorme tekort aan woningen. Desondanks is Beter Voor Rijswijk van mening dat we vooral moeten zoeken voor bouwen voor de Rijswijkse woningzoekenden. Rijswijkers willen best doorstromen als er een aantrekkelijk aanbod komt. Waardoor vaak de te grote woningen beschikbaar komen voor woningzoekenden uit deze stad. Jongeren die de ouderlijke woning verlaten willen ook graag in Rijswijk wonen. Beter Voor Rijswijk kent de juridische mogelijkheden van lokaal maatwerk in het huurrecht. Maar in dit specifieke geval gaat het om de nieuwbouw van koopwoningen. Welk percentage mogen we Rijswijkers gunnen? Momenteel worden veel Rijswijkers in bijvoorbeeld RijswijkBuiten uitgeloot terwijl kopers uit omliggende gemeenten hier wel worden ingeloot. En een mooie woning kunnen betrekken. Dus schieten wij dus niets mee op. Beter Voor Rijswijk ziet het graag anders. Dus eerst kansen bieden aan Rijswijkers en dan nog woningen beschikbaar, dan zijn de kopers van onze gemeente buiten onze gemeente ook welkom.

In ieder geval zal Beter Voor Rijswijk ook afhankelijk van uw reactie in tweede termijn een motie indienen om het een en ander te gaan bekijken naar de haalbaarheid daarvan. Voorzitter, hoe gaat het eigenlijk met het fiscaliseren van de boetes? Vorig jaar heeft Beter Voor Rijswijk een motie ingediend en die is door het college overgenomen. En dat ging om het invoeren van de zogenaamde hufterboetes. En onze collega's van de VVD heeft ook middels artikel 44-vragen ook al naar gevraagd. In een van de laatste forumvergaderingen stad heeft op de vraag van raadslid Ed Braam gereageerd dat het fiscaliseren van boetes inmiddels zou zijn ingevoerd. Kunt u de raad een staartje geven wat al is uitgeschreven aan hufterboetes? En heeft u ook een prijskaartje wat het allemaal moet gaan kosten? En alle landelijke boetes worden per 1 januari verhoogd. Neemt u dit dan ook mee per 1 januari met betrekking tot de boetes die u gaat opleggen voor die overtredingen? Als u dat niet van plan bent ja waarom dan niet? Want het is belangrijk dat we die boetes nodig hebben om

Pagina 4 van 111

Verslag raadsvergadering 9 november 2021

het afvaltoerisme uit alle gemeentes te bestrijden. In het kadernota van 6 juli heeft Beter Voor Rijswijk een motie gesteund van Rijswijks Belang met betrekking tot het BB-museum. En er werd opgeroepen om in samenspraak met de locatiemanager een meerjarig beleidsplan inclusief het onderhoudsplan op te stellen voorzien van een financiële paragraaf. En het helder overzicht van de benodigde kosten. En opbrengsten. Dit met de opdracht dit plan met de begroting naar de raad te sturen voor de begrotingsbehandeling in deze maand. Maar tot op heden hebben wij niets ontvangen. Hebben wij iets gemist? Komt u hier straks vandaag nog op terug? Verzoek hier een uitleg voor de geven. En voorzitter, Rijswijk groeit enorm. Dat zal zeker gevolgen hebben naar de vraag van sportaccommodaties. Tijdens het kaderdebat heeft Beter Voor Rijswijk gevraagd naar een renovatie van de bestaande accommodaties zoals bijvoorbeeld de Marimbahal en de Van Zweedenzaal. Wanneer gaat u de raad informeren met betreffing tot de haalbaarheid en wat zijn daar de financiële gevolgen van? Voorzitter, dierenwelzijn, we zien veel goede dingen gebeuren. Maar helaas ook slechte. Onlangs nog een verwaarloosde hond van een dak afgehaald. En niet te vergeten de dood van een hond die hulpeloos is achtergelaten in het Wilhelminapark genaamd Batman.

We zijn in ieder geval blij dat er een permanent voor dat burgerinitiatief voor dat monument is gekomen in het Wilhelminapark. En dat staat toch wel symbool tegen dierenmishandeling. We hebben u nog wel twee vragen. Het dierenwelzijnsbeleid dateert uit 2017. Zijn er de afgelopen periode nog wat veranderingen geweest met betrekking tot de landelijke wetgeving? En misschien kan de wethouder ons daar even over bijpraten. Voorzitter, Beter Voor Rijswijk ziet ook graag een oplossing voor het zwemstrandje in het Wilhelminapark. In betere tijden was het een heerlijk gebied voor de kinderen waar ze heerlijk konden spelen en zwemmen. Ik heb dat persoonlijk nog mogen meemaken. Ja niet als zelf maar wel met mijn kinderen. Maar het is al jarenlang bijzonder smerig. Hoofdzakelijk veroorzaakt door uitwerpselen van al die ganzen daar. En dat strandje is dus inmiddels ongeschikt voor het beoogde doel. We hebben verder gisteren gekeken hoe het in gemeenten eraan toe gaat. En daar kwamen wij op een ecologische afbakening dat ganzen afschrikt. Ganzen laten zich daar niet meer zien door de plaatsen afbakenen. Daar zijn goede voorbeelden en goede resultaten in de gemeente Zutphen. Beter Voor Rijswijk zal hiertoe in eerste termijn een motie indienen. Die u inmiddels al in bezit heeft. Voorzitter, in het kaderdebat heeft Beter Voor Rijswijk gevraagd om gesprekken met buurtgezinnen in Den Haag.

Dit is enorm succesvol gebleken. Een motie had Beter Voor Rijswijk achter de hand maar is door toezegging van de wethouder welzijn is deze aangehouden. Beter Voor Rijswijk gaat uit dat het gesprek heeft plaatsgevonden. En dat u ons op korte termijn informeert over de vervolgstappen. En mocht dat niet zo zijn dan dient Beter Voor Rijswijk samen met het CDA hiertoe alsnog een motie in. Voorzitter, Beter Voor Rijswijk vindt het erg jammer te moeten constateren dat de wijkagent in vele wijken onzichtbaar lijkt. Tijdens gesprekken met bewoners en onze fractieleden is kenbaar gemaakt dat de bewoners geen idee hebben wie nou eigenlijk de wijkagent is. Beter Voor Rijswijk ziet graag dat daarin een flinke inhaalslag wordt gemaakt. Dat is de reden dat Beter Voor Rijswijk samen met de Partij van de Arbeid een motie indient met de naam, wijkagent beter bekend. Nou het gaat aardig door. Voorzitter, helaas door alle regelingen Rijswijk geconfronteerd met het dumpen en bijplaatsen van grof vuil. Veel Rijswijkers ervaren het maken van afspraken met Avalex slecht. In het

