Niet vastgesteld verslag Raadsvergadering 17.06.2021.pdf

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 17 JUNI 2021 (VERVOLG VAN RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021)

Aanwezig Voorzitter De heer G.A.A. Verkerk Raadsleden: Mevrouw M. Alberts Mevrouw F. van Amerongen De heer A. van den Berg De heer E.G.T. Braam De heer D.R. Cupedo De heer C.P.I.M. Dolmans De heer M.J. van Enk De heer M.A.J. Ezinga De heer J. Karremans Mevrouw C.J. Kistemaker Mevrouw A. Koegler-Böhm Mevrouw H.L. van der Kooij De heer A.P. Kooy De heer M. El Majjaoui Mevrouw R.F. de Man Mevrouw C.F.J. Mauer De heer R.A.J. van der Meij Mevrouw W.A.A.M. van Nunen De heer U. Oelen De heer J.C. Paredes Sanchez Mevrouw J. Schröter-Haas

Vervolg aanwezig: De heer Q.L.A. Veerman De heer M.V. Weterings De heer M. Wit Mevrouw E. Woudstra Portefeuillehouders Wethouder, mevrouw L.I. Bentvelzen Wethouder, mevrouw J.N. Besteman-De Vries Wethouder, de heer J. Keus Wethouder, de heer B.D. Lugthart Wethouder, de heer A. van de Laar Griffier J.A. Massaar bpa Verslag: P.E. van Santen Afwezig: Mevrouw P.G. Kames Mevrouw M.E. Koopman De heer G. Kruger Mevrouw C.J.T. de Mooij De heer C.G. Sleddering De heer R.J. de Vries

Betreft Verslag digitale gemeenteraadsvergadering 17 juni 2021

Datum Juni 2021

(de opname van deze vergadering is te zien en te beluisteren op onze site www.rijswijk.nl onder Raad live) 1. Opening en mededelingen De voorzitter: Goedenavond dames en heren. Ik heropen de verandering die geschorst was op 15 juni, en vanavond op 17 juni maken we die vergadering af. We zitten met z’n allen vol spanning voor de voetbalwedstrijd Nederland Oostenrijk ter gelegenheid van het Europees kampioenschap 2020, dat in 2021 wordt uitgevoerd, dus ik hoop dat u allemaal bevangen bent door gezonde wedstrijdspanning en het kan bevorderlijk zijn voor een harmonieus verloop van deze avond, denkt u ook niet. Ik kan u melden dat zich vanavond hebben afgemeld de heer Kruger, de heer Sleddering, mevrouw Kames, de heer De Vries. Wat later komen mevrouw Koopman, mevrouw De Mooij, Mevrouw Van Amerongen … Die is er al? U bent nog sneller dan de griffie kan voorzien, heel goed. En nu wel aanwezig, het is nog niet mevrouw Schröter en de heer Majjaoui, hartelijk welkom. Ik stel voor dat we de agenda in de volgorde afwerken en ik wou tussendoor de gelegenheid geven aan mevrouw Alberts om nog iets van historische aard tussen het college en de raad aan te kaarten, zal zij zo wel vertellen. Pagina 1 van 23

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 17 JUNI 2021 (VERVOLG VAN RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021)

Bespreekstukken 2. Raadsvoorstel Woonfonds Rijswijk (21-042) De voorzitter: Dan gaan we gauw door dus met agendapunt 19, ja dat is het raadsvoorstel woonfonds Rijswijk en als eerste spreker heeft zich gemeld de heer Van Enk, die wil vanaf spreekstoel spreken, gaat u maar vast. Dan komt meneer Veerman, de heer Wit, de heer Oelen, mevrouw De Man, mevrouw Mauer, De heer Weterings, de heer Van der Meij en de heer Kooy. Mijnheer Van Enk, u hebt het woord. De heer Van Enk (CDA): Ja ik voel ook de hitte en oranjekoorts om mij heen maar ik vind het wel belangrijk namens onze fractie vanavond even stil te staan wat wij een belangrijk raadsvoorstel vinden, het woonfonds. Want er gaat geen dag voorbij of je kunt in de krant, of in de bestuurlijke bladen, lezen welke ontwikkeling er gaande is op de woningmarkt en welke effecten die heeft op onze Nederlandse bevolking. Neem de kop boven het redactioneel commentaar in de NRC afgelopen week. Woningmarkt drijft een wig in de samenleving. En dan hebben we het niet over het onderscheid goedkoop sociale huurwoning versus de vrije sector. Nee dan gaat het over enerzijds mensen met een koopwoning en anderzijds of al die mensen die derde prijzenrecords nooit meer aan te zullen komen.

Twee jaar geleden tekende deze ontwikkeling zich al af en toe leraren op het Malieveld voor betere salarissen demonstreerden, heb ik er namens het CDA voor gepleit om deze beroepsgroep te helpen. Een beroepsgroep die, net als in de veiligheid en zorg, die we hard nodig hebben, en waarvan de hardwerkende middenklasse qua huidvesting nu tussen wal en schip valt. De wal van de sociale huur en het schip van de idiote prijzen op de markt. Zowel qua koop als qua huur, want toen al begonnen beleggers investeren in huurwoningen en de laatste cijfers wijzen uit dat in grote steden ondertussen maar liefst 8% van de particuliere koopwoningen in handen is gekomen van commerciële verhuurbedrijven die de huurprijzen hoog opdrijven. En deze trend zet nog steeds door. Om dit tij te keren, en op te komen voor mensen met een middeninkomen, heb ik namens de CDA twee moties ingediend. Eén ombouw nieuwbouw in Rijswijk koest te verleggen van sociale huur, van gesubsidieerde huur naar vrije sector midden huur en een motie om als gemeente zelf te gaan investeren in de midden huur zodat het ook echt gebeurd en afgesproken huurprijs niet na een verhuizing alsnog op wordt gestuwd. Die eerste motie is vorige maand door het college uitgevoerd met een Rijswijks woningbod aan de regio, en de vaststelling hier in de raad van de aangepaste woonvisie.

Die tweede motie wordt vandaag beantwoord door het college, met een daad, geen plannen voor visie, maar een kant en klaar en wat ons betreft uiterst innovatief experiment. Een concrete oplossing voor een concreet probleem. Waarom is het een experiment? Ja voorzitter als je kijkt wat er tegenwoordig voor nodig is om als overheid zelf te investeren in nieuwe woningen en is te exporteren, dan is dat niet te vergelijken met een nauwelijks periode waarin gemeentelijk woningbezit nog meer goed was. De Europese regels inzake staatssteun en overheidsaanbesteding dwingen ons tot beantwoording van minstens twee indringende vragen. Ten eerste: is met het bouwen en het exploiteren van dit soort woningen een publiek belang gemoeid? En ten tweede: vindt door het optreden van de overheid geen concurrentievervalsing plaats ten opzichte van andere partijen? Twee vragen die deels in elkaars verlengde liggen, maar deels ook dwingen om tussen Scylla en Charybdis door te varen, anders gezegd, met een zorgvuldig en misschien wat ingewikkelde constructie binnen de regels te buigen. Publiek belang, ja, maar als je als gemeente alles op je neemt van dit project is toch het risico groot dat het level-playing-field voor de concurrentie wordt geschonden.

Vandaar dat in dit voorstel onder meer gebruik wordt gemaakt van moordpartijen die met hun deelname tegelijkertijd het risico voor ons minimaliseren dat we hier als gemeente aan onverantwoord financieel avontuur zouden beginnen. Kortom voorzitter, wat ons betreft is dit innovatieve voorstel om als gemeentewoningen te gaan bouwen, uitstekend bedacht ontwikkelt en meermalen getoetst. Maar dan gaat uit naar het college en in bijzonder naar wethouder Besteman van wonen en wethouder Keus van grondexploitaties, maar ook naar de directeur van RijswijkBuiten, u weet wel die project directie die onlangs nog werd betrapt door onze rekenkamer op het zorgvuldig mijden van financiële Pagina 2 van 23

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 17 JUNI 2021 (VERVOLG VAN RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021) risico’s in onze grondexploitatie. Het mag wel een keer worden gezegd, de projectdirecteur heeft een team om zich heen verzameld dat ons als raad uitstekend van alle technische aspecten van het voorstel en het project op de hoogte houdt. Dit project is om onze ogen dan ook een uitstekende kans voor Rijswijk en ik spreek de hoop uit dat dit bij welslagen navolgend gaat krijgen in andere gemeenten. Want het recht op passende en betaalbare huisvesting geldt niet alleen voor sociaal zwakke, maar ook, zeker ook, voor de hardwerkende Nederlanders met een middeninkomen en daarom steunen we als CDA dit voorstel van harte. De heer Veerman (D66): De woningmarkt is gespannen en dat betekent dat bepaalde segmenten op slot zitten en dat vragen ons creatieve oplossingen als raad. Het woonfonds is zo’n creatieve oplossing die je door financiering vanuit het woonfonds ook jaarlijks geld terug levert aan het fonds en dit op deze manier mede in stand houdt. De constructie is redelijk nieuw en vraagt daarom een open blik op de aangeboden oplossingsstrategieën. De uiteindelijke oplossing mag er zijn. Het biedt mensen in het lage middensegment een oplossing.

