Niet vastgesteld verslag Raadsvergadering 06.07.2021 (Kaderdebat).pdf

CONCEPT VERSLAG KADERDEBAT 6 JULI 2021

Aanwezig Voorzitter: De heer G.A.A. Verkerk Raadsleden: Mevrouw M. Alberts Mevrouw F. van Amerongen De heer A. van den Berg De heer E.G.T. Braam De heer D.R. Cupedo De heer C.P.I.M. Dolmans De heer M.J. van Enk De heer M.A.J. Ezinga Mevrouw P.G. Kames De heer J. Karremans Mevrouw C.J. Kistemaker Mevrouw A. Koegler-Böhm Mevrouw M.E. Koopman Mevrouw H.L. van der Kooij De heer A.P. Kooy De heer G. Kruger De heer M. El Majjaoui Mevrouw R.F. de Man Mevrouw C.F.J. Mauer De heer R.A.J. van der Meij Mevrouw C.J.T. de Mooij Mevrouw W.A.A.M. van Nunen 1.

De heer U. Oelen Mevrouw J. Schröter-Haas De heer C.G. Sleddering De heer Q.L.A. Veerman De heer R.J. de Vries De heer M.V. Weterings De heer M. Wit Mevrouw E. Woudstra Portefeuillehouders: Wethouder, mevrouw J.N. Besteman Wethouder, mevrouw L.I. Bentvelzen Wethouder, de heer J. Keus Wethouder, de heer B.D. Lugthart Wethouder, de heer A. van de Laar Griffier: De heer J.A. Massaar bpa Verslag: Mevrouw M.M.A. Tittse

Afwezig Raadslid, de heer J.C. Paredes Sanchez

Opening en mededelingen De voorzitter: Dames en heren goedemiddag, hierbij open ik de openbare vergadering van de gemeenteraad van Rijswijk op 6 juli 2021. Een grote vergadering waarin we de voorjaarsnota behandelen. Dus dat betekent dat eigenlijk alles aan bod kan komen. Ik begin met de mededelingen. Ik heb bericht van verhindering ontvangen van de heer Paredes en de heren Van der Meij en Oelen komen later. Dan zijn er nog een paar die het nog net niet halen, die zullen zo binnenkomen. Ja verder wilde ik melden dat wethouder Keus is verhinderd om persoonlijke redenen in de sfeer van mantelzorg. Dan ga ik nu door met de trekking van het stemmingsnummer. Meneer de griffier, de bus. Getrokken is nummer 18, dat is mevrouw De Man. Dus als we hoofdelijk gaan stemmen beginnen we bij u. Als leden van het bureau van het stemopneming zijn uitgezocht: mevrouw Van Nunen als voorzitter, mevrouw Koopman en de heer Kruger, aanvaardt u uw benoeming? Met veel plezier, dank u wel. Dan beginnen we nu met agendapunt 2: spreekrecht van burgers.

2.

Spreekrecht burgers De voorzitter: Er heeft zich niemand gemeld, dus dat is hierbij afgehandeld. Dan gaan we naar agendapunt 3: de vaststelling van de agenda.

Pagina 1 van 89

CONCEPT VERSLAG KADERDEBAT 6 JULI 2021

3.

Vaststelling agenda De voorzitter: Ik wilde u mededelen een verzoek van het college over het agendapunt: huis van de stad. Ik citeer: ‘Gelet op de stand van zaken met betrekking tot de aanbesteding waarover u in beslotenheid bent geïnformeerd verzoeken wij het voorstel voor het investeringsbudget Huis van de stad niet te behandelen in afwachting van de resultaten van de lopende onderhandelingen. Direct na het zomerreces of zoveel eerder als mogelijk in casu noodzakelijk is zal u een voorstel voorgelegd worden over de te nemen vervolgstappen inclusief de mogelijke aanpassingen die dat in het genoemde raadsvoorstel tot gevolg moet hebben, in dit voorstel zullen we ook een beschouwing opnemen over de omgang met de huidige huisvesting in Hoogvoorde.’ Was getekend het college. Ik stel u voor om dit agendapunt van de agenda te halen en kijken wat er van de zomer gebeurt. Bent u het daarmee eens meneer Kooij? De heer Kooy: Voorzitter, ik vind het eigenlijk wel ernstig dat het nu weer van de agenda af wordt gehaald wat met stoom en kokend water op de agenda gezet wordt. Ik begrijp dat er wat vertrouwelijke onderdelen zijn maar het lijkt mij dan juist goed om het proces eromheen wel als agendapunt te laten staan op de agenda. De voorzitter: Goed, geen andere sprekers neem ik aan? Mevrouw Alberts ja.