Pagina 5 van 111

Verslag raadsvergadering 9 november 2021

verleden werden er periodiek grofvuildagen georganiseerd waar iedereen op een bepaalde dag zijn zooi langs de straat mocht plaatsen. Beter Voor Rijswijk verzoekt dit weer voor bijvoorbeeld twee keer per jaar in ere te herstellen. En een motie hiertoe dienen wij in. Voorzitter, Beter Voor Rijswijk vraagt zich af hoe het staat met de plannen voor de zogenaamde wethouder Braamgarage. De garage die nu in de nee de garage moet dus komen over de in een zeer slechte staat bevindende stadhuisvijver want die stort ook van ellende in elkaar. Maar dat zal een welkome aanvulling zijn voor de bezoekers van de Rijswijkse schouwburg en het Huis van de Stad. En de omgeving zal bevrijd zijn van de parkeeroverlast die iedere keer plaatsvindt met name in de avonduren. Bovendien kan de garage ook met een pendelbusje nog gebruikt worden om de parkeerdruk voor de zaterdagmarkt in Oud Rijswijk te verlichten. Wanneer gaat u de raad hierover informeren zodat er eindelijk een besluit kan worden genomen? Voorzitter, om positief te eindigen willen we opmerken dat we stapjes vooruit zetten met het groenonderhoud. We zijn er nog lang niet, maar er is goede hoop met het nieuwe maai- en snoeibeleid dat we met een paar jaar weer op het oude onderhoudsniveau waarmee Rijswijk ooit zo geliefd was. Misschien hebben we dan zelfs de berenklauw en let op de Japanse duizendknoop kunnen uitroeien.

En wellicht liggen er nog kansen voor een brouwerij. Want van de duizendknoop schijn je heerlijk bier te kunnen brouwen. Voorzitter, tot zo ver termijn van Beter voor Rijswijk. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we verder met mevrouw Alberts namens GroenLinks. Mevrouw Alberts (GL): Zo in deze laatste algemene beschouwingen toch vaak gezien als het jaarlijks politieke hoogtepunt van deze periode is het tijd om de balans op te maken. Hoe besturen wij onze stad? Waar wilden we naartoe? En wat is daarvan terechtgekomen? Hoe toekomstbestendig is er gehandeld en is onze stad nu? Wat is het toekomstperspectief? Deze vragen gaan verder dan het presenteren van een sluitende begroting of het verdelen van de Enecogelden over een scala van maatregelen, voorstellen en plannen. Het gaat om de effecten op de stad. Om mensen, milieu en welvaart. Om zaken als sociale samenhang, wonen als basisrecht, persoonlijke ontplooiing, klimaat en schone lucht. Nu en in de toekomst. Daarin investeren is noodzaak. Met verkokerde plannen en ad-hocbeleid gaan we het zeker niet redden. Dat leidt alleen maar tot verdere verslechtering van de situatie en vormt een bedreiging voor het bestaansrecht van Rijswijk als zelfstandige gemeente. Investeren in de toekomst dat is wat nodig is. Investeren in mensen. Investeren in milieu. In leefbaarheid en ecologie.

Investeren in brede welvaart, in duurzame lokale economie. Om zo tot duurzame ontwikkeling te komen. Een stad met een gezonde ambitie. Dat zou Rijswijk moeten zijn. Doelen en streefwaarden zoals het percentage hernieuwbare elektriciteit of het terugdringen van de omvang restafval halen we echter keer op keer niet. Dan zou je een stapje bij moeten zetten. Investeren in de toekomst. En niet zoals nu gebeurt de doelen naar beneden bij moeten stellen. Toekomstig bestendig vraagt om nu maatregelen te treffen tegen het veranderende klimaat. Om aanpassingen aan de nieuwe omstandigheden, om schonere lucht zodat Rijswijkers gezond adem kunnen halen in onze stad. Daarom dienen we hierbij samen met D66, Partij van de Arbeid, Krumeich de motie taskforce schone lucht in. Met het instellen van een taskforce heeft Rijswijk op de dossiers naheffing parkeren en AZC goede ervaringen opgedaan. De luchtkwaliteit in onze stad heeft minstens Pagina 6 van 111

Verslag raadsvergadering 9 november 2021

eenzelfde urgentie en verdient dringend deze aanpak. Toekomstig bestendig betekent ook heldere keuzes in het verdelen van de schaarse ruimte. In een snelgroeiende stad is het des te meer van belang om ruimte te maken voor spelen en ontmoeten. Maak Rijswijk een kindvriendelijke stad. En daarmee bedoelen we niet een bepaald percentage van de openbare ruimte bestemmen voor traditionele speeltuintjes. Zorg dat een kind zelfstandig veilig naar school en vrijetijdsbesteding kan gaan. Gelijkwaardig mee kan doen en beslecht de barrières die dat in de weg staan. Betrek kinderen en jongeren bij beslissingen over hun leefomgeving, niet door alleen online enquêtes te houden, maar door hun stem integraal onderdeel van het beleid te laten zijn. Investeer in wonen. Het is een basisrecht en niet alleen voorbehouden aan mensen met geld. Kijk niet alleen naar het financieel rendement maar durf te investeren in sociale nieuwbouw. Geef jongeren de mogelijkheid om op zichzelf te kunnen wonen. Zorg voor woonvormen op maat voor ouderen en huisvest statushouders in eenzelfde woonregio als waar ze nu in een AZC wachten op een plek om hun leven verder te kunnen opbouwen. In onze woonregio wil de gemeente Den Haag vanaf 1 januari een opkoopbescherming invoeren waardoor huizenkopers worden verplicht er zelf te gaan wonen. Zo hoeven starters niet meer te concurreren met vastgoedbeleggers.

Aangezien we in een regionale woningmarkt wonen is het niet meer dan logisch dat Rijswijk dit gelijk met onze grote buurgemeenten gaat invoeren. Daarom dienen we samen met de Partij van de Arbeid, Rijswijks Belang, D66 en CDA de motie opkoopbescherming in. Hoe realistisch is het om op het sociaal domein 6 ton oplopend naar 8 ton per jaar te gaan bezuinigen door efficiency? Waar zijn deze bedragen op gebaseerd? En wat als het met alleen een efficiency slag niet lukt? We hebben vanuit het forum van de wethouder nog te goed wat de reeds behaalde financiële resultaten van het actieplan jeugd en Wmo los van de Hugogelden zijn. Maar die update die komt pas begin volgend jaar. Blijkbaar is het nu niet in kaart wat het actieplan precies heeft opgeleverd. Bezuinigen door efficiency brengt bovendien het gevaar met zich mee dat we processen veel te strak inrichten. Waardoor het lastiger inspelen op snel veranderende situaties is en er te weinig ruimte is voor checks en maatwerk. De toeslagenaffaires zal ons die les toch moeten hebben geleerd. De motie maatwerk bij kostendelersnorm zal de Partij van de Partij daarom mede namens GroenLinks indienen. Sinds de invoering van het vergunningensysteem in 2014 is het tarief voor parkeren nog nooit aangepast. Terwijl dat met alle andere tarieven en heffingen wel is gebeurd. Dat is nu niet uit te leggen.

