Niet vastgesteld verslag raadsvergadering 8 februari 2022

VERSLAG RAADSVERGADERING 8 FEBRUARI 2022 _______________________________________________________________________________________

Verslag, ter vaststelling op 10 mei 2022 AANWEZIG Voorzitter: De heer G.A.A. Verkerk Raadsleden: Mevrouw M. Alberts (GL) Mevrouw F. van Amerongen (GBR) De heer T. van den Bosch (GL) De heer E.G.T. Braam (BVR) De heer D.R. Cupedo (BVR) De heer C.P.I.M. Dolmans (D66) De heer M.J. van Enk (CDA De heer M.A.J. Ezinga (VVD) Mevrouw P.G. Kames Mevrouw C.J. Kistemaker (GL) Mevrouw A. Koegler-Böhm (RB) (19.15 uur) Mevrouw H.L. van de Kooij Mevrouw M.E. Koopman (D66) De heer G. Kruger (BVR) De heer R. Krumeich (Fractie Krumeich) De heer M. El Majjaoui (Fractie Majjaoui) Mevrouw R.F. de Man (OR) Mevrouw C.F.J. Mauer (Wij. Rijswijk) De heer R.A.J. van der Meij (GBR) Mevrouw C.J.T. de Mooij (VVD)

Mevrouw W.A.A.M. van Nunen (PvdA) De heer U. Oelen (VVD) De heer C.J. Paredes Sanches (BVR) Mevrouw J. Schröter-Haas (CDA) De heer C.G. Sleddering (VVD) De heer Q.L.A. Veerman (D66) De heer R.J. de Vries (GL) De heer M.V. Weterings (RB) De heer M. Wit (GL) Mevrouw E. Woudstra (D66) Portefeuillehouders: Wethouder, mevrouw J.N. Besteman Wethouder, mevrouw L.I. Bentvelzen Wethouder, de heer J. Keus Wethouder, de heer B.D. Lugthart Wethouder, de heer A. van de Laar Griffier: De heer J.A. Massaar, bpa Verslag: Mevrouw P.E. van Santen

AFWEZIG Raadsleden: De heer A. van den Berg (BVR) De stemmingen zijn te vinden via http://rijswijk.stemtzo.nl/ 1.

Opening en mededelingen De voorzitter: Dames en heren. Welkom bij de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van Rijswijk op 8 februari 2022. De vergadering is hierbij geopend. Ik heb verder geen mededelingen dus we kunnen overgaan tot het eerste orderpunt, de griffier leest de namen op van de presentielijst. Mijnheer de griffier. De heer Massaar: Goedenavond, kan iedereen mij verstaan? Prima, ik ga even voor de presentielijst de namen opnoemen. Ik heb een afmelding gehad van de heer Van den Berg. Dan begin ik bij mevrouw Alberts. Even kijken, volgens mij is niemand te verstaan. De voorzitter: Ik heb net de opening gedaan en de griffier leest nu de presentielijst voor. De heer Van den Berg heeft zich afgemeld.

VERSLAG RAADSVERGADERING 8 FEBRUARI 2022 _______________________________________________________________________________________ De voorzitter: Goed, dan gaan we verder met het volgende onderdeel, dat is de trekking van het stemmingsnummer. Mijnheer de griffier. We hebben getrokken ingeschreven lid numero zes, wie is dat? De heer Massaar: De heer Cupedo. De voorzitter: Mijnheer Cupedo, u mag als eerste beginnen bij de mondelinge stemming. Dames en heren, leden van de raad, geachte toeschouwers. Vandaag wilde ik stilstaan bij het overlijden van twee oudbestuurders. Dat zijn Pieter Roscam Abbing en Wim Dijkhuizen. De veteranen onder u kennen ze nog wel. Oud-burgemeester Roscam Abbing is op 22 januari jongstleden op 82 jarige leeftijd overleden. Wim Dijkhuizen, oud-wethouder en oud-raadslid, is zaterdag 5 februari overleden en hij is 81 jaar geworden. Dames en heren, Pieter Roscam Abbing was veertien jaar burgemeester van Rijswijk. Van 16 februari 1986 tot 1 maart 2000. Hij werd op 12 februari 1939 geboren in Amsterdam. Voordat hij burgemeester werd, was hij directiesecretaris bij Fokker, de vliegtuigfabriek. Hij begon zijn loopbaan als burgemeester in 1971 in het Overijsselse Markelo. In 1979 werd hij benoemd tot burgemeester van het Groningse Vlagtwedde en in 1986 werd hij burgemeester hier in Rijswijk.

In de veertien jaar dat hij als burgemeester van Rijswijk was, toonde hij zich een groot pleitbezorger van vele projecten die niet alleen Rijswijk, maar ook anderen ten goede kwamen. Een voorbeeld hiervan is de verdiepte aanleg van de spoorbaan en daarmee samenhangende opknapbeurt van het stationsgebied. Daarnaast heeft hij zich altijd ingezet voor de goede relatie tussen de gemeente en het bedrijfsleven, met name de Bedrijfsvereniging Bedrijven Rijswijk, de BBR. In dit kader spande hij zich in om de werkgelegenheid in Rijswijk te bevorderen. Zo heeft hij in eerste instantie een actieve rol gespeeld bij het behoud van het European Patent Office hier in deze gemeente. Daarna heeft hij zich hard gemaakt voor de uitbreiding van hun activiteiten hier. Ook hechtte hij veel belang aan samenwerking in Europees verband en aan stedenbanden met Beroun, in Tsjechië en Condega in Nicaragua. In 1995 werd hij, onder andere voor zijn internationale verdiensten, benoemd tot officier in de orde van Oranje-Nassau. Oud-burgemeester Roscam Abbing was een ervaren en daadkrachtig bestuurder met een goed bestuurlijk netwerk. Wij zijn hem erkentelijk voor wat hij voor Rijswijk heeft betekend. Willem Johannes Dijkhuizen werd op 14 november 1940 in Den Haag geboren. Hij is voor de fractie Onafhankelijk Rijswijk 16 jaar actief geweest hier in de Rijswijkse politiek.

Zijn eerste raadsperiode was van april 1994 tot maart 2000 en hij was wethouder van 1996 tot 2000. Zijn tweede periode als raadslid begon in maart 2006 en eindigde in maart 2010 en toen ging hij nog een keer, voor de derde keer in de raad september 2012, tussentijds, tot maart 2018. Bij zijn afscheid op 28 maart 2018 ontving hij een Koninklijke onderscheiding en werd hij benoemd tot lid in de orde van Oranje-Nassau. Wim Dijkhuizen was afkomstig uit de aannemerswereld. Hij begon als commissielid van volkshuisvesting, verkeer, vervoer, sport en cultuur en financiën. Daarnaast zat hij in het algemeen bestuur van de DSW en in de adviescommissie gemeente en bedrijfswoningen. Als wethouder was hij verantwoordelijk voor de financiën, de informatisering en de automatisering. Daarnaast zat grondzaken in zijn portefeuille. Spannende tijden met de ontwikkeling van Ypenburg en helaas gooide de annexatie kort voor zijn vertrek als wethouder roet in het eten. De rest is geschiedenis. In 2006 kwam Wim dus terug in de raad. Zoals hij zelf aangaf wilde hij zich gaan inzetten voor het bouwen van woningen voor ouderen en jongeren, voor het behoud van zoveel mogelijk groen en het in standhouden van de werkgelegenheid en het zo optimaal mogelijk laten functioneren van de 5000 mensen die moeten leven met een functiebeperking. Wim Dijkhuizen was een betrokken raadslid.

We zijn hem dankbaar voor wat hij voor Rijswijk heeft betekend. Dames en heren, ik vraag een ieder voor een moment stilte. Dames en heren, dank u wel.

VERSLAG RAADSVERGADERING 8 FEBRUARI 2022 _______________________________________________________________________________________ 2.