Mevrouw Alberts: Ja voorzitter, wat betreft ons te kort om het vandaag van de agenda te halen. Misschien is het wel nog even mogelijk dat de wethouder een toelichting geeft over het citaat: zomerreces of zoveel eerder als mogelijk c.q. noodzakelijk is. Of we dan van reces worden teruggeroepen deze zomer, even voor de vakantieplanning. De voorzitter: Oké, zijn er nog andere raadsleden die het woord willen voeren? De heer Sleddering. De heer Sleddering: Ja dank voorzitter, het lijkt me een goed idee om het nu niet op de agenda inhoudelijk over het huis van de stad te gaan hebben maar waar ik wel behoefte aan heb is optimaal geïnformeerd te worden en toch grote stilte tot na de zomervakantie lijkt me wat al te optimistisch, daar is het project echt iets te groot voor. Dus ik zou willen vragen of wij in ieder geval, voor zover dat kan, geïnformeerd kunnen worden aan wat er allemaal gebeurd ook gedurende de komende maanden. De voorzitter: Oké kan ik het woord geven aan het college? Dan heeft de portefeuillehouder het woord, de heer Lugthart. De heer Lugthart: Ja voorzitter dank u wel. Ja richting de VVD, absoluut dat zou mijn voorstel ook zijn om te blijven informeren, dat is eigenlijk ook dezelfde beantwoording als mevrouw Alberts. Om binnen de bandbreedte te blijven, er zijn op dit moment lopende onderhandelingen en het college hoopt z.s.m.

en we hopen binnen zeer afzienbare tijd de raad te kunnen informeren en of u terug moet komen van reces, dat is zeer zeker niet de bedoeling, maar ik kan niet in een glazen bol kijken. Naar alle waarschijnlijkheid niet, maar nogmaals met een voorbehoud. De voorzitter: Goed dit is het antwoord, ik vrees dat u daar genoegen mee moet nemen en moet wachten hoever de onderhandelingen zullen strekken. Dan komen we daar wel weer op terug. Kunnen we dan deze agenda vaststellen met schrapping van het agendapunt: huis van de stad? Dan is dat aldus besloten. Dan gaan we werken met deze agenda. Dan stel ik aan de orde agendapunt 4: de Jaarstukken 2020, besteding jaarrekening resultaat en wijziging begroting.

Pagina 2 van 89

CONCEPT VERSLAG KADERDEBAT 6 JULI 2021

4.

Jaarstukken 2020, besteding jaarrekening resultaat en wijziging begroting (21-028)

5.

Raadsvoorstel 1e halfjaarrapportage 2021 (21-032)

a.

Definitief ingediende moties en amendementen

b.

Spreekteksten (alleen het uitgesprokene geldt)

De voorzitter: Ik heb een lijstje woordvoerderschappen, dan weet u ook ongeveer waar u zit, dat gaat volgens mij op grootte en afwisselend, nee niet afwisselend. We beginnen met Beter Voor Rijswijk, dan GroenLinks, de VVD, D66, de Wij. fractie, CDA, Gemeentebelangen Rijswijk, PvdA en Rijswijks Belang en Onafhankelijk Rijswijk. Dan weet u ongeveer waar u zit. U krijgt tien minuten en daar hou ik heel strak de hand aan. Dus u weet hoe het gaat, hoe korter u spreekt, hoe meer impact. Ik geef graag het woord aan de woordvoerder van Beter Voor Rijswijk, meneer Kruger. De voorzitter: Ik begrijp van de griffier dat u in uw speech zowel 4 als 5 kunt combineren, dat was mij niet helemaal helder, ik heb het net nog gevraagd maar misschien zijn er fractievoorzitters die ook in deze termijn al in willen gaan op de eerste halfjaarreportage, zeg ik dat zo goed? Die kunt u meepakken dan krijgt u een concludenter verhaal, dat bevordert de samenhang van het politiek besluiten. Meneer Kruger gaat uw gang. De heer Kruger: Dank u vriendelijk, ik hoop niet dat deze intermezzo die aanlooptijden van de tien minuten spreektijd afgehaald worden maar dat even terzijde. Voorzitter, het is weer een dag met tientallen moties, amendementen, met hele goedbedoelde plannen waar vaak helaas geen geld voor is, of een beroep zal worden gedaan op het groeifonds. Wat we dan kunnen degraderen tot een krimpfonds.