Ook de scheefwoners zullen met behulp van de hulp van de coöperatie worden gewezen op de mogelijkheden en daar zit nog een kleine bottleneck vind ik maar een vraag blijft daarbij knagen. Hoe gaan we ervoor zorgen gezamenlijk dat daadwerkelijk de mensen die buiten de sociale huurwet vallen, de scheefwoners, ook daadwerkelijk de huizen krijgen in het segment tot € 875.000? De heer Wit (GL): We hebben het woonfonds uitgebreid besproken in het forum en GroenLinks staat niet negatief tegenover het raadsvoorstel. Het gaat om woningen waar grote behoefte aan is en waar we op deze wijze een bescheiden aanvulling op kunnen doen met een relatief laag risicoprofiel. Het is nog steeds niet duidelijk alleen waarom er niet beter is onderhandeld met de woningcorporaties en waarom er niet beter over de grens van gemeente en gekeken naar andere corporaties. De beantwoording op mijn vraag daarover vond ik echt niet toereikend, in de beantwoording wordt aangegeven dat het nog maar de vraag is of na Rijswijk een andere gemeente een verklaring van geen bezwaar zou afgeven om een derde corporatie in Rijswijk te laten ontwikkelen. Maar u vult daarmee het antwoord voor die andere gemeenten in en ik heb altijd geleerd dat je iets moet vragen en niet van iets uit moet gaan. Graag nog even een reactie van de wethouder hierop.

Wat betreft het groeifonds, ja, bij we hebben als raad financiële kaders meegegeven maar inhoudelijk heeft de raad niet vastgelegd wat we gewenste investeringen vinden. Ik kan me voorstellen dat deze maatschappelijke investering daaraan zou kunnen voldoen maar het is wel zo netjes om inhoudelijke kaders vast te leggen voordat we de ruif helemaal leegeten. We hadden ze met deze aanpassing beter vastgelegd. En daarnaast blijft het toch een beetje gissen naar de succesfactoren. Zoals een collega mevrouw Mauer in het forum al vroeg: waarom noemen we dit een pilot? Een pilot gaat uit van een lang vervolg en tegen de tijd dat we weten wat de resultaten zijn, zijn we jaren verder. Dus als dit een succes is, denkt de wethouder dan nog meer woningen aan het woonfonds toe te voegen of een nieuw woonfonds op te zetten? Maar laten we niet voorover terminologie, pilot, experiment, of onderzoeks-casus maar nog even kijken naar de risico’s. Zoals gezegd, een laag risicoprofiel maar wel degelijk risico’s aanwezig en die hebben te maken met de huidige markt. Grondstoffen worden bijna wekelijks duurder, heb ik zelf ook ondervonden, en aannemers hebben zeer volle orderportefeuilles, dus het is nog maar de vraag of we een scherpe aanbieding herkrijgen.

GroenLinks kijkt dan ook met verwachting uit naar de resultaten van aanbesteding en hoopt echt dat de gemeente niet te licht heeft nagedacht over het avontuur dat ze aangaat. De heer Oelen (VVD): Voorzitter, het zal u in ieder geval niet onbekend zijn dat de VVD niet bepaald een partij is die ongelooflijk voorstander is dat overheden zich gaan bemoeien op de markt, zoals eigenlijk in het voorstel daar sprake van is. Maar goed, we moeten ook reëel zijn, de overheid moet wel ingrijpen op het moment dat de markt niet werkt, althans niet goed werkt. En daar lijkt het in dit geval wel sprake van te zijn. Er is inderdaad sprake van een achterstand in bepaalde, in een bepaald segment aan woningen en dat is een segment waar gewoon onvoldoende lijkt te worden gebouwd. Ik zeg lijkt want we hebben in het vrij recente verleden ook voorstellen gezien van ontwikkelaars die Pagina 3 van 23

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 17 JUNI 2021 (VERVOLG VAN RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021)

zich hier in het gemeentehuis hebben gemeld met de vraag of ze bepaalde panden onder ontwikkelen, juist gericht op het segment. En natuurlijk weer daarvan zeggen: ja die ontwikkelen dan in eerste instantie voor dat segment maar na verloop van tijd gaan de huren omhoog. Maar goed, dat is natuurlijk wel wat speculeren. Op zich zou ik wel de wethouder willen vragen om toch voor dat soort initiatieven wel de deur open te laten staan en niet zoals in dit geval, deze concrete casus waarover ik sprak, de boodschap mee te geven aan een ontwikkelaar: wet op het moment geen ambtelijke capaciteit, komt u over drie jaar maar terug. Want al vraag ik me af of we als gemeente niet het kind met het badwater aan het weggooien bent. De scherpe toezegging van de wethouder dat dit soort antwoorden in het vervolg niet meer gegeven gaan worden maar dat kan serieus met ontwikkelaars gesproken gaan worden die kennelijk serieuze plannen hebben om te ontwikkelen op een terrein waar wij juist ontwikkeld willen zien. Het initiatief is uniek in Nederland en veel partijen, veel externe partijen hebben daarom ook meegekeken. Het is een zorgvuldig proces geweest om op allerlei aspecten te toetsen en dat stelt gerust. Een zorg die ik in het forum heb verwoord, die is nog niet bij mij in ieder geval helemaal weggenomen. Er wordt best wel geleund ook op ruggensteun vanuit Den Haag.

In het verleden, veel kritiek op een soortgelijk initiatief en nu lijkt er een positieve grondhouding te zijn. Alleen ja die positieve grondhouding die kan zomaar verdwijnen op het moment dat het initiatief wat breder bekend gaat worden en op het moment dat daar misschien wat kritische noten over gekraakt gaan worden, op het moment bijvoorbeeld de kamer vragen worden gesteld. Dus ik zou graag van de wethouder hier toch nog iets meer over willen horen, op welke wijze ze nou precies die ruggensteun bestuurlijk heeft georganiseerd in Den Haag, dat op het moment dat er enkele wind vanuit het westen komt te staan/te waaien, dat wij hier als Rijswijk niet in ons hemd staan. We hebben in, tijdens het forum ingezet op de besluitvorming over dit voorstel om die los te koppelen van de financiering vanuit het groeifonds. In de eerste helft van deze raadsvergadering is daar al het een en ander over gezegd hoe dat nieuws opgelost en daar zijn we ook buitengewoon blij mee. Mevrouw De Man (OR): Ja zoals ik tijdens de, het forum ook al het aangegeven is Onafhankelijk Rijswijk tegen dit voorstel. We vinden het een erg slechte zaak om de gemeente Rijswijk om te toveren tot een woningcorporatie/projectontwikkelaar terwijl de echte projectontwikkelaar in de wacht wordt gezet. Een klap in het gezicht noemen we dat.

We vragen ons ten zeerste af welke belangen hier nu echt behartigd worden want als het gaat om het oplossen van de woningnood, zoals het pretendeert, hoe kan het dan zijn dat een werkelijk ontwikkelaar bij u nul op rekest krijgt. De projectontwikkelaar in kwestie van een kantoorpand omtoveren tot woningen en willen wij graag rekening houden met alle wensen en behoeften van de gemeente. De gesprekken die kunnen daar gewoon over gevoerd worden maar de beste man is inmiddels al anderhalf jaar bezig en krijgen straks te horen: we gaan er misschien in 2023 naar kijken. En dat terwijl er juist zoveel haast bij geboden is om snel woningen te krijgen in het segment. Een onbegrijpelijke situatie, al helemaal als de gemeente nu met dit plan er komt. We zijn ook erg benieuwd naar hoe de wethouder tegen deze situatie aankijkt en hoe ze dit met elkaar kan rijmen. Dat was het voor mijn eerste termijn dank u wel. Mevrouw Mauer (Wij): Ja Wij heeft altijd gezegd dat wij het belangrijk vinden dat je in Rijswijk met elke portemonnee kunt wonen. Daarom vinden wij het goed dat er gekeken wordt naar mogelijkheden om betaalbare woningen beschikbaar te maken in het middensegment. Bereikbaar voor mensen met maatschappelijke belangrijke beroepen zoals leraren, politieagenten en zorgverleners. De uitkomsten van het onderzoek hebben we met gemengde gevoelens tot ons genomen.