Spreekrecht burgers De voorzitter: Ik ga verder met het volgende agendapunt, met het spreekrecht voor burgers. We hebben de heer Knijp en mevrouw Bus en zij willen spreken over de intentieverklaring MIRT inzake de bereikbaarheid van de Binckhorst. Mijnheer Knijp is fysiek aanwezig in de zaal en hij mag het woord nemen. Mijnheer Knijp, gaat uw gang. De heer Knijp: Dank u wel. Raadsleden, toehoorders. Het doel van de intentieverklaring heeft een hoog abstractieniveau. Een doel dat vraagt om een mobiliteitstransitie die bijdraagt aan een schone en veilige leefomgeving. Een veilige en schone en goed bereikbare leefomgeving die brede welvaart stimuleert, dat is natuurlijk iets waar iedereen achter kan staan. Er gaat echter ook een andere wereld schuil achter deze ambitie en dat is de wereld van de omwonenden van het gebied waar de uiteindelijke HOV-verbinding aangelegd moet worden. Daar is het gras niet zo groen. De plannen hebben grote consequenties voor deze bewoners en vanavond spreek ik namens de omwonenden van de Geestbrugweg en wil ik u inzicht geven in de vragen en zorgen die bij hen leven. Ik stip drie punten aan: nut en noodzaak, de vragen rondom de verschillende tracévarianten en de grote zorgen die leven rondom de veiligheid en de leefbaarheid van de Geestbrugweg.

Het eerste punt, het faciliteren van hoogwaardig openbaar vervoer is geen ambitie die op zichzelf op weerstand stuit. De weerstand zit vooral op een ander vlak, het is nog steeds onduidelijk wat het nut en de noodzaak is van deze verbinding en die essentiële vraag, die blijft onbeantwoord. In de intentieverklaring wordt wel gesproken over het oplossen van knelpunten op het Rijswijkseplein in Den Haag, de bereikbaarheid van de Binckhorst en Haagse wegen die minder moeten worden belast met autoverkeer, maar dat zijn allemaal belangen die vooral het nut van die HOV-verbinding voor Den Haag benadrukken. Wat is nou de toegevoegde waarde voor Rijswijk? Welke knooppunten worden er bij ons ontlast? Niemand kan op die vraag een antwoord geven. Het tweede punt, het is geen geheim dat de voorkeur van de projectorganisatie uitgaat naar een verbinding over de Geestbrugweg. Er zijn diverse andere varianten aangedragen, maar die kwamen eigenlijk allemaal niet echt door de zeef van de projectorganisatie. De busvariant van de Rotterdamse baan die kwam van alle mogelijke varianten eigenlijk als beste uit de bus. Toch is deze optie afgeserveerd en wel om een reden, een dubbele min op het ontlasten van het knelpunt op Rijswijkseplein.

Maar is het dan niet vreemd dat een busvariant door de Geestbrugweg wel een variant mag zijn, terwijl het knelpunt op het Rijswijkseplein daar evenmin mee wordt opgelost? U snapt, als ik dat zo zeg, hopelijk, dat dit tot gevoelens van onmacht en frustratie leidt bij bewoners. Het uitsluiten van de busvariant door de Rotterdamsebaan is niet uit te leggen en die Rotterdamsebaan, die busvariant, die zou weer onderdeel moeten zijn van de verkenning. Dat brengt mij op het derde en laatste punt en dat is misschien wel het belangrijkste punt. De zorg die ik met u wil delen, die heeft betrekking op de veiligheid en de leefbaarheid van de Geestbrugweg. Iedereen die wel eens op de Geestbrugweg heeft gekeken, kan zien dat hier geen hoogwaardige OV verbinding gerealiseerd kan worden. Het is in alle opties een ongeschikte variant. Het voelt alsof ten koste van alles de verbinding er letterlijk in gepropt wordt, met als enige onderbouwing die ambitie om een Haags probleem op te lossen. De negatieve impact op de bewoners en de leefomgeving blijkt overduidelijk uit de ontwerpen die er nu liggen. Meer dan 30 parkeerplaatsen verdwijnen, bomen en groen moeten worden geofferd, stoepen worden versmald, het verkeer komt dichter langs de gevels en het verkeer wordt nog drukker en nog onveiliger.

Dat is belangrijk, dat laatste punt, want elke dag zijn wij getuige van de levensgevaarlijke situaties die zich op de Geestbrugweg voordoen. Iedereen kan u verhalen vertellen over de

VERSLAG RAADSVERGADERING 8 FEBRUARI 2022 _______________________________________________________________________________________ ongelukken en de bijna ongelukken, de ambulances en soms zelfs de fatale ongevallen, om maar niet te spreken van de geluids- en stankoverlast en het fijnstof. Het is essentieel om ervoor te zorgen dat de verkeersdrukte en daarmee de veiligheid niet nog slechter worden. Ook zonder een HOV-verbinding is de Geestbrugweg een onveilige en vervuilende weg en als er al voor een HOV-oplossing wordt gekozen, dan kan dit nooit hand in hand gaan met de huidige hoeveelheid autoverkeer. Durft u dan ook de keus te maken om in dat geval de hele puzzel te leggen en niet alleen een puzzelstukje en het autoverkeer zoveel mogelijk te ontmoedigen op de Geestbrugweg. Het is het een of het ander. Kiest u ook voor het beste voor de Geestbrugweg en zorgt u dat wij, Rijswijk, aan tafel zit en dat onze belangen worden behartigd. Het is aan u om in te schatten of die intentieverklaring hieraan bijdraagt, maar veel van de bewoners denken overigens van wel, en het geeft in elk geval handvatten om te waarborgen dat een Haags probleem niet wordt verlegd naar de Geestbrugweg. En met of zonder bus of tram, er moeten echt maatregelen worden genomen om het autoverkeer en de drukte op de Geestbrugweg aan banden te leggen. Dat laatste is nu al een must.

Een dure tunnel ligt er bijna ongebruikt bij en de bewoners van de Geestbrugweg zitten onverminderd in de geluids- en stankoverlast die het veel te drukke en onveilige autoverkeer met zich meebrengt. U begrijpt dat daar niet ook een bus of tram bij gepropt kan worden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. U bent geëindigd op vier minuut 55 en 88 tiende seconde. Dat is wel een heel nette tijd. Dank u wel. Ik ga verder met mevrouw Bus. Mevrouw Bus, u hebt het woord. Mevrouw Bus: Dank u wel. Beste raadsleden, het HOV tracé. Ik ben hier vanavond om mijn zorgen te uiten als bewoner van de Geestbrugweg. Afgelopen week was er een online inloopavond vanuit de projectgroep en ik moet zeggen dat de zorgen er niet minder om geworden zijn. Sterker nog, op enig moment heb ik mezelf afgevraagd wanneer Ralph Inbar binnen zou komen lopen om te vertellen in Bananensplit zaten. Helaas gebeurde dat niet. De vraag of dit echt serieuze plannen zijn, bleef hangen. Sterker nog, het is niet alleen blijven hangen, het idee dat er maar een tracé is voor de projectgroep, namelijk die over de Geestbrugweg, is versterkt. Het projectteam liet de aanwezigen zien hoe de Broekslootkade er uit zou komen te zien. Toen het plaatje van de brug die ze in gedachten hebben in beeld kwam, moest ik heel even lachten. Die brug, dames en heren, die gaat er natuurlijk nooit komen.

Daar hoef je echt niet voor doorgeleerd te hebben. Die brug is zo intens groot dat ze er in San Francisco met de Golden Gate Bridge van onder de indruk zouden zijn. Vervolgens kwam de Geestbrugweg aan bod. Van alle tracés is een doorsnede gemaakt, maar gek genoeg niet van de Geestbrugweg. Alle voordelen van dit tracé werden benoemd en er lijken eigenlijk helemaal geen nadelen. De spreker lijkt te gaan voor de strategie, ieder nadeel heeft zijn voordeel. Hij benoemde wat er allemaal gaat veranderen en terloops wordt vermeld dat hiervoor parkeerplaatsen moeten verdwijnen, bomen het veld moeten ruimen en kinderen niet meer veilig over kunnen steken. Op de vraag of hier in de nieuwe situatie nog wel ruimte voor was, kregen we het antwoord dat dit in een volgend proces nog wel bekeken zou worden. Dit staat nu niet ter discussie, namelijk. De vraag die er nu ligt is, past het? Ja, ook daar hoef ik niet voor doorgeleerd te hebben. Natuurlijk gaat het passen. Mijn hand past ook in een gehaktmolen, maar moet ik hem erin stoppen? Allerlei vragen over bewoonbaarheid, de groene leefomgeving, veiligheid, overstekende kinderen, of er nog ruimte is voor fietsers en voetgangers en wat trillingen doen met de huizen die er nu staan. Deze vragen blijven onbeantwoord, want de tijd is om.