We hebben daarom twee elkaar aanvullende amendementen ingediend. Daarmee creëren we enerzijds de benodigde rust op dossier afvalstoffenheffing na de extreme verhogingen van de afgelopen twee jaar. En anderzijds corrigeren we het tarief voor vergunningparkeren met de inflatie en laten we het richting meer kostendekkend gaan. Bij het opstellen van een begroting bepaal je van tevoren de toon. Er is nu duidelijk gekozen voor een positieve stemming. Na een aantal jaren van droevigheid over de financiën. Een half jaar geleden nog hadden we het over bezuinigingen op de grote culturele instellingen. En nu is er geld over. Wel zo toevallig vlak voor de verkiezingen. Het lijkt de coalitie te gaan lukken om het college in deze samenstelling de rit uit te laten zitten. Minder duidelijk is geweest wat de richting is, in welke kant het op wil. En de positie waar het voor staat. Het college van burgermeester en wethouders is als collectief gezamenlijk verantwoordelijk voor het gevoerde beleid. Maar vertrouwen en verbinden is waar

Pagina 7 van 111

Verslag raadsvergadering 9 november 2021

we meer van hadden willen zien. De basistaak van een wethouder is om op te komen voor de belangen van zijn portefeuille en dat schiet er zeker als het gaat om de energietransitie weleens bij in. Rijswijk draagt in deze periode onvoldoende bij aan de aanpak van klimaatontwrichting. De Partij van de Arbeid zal daarom mede namens GroenLinks de motie proactieve aanpak energiearmoede indienen. Het is niet te laat om alsnog in actie te komen. Het demissionaire kabinet gaf daarin gisteren het goede voorbeeld. Het stopt toch binnen een jaar de overheidssteun aan fossiele brandstoffenprojecten in het buitenland. Zowel minister als wethouder moet zich goed kunnen concentreren op de hoofdlijnen van het beleid op lange termijn dat verder gaat dan alleen de financiële kant van het verhaal. Visie vertalen in operationele doelen zou voor een wethouder bijvoorbeeld als het gaat om duurzaamheid niet te veel gevraagd moeten zijn. Het piept en het kraakt echter aan alle kanten. In de organisatie als geheel. We merken daarbij de kwetsbaarheid van het ambtelijk apparaat. Dat is overbelast en erg hangt aan personen. Er zijn vele voorbeelden te noemen. Zo is de invoering van de verplichtingenadministratie een jaar vertraagd omdat twee mensen een andere functie kregen. Om meer inzicht te krijgen in externe inhuur zal Rijswijks Belang mede namens GroenLinks een motie indienen.

Stukken worden laat en incompleet naar de raad gestuurd wat de kwaliteit van de besluitvorming niet ten goede komt. De uitvoering van de kadernota jeugd en onderwijs loopt al terwijl deze nota nog niet eens is vastgesteld door de raad. En het strategisch veiligheidsbeleid is al wel opgenomen in de begroting maar komt pas in december in de raad. Hoe kaderstellend ben je dan als raad? Als GroenLinks willen we consistentie in oordeel en besluitvorming. En benaderen we Rijswijk en de politiek of we nu coalitie- of oppositiepartijen zijn constructief en met een open blik. Want dat is de manier van politiek bedrijven waar we voor staan. Om met nieuwe ideeën en oplossingen te komen inclusief dekking. Wat voor raad willen we zijn? Wat geven we door aan de raad die eind maart van start gaat? Maken we gezamenlijk werk van het vertrouwen in de politiek? Zoeken we de verbinding? Kunnen en durven we persoonlijk belang overstijgend te handelen? Laten we kijken naar wat wel kan en initiatieven bij voorbaat een kans geven. Volksvertegenwoordiger zijn we van alle inwoners van Rijswijk. We dienen bij elk besluit alle belangen af te wegen. En daarbij ook de belangen mee te nemen van mensen die niet kunnen of mogen stemmen. En de belangen van dieren en natuur.

Zorg bij het op waarde schatten daarvan dat niet alleen het persoonlijk of partijbelang of wat goed uit komt bij de verkiezingen doorslaggevend is. Handelen hoe het enkel onszelf goed uitkomt is gemakkelijk voorzitter. Samenleven, onze samenleving is meer. Daar zullen wij in moeten investeren. Wederkerigheid is essentieel voor onze democratie, voor de rechtstaat, voor het vertrouwen in de politiek. Opkomen voor vrijheden, veiligheid en verworvenheden van anderen, ook als het niet de jouwe zijn, hoort daarbij. De voorzitter: Goed dank u wel. We gaan verder met de heer Sleddering namens de VVD-fractie. De heer Sleddering (VVD): En beste collega's, goedemiddag. Daar zijn we dan. De laatste begroting van dit college. Het college zit er relaxed bij zo te zien. Het is goed voor uw gezondheid ook. Maar een stuk minder voor mijn gezondheid. Want ik ben helemaal niet happy fit met deze begroting. En u zou dat ook niet moeten zijn. Bij het lezen van deze begroting en de Pagina 8 van 111

Verslag raadsvergadering 9 november 2021

begeleidende persberichten kwam bij mij steeds vaker de figuur Mohammed Saïd al-Sahaf voor. Ook wel bekend als Comical Ali of Baghdad Bob. Wie kent hem nog? Deze minister van informatie van Irak is wereldberoemd geworden met zijn woordvoering in de Golfoorlog. Voor de camera in Baghdad ontkende hij dat de Amerikanen oprukten in zijn stad. Ze waren verslagen en de woestijn in gevlucht. Tijdens het interview vlogen de bommenwerpers door de lucht en stond op de achtergrond de stad in vuur en vlam. Deze figuur is later in vele communicatietrainingen ook als voorbeeld gebruikt van hoe het niet moet. Het college heeft deze lessen helaas niet meegekregen. Ik zal een voorbeeld geven. In uw persbericht schrijft u, de ontwikkeling van de financiële gezondheid ligt goed op koers. En de begroting is op orde. En wat schrijft onze toezichthouder de provincie in oktober van dit jaar? Naar ons oordeel is er sprake van een structureel niet sluitende jaarrekening. Uw lasten in 2020 deels gedekt door incidentele baten. Hartelijk welkom in Rijswijk, Baghdad Bob. Ik geef u nog een voorbeeld uit het persbericht. Onze ingezette koers legt een stevig fundament onder de toekomstbestendigheid van Rijswijk. Na de gemeenteraadverkiezingen maart '22 dragen wij een financieel gezonde stad met een goed toekomstperspectief en een gezonde ambitie aan de nieuwe gemeenteraad over.