Zo hadden we tijdens het forum best een aantal vragen die niet direct beantwoord werden, maar de tussentijd heeft de wethouder op veel van onze vragen opheldering kunnen bieden. Ondanks dat we denken dat alleen het woonfonds niet het antwoord is op de woningnood, vinden wij wel dat alle kleine beetjes kunnen helpen. Daarom zijn we geneigd om het woonfonds het voordeel van de twijfel te geven. Wat voor Wij het allerbelangrijkste is, is dat de woningen die door middel van het woonfonds gerealiseerd worden, ook daadwerkelijk bij de beoogde doelgroep terecht kan gaan komen op een financieel haalbare manier, voor zowel de gemeente als de huurders. Kan de wethouder dan ook aangeven op welke Pagina 4 van 23

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 17 JUNI 2021 (VERVOLG VAN RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021)

manier zij dit gaat waarborgen? Het woonfonds is een goeie start maar wat Wij betreft gaan we op zoek naar meer oplossingen om de woningnood in het middensegment aan te pakken. Kan de wethouder aangeven dat instemmen met het woonfonds de gemeente er niet van zal weerhouden om ook andere instrumenten te onderzoeken en eventueel in de toekomst in te zetten? Ik zou graag van de wethouder horen welke instrumenten nog meer onderzocht zullen worden en welke termijn zij verwacht deze aan de raad te kunnen voorleggen. De heer Weterings (RB): We hebben hier al heel erg langdradig over gesproken in het forum, heel goed voorbereid, lange debatten over gevoerd en eigenlijk wil ik de collega’s van het CDA feliciteren met een uitstekend punt. Zoals ik al zei, ze claimen nooit veel, dus deze is van harte gegund. De heer Van der Meij (GBR): Voorzitter, met het nu voorliggende voorstel woonfonds hebben we goud in handen. RijswijkBuiten bewijst wederom in Nederland de pionier te zijn als het gaat om innovatieve, ik kan bijna niet uit het wordt maar het is al een paar keer gevallen, innovatieve woonconcepten. Zij was de pionier als het gaat om de private samenwerking op Rijswijkse Leest. Zij was de pionier als het gaat om energieconcepten. Zij was de pionier in de regio Haaglanden toen de crisis, de wooncrisis op zijn diepste punt zat, dat we gewoon gestart waren met de bouw.

En nu, collega Van Enk die stelde het al, de projectdirecteur en zijn team flikt het weer om met dit woonfonds wederom een pioniersfunctie in Nederland te kunnen vervullen. Antwoord te geven op de vraag waar politiek Den Haag geen antwoord op heeft, 10 jaar lang Rutte heeft een puinhoop gemaakt van het woonbeleid hier in Nederland waardoor grote doelgroepen in grote problemen geraakt zijn, en niet in de laatste plaats de midden categorie waar we nu proberen met dit initiatief proberen daar een steentje aan bijdragen om de discussie in gang te krijgen. Nee, we gaan hier niet het probleem voor de middengroep, voor de midden categorie huur oplossen, dat doen we natuurlijk niet. Hoewel, op directe manier kunnen we wellicht 100 huishoudens helpen respectievelijk daarvan afgeleid als die 100 huishoudens ook woningen achterlaten, misschien wat meer huishoudens om zich in Rijswijk te kunnen vestigen. Maar er zal meer moeten gebeuren, andere collega’s vroegen er ook naar: welke instrumenten zijn er nog meer? En voor de gemeente zijn die natuurlijk heel beperkt maar ik ben in ieder geval blij dat we nu met dit alternatief niet het geval de discussie aanslingeren in Nederland om op een andere manier met elkaar, hand aan de ploeg, voor deze doelgroep een bijdrage te leveren. Voorzitter, is dit innovatief genoeg? Ja, dit is innovatief genoeg. De collega’s van Wij.

Rijswijk hadden daar in het forum wel wat vragen over. Ik hoorde nu ook wat gereserveerdheid bij collega Mauer maar ik denk dat we met dit concept echt het verschil weten te maken in Nederland. En laat die kamer vragen, collega Oelen, maar komen. Laat de Kamerleden maar eens komen naar RijswijkBuiten, laten zien wat we hier realiseren met elkaar voor de doelgroep. De laatste plaats hebben Kamerleden over de afgelopen periode regelmatig RijswijkBuiten weten te vinden en niet in de laatste plaats ook ministers en staatssecretarissen, dus de routeplanner die zit al standaard in de taxi’s en op de fietsen zou willen zeggen. Ik wens het college veel succes bij de uitvoeringen van dit prachtige initiatief. We hebben nogal wat operationeel werk te verrichten, niet in de laatste plaats zit er ook een beetje tijdsdruk als het gaat om het probleem in de bouw op dit moment om uiteindelijk tegen betaalbare prijzen nog die woningen te realiseren, maar ik heb alle vertrouwen in dat we het voor elkaar krijgen om nog in deze collegeperiode met dit wooncontingent te kunnen beginnen. De heer Kooy (PvdA): College, wethouder, toen bij het voorstel zagen hebben we er wel even op moeten kauwen. Grote financiële component en een idee om 100 huizen neer te zetten voor een doelgroep waarvoor het echt nodig is.

Met het doorlezen van het voorstel had ik even het idee dat ik een reclame zag, zoals we in de kranten ook zien van gratis zonnepanelen op het dak. Het is een financieel product maar ja je hebt er ook nog wat nuttigs aan. En zo las ik ook verder dit voorstel. Is het nou een financieel product of gaan we echt hier 100 verpleegkundigen, politieagenten, en wat mij betreft ook brandweermannen en nog een aantal andere kritische groepen meehelpen? Dat vraagteken blijft nog even staan en dat is een stukje en dat is het stukje innovatieve wat we proberen te bereiken. Ik kan me niet voorstellen dat we een wachtlijst gaan bijhouden of dat die mensen in Pagina 5 van 23

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 17 JUNI 2021 (VERVOLG VAN RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021)

Rijswijk gaan komen wonen. Maar misschien is dat wel de oplossing, laten we innovatie niet in de weg gaan staan. Herkenbaarheid of dat we nu de motie hebben uitgevoerd zie ik niet direct maar hij zit er wel in, dus ja het CDA mag dat ook wel als veer in de hoed steken en zeggen: ja dat hebben wij wel bereikt. En toen ben ik een stukje teruggegaan in de tijd. Past dat in het Groenfonds? Nou dan gaan we het nog over hebben, het Groenfonds. We hebben altijd gezegd: kwart wonen, kwart welzijn, waarvan een gedeelte voor de jeugd, kwart werken en kwart duurzaamheid. En wat dat betreft past het dus wel in de kaders die we als PvdA hebben gesteld. We hebben ook voor de verkiezingen gesteld: wij moeten werken aan midden huur en we moeten werken aan de laagste huur. Dus wat ons betreft hebben wij die kaders wel mooi meegenomen. Er zijn eigenlijk nog wel een paar vragen waar u ons mogelijk mee zou kunnen overtuigen, en dat is een stukje over de financiën. We hebben het idee dat er een stukje dubbel vangen in zit, anderen noemen dat misschien dubbel risico, maar we hebben én een opbrengst voor de gemeente omdat we dit mogelijk maken én we hebben potentiële winst aan het einde van de looptijd en dat is ook waar andere gemeenten zijn andere vergelijkbare trajecten bij de sociale woningbouw, tegenaanlopen, het vangen aan het einde.