Een handjevol vragen die in de chat gesteld zijn, komt aan bod, maar de echt kritische vragen, die worden niet aangeraakt. De antwoorden op die vragen volgen nog per mail. Ik heb begrepen van het platform dat zij nog wachten op vragen van het overleg van juni 2021. De

VERSLAG RAADSVERGADERING 8 FEBRUARI 2022 _______________________________________________________________________________________ antwoorden van de inloopavond zullen we dan pas ontvangen als de tram al door de Geestbrugweg rijdt, is de verwachting. Wat nog wel interessant is om te benoemen is de vraag of men de plannen heeft uitgewerkt met een budget. Een budget, dat is er niet. Dus, beste raadsleden, dit hele proces is gebaseerd op luchtkastelen en als ik mijn luchtkasteel mag benoemen, dan zie ik de Geestbrugweg voor me waar ruimte is voor groen, dat mijn dochter straks veilig op de fiets naar school kan fietsen en dat er een fijne woonomgeving is voor bewoners in de buurt. Het is schrijnend dat ik het zojuist geschetste beeld een luchtkasteel moet noemen. Ik hoop dat we als bewoners samen met de gemeente dit luchtkasteel toch kunnen realiseren. Beste raadsleden, u staat voor de keuze om een intentieverklaring te tekenen. Mij is het volstrekt onduidelijk waar u precies voor tekent, maar ik hoop voor u wel. Als tekenen onder specifieke voorwaarden betekent dat Rijswijk weer aan tafel zit en echt mee kan doen, doe het. Maar ik vraag u, kies ook voor de belangen van de Geestbrugweg, zorg dat u de bewoners laat zien dat u er echt voor ze bent, want dat missen we nu. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dit was het onderdeel spreekrecht van burgers.

U kunt blijven zitten, ik schat in dat het onderwerp wel over een uur aan de orde zou kunnen komen. U kunt er ook voor kiezen om thuis te gaan kijken, ik laat het aan u. Heel veel dank om hier live aanwezig te zijn. Dames en heren, ik ben net vergeten de leden van het bureau van stemopneming even te noemen. Als voorzitter hebben we de heer Veerman en als leden mevrouw Van Amerongen en de heer Wit. Ze zitten hier live aan tafel en gaan zo aan het werk. Dat u het maar weet. 3.

Vaststelling agenda De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 3, de vaststelling van de agenda. We hebben binnengekregen twee moties vreemd aan de orde van de dag. Eentje van D66 over parkeeroverlast aan de Pauwhof Pauwenstein en eentje van Rijswijks Belang over onrust rond de parkeerplaats de Schilp. Ik stel voor om die aan het slot van de agenda te behandelen, als agendapunt 17 en 18, en de rest van de agenda te volgen. Bent u het daarmee eens? Dan gaan we dat zo doen, dank u wel.

4.

Vragen van de raad De voorzitter: Dan ga ik naar agendapunt 4, vragen van de raad. Ik begin bij D66 met de vraag over de opgeheven haltes van de HTM. Wie wil het woord van D66? Mevrouw Woudstra (D66): Voorzitter, dank u wel. Elze Woudstra. Ik heb vragen ingediend, inderdaad. In december heb ik het met de wethouder gehad over de op te heffen haltes. Inmiddels zijn deze haltes opgeheven en is het aantal grote borden bij de haltes dat die opheffing een feit is. Bij die borden staat niet aangegeven voor hoelang, wanneer of waar je dan naartoe moet. Wij vinden dat zeer bijzonder, wij zijn ook daarnaast heel erg benieuwd hoe de wethouder ervaart in de MRDH om te zorgen dat, zoals hij eerder heeft aangegeven, het ook zo snel mogelijk weer ongedaan wordt gemaakt. Het is duidelijk, zowel aan de Plaspoelpolder als in Hoornwijk hun tramhaltes missen die juist naar voorzieningen gaan, hun naar het ziekenhuis brengen. Ze rijden nu elkaar met de auto Den Haag door en dat lijkt ons precies wat we wilden voorkomen. Ik hoor graag van de wethouder wat er wordt gedaan om te zorgen dat die haltes zo snel mogelijk terugkomen, hoe de MRDH daar nu instaat omdat hun begroting momenteel wordt gemaakt, en wat er gedaan wordt om de bewoners te informeren dat het om een tijdelijke opheffing gaat en dat ook duidelijk op

VERSLAG RAADSVERGADERING 8 FEBRUARI 2022 _______________________________________________________________________________________ de borden komt te staan dat het een tijdelijke opheffing betreft en ze zo snel mogelijk weer terugkomen. Dank u wel. De voorzitter: Goed, ik ga even naar mijnheer Weterings, die wilde nog iets bijdragen. Gaat uw gang, mijnheer Weterings. De heer Weterings (RB): Dan ga ik het maar oplossen voor u, volgens mij hebt u vandaag de opdracht gekregen om mevrouw Woudstra te refereren naar het forum van 25 januari waaronder IB 2146 dit allemaal is uitgelegd door het college. Toen heeft Rijswijks Belang een verzoek vanwege de drukke agenda gevraagd om het voor het volgend forum te agenderen met de steun van D66 en van u persoonlijk, mevrouw Woudstra, is dit geagendeerd voor een volgend forum. Dat u dat nu op een slinkse manier naar voren haalt, komt bij mij erg over beetje achter de ellenbogen politiek bedrijven. Ik vind dat jammer. Mevrouw Woudstra (D66): Voorzitter. De heer Weterings (RB): Dus ik zou eigenlijk aan de wethouder willen vragen om gewoon de regels te hanteren. Mevrouw Woudstra (D66): Een punt van orde. De heer Weterings (RB): Deze brief is geagendeerd … De voorzitter: Ja, ik kan niet zien wie het woord vraagt. Mijnheer Weterings, u heeft het goed toegelicht, dank u wel. Er is toch iemand die het woord wil, over de orde. Mevrouw Woudstra.

Mevrouw Woudstra (D66): Ik vind het heel bijzonder, sorry. Ik heb heel netjes mijn vragen ingediend en aangegeven dat ze spoed hebben omdat het nu bij de MRDH op tafel ligt, omdat wij doorkrijgen dat die begroting wordt gemaakt. Ik begrijp niet waarom andere raadsleden, die hetzelfde punt hebben, wat wij dus ook hebben gesteund, wij zijn hier ook eerder over begonnen. Die hadden daar elke van tevoren kunnen contacteren om dit samen met mij vervolgens aan te brengen. Ik heb alle recht om deze vraag te stellen en ik wil graag antwoord van de wethouder. De heer Weterings (RB): Voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Weterings, u mag nog even reageren en dan gaan we naar de wethouder. Goed zo, volgens mij zijn we weer terug in de orde en geef ik het woord aan het college. De dienstdoende wethouder, de heer Keus, denk ik. Wethouder Keus: Ja, voorzitter. Dat brengt mij even in een spagaat. Nee, ik ben inderdaad op de hoogte van het feit dat de brief waarin wij ons standpunt hierover hebben weergegeven, dat die is geagendeerd voor het komend forum. Maar wat ik in het proces wel kan aangeven aan mevrouw Woudstra is dat morgen bestuurscommissie vervoersautoriteit is en dit agendapunt ook staat en dat wij zullen worden bijgepraat op dit onderwerp. Maar, zoals u ook in de IB brief die geagendeerd is, kunt lezen, gaan we uit van een tijdelijke situatie van opheffing van de haltes.

Daar laat ik het bij, voorzitter. De voorzitter: Goed. Ik geef eerst even het woord aan mevrouw Woudstra en daarna aan mijnheer Weterings. Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra (D66): Dank u wel. Het was mijn vraag, dus inderdaad dat ik dan het woord krijg. Dank, mijnheer Keus. Precies omdat het morgen dus aan de orde komt, willen we dat punt brengen. Kunt u

VERSLAG RAADSVERGADERING 8 FEBRUARI 2022 _______________________________________________________________________________________ bevestigen dat u de communicatie meeneemt dat het om een tijdelijke opheffing gaat en dat er met de bewoners beter gecommuniceerd wordt over wat het vervolg wordt en hoe lang de opheffing is en wanneer er besloten wordt over het vervolg. De voorzitter: Mijnheer Weterings, u mag kort het woord voeren. De heer Weterings (RB): Voorzitter, ik houd me liever aan het reglement van orde wat we straks met elkaar hebben afgesproken. Dus ik houd het graag bij de agendering bij het volgende forum. De voorzitter: Mijnheer Keus. Wethouder Keus: Nee, daar kan ik kort over zijn. Ik zal het punt ten aanzien van de communicatie morgen meenemen morgen naar het overleg. De voorzitter: Voldoende zo? Goed, dan gaan we dan nu naar de tweede vraag van GroenLinks, de fractie van GroenLinks. De heer Veerman. De heer Wit (GL): In de afgelopen maand zijn er twee hazen doodgereden. GroenLinks heeft de afgelopen jaren meerdere malen aandacht gevraagd voor het verbinden van ecologische zones en overige groen, maar zeker in Parkrijk is hier momenteel geen sprake van. Het vele bouwen en de opzet van de wijk hebben een steeds grotere impact op de van nature aanwezige dieren en daarnaast is de verkeersveiligheid met name voor fietsers door de vele bouwwerkzaamheden in het gedrang.