De eenmalige meevaller, de Eneco miljoenen mogen niet klakkeloos worden aangewend om tekorten van nu en in de toekomst te dichten. Het groeifonds moet worden gebruikt voor verbeteringen waar de hele stad van kan profiteren. En wat betreft het groeifonds, het staat vandaag ook op de agenda, hier is als voren meer dan uitvoerig over gedebatteerd. Tijdens de bijeenkomst hebben de fracties goede bestemmingen ingebracht en natuurlijk komen je wensen uit om wat extra’s uit dat groeifonds te halen en dat begrijpen we best. Maar Beter Voor Rijswijk voelt er geen behoefte aan om deze discussie dan hier nog een keer voort te zetten, dus wat dat betreft zult u verder in deze raadsbehandeling daar niets of weinig over horen. Beter Voor Rijswijk ziet graag een sluitende begroting voor 2022 en daarbij geen lastenstijging voor onze inwoners. De meest lastige opgave hierbij is misschien wel de raad zelf met al die wensen die ook vanmiddag weer over de tafel gaan rollen. Het sportcomplex De Altis is opgeleverd en zal binnenkort intensief worden gebruikt. Het sportpark aan de Lange Kleiweg is in aanbouw, dus Rijswijk mag zich straks een bijzonder sportieve gemeente gaan noemen. Beter Voor Rijswijk vindt door de uitbreiding van het aantal inwoners, met name in Rijswijk-Buiten, straks het Havenkwartier en Pasgeld, er behoefte zal blijven aan overdekte sportruimte.

Helaas is nog weinig duidelijkheid over de toekomst van de Marimbahal, stukje verderop ligt die, is nog maar vijftig jaar oud. Beter Voor Rijswijk zou graag van het college willen weten wat een eenvoudige renovatie van deze hal gaat kosten. En mocht sloop onvermijdelijk zijn, dan pas kan er gekeken worden naar alternatieven mogelijkheden zoals we al een paar jaar horen, een opblaasbare hal. Maar goed, Rijswijk heeft ooit een keer zo een hal geplaatst op Ypenburg en daar hebben we nog wel wat ervaringen van, dat heeft jaren gefunctioneerd. Maar naar de proefballonnetjes hebben we daar eigenlijk niets meer van vernomen. Dus vooralsnog zal Beter Voor Rijswijk zich verzetten tegen sloop van de Marimbahal, juist nu er met raadsbreed, dat we blij waren dat we een fatsoenlijke busverbinding beschikbaar is gekomen. Voorzitter, in toenemende mate wordt Rijswijk geconfronteerd met overlast van lachgas, oorspronkelijk gebeurde dat vooral op de bekende plekken, bij de Schilp en er waren nog veel meer plekken. In de APV is geregeld dat het strafbaar is geworden op meerdere plekken, maar niet op alle plekken. Na diverse verzoeken van Beter Voor Rijswijk heeft het college recentelijk besloten het gebruik van lachgas te gaan verbieden in de hele gemeente. Daar zijn we heel blij mee, we hopen dat er dan in ieder geval voldoende handhaving komt, vooral in de

Pagina 3 van 89

CONCEPT VERSLAG KADERDEBAT 6 JULI 2021

avonduren want ’s ochtends merken we er niet veel van. Punt van jeugdzorg, een stad met een goede structuur waarbij aandacht wordt besteed aan wonen, werken, scholing, sport en cultuur draagt onder meer bij aan een verminderde druk op de jeugdzorg. Onlangs zijn er goede kadernota’s aangenomen, een heel goed instrument om hulp te bieden in de jeugdzorg, en die is hard nodig. Ga aan de slag met deze nota en blijf de raad op de hoogte houden van de resultaten. Het is fijn dat het rijk eindelijk wakker is geworden, het duurde met die formatie tergend langzaam, maar er moet geld komen naar de gemeente, er zijn toezeggingen gedaan dus wat dat betreft is het een kwestie van afwachten en niet hopen dat straks als de vakantie voorbij is men de keutel in gaat houden en dat het op de lange baan wordt geschoven maar daar gaan we vooralsnog maar niet van uit. En dan nog, in Zoetermeer steunde de gemeenteraad unaniem over voorstel om te onderzoeken of georganiseerde opvoedhulp door buurtgezinnen mogelijk is. Jeugdzorg kost in Rijswijk steeds meer geld zoals u gezien zult hebben. Anders naar het probleem kijken, met wellicht als resultaat dat minder kinderen in de jeugdzorg belanden. Voor deze activiteiten is er een stichting Buurtgezinnen opgericht en die blijkt al in tachtig gemeenten een succes te zijn.