Is er een winstmodel? Mag je als gemeente hier een winstmodel hebben als je iets noodzakelijkst levert voor je inwoners? We proberen ook de winst moet te hebben op bijvoorbeeld het leveren van paspoorten, dus waarom zouden we dat bij woningen wel doen? Dus misschien dat ik toelichting kan geven nog over dat winstmodel en als we het toch over financiën hebben dan ook meteen van, het is een stukje bezit wat wij opbouwen, zou het mogelijk zijn om naast de opbrengsten ook het bezit in het Groenfonds te laten zitten. Dat als het over 15 jaar gaat renderen met verkoop, dat daarmee de Groenfonds daar ook de baten van kan plukken. Zodat een mogelijkheid zijn? En de toewijzing van de doelgroepen waar een aantal andere fracties ook heeft gevraagd zou ik graag nog even uw mening willen hebben. En inderdaad, dit is slechts een stap, laten we eens gaan kijken met zijn allen hoe we nog meer kunnen doen voor de middengroep en woningen die ook betaalbaar blijven voor ze. De heer Braam (BVR): Ik zou heel graag toch in eerste instantie toch ook het CDA willen feliciteren, complimenten geven, voor de wijze waarop zij zich vast hebben gebeten in dit dossier. Het is uiteindelijk natuurlijk een prima resultaat wat, laten we natuurlijk daar toch duidelijk in zijn, in deze setting met vrij jonge politieke partijen erbij, is gerealiseerd. Ik wil toch nog iets in herinnering roepen.

Het zijn veel mensen denk ik vergeten maar ik denk dat de heer Van Enk dat zich wellicht nog kan herinneren, dat in de negentiger jaren de baas van de projectdirecteur, de heer Van Triest, ze ooit sterk heeft gemaakt om de gemeente Rijswijk voor te houden om een forse lening aan te vragen, uiteraard met een klein zekerheidje erachter, dat was de voor investering voor de A4. En ook daar is het eindelijk toen het geld uiteindelijk keurig teruggekomen via het Rijk, maar ja ga er maar even voorstaan als kleine gemeente een forse investering doen om dus die A4 eindelijk los te krijgen zodat hij nu, zoals hij daar ook ligt, door heel veel mensen, heel erg veel mensen, wordt gebruikt. Dat is natuurlijk toch erg mooi en natuurlijk fantastisch om ook te zien dat de wens die er lag vanuit het CDA uiteindelijk ook geadapteerd werd door het college, dat hij door het projectbureau RijswijkBuiten volledig omarmd is en heel snel er dus met een voorstel feitelijk gekomen is om daar invulling aan te geven. Nou dat vinden wij bijzonder mooi. We hebben er eigenlijk niet zo vreselijk veel aan te toevoegen. Ik kan eigenlijk alleen maar zeggen van: complimenten natuurlijk aan het CDA voor het voorstel. Complimenten in de richting van het college dat ze dit toch al zo vlot hebben kunnen uitwerken.

En inderdaad, zoals het al eerder genoemd is, wellicht voor de derde keer, maar het projectbureau in de breedste zin van het woord, die verdient ook een hele dikke pluim dat zij dit uiteindelijk hebben uitgewerkt tot het stuk wat hier ligt. De voorzitter: Dank u wel. Dat was de eerste termijn van de raad, daar gaan we naar het college. Wethouder, mevrouw Besteman, u hebt het woord. Wethouder Besteman: Dank aan de raad voor de mooie woorden en het enthousiasme en de inbreng. De urgentie is helder, dat hoorde ik vanavond ook bij u. De woningmarktcrisis, er zit een hele grote groep woningzoekers helemaal klem op de woningmarkt. De middengroep verdient te veel om Pagina 6 van 23

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 17 JUNI 2021 (VERVOLG VAN RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021)

in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning, te weinig om in deze markt een passende woning te kunnen kopen. Het is inderdaad ook dagelijks onderwerp in het nieuws, Van Enk zei het al, maar ook in Rijswijk zelf spreek ik vraag met inwoners die op zoek zijn naar een passende, betaalbare woning. Zo sprak ik laatst nog een mevrouw die al acht jaar op zoek is naar een woning in het middensegment en vanuit die kant bekeken was de motie destijds ingediend door de Wij fractie en de CDA-fractie, had ook een voorzienende blik en vroeg het college om een interventie te doen in die woningmarkt. Het college heeft dat verzoek destijds met beide handen aangegrepen en we zijn een onderzoek gestart naar het oprichten en deelname vanuit de gemeente aan de woonfonds. En dat is ook in lijn met de woonvisie die we onlangs vaststelden in deze raad. En in die zin is het ook een van de instrumenten, een aantal fracties sprak daarover, die we in kunnen zetten om het middensegment verder te ontwikkelen zodat we die achterstanden kunnen inlopen. Dus we maken natuurlijk afspraken met ontwikkelaars als het gaat om middensegment-toevoeging in Rijswijk. We maken afspraken met corporaties om meerdere huur te bouwen waar zij kunnen en waar dat mogelijk is.

En ook in het voorstel heeft kunnen lezen dat we ook erfpacht nog steeds als instrument zien en daar ook verder mee aan de slag zouden willen maar dat heeft gewoon wat meer tijd nodig. We hebben onze inzet eerst gericht op het onderzoek tot oprichting en deelname van dit woonfonds en dat ligt vanavond voor. En inderdaad, het is denk ik zoals de heer Van der Meij ook zei, dit past misschien ook heel goed bij Rijswijk dit voorstel rond is nieuw en het is innovatief en het is misschien ook helemaal in de lijn destijds met het besluit tot het ontwikkelen van de meest duurzame wijk van Nederland, RijswijkBuiten, ook tegen de stroom in destijds. Maar omdat het nieuw is en innovatief kent het voorstel een lange, grondige, zorgvuldige voorbereidingstijd. En tijdens die onderzoek tijd is het college wel sterk overtuigd geraakt van het instrument van het woonfonds omdat het een redelijk korte termijn kent met een effect op lange termijn en dat is goed nieuws denk ik voor de woningzoekenden in het middensegment. Tegelijkertijd kan het ook veel voor de gemeente betekenen, Van der Meij had het daar al heel mooi over in zijn betoog en ook de VVD-fractie verwees al naar de gesprekken met Binnenlandse Zaken onder andere.

Inderdaad, het wordt, de ontwikkeling van dit woonfonds wordt nauwlettend gevolgd, vol enthousiasme maar ook vol verwachting omdat de tijd van praten over de problemen op de woningmarkt wel achter ons zou moeten liggen zo langzamerhand en de tijd dat concrete interventies welnu hier is. En zo sprak ik dinsdag ook nog even met de gedeputeerde in Zuid-Holland die dat ook volledig ondersteund. Ja tegen de heer Oelen zou ik nog in het bijzonder willen zeggen over de contacten met Binnenlandse Zaken, die zijn er, die zijn goed. En juist om die kamer vragen goed te kunnen beantwoorden mochten die komen, zijn die contacten er. En daarnaast vinden we in professor Boelhouwer natuurlijk ook een bijzonder enthousiast ambassadeur van wat wij hier in Rijswijk doen. Dit voorstel zou er inderdaad nooit gekomen zijn, en de heer Van Enk zei het al, zonder de grote deskundigheid, inzet, vindingrijkheid en gedrevenheid van onze medewerkers in RijswijkBuiten. Ik wil ze vanaf deze plek ook een groot compliment maken. En dat geldt ook is ook voor alle partners die hun deskundigheid, kennis en ervaring met ons hebben gedeeld. Zij hebben het mogelijk gemaakt dat we nu gezamenlijk aan de vooravond staan van het aanpakken van een groot maatschappelijk probleem. De doelstelling van het woonfonds nog een keer voor alle duidelijkheid, is een inhoudelijke doelstelling, zeg ik maar even tegen de heer Kooy.