Gezien de nog geplande bouwactiviteiten in Pasgeld zien wij de toekomst met zorg tegemoet. Ondanks de toezegging om natuur inclusief te gaan bouwen. Bent u op de hoogte van het feit dat bedreigde dieren, hazen staan op de rode lijst, in Rijswijk worden doodgereden, specifiek Rijswijk Buiten? Onderkent u de impact van de nieuwe wijk en de voortdurende bouwwerkzaamheden op de van nature aanwezige dieren, maar ook op de verkeersveiligheid? Zijn er ecologische verbindingen, bijvoorbeeld onder de weg door onderzocht in het ontwerpproces en zouden deze eventueel alsnog kunnen worden aangebracht? Denkt u nog in komende ontwikkelingen echt natuur inclusief te bouwen zodat dit soort situaties kunnen worden voorkomen? Hoe denkt u dat te doen. Als laatste, welke maatregelen kunt u treffen om in ieder geval de verkeersveiligheid gedurende de bouwwerkzaamheden te verbeteren? De voorzitter: Goed, dan gaan we naar het college. Wethouder Keus: Ja, dank u wel. Allereerst voor vragen. Ben ik op de hoogte van het feit dat er bedreigde dieren in Rijswijk Buiten worden doodgereden? Nee, daar was ik niet van op de hoogte, maar u heeft het inderdaad over hazen en uit alle waarnemingen van de afgelopen jaren blijkt inderdaad dat er hazen in het gebied voorkomen, dus daarmee maakt het ook aannemelijk inderdaad dat die slachtoffer kunnen worden van het verkeer.

Daarmee onderken ik eigenlijk tegelijkertijd ook dus de impact van de nieuwe wijk die in ontwikkeling is op aanwezige fauna. Dat is, denk ik, ook een logische als weilanden die eerst een kassengebied was en nu komen woningen daar, als er meer verkeersbewegingen zijn, dat dat ook inderdaad gevolgen kan hebben. Daarom kijken we ook waar dat kan en waar dat mogelijk is, om daar faunapassages aan te brengen. Maar in het geval van hazen lijkt dat technisch toch wel moeilijk te zijn om dat op die manier, om dat op een vriendelijke manier in te richten. De verwachting is ook dat het gebied binnen enkele jaren ook niet meer echt leefbaar inderdaad is voor hazen en dat die inderdaad een andere plek zullen vinden om te leven. Als het gaat

VERSLAG RAADSVERGADERING 8 FEBRUARI 2022 _______________________________________________________________________________________ over de ontwikkeling om de ontwikkelingen in Rijswijk Buiten echt natuur inclusief te laat zijn, we hebben in oktober van het afgelopen jaar het ontwikkelkader Pasgeld vastgesteld en een van de belangrijke bouwstenen die daarbij ook zijn betrokken, dat betreft de ecologische hoofdstructuur Pasgeld die is opgesteld door onderzoeksbureau TAUW. Daarin zit een aantal belangrijke elementen die als bouwsteen zullen dienen bij de verdere ontwikkeling. We hebben het over de bosloper, de parkloper en belangrijke stapstenen om al die gebieden met elkaar te verbinden. Dus dat is de wijze waarop we zien hoe we dus natuur inclusief kunnen gaan bouwen. Ten aanzien van uw laatste punt over de verkeersveiligheid is dat zeker een terecht punt wat u daar aanhaalt wat ook onze aandacht heeft. We hebben onlangs het ontwerp van het land van ‘t Haantje aangepast en ook is er in overleg met de politie de bebording ook aangepast. Of dat inderdaad allemaal helpt, die maatregelen, dat zullen we nog moeten evalueren. We hebben afgelopen vrijdag ook nog met de agent wezen kijken hoe de verkeerssituatie aldaar is.

Verder zijn we ook voornemens om snelheidsmetingen uit te voeren en zullen we het ook hoog op de agenda zetten van het veiligheidsoverleg om te kijken wat voor maatregelen we daar nog meer kunnen nemen. Voorzitter, dat was mijn beantwoording. De voorzitter: Mijnheer Veerman, wilt u nog reageren? Gaat uw gang. De heer Wit (GL): Ja, even kort misschien toch ook wel een vraag voor de wethouder dierenwelzijn. U geeft kort aan dat de hazen binnen afzienbare tijd in het gebied toch niet meer aanwezig zullen zijn door de bouwwerkzaamheden. Dan vraag ik me wel af waar ze dan naartoe moeten. Want ja, alles er rondom heen is al volgebouwd, dus op een gegeven moment wordt dus het bebouwen in een gebied eigenlijk het daarbij direct maar ombrengen van de fauna. Dat lijkt me toch ook niet helemaal de bedoeling. De voorzitter: Wil het college nog reageren? Mijnheer Keus? Wethouder Keus: Nee, zoals ik bij de eerste vraag was ik nog niet helemaal bekend, inderdaad, met de situatie van daar, maar dit is een aandachtspunt wat ik graag meeneem om te kijken of dit nou zo, inderdaad dit antwoord, zo definitief moet zijn of dat we daar inderdaad kunnen kijken hoe we dat het best kunnen faciliteren dat de haas inderdaad een geschikt ander leefgebied krijgt. Dat we daar rekening mee kunnen houden. Maar daar heb ik nu niet direct een antwoord op klaar, maar ik neem het punt zeker mee.

De voorzitter: Ik stel vast dat de behandeling van deze vraag voldoende is geschied. Dan gaan we door met de vraag drie van de fractie van GroenLinks over het geheim van Rijswijk. Mevrouw Alberts (GL): In 1985 zijn aan de Verrijn Stuartlaan nummer 17 drie leden van een amateurbandje op gewelddadige wijze vermoord. Zeer waarschijnlijk is het Surinaamse gezag, het regime van Desi Bouterse daarbij betrokken. In de podcast het geheim van Rijswijk gaan NRC journalisten op zoek naar meer informatie over deze drievoudige moord die nooit is opgelost. Ze gaan na waarom het onderzoek destijds werd stilgelegd en ontdekken de vreemde omgang van de Nederlandse overheid daarbij. De slachtoffers hebben nauwelijks een gezicht gekregen en hun nabestaanden geen waarheidsvinding of genoegdoening. Daarom hebben we de volgende vragen aan het college. Heeft u kennisgenomen van de podcast, onderkent u het historische belang van deze gebeurtenis en welke mogelijkheid of mogelijkheden ziet u om daar in onze gemeente uiting aan te geven?

VERSLAG RAADSVERGADERING 8 FEBRUARI 2022 _______________________________________________________________________________________ De voorzitter: Ja, ik zal als burgemeester deze vragen graag beantwoorden. Ik was zelf ook getroffen door de intrigerende titel, het geheim van Rijswijk. Ik denk, daar moet ik meer van weten. We hebben dus ook de podcastserie beluisterd en ook ik heb veel vragen, met name de vraag waarom het nou al die jaren zo stil is gebleven. Bizar dat zo’n grote gebeurtenis zo weinig aandacht heeft gekregen. Er is nooit veel informatie over naar buiten gebracht door de betrokken instanties. Er is nooit een landelijke politieke discussie geweest, er zijn nooit Kamervragen gesteld, het is nooit tot een rechtszaak gekomen tegen de vermoedelijke dader. Dat is het toenmalige regime van Desi Bouterse. De vergismoorden uit 1985 lijken te zijn vergeten en dat is wrang, want de nabestaanden zijn het zeker niet vergeten. Als college kunnen we geen antwoord geven op die openstaande vragen, want de gemeente speelde geen rol in het strafrechtelijk onderzoek. Maar daar hoeven we geen genoegen mee te nemen, want we kunnen als gemeente wel wat doen om te zorgen dat de vijf slachtoffers niet worden vergeten en zorgen dat Willem van Putten, Jelle de Beer, Albert Knevel, Frans Elenbaas en Fred Bakker herdacht worden en een gezicht krijgen. Het is nu al bijna 37 jaar geleden.