Hartelijk welkom in Rijswijk, Comical Ali. Want wat is de werkelijkheid? De meerjarenbegroting is niet sluitend voor 2024 en 2025. En u geeft het volgende college de opdracht mee om te bezuinigen. Hoezo? Waarom heeft u dat niet zelf gedaan bij het opstellen van deze begroting? Oh ja even vergeten, de verkiezingen komen eraan. U durft zelfs te schrijven in de inleiding van de begroting, omdat er in '22 en '23 een positief saldo van de begroting is voorzien heeft de nieuwe raad alle tijd voor een zorgvuldige afweging van die bezuinigingen. U reageert niet alleen over uw graf maar u graaft er nog meteen een graf bij voor het volgend college. En dat is toch niet de bedoeling. U gelooft heilig in sluitende begrotingen van '22 en '23. Waar haalt u dat geloof vandaan? En mag ik u als liberale duivel even proberen van uw geloof te halen? Voor 2018 sloot de begroting af met 4 ton positief. De jaarrekening sloot voor dat jaar af met 7,5 miljoen negatief. Voor 2019 begrootte u 2 miljoen negatief. Wat op zich al heel erg is. Maar de jaarrekening kwam uit op 4,7 miljoen negatief. In 2020 sloot u af met een positief resultaat van 1,7 miljoen. Weliswaar dankzij incidentele baten. Maar u ging dat positieve resultaat niet aan de reserves toevoegen maar bestemmen voor uitgaven waardoor de jaarrekening afsloot met een tekort van een kleine 4 ton. En dan nu het lopende jaar.

Voor 2021 begrootte u een positief saldo van 664.000. Maar die eerste halfjaarrapportage liet al een tekort zien van 2,7 miljoen. En in de tweede halfjaarrapportage is dit tekort opgelopen tot 3,9 miljoen. En daar komt Bob Baghdad ook nog even langs. Want in de inleiding van deze begroting schrijft u dat wij in onze collegeperiode met gezond verstand en een nuchtere blik naar ons huishoudboekje hebben gekeken. Het is maar wachten op het moment dat de provinciale bommenwerpers door het beeld gaan vliegen. Wat moet nu de conclusie zijn van deze constatering? De gemeente Rijswijk is financieel niet onder controle. Men wordt steeds verrast door de echte cijfers die haaks staan op de winstbegrotingen. Toen de VVD-fractie een vraag stelde over de tweede halfjaarrapportage kon er niet worden aangegeven wat het resultaat echt zou worden. Financiën op het stadhuis weet het niet en het college weet het ook niet. En ja ik hoor de argumenten al. Er is veel onzekerheid over de uitkeringen van het rijk en de corona. Dus we moeten maar

Pagina 9 van 111

Verslag raadsvergadering 9 november 2021

afwachten. Mijn vraag is, heeft u na de eerste halfjaarrapportage maar een moment overwogen om de door uzelf opgeschreven mogelijkheden voor bezuinigingen alvast maar in te boeken? Nee is het antwoord, ik zal het voor u geven. Het laat het over aan de volgende gemeenteraad. De VVD kan het hier niet mee eens zijn. En zal via een motie voor de raad aan de raad voorstellen dat de begroting 75% mag worden uitgevoerd. De overige 25% van de begrote uitgaven worden bevroren tot de resultaten van de jaarrekening en de eerste halfjaarrapportage bekend zijn. Mag ik u nog eens een voorbeeld geven over het financiële denken op het stadhuis? Toen collega Weterings van Rijswijks Belang op zoek ging naar een dekking voor het niet verhogen van de afvalstoffenheffing, een heel goed initiatief en compliment voor het vele werk wat de collega daarvoor gedaan heeft, stelde het stadhuis voor om daar het begrote overschot over 2022 voor te gebruiken. Hoor ik dit goed? Medewerkers van de wethouder van financiën stellen aan een partij voor om geld te gebruiken uit een niet te verwachte begrotingsoverschot en zo structureel lasten te laten dekken door incidentele baten. En aan mijn eerdere teksten over het verschil tussen uw begroting en de werkelijkheid is het maar de vraag of dat overschot echt bestaat.

Collega's uit de raad waren echter blij verrast door dit advies van financiën en begonnen allemaal leuke plannen te bedenken om dit niet bestaande want papieren overschot alvast maar uit te geven. Tot zover de mening van de VVD over deze cijfers. Ik wil nog een aantal punten uit de begroting lichten. Het Huis van de Stad. Ik wil het er eigenlijk niet meer over hebben. U kent ons standpunt. Maar mag ik nou het college vragen om in allerlei uitingen en media interviews niet meer te spreken over een positieve businesscase. Want die is er niet. Zeker als je de parkeergarage, hij schijnt de Ed Braamgarage te heten, en het buitengebied meerekent. En uit uw vraag aan de eigenaar van dit stadhuis naar de huurprijs voor eventueel langer blijven hier gebruikt u een aantal vierkant meters dat vele malen lager is dan die zijn meegerekend in de businesscase. Mag ik met u de afspraak maken dat u zegt gewoon voortaan het Huis van de Stad is veel duurder geworden dan we gedacht hadden. Maar we hebben er wel iets moois voor teruggekregen. Als u dat belooft zult u mij niet meer horen over het huis van de stad. De afvalstoffenheffing. De afvalstoffenheffing in Rijswijk behoort tot de hoogsten van Nederland. Dus is de voorgestelde verhoging met 1,5% niet terecht. Zeker gelet op de vorige verhoging van 20%.

De VVD wil de dekking voor het schrappen van deze verhoging door de kwijtschelding van de minima van 100 naar 80% terug te brengen. Zoals u weet is dit de traditionele vraag of beter wens van de VVD-fractie bij elke begroting. Breng kwijtschelding onder het armoedebeleid en geef niet meteen 100% terug. Een ander percentage moet mogelijk zijn. Wethouder Bentvelzen heeft daarover vlak voor de begroting een notitie naar de raad gestuurd. Ik wil haar daar hartelijk voor bedanken. En complimenteren zelfs. Het is de eerste wethouder die serieus werk maakt van die wens van de VVD en daarop reageert met een goed stuk waarop we later een discussie kunnen voeren. Maar laten we wat betreft de afvalstoffenheffing maar vast een klein beginnetje maken. De VVD heeft een eigen amendement. Maar zal ook kijken naar de voorstellen van de andere partijen. Ophalen grofvuil. Het laten betalen voor ophalen van grofvuil is gewoon een slecht idee. Het zal alleen maar leiden tot bijplaatsingen en illegaal storten. Maar als klap op de vuurpijl heeft een paarse krokodil op dit stadhuis een procedure opgesteld om dat geld weer terug te krijgen voor de minima ja je gelooft het gewoon niet. Mijn vraag is, is er dan niemand op