Willen midden huur toevoegen, willen ze voor langere tijd in dat segment beschikbaar en bereikbaar houden en we willen ze onder voorwaarden ook verhuren aan die specifieke doelgroepen. En misschien is het goed voorzitter om nog even over die toewijzingsprocedure hier ook een opmerking te maken want het was niet alleen de heer Kooy die daar een opmerking over heeft gemaakt maar ook de Wij fractie. En voordat die toewijzingsprocedure tot stand komt hebben wij daar als gemeente natuurlijk inzichten invloed op. En ik heb al eerder in het forum ook toegezegd om in het najaar een raadssessie nog te organiseren en het lijkt me goed als wij daar ook dieper ingaan op dit onderwerp want ik snap ook heel goed dat dat in de raad leeft voorzitter. Nou hoe werkt het construct? Het woonfonds is een construct waarin we als gemeente de grond leveren aan een marktpartij en die marktpartij gaat woningen bouwen. Business as usual zou wethouder Keus denk ik zeggen want dat doen we in RijswijkBuiten. Het woonfonds koopt die woningen van ontwikkelaar en het geld wordt opgebracht door vreemd vermogen, de bank, maar ook Pagina 7 van 23

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 17 JUNI 2021 (VERVOLG VAN RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021)

door eigen vermogen. En de gemeente neemt, net als andere participanten, deel en de gemeente doet dat met een minderheidsbelang. Dus dat is de rol van de gemeente zich nadrukkelijk tegen de fractie van Onafhankelijk Rijswijk voorzitter. Huur zorgt voor rendement en dat deels weer terugvloeit naar de gemeente en zo hoort het woonfonds ook financieel verantwoord en dat is natuurlijk een belangrijk kader geweest van collega Keus in deze. Het is geen winstmodel voorzitter zeg ik tegen de heer Kooy maar er is wel rendement, dat dus ook deels weer terugvloeit naar de gemeente en de heer Veerman zei dat ook al in zijn bijdrage. Als het gaat om de doelgroep voorzitter is die tweeledig. Enerzijds willen we medewerkers in die cruciale beroepen behouden voor de stad en zetten we in op doorstroming vanuit de sociale woningen. En anderzijds willen we ook die doelgroep aantrekken en ik kijk naar achterin de zaal want daar zit de heer Wit en de heer Veerman die daar allebei een opmerking over hebben gemaakt. We werken heel goed samen voorzitter met de corporatie en ik wil dat nog nadrukkelijk ook noemen in de richting van de heer Wit. Juist ook omdat de woningcorporatie in Rijswijk heeft toegezegd mee te helpen, mee te werken aan het toevoegen van die midden huur, daar ben ik zeer content mee. En ik hoorde vandaag nog in het nieuws dat het ook een landelijke trend is.

Het is wel iets nieuws dus het gaat misschien dan niet zo snel maar we werken heel goed samen en we blijven dat ook gewoon doen. Misschien nog een opmerking voorzitter over wanneer de pilot geslaagd is. Ja ik zei net al een van de doelstellingen is die huur voor langere tijd in dat segment bereikbaar houden, beschikbaar houden. Dus feitelijk zou je kunnen zeggen, na 5 jaar weten we of de pilot geslaagd is. Dat is wel erg lange termijn, ik zou zeggen meer op de korte termijn, als we eind dit jaar dit fonds hebben opgericht en de deelname van de gemeente is een feit en de schep gaat in de grond, dan is wat mij betreft de pilot zeer geslaagd. Voorzitter, ik kom tot een afronding, ik denk met het voorstel dat voorligt vanavond is het college er in ieder geval van overtuigd dat we op korte termijn en langetermijneffect kunnen maken en dat is goed nieuws voor alle woningzoekenden in het middensegment voorzitter. De voorzitter: Oké, dan is de tweede termijn aan de raad. Wil nog iemand het woord voeren in de tweede termijn? De heer Van Enk (CDA): Ik wil graag nog even reageren op de waarschuwing van de VVD, van de heer Oelen. Stel dat er kamer vragen komen en zo, ja ik heb tot nu toe vanuit de Tweede Kamer en ook van de minister in het openbaar, alleen maar noodkreet gehoord en aansporen vooral aan gemeenten: doe iets, kom in actie.

Staat regelmatig in het VNG-magazine ook nog verwoord: gemeenten moeten iets doen om dit probleem op te lossen. Dus het zou mij enorm verbazen als ze kunnen goed had zou ik zeggen, dat gretige mop maar dat zou mij enorm verbazen als de Kamer hier nu een schande van zou gaan spreken. Dan zou het een hele rechts van het midden-liggende-fractie moeten zijn maar ik ben er niet zo bang voor. Ja en dan ook even reagerend op opmerkingen over: ja er zijn wel ontwikkelaars die het ook willen of al kunnen. En vanuit Onafhankelijk Rijswijk wordt gezegd: wij kennen wel een ontwikkelaar, die wil zo het stadhuis en die wil het aanbod doen en die gaat het toch wel bouwen. Ja het is een beetje hetzelfde argument wat we ook wel eens horen bij het Huis van de Stad. Als de gemeente dan eenmaal een besluit heeft genomen op basis van aanbiedingen en daar het beste heeft gekozen, dan komt er nog een ander aanbod en die krijgt een gewillig oor bij Onafhankelijk Rijswijk van: oh maar wij kunnen dat nog goedkoper. Mevrouw De Man (OR, ter interruptie): ja dit is wel een hele mooie situatieschets maar die staat echt verschrikkelijk ver weg van de waarheid. Zoals ik net al zei is deze projectontwikkelaar al anderhalf jaar bezig. Het gaat om een ander gedeelte van Rijswijk. Ik heb het destijds nog met de heer Van der Laar besproken, die op dat moment portefeuillehouder was.

En hij is hier dus al heel erg lang mee bezig, langer dan dat wij bezig zijn … De heer Van Enk (CDA): Voorzitter, hoor ik een vraag aan mij bij deze interruptie of is het een tweede termijn? Mevrouw De Man (OR): Ik wil heel graag bij dezen afstand nemen van hetgeen wat u zegt want ik vind het eigenlijk heel erg naar dat u een beetje er gebruik van maakt om te zeggen van: nou ja, een ontwikkelaar of wie dan ook, die kan even bij u aankloppen en u regelt het wel. Zo zit dat helemaal Pagina 8 van 23

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 17 JUNI 2021 (VERVOLG VAN RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021)

niet. De voorzitter: Goed, u hebt uw punt kunnen zeggen. De heer Van Enk (CDA): Voorzitter ik zal er verder niet op ingaan, het is iets wat ervaren bestuurders weten, dat je achteraf altijd weer mooiere aanbiedingen krijgt maar daar kun je weinig op koersen. Ik wil ook graag even wat zeggen in de raad over de heer Kooy. Het is bekend dat wij heel vaak het oneens zijn over het woondossier en ik vind het des te fijner, constructief ook van de Partij van de Arbeid, dat ze in dit geval de waarde voor middeninkomens erkennen en mede zouden, althans proef een positieve houding bij de heer Kooy en daar zou ik heel gelukkig mee zijn. En tot slot vanuit de fractie van Wij, die benadrukken: ja er zijn meer oplossingen dan dit alleen. En daar ben ik het helemaal mee eens. Ik denk ook dat er meer wegen zijn die naar Rome leiden maar zoals de situatie nu is hebben wij in alle gevallen wel en actie en een verantwoordelijkheid van de gemeente en van de overheid nodig denk ik en lat geen we daar gezamenlijk naar door blijven zoeken. De heer Veerman (D66): Het EK is al geweest maar afijn. Dank u wel voorzitter en beantwoording door de wethouder van de vragen.

Twee kleine puntjes, ik ben tevreden met de beantwoording, wordt dat de corporaties nu ook groen licht krijgen, vanmorgen stond er ook nog weer een stuk op NOS.NL inderdaad over de midden huur dus dat is mooi dat er ook wat ruimte geschept wordt, dat deze partijen erin duiken. Tweede, ook goed om te horen dat er de toevoeging dat er een extra bijeenkomst komt over de toewijzing vanuit de corporaties en hoe dat handen en voeten gegeven wordt. Bedankt voor het antwoord. De heer Wit (GL): Ik heb bewust niks gezegd over de toewijzingskaders. Ik ben van mening dat de gemeente daarin, het college hierin, te positief is over het toewijzen van woningen richting Rijswijkers, ik denk dat dat heel vies gaat tegenvallen. Die criteria kun je niet zomaar stellen maar ben heel benieuwd naar de uitleg later dit jaar die wethouder Besteman heeft toegezegd. Een ding wil ik nog wel kwijt, om aan het eind van het jaar als de spade de grond in gaat een succesverhaal te noemen, zover wil ik niet gaan. Ik denk dat er nog wel een iets langere termijn moeten wachten om te zien of daadwerkelijk de juiste mensen die beoogd worden met het raadsvoorstel in deze woningen terechtkomen en of het ook daadwerkelijk een positief gevolg gaat hebben voor de woningmarkt in Rijswijk.