Ik ben ook bij het volgen van de podcast in overleg getreden met de historische vereniging van Rijswijk om gezamenlijk op te trekken, om zaken uit te zoeken, te beschrijven en contact te zoeken met de toenmalige gemeentelijke betrokkenen, en ook met de nabestaanden. De uitkomsten van dit onderzoek koppel ik graag naar u terug en dan kan ik meer gericht een antwoord geven op de vraag die terecht gesteld is. Mevrouw Alberts. Mevrouw Alberts (GL): Hartelijk dank, voorzitter, burgemeester, voor dit antwoord. Zou u misschien ook kunnen aangeven wanneer u dit verwacht te kunnen terugkoppelen over de uitkomsten van de diverse overleggen die u pleegt op dit gebied? De voorzitter: Ja, ik heb de vraag gesteld aan de historische verenigingen omdat ik denk dat het vast moet worden gelegd in de geschiedenis van onze gemeente. Het zou kunnen door een artikel in het jaarboek, maar ik vind dat we wat meer haast moeten maken met een gebaar naar de nabestaanden. Dus ik durf niet te zeggen dat het binnen enkele weken zo zal zijn, maar wel binnen enkele maanden, misschien twee maanden. Ja, waarom? Het momentum is nu, het is ook in de aandacht en 37 jaar is veel te lang. Dus ik zal er wel spoed mee betrachten, maar ik kan niet alles beloven, want we zijn afhankelijk van andere partijen. Goed, is hiermee de vraag voldoende behandeld? Mevrouw Alberts (GL): Dat snap ik.

Heel erg bedankt voor uw antwoord, nogmaals, en voor uw inzet hierin. Hopelijk dat er recht wordt gedaan aan wat er gebeurd is. De voorzitter: Oké, dan sluit ik dit agendapunt af.

VERSLAG RAADSVERGADERING 8 FEBRUARI 2022 _______________________________________________________________________________________ 5.

Raadsvoorstel Privacy sociaal domein (22-001)

6.

Raadsvoorstel Regiovisie BWMO (21-080)

7.

Raadsvoorstel tot vaststelling GREX Sion-’t Haantje 10e herziening (21-082)

8.

Raadsvoorstel keuze in relatie tot het omgevingsplan (21-078)

9.

Raadsvoorstel vaststelling verordening op de gemeentelijke adviescie omgevingskwaliteit (21-079)

10. Raadsvoorstel Ontwerpverklaring van geen bedenkingen Lange Kleiweg 100 (21-081) 11. Raadsvoorstel voorbereidingsbesluit Westhoff (21-084) De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 5 en wat mij betreft tot en met 11 in één keer. Zijn er fracties stemverklaringen willen afleggen bij een van deze agendapunten? Want anders zouden we 5 tot en met 11 in één keer kunnen besluiten via een hamerbesluit. Ik zie geen aanwijzingen dat u het woord wil voeren voor een stemverklaring of een stemming. Dan stel ik u nu voor om deze besluiten, deze agendapunten 5 tot 11 in één keer per hamerslag te doen. Dat is dan bij dezen gebeurd. Dat schiet op, dank u wel. 12. Vaststelling verslag De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 12, de vaststelling van het verslag van 21 december 2021, een mooi cijfer. Ik zie mevrouw Alberts. Mevrouw Alberts (GL): Ja, voorzitter, dat klopt. Ik zal het er even bij pakken, want op een aantal plekken klopt het nog niet helemaal, het verslag met wat ik gezegd heb. Dat zit op pagina 27, dat gaat dan ook puntje puntje puntje Die zei dan ook meegenomen. Maar daar moet staan, dat gaat dan ook, die zou dan ook meegenomen. En op pagina 39, dan staat er halverwege, anders dan blijft het in het puntje puntje puntje. Maar op die puntje puntje puntje daar moet het woord ‘ongewisse’ komen te staan.

De voorzitter: Goed, ik stel voor de suggesties voor de redactie van mevrouw Alberts, over te nemen en integraal in te passen in tekst en hem daarmee vast te stellen. Dus dit wordt ingevoegd. Met dank aan de close reading van mevrouw Alberts. Mijnheer de griffier, hebt u dat? De griffier heeft het. Dus inclusief deze aanvullingen, kunnen we het hiermee vaststellen. Dank u wel. 13. Raadsvoorstel voorstel benoeming leden rekenkamercommissie (22-002) De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 13, het raadsvoorstel benoeming leden van de rekenkamercommissie. We zijn hard aan het werk geweest met de selectie van nieuwe leden. Zij zitten nu live in de zaal, maar eerst schorsen we om het bureau stemopneming de stembriefjes te laten tellen. Ik schors de vergadering voor twee minuten. Kunt u ook even bijkomen.

VERSLAG RAADSVERGADERING 8 FEBRUARI 2022 _______________________________________________________________________________________ Schorsing De voorzitter: Dames en heren, ik heropen de vergadering, ik geef het woord aan de heer Veerman. De heer Veerman (D66): Wij hebben de stemmen geteld, wij zijn gekomen tot 30 personen die gestemd hebben en er zijn geen tegenstemmers, dus beide leden zijn aangenomen. Gefeliciteerd. De voorzitter: Goed zo. Dan gaan we nu de gelofte afleggen, daarvoor kom ik naar u toe. Dames en heren, ik hoop dat ik te volgen ben en te verstaan ben. Er wordt instemmend geknikt. Mijnheer Aanen en mevrouw IJsselmuiden, hartelijk welkom in deze raad. U bent zojuist benoemd en daarbij hoort dat u de eed of de gelofte aflegt. U heeft beide gekozen om de gelofte af te leggen. Ik zal de tekst voorlezen en dan vraag ik aan u om het te bevestigen en dan zegt u: dat verklaar en beloof ik. Ik verklaar dat ik, om tot lid van de rekenkamercommissie benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in het ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk, enig geschenk of belofte heb aangenomen of zal aannemen.

Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de rekenkamercommissie naar eer en geweten zal vervullen. Mijnheer Aanen, mag ik uw bevestiging? De heer Aanen: Dat verklaar en beloof ik. De voorzitter: Mevrouw IJsselmuiden, mag ik uw bevestiging? Mevrouw IJsselmuiden: Dat verklaar en beloof ik. De voorzitter: Dank u wel. Dan bent u volledig in staat om uw functie uit te oefenen. Ik wens u veel succes en we zijn er blij mee dat u het wilt doen. Dank u wel. Ook voor u geldt, u mag de vergadering bijwonen, maar u mag hem ook thuis gaan uitkijken, want de eerste voorbereiding op de adviezen kunt u vandaag waarschijnlijk tot zich nemen. Dank u wel, veel succes. Dames en heren, we hebben weer een voltallige rekenkamer. 14.a Raadsvoorstel Ontwikkelkader Kessler Park en omgeving (21-085) 14.b GBR en anderen - Amendement raadsvoorstel Ontwikkelpark Kesslerpark en omgeving De voorzitter: Ik ga door met agendapunt 14, het raadsvoorstel ontwikkelkader Kessler Park. Er is een amendement ingediend door negen fracties. Ik heb een voorstel voor woordvoering, dat begint bij de heer Van der Meij, mijnheer Oelen, mijnheer Wit, de heer Weterings, mijnheer Van Enk, mijnheer Veerman, mevrouw Van Nunen, mevrouw De Man, mijnheer Braam, mevrouw Mauer en mijnheer Krumeich. Dat is de volgorde, dan weet u ongeveer waar u zit.