Pagina 10 van 111

Verslag raadsvergadering 9 november 2021

het stadhuis en dit college die even nadenkt hoe dit gaat werken in de praktijk? Is het college bekend met het fenomeen uitvoeringstoets? En zo ja, is die ook gebruikt bij deze kwestie? Wethouder Keus, alstublieft, stop met deze onzin. En alstublieft, bij uw beantwoording niet naar Avalex wijzen of naar de ambtelijke organisatie. U zit zelf aan het stuur. Ondermijning, u heeft de komende drie jaar 240.000 euro begroot om ondermijnende activiteiten in de Plaspoelpolder in kaart te brengen. U geeft aan dit project zelf te moeten bekostigen en de expertise van buitenaf dient te komen. Maar is dit nou niet precies een onderwerp waarop wij in het RIEC samenwerken. Waarom legt u dit vraagstuk niet waar het behoort met een veel grotere en efficiëntere slagingskans? De gemeente gaat dit soort projecten toch niet buiten de samenwerkingsverbanden opstarten? Kosten die hiermee bespaard kunnen worden kunnen aan een potje vormen voor extra tegenvallers. Wij zullen hierover een amendement indienen. Hulp aan ondernemers. De gemeente is er voor burgers en ondernemers. De VVD-fractie begint eventueel zo langzamerhand het gevoel te krijgen dat dit college er alles aan doet om vooral niet behulpzaam te zijn. Vragen worden niet of te laat beantwoord. Verzoeken van ondernemers om kantoren om te bouwen tot woningen worden niet gehonoreerd wegens tijdgebrek.

Vergunningen om een leegstaand winkelpand in de Herenstraat de verhuren aan de muziekschool wordt geweigerd op basis van discutabele gronden. En de correspondentie met de familie Ballemaker waar wij steeds afschriften van krijgen is werkelijk van een bedroevend niveau. Natuurlijk moet het college af en toe besluiten nemen die vervelend uitpakken voor een burger of een ondernemer. Open en eerlijke communicatie is dan vereist. De rode loper is niet alleen een decor, maar het gaat om een instelling om ondernemers echt te helpen. Bent u dat met ons eens? De kunst bij sporthal en scholen voor bijna 2 ton. Op de planning staat de aanschaf van drie kunstwerken. Bij de sporthal Altis en de scholen in Parkrijk en Scholendriehoek. Is dat nu werkelijk nodig? Een kunstwerk bij de sporthal. Waarvan de wand met de ledverlichting al op zich een kunstwerk is. De voorzitter: Meneer Sleddering, wilt u afronden? De heer Sleddering (VVD): Ja ik ben bijna klaar. De VVD zal samen met Rijswijks Belang een motie indienen om deze uitgave op te schorten en even wachten op betere tijden. En ook nu te kijken naar bestaand beeld wat in de stad staat en misschien verzet kan worden. Bij de sporthal zouden de acrobaten bij het NS-station zouden makkelijk daar gezet kunnen worden als u zo graag daar een kunstwerk wil. En ik sluit af.

Als het zijne majesteit de koning behaagt zal dit de laatste begroting zijn van wethouder Lugthart. De VVD-fractie dankt hem zeer voor zijn inzet voor onze stad. U heeft met veel energie en toewijding voor onze stad gewerkt. En daarvoor nogmaals hartelijk dank. En de overige wethouders wil ik van harte feliciteren met de uitbreiding van hun portefeuille voor de laatste maanden. De VVD verheugt zich zeer op de altijd prettige discussies met de heer Van de Laar, en nu over mobiliteit. De voorzitter: Dank u zeer. We gaan verder met mevrouw Woudstra namens de D66-fractie.

Pagina 11 van 111

Verslag raadsvergadering 9 november 2021

Mevrouw Woudstra (D66): Voorzitter, het is al gezegd. Vandaag staat de begroting van 2022 centraal. We krijgen de kans keuzes te maken over onze directe omgeving. Dat is een grote verantwoordelijkheid. Het zijn keuzes in onze gemeente. Die keuzes gaan niet over u en mij. Die gaan over ons allemaal. Over alle huidige en toekomstige mensen in onze stad. We leven hier samen en maken samen keuzes met elkaar. Voor mij gaat politiek niet over een wedstrijd. Over wie de beste is, het meest gelijk heeft of de beste quote heeft vanmiddag of vanavond. Voor mij gaat de politiek over het onder ogen zien van zorgen. Het zoeken naar oplossingen voor goed samen kunnen leven in vrede. Voor begrip en vrede zet ik me al jaren in. En dat blijf ik ook doen. Voor D66 Rijswijk staat voorop dat je in verbondenheid vrij kan zijn. Vrijheid is niet beperkt tot individuele keuzes. Het is hoe je elkaars keuzes beïnvloedt. Het is duidelijk dat gezondheid en samen gezond leven nu onzeker is. Dat je bij je eigen handelen niet zeker week of je keuzes ten koste gaan van de ander. We worden daarmee hard op de feiten gedrukt. Ook je eigen leven leef je niet alleen of alleen voor jezelf. Dat brengt veel dilemma's met zich mee over hoe we samenleven. En voor elkaar zorgen. Wat we voor elkaar over hebben. Dat we veel plichten hebben naar elkaar naast de rechten die we zo belangrijk vinden.

En volgend jaar is het 750 jaar geleden dat de vrede van Rijswijk tot stand kwam. Dat gaan we vieren in een tijd vol onzekerheid. Laten we de vrede waar Rijswijk trots op kan zijn positief herdenken. En elkaar helpen om met de bestaande onzekerheid om te gaan. Die onzekerheid gaat over je inkomen. Een huis voor je kinderen. Kansen in je leven. Je veilig en thuis kunnen voelen. Een vangnet als het tegenzit. En een overheid die er is voor iedereen. Ook met de boodschap dat iets niet kan, omdat er altijd keuzes gemaakt moeten worden. We zien dat Rijswijkers zich met passie inzetten voor elkaar. Trots zijn op de stad, laten we dat behouden. Onze inzet is een stad waar je fijn woont. Gezien wordt, actief mee kan doen. Waar ruimte is voor groen dichtbij. Waar ondernemers aan de slag kunnen. Daar zijn de afgelopen jaren volgens ons stappen op gezet op weg naar een bruisend, trots en toegankelijk Rijswijk. Dat gaat niet snel. Elke stap is er één. En een nieuwe stap kan eng zijn. Maar we zetten hem vol vertrouwen omdat we er samen voor gaan. Fijn wonen in Rijswijk is ook het kunnen betalen van je maandelijks huur en energierekening. Als het tegenzit kunnen bijvoorbeeld schulden makkelijk oplopen. Wij kiezen voor een gemeente die dan actief naast mensen staat. Daar hoort financiële ondersteuning en begrip bij.