De stichting zorgt ervoor dat hulp- en steungezin aan elkaar wordt gekoppeld door informele en laagdrempelige hulp te bieden. Beter Voor Rijswijk zal dan ook een motie indienen met een verzoek aan het college om te gaan onderzoeken of deze vorm van hulpverlening ook in Rijswijk kan worden ingevoerd. En dan het groenonderhoud, die is nog niet perfect, ik sprak vanmorgen nog iemand die was bezig met zijn schoffel en die was niet helemaal tevreden, maar we hebben ook zelf ogen. En het is bekend, de groenvoorziening heeft extra geld beschikbaar gekregen voor het onderhoud van het groen. En gelukkig zijn de plannen uitgewerkt, daar heb ik al wat van mogen zien, om het onderhoud te verbeteren zoals het periodiek controleren van de vele bomen in onze gemeente en er komt meer structuur in het onderhoud zoals maaien. En uiteraard, er valt nog heel veel verbindingen want rijd maar eens over de Weteringslaan heen, daar staat een kunstwerk, het is van geen kant is het nu te bezichtigen, zo hoog staat daar het gras. Maar goed, we gaan er vanuit dat Rijswijk er een stuk beter uit komt te zien, dus daar heb ik wel vertrouwen in. En ik wil zeker nog vermelden dat groenvoorziening hoge prioriteit heeft gegeven aan de vernietiging van de Berenklauwen, daar hebben we al jaren om gevraagd.

En het zal absoluut niet in een jaar worden opgelost, maar iedere plant die we nu vernietigen die verspreid anders duizenden zaadjes en daar komen nieuwe uit, en als je dat maar vol blijft houden dan ben ik ervan overtuigd dat dat resultaat gaat opleveren. Dus blijf hoopvol. Vervolgens, we hebben hier een BB Museum, daar zal ik kort over zijn: in het forum heb ik hier aandacht over gevraagd, Beter Voor Rijswijk hecht veel waarde om dit unieke Rijswijkse museum dat draaiende wordt gehouden door een team van gemotiveerde vrijwilligers, er zitten geen beroepskrachten. Straks komt fractievoorzitter Marc Weterings van Rijswijks Belang hier wat uitvoeriger op terug, die heeft er ook een motie voor gemaakt. Er moet echt perspectief komen voor het museum met cultuurhistorische waarde. De aangekondigde motie wordt door diverse partijen ondersteund en wij vinden het belangrijk dat de raad geïnformeerd wordt wat er nou eigenlijk concreet gevraagd wordt door de medewerkers van het BB Museum en op welke gebieden de gemeente dus daadwerkelijk het BB Museum tegemoet kan komen. Ja en dan verder nog een stukje, Stichting Omroep Rijswijk, een stichting met weinig subsidies, ik geloof iets van 34 duizend euro op jaarbasis, het wettelijk verplichte, daar kan je niet veel voor doen. Ja plaatjes draaien.

Maar Omroep Rijswijk doet veel meer en dat is vaak te zien op Rijswijk TV, internet en dat is op dit moment gegroeid tot het grootste medium in deze gemeente. En men heeft subsidie aangevraagd, nu wel op tijd dit jaar om in ieder geval mogelijk te maken om een fulltime redacteur voor aan te trekken want het is uiteraard niet te betalen uit dat handjevol subsidiegeld ieder jaar. Ik verzoek eigenlijk het college om daar toch met een hele positieve insteek naar te gaan kijken bij het verstrekken van subsidies. We hadden in november, heeft het college een motie overgenomen over het invoeren van hufterboetes en daarbij werd voorgesteld om te onderzoeken om deze te gaan fiscaliseren, om daarmee de controle te vereenvoudigen. Je hebt ook het voordeel dat de boetes die worden uitgedeeld, die komen rechtstreeks in de gemeentekas en daar kan je ook leuke dingen mee doen, bijvoorbeeld door misschien wat afvalheffing te kunnen beperken. Bij de ouderwetse boetes moet altijd sprake zijn van een heterdaadje, maar bestuurlijke boetes kan volstaan worden met bewijsvermoedens zoals bijvoorbeeld een brief met een adres erop. Fiscaliseren gebeurt al in steden als Amsterdam en Enschede dus echt een nieuw onderzoek lijkt mij niet noodzakelijk en met de opbrengst ook al aangegeven: kan je goede dingen mee doen. En uiteraard denk ik dat onze stad daar een stukje schoner door