Maar in het algemeen kunnen wij als GroenLinks dit voorstel steunen en we hopen ook dat het college de komende maanden er bovenop blijft zitten en dat het projectbureau de aanbesteding op een goede wijze weet te leiden. De heer Oelen (VVD): Dank wethouder voor uw betoog en de antwoorden. Misschien nog een of twee kleine puntjes. Ik ben het met de heer Wit eens dat, om te spreken van een pilot dat die geslaagd is, dat het ietsje te prematuur is om te zeggen: als de schop de grond ingaat … Ik op zich wel dat dat een belangrijk moment is en ook wel een moment wat ongetwijfeld op de foto ten behoeve van lokale media vastgelegd zal gaan worden, maar het is natuurlijk pas echt geslaagd op het moment dat ook de doelgroepen waarvoor dit idee wordt beoogd, dat hij ook daadwerkelijk daar kunnen worden gehuisvest. Mede naar aanleiding van vragen die daarover gesteld in het forum: is er een voorbehoud in het raadsvoorstel gemaakt over nog een finale juridische toets op een aantal stukken wetgeving die in het kader relevant zijn? Ik zou graag aan de wethouder willen vragen om op het moment dat die toets is uitgevoerd, om daar de raad nog wel over te informeren.

En tot slot wil ik tegen de heer Van Enk zeggen: ja het kan natuurlijk zijn dat er kamer vragen worden gesteld rechts van het midden maar dat is dan uitsluitend waarschijnlijk vanuit uw eigen partij als het recht van het midden moet zijn. Dus ik ga ervan uit dat u heel hard uw best gaat doen dat die dan niet gaan komen. Mevrouw De Man (OR): Ja ik vind het ontzettend jammer dat de wethouder niet wat verder in gaat op de situatieschets die ik zojuist heb voorgelegd. Ik begrijp het wel omwille van de tijd. Ik wou u dus bij deze uitnodigen om deze situatie is het te bespreken wat ik denk dat deze gang van zaken voor de gemeente Rijswijk absoluut geen goed visitekaartje zijn en ik betreur het ten zeerste. Pagina 9 van 23

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 17 JUNI 2021 (VERVOLG VAN RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021)

Mevrouw Mauer (Wij): Ja wij zijn blij om te horen dat we in de toekomst nog meer zullen gaan proberen om de woningnood aan te pakken, dat de wethouder ook focust heeft om te zorgen dat woningen echt bij de beoogde doelgroep terechtkomen. Wij staan positief kritisch tegenover het voorstel en zullen dan ook vanavond voor stemmen. De heer Van der Meij (GBR): Ja voorzitter ik denk dat ik een leuk voorstel heb. Ik denk dat het goed is dat wij als gemeenteraad op het moment dat er 100 nieuwe huishoudens daar gevestigd zijn, we met z’n allen naar die huishoudens gaan en ze van harte welkom heten in Rijswijk en ze aangeven: nou dankzij onze raad brede steun heeft u hier een woning in Rijswijk kunnen vinden. En daarmee is het project denk ik ten volle geslaagd, lijkt me een mooi voorstel. De voorzitter: Mijnheer Van der Meij was uitgesproken he? Mijnheer Weterings u wilt serieus interrumperen. De heer Weterings (RB, ter interruptie): Is dat een motie of een voorstel mijnheer Van der Meij? De heer Van der Meij (GBR): Nee, ik doe een lieftallig voorstel, een aanbeveling/advies. De voorzitter: Goed, het is op zijn minst een aanmoediging, zo begrijp ik dat. Mijnheer Kooy, voor een tweede termijn. De heer Kooy (PvdA): Wethouder, dank voor de beantwoording. Succesfactor, u gaf het net al aan. Wij zien dat ook iets anders, samen met andere partijen.

Wij zijn heel benieuwd naar het toewijzingsbeleid en zeker ook herhaalde toewijzing, dus daarin zal het succes ook zitten, niet in het financiële resultaat over 15 jaar maar hoe het wel werkt voor deze doelgroep. Ik had van de heer Keus nog graag willen horen of dat ook mogelijk was of dat het bezit wat we opbouwen in de huizen onderdeel kan blijven van het groeifonds. Ik had nog wel een vraag aan de heer Van Enk want hij maakte een opmerking: als ik een hoed had, at ik hem op. Volgens mij heeft u een hoed. Bent u uw hoed kwijtgeraakt of hebben we daar een ander logistiekprobleem want dat vind ik nog wel heel interessant. En ik zou graag nog met de wethouder en het college en de raad een gesprek verder gaan over andere opties die er zijn. En mochten er nou vanuit het land vragen komen van andere PvdA afdelingen, dan hoop ik dat ik ze ook een toelichting kan geven op deze antwoorden die werden kregen en niet bij het voorstel uiteindelijk in de uitwerking nog in eerste instantie meegenomen worden. De heer Braam (BVR): Nou ik wou de laatste twee zinnen van mijn eerste termijn nog even afronden.

Die hebben slechts betrekking feitelijk nog op het verhaal rondom de heer Van Triest en ik wilde eigenlijk afsluiten met het feit van dat dit nadrukkelijk een voorstel is die gewoon past in die lijn van met een bijzondere som geld iets vlot los te trekken waar heel veel andere gemeenten ook hun voordeel uit kunnen doen. Ze kunnen leren van wat er hier in Rijswijk gebeurt. Dat is alleen maar mooi en het verrast ons dat Onafhankelijk Rijswijk, die destijds bijvoorbeeld wel was voor die A4plannen om dat door te trekken, ook zo’n bijzonder iets, nu gewoon de hakken in het zand zet, jammer. De voorzitter: Oké. Dan gaan we naar het college voor de tweede termijn, even zien wat er gebeurt. Wethouder Besteman: Ik begin met de vraag van de Partij van de Arbeid. De heer Kooy gevraagd of de woningen ook toegevoegd kunnen worden aan het groeifonds, of teruggevloeid uiteindelijk kunnen worden daar naartoe. Ik stel voor om die vraag even aan te houden tot de discussie over het groeifonds gaat spelen. Voorzitter, misschien ook een aantal opmerkingen over toewijzen en de juridische voorbehouden waar de heer Oelen ook over spreekt. Het lijkt mij goed dat ik die twee onderwerpen, en misschien ook de construct en de verdere uitwerking van het woonfonds meeneem naar de raadsessie die ik dan in het najaar graag met uw raad wil organiseren voorzitter.

Dan hoop ik ook dat ik de zorg die toch nog een beetje hoor bij de GroenLinks-fractie wat weg kan nemen. Het positieve effect op de woningmarkt waar de heer Wit wat bezorgd over is, is er natuurlijk hoe dan ook, Pagina 10 van 23

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 17 JUNI 2021 (VERVOLG VAN RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021)

want we gaan die 100 woningen toevoegen en we gaan inderdaad echte inwoners, echte mensen wonen. Dus dat is denk ik al een heel mooi positief effect. En de schep in de grond voorzitter is wat mij betreft niet eens een fotomoment al heeft de heer Van der Meij natuurlijk nu de hele raad uitgenodigd en gaan we dat dan misschien toch van maken als uw raad daarmee instemt, dat is prima. Maar het is wel een moment waarop wij weten dat er goedkeuring is van de autoriteit financiële markten bijvoorbeeld voor het fonds, en dat is een belangrijke mijlpaal. Dus vandaar mijn oog op eind dit jaar wat dat betreft. Voorzitter, ik heb de raad gehoord, ik heb vertrouwen in de stemming. Ik denk dat het goed is vast te stellen dat we dit kunnen in Rijswijk want we hebben die eigen grond in RijswijkBuiten. We willen dit, we zien dit als publieke taak, als een urgente publieke taak en ja als er een positief besluit komt vanavond dan ligt alles op koers om eind dit jaar dan toch die scheppende grond te zetten en dat is echt goed nieuws voor de woningzoekers in Rijswijk en daarbuiten. De voorzitter: Wil de wethouder van financiën nog het woord voeren of zijn de centen op? Wethouder Keus: Nee voorzitter de vraag aan mij gericht die is reeds beantwoord. De discussie die hebben we bij het groeifonds over of de middelen bij eventuele verkoop weer terugvloeien en beschikbaar blijven voor het groeifonds.