In de begroting zoals bijvoorbeeld de inzet voor het financieel servicepunt zien we dat ook terug. Ga daarmee door. Ondernemers en werkgevers die verdienen extra aandacht. Rijswijk is een belangrijk economisch centrum in onze regio. We zijn blij dat hier in de begroting voor 2022 aandacht voor is. Blijf hier ook mee doorgaan met dezelfde passie en energie. Ook in Rijswijk geldt, laat iedereen vrij en niemand vallen. We willen gelijke kansen bieden voor iedereen om mee te doen. Daarvoor is actie nodig en de plannen liggen er. Samen met de inwoners en maatschappelijke organisaties aan de slag op straat en in de buurt. We zien daarvoor het lef bij de ambtenaren. Ze gaan er ook echt op uit. We hebben daar waardering voor, zeker nu. Om die actie te ondersteunen noem ik een aantal concrete punten waar andere partijen deels ook nog op terugkomen. Want dat is samenwerking in de raad. De woonzorgvisie biedt kansen. Mijn collega van het CDA doet straks een suggestie voor het onderzoeken van een locatie voor hofwoningen met zorg. Daar staan wij achter. Het voorstel vanavond met de titel

Pagina 12 van 111

Verslag raadsvergadering 9 november 2021

iedereen doet mee nou zal u niet verbazen, daar doen wij ook aan mee. Duurzaamheid, soms een lastig woord. Het gaat over hoe we wonen in de toekomst of er nog planten, groen en dieren in onze buurt aanwezig zijn. Of het water ergens heen kan en schoon is. Of de lucht die je inademt gezond is. Daar is veel te doen. Het actieplan schone lucht en de toegezegde acties in het verkeer gaan ons niet snel genoeg. Actie vanuit Rijswijk kan en de motie die GroenLinks aankondigde over de taskforce schone lucht steunen we. Beter onderhoud van voet- en fietspaden. Dat is hard nodig. Daarom stellen we een amendement voor om het geld dat bedoeld was voor het asfalteren van fietspaden in 2021 ook in 2021 daaraan uit te geven. En niet het dekken van een ander tekort. Dat amendement dien ik hierbij in. U heeft het ontvangen. Na het verzoek van de raad ligt er een voorstel voor een pop-up fietsenstalling. Dit voorstel breiden wij graag uit. En voorbeelden dat veilig kunnen fietsen tot meer fietsverkeer leidt zijn er genoeg. Nu kunnen bewoners hun fiets thuis niet kwijt en op straat wordt die af en toe gestolen. We roepen u op tot een duidelijk statement. In Rijswijk zijn fietsers koning en koningin. Maak het bewoners en bezoekers makkelijk. En richt bewaakte fietsenstallingen in. Het CDA komt daar straks nog op terug. En dan de veiligheid op straat. En die in het verkeer.

Dat komt elk gesprek weer terug. De stad laat zoals het de stad laten zoals het al decennia gaat dat gaat niet. We zeggen geef buurtbewoners, voetgangers en fietsers de ruimte. Zorg voor duidelijkheid voor auto's en vrachtwagens. We weten dat 30 kilometer per uur in de woonwijk eraan komt. Maak daar nu een plan voor. GroenLinks en PvdA hebben dit eerder gevraagd en er ligt een Tweede Kamermotie. Kan de wethouder toezeggen dat hij hiermee aan de slag gaat? En hij ook bij de huidige herinrichtingen in de oude wijken met problemen zich nu inzet voor betere routegeleiding en andere kortetermijnmaatregelen? We overwegen op dit punt een motie, maar gezien de eerdere inbreng graag eerst de reactie van de wethouder. Ik noem nog vier punten die om actie vragen in de uitvoering van de begroting. Eén, vandaag beslissen we ook over lasten van inwoners. We constateren bij inwoners dat de OZB mogelijk honderden euro's omhoog is gegaan. En de wethouder gaf aan dat de hoge WOZ wordt gecompenseerd door een lager tarief. Dan kan het niet zo zijn dat inwoners honderden euro's meer betalen. Graag een uitleg. Twee, we zien dat er meer aandacht is voor energie. Dat is ook hard nodig nu er meer energiearmoede is. We vragen ons wel af of de inzet bij de juiste mensen terechtkomt.

Kan de wethouder aangeven hoe hij dit ziet? En welke acties nog gaan volgen? Mijn collega van de PvdA heeft een motie voorgesteld die GroenLinks net aanhaalde en die ondersteunen wij. En dan toch nog een vervoerspunt. Nummer drie, de RET heeft aangegeven haltes te schrappen vanwege coronabezuinigingen. Eerder hebben we duidelijk aangegeven dat het niet zinnig is P&R-haltes er nu uit te halen. Nu gebeurt het toch. Als we minder auto's door Rijswijk willen laten rijden gaat dit zo niet lukken. Welke alternatieven heeft de wethouder voorgelegd en wat doet hij om de P&R-haltes open te houden? Graag een toezegging op dit punt. Tot slot en we blijven het herhalen. Dat is het vierde, laatste punt. Aandacht en waardering voor de ambtelijke dienst is belangrijk. Na het harde werk van de afgelopen periode extra. En met het groot project liggen hier kansen. Onze fractievoorzitter en ik hebben hier al eerder aandacht voor gevraagd en zijn heel duidelijk geweest. Zonder een goede organisatie waar mensen met plezier werken kunnen we niet. Vanuit de raad staan we daarvoor en maken geld vrij als hele raad. Bij de financiële

Pagina 13 van 111

Verslag raadsvergadering 9 november 2021

functie zien we een vooruitgang terug en daarvoor passen ook de juiste complimenten. De goede besteding van belastinggeld en besef hiervoor in de hele organisatie doet ertoe. Alleen bij dienstverlening en human resource zien we dat niet en is er weinig nieuws. Wat is hier aan de hand? Wat gaat de wethouder hieraan doen? Wanneer kunnen we stevig personeelsbeleid verwachten? En hoe gaat u zorgen dat er voor februari 2022 een betere dienstverlening is? Hoe benut u de positieve punten van het digitaal werken van de afgelopen tijd richting inwoners en personeel? En wat gaat u doen om te zorgen dat personeel met plezier voor en in Rijswijk werkt? Wij zijn heel benieuwd. Wij zien een bruisend, trots en toegankelijk Rijswijk voor ons. Laten we dat samen waar maken. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we verder met mevrouw Mauer van de fractie Wij. Rijswijk. Mevrouw Mauer (Wij): Voorzitter, Rijswijk maken we samen. In de afgelopen jaren is er kei en keihard gewerkt om Rijswijk mooier te maken. We zijn er trots op wat we deze collegeperiode hebben bewerkstelligd. Diverse dossiers zijn opgelost. En kansen zijn verzilverd. En natuurlijk er zijn altijd nog verbeteringen mogelijk. Maar we mogen tevreden zijn. Voorzitter, Rijswijk groeit. En hard ook. Een uitspraak die wij ook al in het kaderdebat deden. In de toekomst hebben we meer dan 60.000 inwoners.