Pagina 4 van 89

CONCEPT VERSLAG KADERDEBAT 6 JULI 2021

kan worden. Maar Beter Voor Rijswijk heeft na die tijd niets meer vernomen van het college en we hebben geen idee wat er dus nu momenteel gaande is. Vandaar dat er dus ook weer een motie indienen en dan is het niet meer om het te onderzoeken of het fiscaliseren mogelijk is, nee het blijkt mogelijk te zijn dus er wordt gewoon gevraagd: wanneer krijgt de raad een voorstel om het te gaan fiscaliseren en wanneer kan dat dan op zijn vroegst ingaan? Dienstverlening naar de Rijswijker. Voorzitter op het punt van het algemeen bestuur organisatie streven altijd naar een excellente dienstverlening zoals staat in het hoofdlijnen akkoord. Niet alleen tijdige beantwoording van vragen van de raad, want die laat ook nog steeds te wensen over, maar ook de dienstverlening naar de burger is zowel telefonisch als schriftelijk, is nog niet helemaal op pijl. Vraag aan het college is: wanneer gaan de burgers hier nu echt iets van merken? En dan voorzitter, er is een geoptimaliseerd subsidieregister, worden de afgesproken doelstellingen gehaald? Daar vragen we ook al jaren voor. En voorzitter, we hebben een moeilijk coronajaar achter de rug, is het college nog voornemens om wat te gaan doen met het wethouderschap dit jaar. Want we hebben tot op heden daar niet veel van mogen merken en het lijkt me tot nu toe onvoldoende.

Rijswijk is één van de diervriendelijkste gemeenten van Nederland, in het Wilhelminapark hebben vrijwilligers monumentje geplaatst ter nagedachtenis van het vastbinden van een hond die daar is omgebracht. Het monumentje is geplaatst door giften uit heel Nederland, het mag een bepaalde tijd daar staan en dan moet het naar de ingang van het asiel verplaatst worden en daar komt eigenlijk geen hond, om maar een woordspeling te gebruiken. Vraag aan het college: bent u bereid om te onderzoeken of het monumentje niet een permanente plaats kan krijgen in het Wilhelminapark of zo? Zodat het wat meer aan zijn trekken komt. En dan even nog als allerlaatste anders ga ik bewaren voor tweede termijn, maar het is wel een belangrijke voorzitter en anders haalt u het maar van de spreektijd af in tweede termijn. Voorzitter, wij zijn in Rijswijk goed op dreef als het gaat om innovatieve woonconcepten, recentelijk is aan de raad unaniem akkoord gegaan met het woonfonds, toch loop je in bepaalde zaken nog steeds vast met de krapte op de woningmarkt. Beter Voor Rijswijk is door meerdere jongeren benaderd dat de periode dat je ingeschreven moet staan jarenlang duurt alvorens je in aanmerking komt voor een woning. Daarnaast zien we dat jeugdigen in de jeugdzorg soms onnodige verlenging van de jeugdzorg nodig omdat zij geen woning krijgen, bijna geen lucht meer.

Die valt en staat met de leeftijd die gebonden is aan het woonnet Haaglanden. Korte vraag: voorzitter, in meerdere gemeentes lopen er pilots om te experimenteren, om jongeren de mogelijkheid te geven om zich twee jaar eerder in te schrijven voor een woning. Beter Voor Rijswijk zal een woningmotie indienen waar het college wordt opgeroepen te onderzoeken of dit ook mogelijk is voor jongeren in Rijswijk en hier wil ik het dan bij laten en dank voor de extra spreektijd. De voorzitter: Goed staat genoteerd. We gaan verder met mevrouw Alberts namens de GroenLinks fractie. GroenLinks heeft een sponsor. Mevrouw Alberts gaat uw gang. Mevrouw Alberts: Ja voorzitter, allereerst voordat ik begin wil ik eventjes nog een woordje uitspreken naar Jeffrey Keus die nu in moeilijke persoonlijke omstandigheden zit, onze gedachten zijn bij hem. Dan onze bijdrage, het vertrouwen in de overheid staat onder druk, onder andere door de toeslagen affaire. De decentralisaties in de zorg hebben de afstand tussen de overheid en de inwoner eerder vergroot dan kleiner gemaakt. Werk aan de winkel dus. De nationale ombudsman adviseert om duidelijk te maken wat wel en wat niet je rol is als gemeente. Wat inwoners kunnen verwachten van hun gemeente, geef inwoners meer de ruimte en het vertrouwen om dingen zelf te regelen.