Ik begin bij de heer Van der Meij. De heer Van der Meij (GBR): Voor ons ligt het ontwikkelkader Kessler Park en omgeving waar de afgelopen periode met de initiatiefnemers, marktpartijen, betrokkenen in de omgeving ambtelijke organisatie, college van B&W hard aan is gewerkt om voor het gebied perspectief te bieden. Perspectief te bieden op een locatie waar we te maken hebben met ruim 600.000 vierkante meter leegstand mede veroorzaakt door het vertrek van Shell en alle daaraan gelieerde activiteiten waar een ontwikkelkader voor nodig was om vanuit de

VERSLAG RAADSVERGADERING 8 FEBRUARI 2022 _______________________________________________________________________________________ gemeente kaderstellend te zijn met wat wij voor die locatie voor ogen hebben. De fractie van Gemeentebelangen Rijswijk is tot de conclusie gekomen dat met het nu voorliggende ontwikkelkader nu inderdaad perspectief wordt geboden om een groot deel van de leegstand ook aan te kunnen pakken met een mooie mix van wonen, werken en verblijf. Waar wij met het thema wonen doelgroepen worden benaderd, denk daarbij aan studenten, aan starters, aan tweepersoons huishoudens, in een te ontwikkelen aantrekkelijke omgeving vlakbij het station, vlakbij de voorzieningen en waar alle kansen ook liggen om op het gebied van mobiliteit en op het gebied van leefbaarheid behoorlijke sprongen te maken. Tegelijkertijd constateren we ook dat bestaande ondernemers in het gebied zo hun zorgen hebben. Zorg hebben ten aanzien van het behoud van bestaande parkeerplaatsen, hun zorgen hebben over hoe die ontwikkelingen uiteindelijk gaan functioneren ten opzichte van de huidige ontwikkelingen en er nog behoorlijk wat stappen te maken zijn.

De fractie van Gemeentebelangen is daarom van mening, die discussie ook in het forum aangehoord hebbende, dat het belangrijk is om in aanloop naar het eindelijke publiekrechtelijke kader van het bestemmingsplan, de nieuwe raad, het nieuwe college in de gelegenheid te zetten om kaders te stellen en om kaders mee te geven. Die zitten dan met name op het mobiliteitsthema waar grote ambities zijn geschreven in het ontwikkel er. Die zitten we op het thema participatie. Ook heel belangrijk, ook vaak genoemd om als gemeente daar ook nadrukkelijk regie in te voeren met inachtneming van de belangen van de zittende ondernemers en de bestaande bewoners en dat het belangrijk is om wat we nu hebben aan parkeerplaatsen en wat we nu hebben aan keynote spelers, aan bestaande ondernemers, dat we daar ook goed ogenschouw en goed rekenschap op geven. Ja, het is wat dat betreft, u refereerde er al in uw inleiding naar, genoegen dat op initiatief van Gemeentebelangen, ondersteund door de negen partijen, een amendement kunnen indienen om die kaderstellende rol ook goed te formaliseren met elkaar en ik beperk mij tot het voorlezen van het besluit, want de overwegingen heb ik net kort samengevat. Het voorstel is om het gevraagde besluit, wat nu in het raadsvoorstel is opgenomen, aan te vullen met een viertal punten.

Dat is punt vier, voordat een bestemmingsplan aan de raad ter besluitvorming wordt gestuurd, de raad eerst een concrete uitwerking voor te leggen hoe de mobiliteitsmaatregelen volgens het STOMP-principe voor dit plangebied worden toegepast met bijbehorende planning, investering, uitwerking en borging gewenste woondoelgroepen. Het vijfde punt, voor deze ontwikkeling een participatieplan aan de raad voor te leggen waarbij de gemeentelijke regie op participatie en borging van voldoende ambtelijke capaciteit voor de verdere planuitwerking uitgangspunt zijn. Punt zes, de huidige parkeerplaatsen in het openbaar gebied blijven behouden en gaan pas deels opgeheven worden als met betrokken stakeholders een overeenstemming is bereikt over een alternatief en, als hart onder de riem voor de zittende ondernemers, dat de huidige ondernemers en het gebied onder andere CBR, Halve Maan, Sir Winston Leisure centre Casino en hotel een positieve markering krijgen, hetgeen betekent een positie die prima past binnen het ontwikkelkader Kessler Park en omgeving. Ondersteund door de negen partijen. De heer Oelen (VVD): Nou, de heer Van der Meij heeft het allemaal heel erg mooi verwoord. Ik zal het iets korter doen. VVD Rijswijk is ontzettend blij met het ontwikkelkader wat nu voorligt.

Het is echt een belangrijke stap, basis, om dit gebied verder te ontwikkelen tot belangrijk gebied voor Rijswijk verder te ontwikkelen sinds het vertrek van Shell, helaas. Belangrijke combinatie van wonen en werkfuncties die hier gerealiseerd gaan worden. In aanloop naar dit aangepaste kader had de VVD wel zorgen rondom parkeren en ook zorgen rondom het plangebied. Nou, wij hebben met genoegen kunnen constateren dat het college die zorgen heeft geadresseerd in dit vernieuwde kader. Het plangebied is wat uitgebreid, in ieder geval voor wat betreft het

VERSLAG RAADSVERGADERING 8 FEBRUARI 2022 _______________________________________________________________________________________ doortrekken van voorwaarden naar ook het gebied rond om de botenfabriek en ook rondom het parkeren zijn er wat aanvullende zaken opgenomen. We steunen van harte ook het amendement zoals dat zonet is verwoord door de heer Van der Meij. Vandaar dat we het ook hebben mee ingediend. Maar steun dus ook voor dit raadsvoorstel. De heer Wit (GL): De aankondiging dat Shell ging vertrekken uit Kessler Park is nog niet zo lang geleden. De overname van het complex door Kadans heeft ervoor gezorgd dat er een stevige woningbouwambitie ligt op het terrein. De campus gedachte die als vliegwiel voor de ontwikkeling moet dienen, is minstens zo ambitieus. Meer dan 2100 appartementen toevoegen, is stevig inzetten, maar kan een impuls opleveren voor een grotendeels leegstaand gebied. Het programma voorziet in woningen waaronder studio’s voor een doelgroep die moeilijke woning kan vinden in de huidige markt. Dus dat stemt GroenLinks positief. Niet nog meer bouwen voor het topsegment. Helaas zal deze ontwikkeling niet direct iets doen aan de lange wachtlijsten in de sociale huur, iets waar we als GroenLinks soms tegen beter weten in toch voor blijven strijden. We hebben in Rijswijk een uitdaging in de toekomst bestendig maken van onze mobiliteit.

De groei van het aantal inwoners maakt deze uitdaging groter. Er wordt gesteld dat de verkeersbewegingen gekoppeld aan 2100 woningen, minder zullen zijn dan met de 5000 kantoorplekken die er momenteel zijn gevestigd. Dat zou natuurlijk kunnen, maar we moeten ook constateren dat een groot deel van de kantoren al lange tijd leeg staat en de stroom auto’s nog steeds aanzienlijk is. Dus in hoeverre zijn de afgelopen jaren echt representatief? De afgelopen twee jaar in ieder geval niet, thuiswerken was en is nog steeds de norm. GroenLinks is blij dat er gestuurd wordt op het beperken van autobezit. Die locatie vlak naast het station en dicht bij de tram en buslijnen, leent zich uitstekend voor het gebruik van openbaar vervoer. Stomp als uitgangspunt, klinkt ons als muziek in de oren. Maar misschien kan de wethouder nog even samenvatten welke maatregelen we kunnen verwachten zodat we ook echt het Stomp principe toepassen. Het idee van een campus met daaromheen voorzieningen en woningbouw gerelateerd aan de gebruikers, is op zich aanlokkelijk, maar GroenLinks vraagt zich wel af in hoeverre de beoogde onderwijsinstelling studenten zal aantrekken die ook gebruik maken van een dergelijke voorziening en wat is het perspectief wanneer deze studenten niet komen? Minstens zo belangrijk is de wijze waarop er gebouwd gaat worden.

Rijswijk is voor een groot deel een stedelijke omgeving en met het beoogde programma wordt dit geïntensiveerd. Daarom is het van groot belang dat juist in dit soort ontwikkelingen er een plaats is voor bomen, planten en dieren. Maak dit uitgangspunt voor het verdere ontwerp van de bebouwing, natuur inclusief en klimaatbestendig. GroenLinks pleit voor biodiversiteit met inheemse soorten in de openbare ruimte, maar ook op het terrein van Kadans. Zorg ervoor dat het groen zorgt voor een uitnodigend klimaat zodat we hittestress zoveel mogelijk kunnen voorkomen. Vanzelfsprekend verwachten wij dat dit een energie neutrale of zelfs energie positieve ontwikkeling wordt. Met een onderzoekscentrum naar geothermie als onderdeel van de campus, zou het toch een gemiste kans zijn als we dit principe van verwarmen niet gebruiken. De ervaring met participatie vanuit de gemeente zijn de afgelopen jaren niet altijd om over naar huis te schrijven, dus we drukken de wethouder dan ook op het hart om omwonenden te blijven betrekken bij het plan, ook tijdens de uitvoering. De heer Weterings (RB): Om niet het hele forum te gaan herhalen ben ik de andere acht partijen, dus in totaal negen partijen, zeer erkentelijk om goed te kijken wat er speelt in de Plaspoelpolder.