En met deze groei brengt dat veel ontwikkelingen met zich mee. Het is van belang dat we samen met bewoners plannen blijven maken om ook in de toekomst onze Rijswijkse identiteit te behouden. Bij de ontwikkeling van onze stad zien we grote uitdagingen. In het bijzonder op het gebied van wonen en mobiliteit. Het woningtekort is in de regio Haaglanden gigantisch. Om in de woningnood te voorzien vindt Wij. Rijswijk het positief om te zien dat we de bebouwde omgeving zoals de Plaspoelpolder en met de transformatie van het Havenkwartier dan ook maximaal benutten. Maar als je aan Wij. Rijswijk vraagt of we moeten blijven bijbouwen ten koste van de leefbaarheid, dan is het antwoord nee. Er zit namelijk een maximum aan wat een stad aan kan. Want als we naar de infrastructuur kijken dan is die er nog niet op berekend. De stad slip momenteel dicht. En de realisatie voor de tunnel op de Prinses Beatrixlaan is dan ook essentieel voor de doorstroom van de stad. Als er niets gebeurt dan verslechteren de verkeersveiligheid, de luchtkwaliteit en de geluidshinder nog verder. We moeten blijven inzetten op het verbeteren van het OV-netwerk, op deelvervoer zoals de scooters. En het realiseren van kwalitatieve wandel- en fietsroutes. Ook nieuwe stadsdelen zoals RijswijkBuiten moeten namelijk bereikbaar zijn.

Wij dienen dan ook samen BVR een motie in voor het aanleggen van een wandelroute die van RijswijkBuiten naar de Bogaard loopt. Zodat ook de gloednieuwe wijken verbonden worden met het Rijswijkse stadscentrum. Verbetering van de leefbaarheid en de mobiliteit blijven voor Wij. Rijswijk een voorwaarde in een stad die zo ontzettend hard groeit. Voor de leefbaarheid is ook het groen in onze stad belangrijk. Rijswijkers waarderen de parken en het nabijgelegen groen namelijk enorm. In de stadsvisie noemden we het zelfs de longen van de stad. We zijn dan ook trots dat de landgoederenzone wordt opgeknapt met onder andere het bijplaatsen van groen en het toevoegen van verharde paden. Waarmee de toegankelijkheid van dit gebied wordt vergroot. De landgoederenzone wordt namelijk door vele Rijswijkers gebruikt om te recreëren, elkaar te ontmoeten of te sporten. Iets waar inwoners juist in de coronatijd veel behoefte aan hebben. Er zijn grote stappen gemaakt op het gebied van sport. Door de eerste Pagina 14 van 111

Verslag raadsvergadering 9 november 2021

fase van sportpark Elsenburg te realiseren, een nieuw veld voor de Red Lions aan te leggen en sporthal De Altis te openen. Dit zorgt ervoor dat veel Rijswijkers kunnen sporten en dat is goed voor zowel de fysieke als de mentale gezondheid. Het is dan ook van belang dat we de voorzieningen op peil houden. En dat we blijven investeren in onze stad. Wij. Rijswijk is dan ook erg tevreden en trots met de renovatie van het Huis van de Stad. Een iconisch gebouw waar een grote verscheidenheid aan culturele en welzijnsinstellingen zich vestigen. Een plek waar iedereen welkom is. En een thuis voor iedere Rijswijker. Een stadhuis waar ook muziek wordt gemaakt, waar wordt gelezen en waar politiek toegankelijker wordt. Het Huis van de Stad brengt mensen samen. Iets waar mensen in deze tijd veel behoefte aan hebben. Met het individualiseren van de samenleving en in het bijzonder door de coronacrisis neemt de eenzaamheid in Rijswijk toe. Wij zijn dan ook positief over de eerste stappen die zijn gezet betreft de bewustwording van verborgen eenzaamheid. Maar eenzaamheid is wel van alle leeftijden. Zo zien wij dat dit al vanaf een jonge leeftijd een rol kan spelen. Wij. is dan ook van mening dat er in samenspraak met jongeren van 12 tot en met 18 jaar ontmoetingsplekken moeten komen. In samenspraak omdat zij uiteindelijk zelf het beste weten op welke manier zij dit nodig hebben. Wij.

ziet dan ook graag dat er budget wordt vrijgemaakt voor zowel de participatie als de toekomstige ontmoetingsplekken voor jongeren in deze leeftijdsklasse. Hiervoor dienen wij dan ook samen met de PvdA en D66 een motie in. Daarnaast is ook goed jeugdbeleid belangrijk. Wij. Rijswijk denkt dan bijvoorbeeld aan goed beleid voor de jeugdzorg, een inclusief speelbeleid en een huisvestingsplan voor onderwijs. Waarmee we werken aan het terugdringen van wachtlijsten bij scholen. Wij. Rijswijk is trots dat er in de afgelopen vier jaar grote stappen zijn gemaakt op het gebied van inwonersinspraak. Hoewel de uitkomsten van de laatste participatietrajecten wisselend waren ziet Wij. Rijswijk aanknopingspunten om door te gaan met het betrekken van inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden. Wij. ziet dan ook graag dat het participatiebeleid verder ontwikkeld wordt. Zodat deze trajecten verbeterd worden. Dat de participanten hierin niet alleen adviseren maar ook meebeslissen over passende ontwikkelingen. Ze weten namelijk zelf het beste wat er in de wijk gebeurt en waar ze behoefte aan hebben. Rijswijk maken we namelijk samen. En een persoonlijke benadering en vlotte communicatie vanuit de gemeente is hierbij een belangrijke voorwaarde. Dit is niet alleen prettig voor onze inwoners, maar ook voor de Rijswijkse ondernemers. Wij.

Rijswijk is dan ook blij om te zien dat de behoeftegerichte dienstverlening aan ondernemers een hoge prioriteit heeft in plaats van de aanbodgerichte dienstverlening. We vinden het hierbij positief dat accountmanagers vanuit de gemeente actief zullen zijn op onder andere netwerkbijeenkomsten en belangenverenigingen. Zo worden de relaties beheerd en blijft de gemeente op de hoogte van wat er onder de Rijswijkse ondernemers gebeurt en speelt. Op deze manier werkt de gemeente hard om aantrekkelijk te blijven voor ondernemers. Maar door innovatie en creatieve van ondernemers te omarmen waar het kan creëren we een optimaal en kansrijk ondernemersklimaat. Iets wat essentieel is in een groeiende stad. Zij creëren werkgelegenheid, welvaart en werken vaak ook mee aan maatschappelijke thema's zoals afstand tot de arbeidsmarkt, eenzaamheid en jongerenactiviteiten. Daarnaast is Wij. Rijswijk ontzettend trots op de herontwikkeling van de Bogaard dat een leefbaar stadscentrum wordt. Het nieuwe groene Bogaardplein laat de eerste