In de kadernota’s in het sociale domein die de afgelopen tijd zijn aangenomen ligt de nadruk op wat de gemeente van inwoners verwacht namelijk zelfredzaamheid. Dat lijkt in Rijswijk een soort magische term geworden. Wat GroenLinks betreft mag de nadruk juist meer gaan liggen op wat inwoners van de gemeente kunnen verwachten. Als je alleen uit gaat van zelfredzaamheid zie je de mensen die dat tijdelijk of langdurig niet kunnen zijn, te snel over het hoofd. Bij mensen die moeite hebben om hulp te vragen werkt het niet of zelfs averechts om ze op hun verantwoordelijkheden aan te spreken. Begrip is wat dan helpt en niet een groter schuldgevoel. Werk daarom vraaggericht en zoek samen naar oplossingen door creatief en flexibel te zijn. Doe dit vanuit gelijkwaardigheid en vertrouwen, want dat zorgt ervoor dat mensen zich gehoord voelen en zoveel mogelijk de regie in eigen hand houden. De oplossingen passen daardoor veel beter

Pagina 5 van 89

CONCEPT VERSLAG KADERDEBAT 6 JULI 2021

bij de persoon en hebben effect op de korte maar ook vooral op de lange termijn. Het gaat de laatste tijd in de raad veel over normaliseren, een term waar GroenLinks voorzichtig mee is, want wat is normaal? Wat ons betreft gaat het over verdragen, dat iedereen zichzelf kan zijn en dat we elkaar daarin accepteren, respecteren en de verschillen waarderen. Hoe borgen we het gevoel dat het gevoerde beleid inclusief is? Dat alle uitsluitingsgronden in het vizier zijn en alle verschillende groepen inwoners, de ervaringsdeskundigen betrokken zijn. We hebben er al diverse malen aandacht voor gevraagd, maar missen bij het college nog de actie en creativiteit om er echt werk van te maken, om buiten de hokjes te denken en open te zijn voor iedereen die hulp nodig heeft. Om los te komen van het denken in hokjes met wat normaal en niet normaal zou kunnen zijn en elkaar beter te verdragen moeten we werken aan een samenleving waarin bepaalde groepen niet worden weggezet. Een onderwijssysteem waarbij docenten kinderen meer aandacht kunnen geven en niet alle kinderen exact dezelfde weg moeten doorlopen, waar iedereen een gelijke kans heeft, waar de nadruk ligt op talenten, maar ook op de schoonheid van diversiteit. Om echt werk te maken van kansengelijkheid in Rijswijk dienen we de motie: aansluiten bij gelijke kansen alliantie, in.

Begrijpelijk taalgebruik en helder communiceren is een belangrijke voorwaarde voor een gemeente waarin iedereen mee kan doen. Dat hoeft niet veel extra werk op te leveren, mensen met een hoger taalniveau vinden eenvoudigere teksten ook vaak prettiger om te lezen. Bij elke boodschap van de gemeente zou er aandacht naar het taalgebruik moeten gaan. Daarom dienen we de motie: maak communicatie vanuit de gemeente direct duidelijk, in. Een integrale aanpak is belangrijk want oplossingen moeten vaak verder dan binnen één portefeuille worden gezocht. Integraliteit vraagt om veel meer dan een paraplu, zoals in de Kadernota Sociaal Domein en de aanhangende nota’s. Het vraagt om een andere manier van denken, samenwerken en misschien zelfs een bundeling van budgetten. Het gaat verder dan het sociale domein, ook fysieke beleidsterreinen moeten hieraan verbonden worden. Laten we de woonomgeving en de openbare ruimte weer inrichten voor mensen, grote en kleine, om zoals aangegeven in het coalitieakkoord aan een openbare ruimte te werken die uitnodigt tot lopen, fietsen, buitenspelen en ontmoeten. De groei van het inwoneraantal die Rijswijk doormaakt dwingt ons om na te denken over hoe we om willen gaan met de spaarzame ruimte die we nog hebben. We zullen keuzes moeten maken over wat we van waarde vinden in onze nabije omgeving. Voor de leefbaarheid van Rijswijk nu en in de toekomst.