Er heel veel contact is geweest met de ondernemers, met de belanghebbenden, met de omwonenden en het is heel fijn om als hoofdorgaan binnen de gemeente een amendement te kunnen indienen op het voorstel. Had het gehoeven?

VERSLAG RAADSVERGADERING 8 FEBRUARI 2022 _______________________________________________________________________________________ Nee. Ik denk, als de wethouder naar aanleiding van de vele fora en de gesprekken met de ondernemers daar, had het niet gehoeven. Een kleine aanpassing in het voorstel had deze vergadering waarschijnlijk een uur kunnen inkorten. Maar goed, schijnbaar is het nog steeds zo. Misschien wel een kenmerk om bij het volgende college dit toch anders te gaan doen met andere denkwijzen op deze voorstellen, wat we dus gaan brengen naar de raad toe. Dus bij dezen wil ik ook iedereen complimenteren, de partijen dit hieraan hebben meegewerkt, ontzettend belangrijk, de markeringen voor de bestaande partijen, een CBR, een Sir Winston casino, een hotel en over de parkeerplaats is genoeg gezegd. Ga niet dingen weghalen terwijl je niet weet wat je ervoor terug gaat krijgen. Deelmobiliteit, ja, alleen moet wel, vind ik, ook wel de tijd ervoor zijn. Ik heb nog steeds geen huurbakfietsen gezien of in ieder geval deelsteps in Rijswijk. Dus zolang die niet in vele malen aanwezig zijn, laten we het gewoon lekker houden zoals het is en niet deze ondernemer zwaar gaan benadelen om parkeerplaatsen weg te halen. Dus ik ben iedereen zeer erkentelijk. Ik wil ook even persoonlijk de heer Van der Meij bedanken. Waarschijnlijk is het zijn laatste raadsvergadering.

Heel fijn dat hij ook namens Gemeentebelangen Rijswijk dit amendement wilde opstellen. Ronald, bedankt. De heer Van Enk (CDA): Kessler Park is een toplocatie voor arbeidsintensieve kantoren. Goed bereikbaar met de trein, met de tram en bus. Het is een van de beste werklocaties in de regio en de beste in Rijswijk en daarom is het best even wennen om ook dit voor een deel op te gaan geven voor woningbouw. Maar ik heb mij de afgelopen weken laten overtuigen. De vraag die alleen nog rest voor het CDA is, hebben we deze ontwikkeling boven op Rijswijk Buiten, boven op De Bogaard en boven op het Havenkwartier nog in control? Daarover heb ik nog enige zorgen. Ten eerste, qua ambtelijke begeleiding, en dan heb ik het niet over kwaliteit, even voor de duidelijkheid, ik heb het over kwantiteit. We kunnen als gemeente inhuren tot we een ons wegen en de inhuur een kilo, maar we moet een zekere balans blijven om deskundig opdrachtgever te blijven en zo de ontwikkelaar binnen afspraken te houden. Afspraken en condities die door ons als gemeente vooraf worden ontwikkeld en niet andersom. Ten tweede, qua mobiliteit, veel partijen wijzen al op het parkeren.

Wij zien het ruimer: hoe gaan wij hier ons kersverse mobiliteitsplan toepassen? En hoe voorkomen we vooral dat er nog meer verkeersdruk ontstaat vanaf de snelweg en op de Lange Kleiweg waar ook een sportpark en andere nieuwe woonwijken worden gebouwd. Daarover hebben we nog geen oplossing kunnen lezen. Bij het Havenkwartier is dat ook een zorg van ons en daar zijn de toegezegde verkeersmaatregelen na een halfjaar nog steeds niet ingegaan. Ten derde de grondexploitatie. Het Rijswijks gemeentebestuur heeft er met de neus bovenop gestaan toen Shell dit gebied verkocht. Ik begrijp inmiddels dat toen al gedacht werd aan woningbouw. Waarom hebben wij die grond dan destijds niet gekocht? Plek voor woningbouw is zo schaars dat er nu een run is door de beleggers op dat soort locaties. Ook vanuit de Verenigde Staten, heb ik gelezen. Volgens de Haagse Courant kopen Amerikaanse beleggers hier in de regio pakketten van een kwart van de woningen op om ze zo duur te verhuren. Dat is ook de reden dat de gemeente Rijswijk vorige week is gestart met de bouw van 100 gemeentelijke huurwoningen. Vergaande overheidsbemoeienis op voorstel van het CDA, omdat we denken dat de tijd daar om vraagt. De vraag klemt daarom te meer waarom hier niet actief opgetreden, actieve grondpolitiek, dan hadden we de ontwikkeling van Kessler Park makkelijker in de hand gehad.

Kan de wethouder dit toelichten? Ten vierde, dit plan voor een campus kan alleen slagen als de toegang en ontsluiting van het NS station met rigoureuze ingrepen aanzienlijk wordt verbeterd. Daar is veel geld voor nodig en dat geld moet wat ons betreft uit de ontwikkeling van deze locatie komen. We gaan niet, zoals er nu staat, als vervolgactie als gemeente straks onze hand ophouden bij ProRail en de vervoerregio, want die kennen ons intussen al. Het kan alleen in combinatie met deze ontwikkeling en de grondexploitatie

VERSLAG RAADSVERGADERING 8 FEBRUARI 2022 _______________________________________________________________________________________ van dit terrein gelukkig staan deze punten intussen genoemd in een breed gedragen amendement waar nog veel meer punten in staan en waar ook een zeker compromis in ligt, maar waar ik de heer Van der Meij voor dank, want dat kan ons helpen dit raadsvoorstel mee te ondersteunen. Kan de wethouder toezeggen dat bij de aanname van dit amendement er voorlopig geen verdere toezeggingen komen aan de projectontwikkelaar en dat hij ook geen verdere verplichtingen aangaat jegens projectontwikkelaar voordat de raad eerst over de antwoorden en oplossingen van voorgaande vier punten is geraadpleegd. Dat waren mijn vragen, dank u wel. De heer Veerman (D66): Het station is een mooie mobiliteitshub van Rijswijk. Alle vormen van vervoer komen hier namelijk samen, voetgangers, fiets, bus, trein, taxi en ook personenauto. Een belangrijke plek en die wordt in de toekomst nog veel belangrijker. Huidige inwoners van alle nieuwe wijken van Rijswijk, en daar waar we het vanavond over hebben, het Kessler Park. We hopen dat dit ook kan als er straks meer treinen op het station Rijswijk stoppen. Het huidige ontwikkelkader geeft ruimte ontwikkeling van het terrein van de huidige bibliotheek en de parkeergarage.

Deze ontwikkeling biedt niet alleen kansen voor de woningbouw, maar voor het gehele stationsgebied. D66 vindt dat er betere en meer voorzieningen moeten komen op het station. Het Stomp principe is in principe een prima uitkomst voor de mobiliteitsproblemen in het gebied aan te passen. Maar hoe concreet zijn de plannen op de bibliotheeklocatie en kan de wethouder ook vertellen, hoe worden de bewoners in een vroeg stadium betrokken bij de ontwikkeling van deze nieuwe plannen? Wij ondersteunen deze mobiliteitsvisie die een positieve rol spelen bij een verdere ontwikkeling van de bedrijven, het vergroenen van het gebied en een mooiere inrichting van de omgeving. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ook de Partij van de Arbeid vindt het raadsvoorstel een goed kader om verder planvorming op te bouwen. Een menging van wonen, werken, studeren – anderen zeiden het ook al – juist ook de Partij van Arbeid toe zeker in dit gebied. Maar wij hebben nog een paar aandachtspunten die ook wel aansluiten bij wat de heer Wit zei van GroenLinks. Wat betreft de ambitie dat het een groene, duurzame campus moet worden, leg vooral de lat hoog, wethouder. Wij zullen de uitwerking daarvan ook kritisch blijven volgen in de volgende raadsperiode.