Pagina 15 van 111

Verslag raadsvergadering 9 november 2021

stap zien van een mooi en duurzaam centrum. Tegelijkertijd hebben we ook het winkelgebied in Oud Rijswijk met haar historische karakter en veel ambacht. Ondernemers zijn verheugd om samen met de gemeente dit gebied beter te positioneren en te versterken. Verder gaven zij aan dat zij de aanwezigheid van de crew in de Bogaard ook een toegevoegde waarde zouden vinden voor Oud Rijswijk. Wij dienen voor deze realisatie dan ook een motie in samen met het CDA. Tot slot, samen maken wij Rijswijk. Wat Wij. betreft is dat geen inhoudsloze kreet. Door in gesprek te gaan met inwoners, ondernemers en het maatschappelijke middenveld bepalen we waar echt behoefte aan is. Alleen zo kunnen we er samen voor zorgen dat we de identiteit van Rijswijk de komende jaren behouden en versterken. De voorzitter: Ik schors de vergadering voor maximaal tien minuten. We kunnen ook doorgaan natuurlijk. Ik zie iedereen nog opgewekt meedoet. Zullen we dan maar doorgaan? Ja? Nou dan heropen ik de vergadering. Dan gaan we door met de eerste termijn van de raad. En dan geef ik graag het woord aan de heer Van Enk van de CDA-fractie. De heer Van Enk (CDA): Voorzitter, deze begrotingsbehandeling betekent ook voor het CDA vooruitkijken maar ook de balans opmaken zoals andere fracties ook hebben gedaan. We hebben veel over plannen gesproken. En er zijn onderzoeken gedaan en analyses gemaakt. En nota's geschreven.

Brede nota's, kadernota's en visies. Maar wij vragen ons af met het college en aan de hand van de begroting, wat hebben we nu gerealiseerd de afgelopen vier jaar? Wat merken onze inwoners daarvan? De CDA-fractie heeft veel gesproken over welzijn en sociale zaken. De brede nota welzijn werd vastgesteld midden in de lockdown. Geen gelukkige start voor het uitvoeren van maatregelen. Maar mijn vraag aan de wethouder is, wat is tot op vandaag het resultaat? Zijn de voorgenomen maatregelen en acties om eenzaamheid te bestrijden intussen in uitvoering? En hoe staat het met bevordering van inclusiviteit? Wat zijn de resultaten en wat merken onze inwoners daarvan? Kunt u daar voorbeelden van noemen? Want sociale cohesie is na de coronatijd, maar we zitten er eigenlijk nog middenin belangrijk dan ooit. In het kaderdebat vroeg het CDA aandacht voor nieuwe woonvormen. Deze kunnen sociaal contact helpen en eenzaamheid bestrijden. Over beschermd wonen was laatst nog een regiovisie geagendeerd. Maar over concrete toepassingen van die nieuwe woonvormen in Rijswijk hebben we nog geen plannen in de begroting aangetroffen. En daarom dient het CDA een motie in om nu op concrete plekken in Rijswijk hofjeswoningen nieuwe stijl te ontwikkelen met gemeenschappelijke voorzieningen voor ouderen. Ik heb de motie digitaal al ingediend.

Als het gaat om de uitvoering van de Wmo en de jeugdwet is het CDA ook nog niet helemaal gerust als het gaat om resultaten. Afgelopen jaren wezen oplopende tekorten op het achterliggende probleem in vooral de jeugdzorg. Deskundigen zijn het erover eens dat dit medicaliseren van onze jeugd ze van de wal in de sloot helpt. Maar de financiële tekorten duiden erop dat we in Rijswijk kennelijk nog steeds niet echt prioriteiten kunnen stellen. Kinderen met echte stoornissen of in serieuze probleemsituaties komen zo nog steeds op de wachtlijst samen met hen waarvan we de problemen ook in eigen kring zouden kunnen oplossen. In de jeugdzorg leidt dat intussen tot faillissementen van gerenommeerde zorginstellingen die gecompliceerde gevallen van zorg behandelen. Terwijl kinderen met eenvoudige problemen gemakkelijk bij commerciële andere Pagina 16 van 111

Verslag raadsvergadering 9 november 2021

instellingen terecht kunnen. En die laatsten gaan niet failliet. Maar die trekken zelfs buitenlandse investeerders aan. Daar wordt geld verdiend zo lezen we in de krant. Hoe hebben we dit probleem intussen nu in Rijswijk opgelost? Wat is het resultaat? Daar werd al eerder naar gevraagd door GroenLinks ook, wat is het resultaat van het plan van aanpak uit 2018. Met vier actielijnen en dertien concrete maatregelen waaronder toegang tot jeugdzorg normeren en beperken. Wordt dit nu intussen uitgevoerd? En hoe moeten we dat rijmen met het oplopen van de uitgaven aan jeugdzorg van 9 miljoen naar intussen meer dan 15 miljoen? Als wij schriftelijk vragen waar het college de ombuiging van 6 ton volgend jaar concreet op baseert dan zien we ook in het antwoord weer staan het rijk en grootschalig onderzoek en hervormingsagenda. Maar voorzitter, wij zijn vandaag, vanmiddag, vanavond echt benieuwd welke resultaten we nu in deze raadsperiode op dat vlak hebben gehaald. Want één ding is zeker, voor de jeugd levert dit hele circus eigenlijk niet veel op. De noodzaak van prioritering geldt ook voor de uitvoering van de Wmo. Kijk je naar het vierde tussenrapport van de VNG visitatiecommissie uitgebracht in maart. Dan blijft deze commissie zeer consistent in zijn aanbevelingen.

Kent de wethouder deze rapporten? Er staat nog steeds in het rapport gemeente wacht niet op extra rijksmiddelen maar ga zelf sturen. Dat kan volgens de commissie. Zorg dat je niet alle soorten vragen honoreert en maak keuzes. Dat gaat om gemeentelijk belastinggeld. Ik wil een voorbeeld geven. Onlangs in het AD een fors artikel over een mevrouw met een handicap die haar katten niet meer zelf kan verzorgen. En die vindt dat de gemeente dat moet doen omdat ze het vervelend vindt om dat steeds haar broer te vragen als hij langskomt. Misschien heeft u het ook gelezen. Is dat een maatschappelijk probleem? Nee. Ik zou zeggen, het is hooguit een maatschappelijk probleem als we zo zouden gaan denken dat de overheid op die manier al onze ongemakken oplost. Maar aan de andere kant hoor ik in Rijswijk van mensen soms schrijnende situaties die toch wel lang moeten wachten op ondersteuning. Dus die keuzes maken. Dat is de vraag, doen we dat nu? En belonen we vrijwilligers en mantelzorgers met ondersteuning en zeggen we in andere situaties ook duidelijk en gefundeerd nee? Ik hoor graag de reactie van de wethouder. Voorzitter, iedereen doet mee. Dat was een motie die het CDA bij het kaderdebat indiende om de uitvoering van de participatiewet een vliegende start te maken met mensen die thuis op de bank zitten. De wethouder ontraadde dit maar de motie werd aangenomen.