Dus die discussie die krijgen we nog. Dank u wel voorzitter. Toch nog één … Ook langs deze weg ook graag een woord van dank aan de raad voor de mooie woorden aan het programmabureau, ik denk dat het volkomen terecht is maar dat wordt zeer gewaardeerd, dank u wel. De voorzitter: Oké, de heer Kooy wil schorsen? Hoelang wil u schorsen, een minuutje? Anders schors ik de vergadering voor een minuut. Ik heropen de vergadering. Mijnheer Kooy wil u nog melden of de schorsing iets heeft opgeleverd? De heer Kooy (PvdA): Nee hoor ga maar gewoon door naar afronding van deze beraadslaging. De voorzitter: We gaan het bij de stemming wel zien. We sluiten de beraadslaging, gaan over tot besluitvorming. Is behoefte aan een stemverklaring? Ja, ik zie mijnheer Oelen, gaat uw gang. De heer Oelen (VVD): VVD zal voor het voorstel stemmen en wij wensen het college veel succes met de executie van dat. De voorzitter: Mijnheer Kooy, stemverklaring. De heer Kooy (PvdA): PvdA zal voorstemmen voor deze raadsvoorstel, het past binnen de doelstellingen en het past binnen de kaders die wij voor het groeifonds hebben gesteld. De voorzitter: Oké, wil iemand stemming over dit voorstel? Mevrouw De Man wil stemming, nou daar gaan we stemmen. Kan de machinerie in operatie worden gebracht? Ja, de stemming is geopend.

Oké, de griffier meldt mij dat voor het voorstel stemmen 23 en tegen 1, daarmee is er een meerderheid, daarmee is het voorstel aangenomen. 3. Raadsvoorstel vaststellen bestemmingsplan De Terp (21-031) De voorzitter: Ik vervolg met de agenda. Ik stel aan de orde agendapunt 20, het raadsvoorstel vaststellen bestemmingsplan De Terp. De heer Van der Meij (GBR): Voorzitter, ja het bestemmingsplan De Terp is zeg maar het eerste publiekrechtelijke besluit, formele besluit wat we nu gaan nemen in het kader van de hele herontwikkeling van De Terp, uitvloeisel van destijds de gebiedsvisie Bogaard en omgeving. Het masterplan dat inmiddels voor de Bogaard is vastgesteld en nu wordt concreet de publiekrechtelijke stap voorgesteld. GemeenteBelangen Rijswijk kan zich volledig vinden in het raadsvoorstel en het

Pagina 11 van 23

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 17 JUNI 2021 (VERVOLG VAN RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021)

bestemmingsplan wat hier voorligt. Twee aandachtspunten, eerste aandachtspunt betreft met name het blijvend de kwaliteit van de bouw in de gaten te houden. We weten dat de bouwprijzen, een materiaalprijzen, gigantisch onder druk staan en we hebben met elkaar wel met een product te maken wat ja aan de ambities moet voldoen wat we met de gebiedsontwikkeling van de Bogaard en omgeving voor ogen hebben. Dus hou de vinger om de pols als het gaat om de verdere ontwikkeling van het plan. Tweede betreft, er zijn ook zienswijze eens op ingediend, bezorg omtrent bouwoverlast. Nou, het bestemmingsplan is niet het instrument om bouwoverlast te reguleren, respectievelijk er afspraken over te maken, dat zit hem in vergunningverlening, dat zit hem in de BOVC-plannen, het omgevingsmanagement wat goed georganiseerd moet worden. We hebben inmiddels al eerste ervaringen met het goeie omgevingsmanagement rondom de inrichting van het Bogaardplein en wat ook in het Havenkwartier is ingezet. Ik zou willen adviseren om daar ook volop op in te blijven zetten voor de ontwikkeling van dit plan, want dit plan zal zeker gepaard gaan met de nodige bouwoverlast wat niet te vermijden is, maar waar wel te minimaliseren is op het moment dat je dat goed weet te managen met elkaar. De heer Wit (GL): Vanavond zetten we een tweede stap op weg naar het herbestemmen, herinrichten van het Bogaard-gebied.

Na het masterplan is het de eerste bestemmingsplanwijziging die voor ons komt. GroenLinks dat positief tegenover de ontwikkelingen die van de Bogaard weer een levendig gebied gaan maken, in tegenstelling tot het desolate winkelgebied dat de noordkant nu is. Maar er zijn ook zorgen. Zo heeft het plan als gevolg dat er een aantal woningen, in het rapport hebben we het over 13, niet genoeg zonlicht ontvangen om te voldoen aan de lichte norm van TNO. Terecht wordt opgemerkt dat we het over beperkte periode van het jaar hebben, zeker twee maanden, maar toch. We weten ook dat deze norm geen wetgeving is maar leefbaarheid betekent. Leefbaarheid betekent niet alleen ruimte voor recreatie of groen maar ook acceptabele waarden wat betreft bezonning, geluid en windhinder. Kan de wethouder bevestigen dat de situatie zoals nu geschetst, in de toekomst niet gaat verslechteren als we ander ontwikkelingen binnen het masterplan ter tafel krijgen? Uiteindelijk rest ons dan niets anders dan een politiek maatschappelijke keuze te maken tussen wat wel en niet acceptabel is. GroenLinks is van mening dat de situatie, zoals hij zich nu voordoet in deze bestemmingsplanwijziging, op de grens ligt. De ontwikkeling van De Generaal zelf heeft er echter al voor gezorgd dat een aantal woningen in het pand onder of tegen de lichte norm van de TNO aanzitten.

Dus we houden hier een zeker de vinger aan de pols en we hopen dat dit niet erg wordt. De plannen zoals deze nu liggen zijn er slechts schetsontwerpen waarop een bestemmingsplan wordt gewijzigd, maar we zullen de uitwerking van deze plannen goed blijven volgen en zullen qua leefbaarheid en wooncomfort eventuele wijzigingen of aanvullingen kritisch volgen en beoordelen. Mevrouw Woudstra (D66): In het forum hebben we uitgebreid stilgestaan bij dit voorstel omdat het wel stof doet opwaaien. Maar de stof die opwaait is juist ook heel mooi want dat betekent dat er een mooi nieuw gebied hier kan ontstaan in de Bogaard. We zijn heel blij als D66 Rijswijk dat deze ontwikkeling binnen stap verder is en zijn ook tevreden over de antwoorden die de wethouder heeft gegeven over het goed omgaan met de omgeving, de nadelen die het met zich meebrengt voor de omgeving en de mensen die er nu wonen, om te zorgen dat er straks een goed nieuw leefbaar gebied is waar mensen welkom zijn, de nieuwe buren en de oude buren ook nog met veel plezier wonen. En op de toezeggingen over de verkeersmaatregelen en ontwikkelingen in het gebied, daar hebben we ook een toezegging op dat we daar later nog op terug komen in de mobiliteitsvisie. Wij wensen de wethouder heel veel succes met het voorstel uitwerken. Mevrouw Mauer (Wij): Ja nogmaals mijn complimenten.

Ja we zijn blij dat er nu eindelijk wat gebeurt met De Terp. Wij vinden het, ja we zijn hartstikke positief en we zijn blij dat het een levend en bruisend gebied weer wordt, dus wij zullen voor stemmen.

Pagina 12 van 23

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 17 JUNI 2021 (VERVOLG VAN RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021)

Mevrouw De Man (OR): Ja zoals Onafhankelijk Rijswijk ook al tijdens het forum heeft aangegeven, liggen er hele mooie plannen voor. Ik denk dat we De Terp echt flink gaan opknappen met de plannen die ervoor liggen, zeker ook die mooie groene tuin die erin komt, dat ziet er prachtig uit. We hebben alleen een heel erg kritisch. En we hebben met onszelf afgesproken dat op het moment dat dat punt niet in orde is we ook niet voor kunnen stemmen. De wethouder heeft veel uitgebreid antwoord gegeven op het vraagstuk parkeren tijdens het forum, waarvoor nogmaals dank. Hij heeft ons echter niet gerust kunnen stellen dat het ook daadwerkelijk allemaal op orde is, zeker omdat P4 en P5 nog steeds worden genoemd als parkeerplaatsen die op een gegeven moment verdwijnen en er eigenlijk geen nieuw plan is voor wat als die weg zijn. Omwille van de tijd moet ik helaas gaan zal ik mij onthouden van stemming, echter wil ik wel meegeven dat als we hier waren geweest om te stemmen, ik helaas op basis daarvan tegen had moeten stemmen. Ik wens jullie heel veel succes met de uitvoering van het plan. Mevrouw de Man verlaat de vergadering om 20.00 uur. De voorzitter: Oké dank u wel. Dan gaan we door met mijnheer Weterings. De heer Weterings (RB): Ja Rijswijks Belang heeft in naam van mevrouw Niesen in het forum hier hele stevige vragen over gesteld, vooral ja het gaat toch wel een bouwput worden.