Door fysieke barrières als de A4 en de Prinses Beatrixlaan verliezen groenvoorzieningen als het Wilhelminapark een belangrijk deel van hun toegankelijkheid en belevingswaarde. De inrichting van aaneengesloten groene leefomgevingen is essentieel voor de biodiversiteit in onze stad. Daarom dienen we de motie: stadsparken en landgoederenzone barrière vrij, in. Ondanks de schaarse ruimte zijn er nog veel mogelijkheden om Rijswijk te vergroenen. Om de vergroening een zetje te geven dienen we de motie: boom van de gemeente, in. GroenLinks vraagt het college de groene ruimte niet ongebreideld op te offeren aan verharding en verbouwing. Rijswijks belang zal hiervoor een gezamenlijke motie gaan indienen want juist het groene karakter van Rijswijk maakt het een prettige gemeente om in te wonen. Dat wonen in Rijswijk wordt steeds lastiger te bereiken als je niet veel financiële middelen tot je beschikking hebt. PvdA zal een gezamenlijke motie indienen om een vergunningsverplichting in te stellen voor middeldure huur. De enorme wachtlijsten voor sociale woningbouw en de hard stijgende prijzen voor huur en koopwoningen maken het nagenoeg onmogelijk voor mensen met lage inkomens om hier te komen wonen of om in Rijswijk vanuit het ouderlijk huis zelfstandig te gaan wonen.

Dan helpt het niet als de gemeente nadrukkelijk het eigen financieel gewin vooropstelt en steeds maar de ambitie voor de doelgroepenvoorraad naar beneden bijstelt. In Rijswijk hebben we de hoogste afvalstoffenheffing van Nederland. Dat treft vooral de minder kapitaalkrachtige inwoners en geeft geen enkele prikkel om afval te scheiden. De grootste vervuiler betaalt niet meer dan een inwoner die nauwelijks afval produceert. Restafval is de duurste stroom om te verwerken. Vanaf 2018 zijn we in Rijswijk steeds minder goed gaan scheiden en gooien meer restafval weg. De oplossing om tot meer grondstoffenopbrengst te komen is een combinatie van én service-instrumenten, het nieuwe inzamelen had allang uitgerold moeten zijn, én communicatie én financiële prikkels én de combinatie van voor- en na scheiding. Er is in Rijswijk heel veel mogelijk om de kopgroep bij te halen, zo luidde afgelopen donderdag de conclusie van de gemeenteadviseur over het afval en grondstoffenbeleid. Laten we daarbij niet wachten totdat de gemeenteraadsverkiezingen zijn geweest, maar nu al deze uitdaging aangaan. Hergebruik is, na voorkomen, het beste om afval tegen te gaan. Hierin kan de gemeente een voorbeeldrol spelen. Bijvoorbeeld als het gaat om

Pagina 6 van 89

CONCEPT VERSLAG KADERDEBAT 6 JULI 2021

weesfietsen die zijn verwijderd uit de openbare ruimte. Nu nog komen ze dertien weken op de gemeentewerf te staan, waarna ze vernietigd worden. En dat terwijl verschillende organisaties en mensen deze fietsen vaak nog prima kunnen repareren of gebruiken. Daarom dienen we hierbij de motie in die verzoekt om een plan uit te werken hoe weesfietsen een tweede leven kunnen krijgen. Een jaar geleden in het kaderdebat heeft de raad in grote meerderheid een amendement aangenomen om niet te bezuinigen op luchtkwaliteit. Om door te pakken voor de gezondheid van onze inwoners. Het definitieve actieplan liet lang op zich wachten, maar ontvingen we dan eindelijk afgelopen donderdag. Echter is de tekst van het plan precies hetzelfde als de concepten begin vorig jaar. Wat heeft u in de tussentijd gedaan? Wat is er, afgezien van de infographic, gebeurd met de input van de internetconsultatie? Waarom is het definitieve actieplan niet op zijn minst bijgewerkt naar 2021? In de begeleidende informatiebrief staat dat u de raad, na het zomerreces, over het haalbaarheid effectonderzoek milieuzones informeert, maar die had toch al uitgevoerd moeten zijn? Deze wethouder zegt, als het over duurzaamheid gaat, dat het dan om de echte uitvoering gaat. Maar juist daar lijkt het hier nog steeds aan te schorten.

Wanneer gaat u nou daadwerkelijk aan de slag voor schone lucht? Die uitvoering missen we zeker ook in de energiebesparing en transitie. Het percentage hernieuwbare elektriciteit in Rijswijk is sinds 2018 gelijk gebleven. Er is sinds het aantreden van dit college geen energie meer om met de noodzakelijke maatregelen te komen. Terwijl juist nu het moment is om als lokale overheid verantwoordelijkheid te pakken in het afwenden van een vergaande klimaatcrisis. We zullen als gemeente keuze moeten maken, met elke keer doorschuiven lopen de kosten op. Ga in uitvoering aan de slag met inwoners en faciliteer op zijn minst uitvoering die inwoners zelf willen doen, in plaats van deze te frustreren zoals Zon op Rijswijk heeft ervaren bij de Altis. Investeren in de verduurzaming van de Rijswijkse energievoorziening is wat we voor ogen hadden met de Eneco gelden. Over de besteding daarvan komen we later in deze vergadering nog te spreken. Bedenk eerst wat je belangrijk vindt en richt op basis daarvan het financiële beleid in, is wat we u mee willen geven. De uitbraak van corona en de maatregelen die daarop volgden, hebben veel impact gehad op ons als gemeente, als mens, en als samenleving. We merken met zijn allen hoeveel we het gemist hebben om bij elkaar te komen. Kunst en cultuur brengt mensen samen, het verbindt. Nu veel weer open is zien we mooie initiatieven opbloeien.