Ik heb het al eerder gezegd, ik denk bij een presentatie, maar anders is het ook in een forum gezegd door een van mijn collega’s, het wordt gewoon, laten we dat constateren, een homogene wijk. Weliswaar ook voor starters, maar in het midden en hogere segment van woningbouw. Ik wil dat toch even vaststellen dat we dat met elkaar ook willen en goedkeuren. Dat vind ik jammer, want de Partij van de Arbeid is, zoals u weet, voor divers heterogene wijken en daar zal hier in het Kessler Park veel minder sprake van zijn gezien de categorieën woningbouw die hier bij elkaar gezet worden. Misschien kan de wethouder daar toch nog heel even op ingaan hoe hij dat ziet. Voorzitter, dan nog over de hoogbouw. Voor de Partij van de Arbeid is hoogbouw geen taboe, maar heeft wel grenzen voor wat betreft de leefbaarheid, zeker ook in combinatie met alle bouwplannen in de Bogaard en de Beatrixlaan. Dus eigenlijk het gebied eromheen, om het Kessler Park. Misschien zou de wethouder daar ook nog heel even een geruststellend woord over kunnen uitspreken, of in ieder geval het beeld schetsen hoe hij dat ziet in combinatie met aangrenzende bouwplannen aan het Kessler Park.

Mevrouw De Man (OR): Zoals u allen heeft kunnen zien, heeft ook Onafhankelijk Rijswijk het amendement van Gemeentebelangen mede ondertekend, dit omdat we in het plan, zoals die ons in eerste instantie werd gepresenteerd, nog steeds wel een aantal dingen zagen die ontbraken. Nou, die zijn met dat amendement absoluut toegevoegd, dus daar zijn we hartstikke blij mee. Dit is ook wel reden om voor ons te zeggen: mocht dit amendement het niet halen, wat mij natuurlijk heel erg stug lijkt, dan zullen wij wel tegen dit plan

VERSLAG RAADSVERGADERING 8 FEBRUARI 2022 _______________________________________________________________________________________ stemmen. Er staan namelijk een aantal heel belangrijke zaken in die absoluut meegenomen moeten worden en die het, als het goed is, ook zullen voorkomen dat het plan straksjes weer een beetje, ja, hoe zal ik het zeggen, een soort rommelige ontwikkeling wordt zoals we hier wel eens vaker hebben gezien. Daar wilde ik het eigenlijk bij laten. Ik wens het komende college en de komende raad alvast heel erg veel succes met de uitwerking hiervan. De heer Braam (BVR): We hebben hier in het forum zeer uitgebreid over gesproken en zoals bekend bij het college waren we vooral erg kritisch op het toch het grote risico wat er aanwezig was op het langzaam maar zeker toch wegwerken van de parkeervoorziening in dat gebied. Nou, zeker met het amendement wat hier ligt, is die onrust voorkomen. Daar durf ik toch wel mijn handen ook voor in het vuur te steken, ik ga er ook vanuit dat een nieuw college, in welke vorm dan ook, zich zal vinden in ieder geval de lijn die nu is ingezet. Ook blijkt dus dat er zo veel draagvlak is voor het amendement wat keurig door de heer Van der Meij is voorbereid. Dus in die zin gaan wij dus daar zeker in mee.

Wat ik wel nog wil meegeven is, laten we vooral toch ook voor de wat langere termijn goed uitkijken dat dit gebied niet in een noodtempo wordt veranderd van een bedrijvengebied in een woongebied. Want beter voor Rijswijk is zeker voor wonen en zeker voor uitbreiding omdat we gewoon een super tekort hebben in deze regio voor wonen in het middensegment. Dus in die zin is het wel goed dat er voor allerlei doelgroepen daar wordt ontwikkeld, maar het kan niet zo zijn dat we straks heel veel woningen hebben maar dat vervolgens we heel veel werkloosheid gaan creëren in Rijswijk, want dat betekent uiteindelijk ook werkloosheid en bijstand, dat we als gemeente eerder achteruitlopen dan dat we dus de schouders eronder zetten om weer vooruit te komen. Er moet voldoende werkgelegenheid zijn blijven, dus die vraag die stel ik toch nog even aan de wethouder of hij die waarborg, of hij die kan omarmen zoals Beter voor Rijswijk daartegen aankijkt. Volledige steun ieder geval voor het voorstel, uiteraard met de toevoeging van het amendement. Mevrouw Mauer (Wij): Voor Wij is het altijd een belangrijk uitgangspunt geweest dat we de bestaande bebouwde omgeving maximaal ontwikkelen en benutten zodat we de leegstand en verpaupering van de reeds bebouwde omgeving zoveel mogelijk terugdringen.

Wij zijn dan ook enthousiast over de plannen die hier liggen voor het Kessler Park, een gebied waar startups zich kunnen vestigen en young professionals zich kunnen ontwikkelen. Het is algemeen bekend dat ondernemers hun zorgen geuit hebben over de openbare parkeerplekken die mogelijk verwijderd zouden worden. Nou zijn wij absoluut niet tegen de plannen in het mobiliteitsprogramma, wij vinden het een mooie ambitie, maar daar moeten we in de loop van de jaren wel naartoe werken. Het is nu nog veel te vroeg om alle openbare parkeerplekken rigoureus te verwijderen. Nou, participatieproces, daar waren ook zorgen over. Dat ging tot op heden is dat nog niet helemaal lekker van de grond gekomen en om die reden dienen wij dan ook, tekenen wij ook mee met het amendement van GBR. Ja, wij vinden het belangrijk dat je in Rijswijk prettig kunt wonen, werken, recreëren en dat er ook diverse woningen zijn voor verschillende doelgroepen en deze gebiedsontwikkeling die draagt daar dan ook zeker een grote steen aan bij en wij kijken verder uit naar de verdere ontwikkeling van het Kessler Park. De heer Krumeich (fractie Krumeich): Ik wil even reageren, ik haal een stuk er uit, het belangrijkste stuk, wat mij betreft, van de hele visie. Een visie was, zonder het amendement, een toekomstvisie, iets echt in de toekomst, een groene campus, daar heb ik allemaal ideeën bij.

En onze negen parkeervriendjes die reageren daarop. Ik zie in die visie echt geen oude trekschuiten of postkoetsen, geen stalen rossen dus ook. Dus als je in de toekomst kijkt, moet je echt een prikkel hebben vanuit de gemeente van joh, hoe stel je dat dan voor? Dat

VERSLAG RAADSVERGADERING 8 FEBRUARI 2022 _______________________________________________________________________________________ is de visie en we blijven hangen in die gare auto’s. We krijgen een verkeersinfarct, die zit er aan te komen. Natuurlijk hebben die ondernemers een probleem en daar ga ik ook mee in de bocht dat we die tijdelijk gewoon inderdaad die ruimte geven, maar formuleer nou de essentie van die visie, dat ook ondernemers die prikkel meekrijgen vanuit de gemeente van joh, als je gaat ondernemen in de toekomst, doe dat dan eens op een mobiliteitsverantwoorde manier. Ga daar eens over nadenken. Op een gegeven ogenblik ben je een ouderwetse ondernemer als je in de postkoets blijft komen. Dus dat wil ik meegeven. Ik ben dus mordicus tegen de negen indieners van die amendementen en ik wil lekker bij die visie zo blijven. De voorzitter: Goed, ik sluit hierbij de eerste termijn van de raad af. Ik geef het woord aan het college, wethouder Van der Laar.

Wethouder Van der Laar: Dank u wel allemaal voor de vragen en ook voor het meedenken de afgelopen maanden waar we natuurlijk de toekomstvisies Plaspoelpolder en het addendum al hadden maar ook specifiek over het Kessler Park begonnen met een informele bijeenkomst over alle problemen daar, de leegstand en de vraagstukken en de opgaven hoe we daar mee om moesten gaan tot en met de uitgebreide behandeling in het forum onlangs, waar een aantal van u ook aan heeft gerefereerd. Dat heeft het voorstel, denk ik, met het amendement ook sterker gemaakt. Waarlangs ik de beantwoording ook zal voeren. Dank voor de steun, Gemeentebelangen, en ook voor het schrijven van het amendement waar u zoveel mensen achter u heeft weten te scharen en de heer Van der Meij, dank, VVD ook voor het betoog over de campusontwikkeling in het forum. De vragen van GroenLinks, onder andere het STOMP principe. Daar kan je je dus alles bij voorstellen wat ook allemaal is besproken bij de behandeling van de mobiliteitsvisie. Daar staan een aantal dingen ook natuurlijk in het raadsvoorstel zelf en in de bijlage van het ontwikkelkader van deelmobiliteit tot en met de belangrijke verbindingen die gelegd moeten worden met het station als centraal punt, als mobiliteitshub van Rijswijk.