We gaan er bovenop zitten, communicatie met omgeving, als er klachten zijn, als gemeente gaan we er goed mee om, zorgen dat er een aanspreekpunt is want we krijgen vaak signalen dat als de grote klussen zijn dat de buurt er wel eens last van kan hebben. Maar zorgt daarvoor dat er goede coördinatie is, dat mensen zich gerustgesteld voelen en met vragen terecht kunnen komen. En voor de rest staan wij positief tegenover dit voorstel. De heer Van Enk (CDA): Voorzitter, de Boogaard is de afgelopen decennia en heel weerbarstig gebied gebleken. Verdeeld eigendom, wisselend eigendom, eigenaren die naar elkaar loeren van: wie is de eerste die wat gaat doen, en anders doe ik ook maar even niks. En winkeliers die daar per saldo vaak de dupe van zijn geweest. Maar ook de omgeving want als de Bogaard achteruit holt heeft een omgeving daar ook niks aan. De deels bestemmingswijziging die in het begin van deze raadsperiode, wat er toen besloten is, heeft geleid tot een masterplan wat de wethouder hier en daar met hulp voor de poorten van de hel moest wegslepen, maar een masterplan waar de goegemeente zich uiteindelijk wel zal de in kon vinden, en dat was al heel wat.

Maar een masterplan zonder dat het wordt uitgevoerd is nog steeds een lege huls, en daarom dat ook het CDA blij is dat het eerste concrete verzoek om een bestemmingsplanwijziging er nu ligt en dat we daar vanavond toe kunnen besluiten. Dus wat dat betreft ook complimenten aan de wethouder. Er is een ding, los van de bezwaren die in het forum al uitgebreid door ons aan de orde zijn gesteld, er is een ding en dat gaat over de bouwkundige allure, dat heeft ook zijn effect op de omgeving ben ik van overtuigd. Ik zie graag waar we hoge torens toestaan een ruil. Ik vind dat in ruil daarvoor van de ontwikkelaar verwacht mag worden dat daar met mooie architectuur iets meer wordt gezet. Het is een hoogwaardige locatie, een drukke locatie. Er valt dus voor winkels en woningen door ontwikkelaar echt goed geld aan te verdienen en wij willen als CDA dat het ook wordt geïnvesteerd in de aantrekkelijkheid van ontwerpen. En als we eerlijk zijn voorzitter, dan is dit eerste plan, voldoet dat daar nog niet aan. Dat zijn rechte torens en daar weliswaar een heel mooi binnen-gebied in, maar daar hebben omwonenden ook weinig aan. Daar heeft de passant ook weinig aantrekkingskracht voelt hij daarmee.

En ik snap dat het de eerste is die nu loskomt, en dat dat ook heel belangrijk is voor de rest om over de brug te komen, maar ik zou de wethouder op het hart willen drukken, en ook als opgave mee willen geven: test de partners aan tafel toch even wat verder de nieren. Proef zijn nieren want dit, als we op deze manier doorgaan, vind ik dat niet goed. Ik vind dat er echt mooie ontwerpen moeten komen waar we trots op kunnen zijn in Rijswijk en waar we omwonenden compensatie bieden voor eventuele lichtinval of wat dan ook, maar dat er een mooi, vernieuwend, innovatief ontwerp in de Bogaard ontstaat. Pagina 13 van 23

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 17 JUNI 2021 (VERVOLG VAN RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021)

De heer Kooy (PvdA): Voorzitter, college, PvdA is niet tegen het goed opnieuw beetpakken van de Bogaard en daar woningen creëren en herschuffelen. We hebben echter een controletaak ook die wij serieus nemen, misschien als oud auditor duik ik soms heel diep in de stukken maar daar komen ook vragen uit. Niet om dwars te zitten, maar juist om het beter te krijgen voor de uiteindelijke inwoners en de inwoners die er nu zitten. En we hebben het al gehoord over het masterplan. Het masterplan heeft eigenlijk geen definitieve ruimtelijke orde status, en daar loop ik dus tegenaan. Het ontbreekt in randdocumenten die er zijn. We hebben een structuurvisie, een mobiliteitsvisie 2020, daar wordt de Bogaard niet in genoemd qua grootte. De HBG wel, de Bogaard zelf niet. We hebben een verkeersafhandelmodel, VMRDH 2.6 ondertussen. Ik kan niet expliciet terugvinden dat die 2500 woningen, dat daar het autoverkeer van geregeld is. Ik heb een aanvullende vraag gesteld, die is anders beantwoord met: ja we hebben een aantal auto’s/bewegingen herverdeeld. Het stuk leest vrij makkelijk, je kan terugbladeren erin en dan zie je oké keurig netjes van bijvoorbeeld: hé de Beatrixtunnel is eruit gehaald in deze versie of het verplaatsen van de Beatrixlaan naar smaller is erin opgenomen. En dat zijn dus ook wel de randvoorwaarden, waar de verkeersafhandeling mee te maken heeft.

Want op aanvullende studie staat bijvoorbeeld dat het alleen maar haalbaar is als die Beatrixlaan versmald is. Nou ik weet niet of we daar de financiën al helemaal dekkend bij mekaar voor hebben, maar we krijgen dus een volgordelijkheid als we hier instappen, dat we een aantal dingen dus ook moeten doen en moeten blijven doen, want de kosten zijn nog niet helemaal gedekt. En daar gaat het eigenlijk om. We hebben misschien een aantal maatregelen en ik zouden graag zien nog als PvdA dat er een gedeelte van die kosten van die maatregelen ook bij de ontwikkelaars terechtkomen, dat die meebetalen en daarvoor zijn er toch een aantal stappen en voorwaarden nodig. Dus concreet even de vraag van: kunt u aangeven waar inderdaad die 25 woningen in het verkeersmodel is opgenomen? Zijn deze stukken die we hebben ook aangeboden aan de landelijke MER-commissie om te toetsen of wij inderdaad wel meer dan 2000 woningen in het gebied kwijt kunnen? En even naar ons eigen masterplan, dat we er uitgebreid over gesproken hebben in het Qteam, daar gaan wij stellig vanuit dat de situatie van de mensen niet verslechterd met betrekking tot de lichtinval. En wat schetst mijn verbazing, dit plan wijkt ervan af. En er staat dan wel ergens in de tekst, ik zal niet precies quoten waar dat staat, dat wij volledig voldoen aan de eisen als gesteld in het masterplan.

Ik vind daar ruimte tussen zitten maar u kunt dat vast uitleggen. Hij is net al genoemd, 13 woningen in bepaalde segmenten waar minder lichtinval zit. Maar ook waar maken wij ons zorgen over zaken als hittestress met heel veel van deze woningen. Het gaat natuurlijk, en daar vat ik het even mee samen, dat wij een revitalisering van de Bogaard krijgen waar u aangeeft, u wilt de winkels op een gebied hebben, we halen 50.000 m² bruto vloeroppervlakte weg, dit is slechts een stukje invulling. Maar zijn die eisen bijvoorbeeld dat hier niet een tweede winkelcentrum ontstaat nu hard vastgelegd in de verordeningen of gaan we dat later nog een keer proberen regelen? De heer Paredes Sanchez (BVR): Wij hebben in het forum al duidelijk laten weten hoe wij het, wat wij vinden van hoe wij tot dit hele project zijn gekomen. Ik kan mij aansluiten bij de heer Van Enk, het klopt allemaal. We zitten toch aantekent tegen die TNO-norm, die drie maanden dat er een aantal woningen in de schaduw gaan zitten. Web ook van de omgeving hebben wij klachten/vragen ontvangen en we hebben toch wel vragen hoe dat participatie geregeld is omtrent de huurders die nu in het gebied wonen. Voor de rest ziet het plan er mooi uit en Beter Voor Rijswijk zal aan het einde akkoord gaan met dit raadsvoorstel. De voorzitter: Mijnheer Paredes Sanchez, dank u wel.