De Schouwburg, het Museum en straks ook het Huis van de stad spelen daarin een belangrijke rol. Cultuur geeft identiteit, brengt mensen met elkaar in contact en geeft zingeving. Voorzitter, het is nu meer dan ooit belangrijk om daarin te blijven investeren. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we gauw verder met de VVD fractie, ik zie meneer Sleddering al naar voren komen. De heer Sleddering u hebt het woord. De heer Sleddering: Dank u wel, het kan toch niet zo zijn dat er straks op beeld komt dat mevrouw Alberts spreekt dan ontstaan er misverstanden. Maar ik zal ook aardig doen voor GroenLinks beloof ik u. De luxedromen van de armoede wil ik het over hebben. Bij het voorbereiden van onze inbreng bij dit debat over de kadernota werd ik een beetje triest en dat zit niet in mijn hart. Maar ik zag de resultaten van de vorige jaren en ik zag de adviezen die de VVD Rijswijk steeds heeft gegeven. Let op de uitgavenbeheersing, let op de risicobeheersing, stop met al die overschrijdingen, houdt de lasten laag voor burgers en ondernemers, ik kan nog een tijdje doorgaan maar onze adviezen werden in de wind geslagen, en dat kan. U heeft dat recht, want u heeft een meerderheid. Maar het is wel onverstandig. Ik ga niet alle adviezen herhalen, wij komen liever tot een finale afrekening van uw financiële beleid.

Dit college presenteerde over 2018 een tekort, dit college presenteerde over 2019 een tekort bij de jaarrekening. Samen goed voor 12,2 miljoen verlies. Dit college laat ook over 2020 een tekort zien, al probeert men het te verdoezelen met meevallers in het sociaal domein en een boekhoudkundige ingreep bij de waardering van de verkochte Eneco aandelen die 1,4 miljoen extra opleverde. Ook zijn er geplande noodzakelijke activiteiten zoals het baggeren, niet gedaan. Maar die moeten wel gebeuren en dus komen die kosten vliegend als een boemerang terug. Operationeel wordt dus ook 2020 weer afgesloten met een tekort. En over het eerste halfjaar wordt ook wederom een tekort verwacht van bijna drie miljoen. En tot slot, het zal niet mogelijk zijn om een sluitende meerjarenbegroting op te stellen. Geen vrolijke teksten. En als je dan dit soort cijfers hoort of leest dan verwacht je dat het stadsbestuur in zaaltjes zit te vergaderen uren lang, rokerige

Pagina 7 van 89

CONCEPT VERSLAG KADERDEBAT 6 JULI 2021

hollen van zweet en niet van sigaretten. En dan gaat men aan het werk om het tij te keren. Bezuinigingen worden in beeld gebracht en die worden uitgevoerd, dat is vaak nog het moeilijkste. Het bevordert de eigen populariteit niet maar het is wel nodig voor de positie van onze stad. Maar nee, dit college zit met coalitiepartijen in diezelfde zaaltjes en in plaats van hard te werken gaan ze kwartetten. De opbrengst van de verkochte Eneco aandelen glinstert in hun ogen en de eerste kaart wordt getrokken: mag ik van jou de Beatrixlaan? Dan krijg jij van mij een parkeergarage bij Het Huis van de Stad. Of mag ik van jou het woonfonds? Dan krijg jij van mij speelvoorzieningen voor kinderen. Het is werkelijk niet te geloven. Geen oog voor jarenlange financiële nood van de stad, maar lekker de Eneco pot onderling verdelen. En dat is namelijk veel leuker dan op de centjes passen en minder geld uitgeven. En bovendien, nieuwe plannen maken is leuk, liever praten over een openluchttheater in het Wilhelminapark dan over het op orde houden van het groenonderhoud. Liever dromen van kunst en beelden in de landgoederenzone dan over het wegwerken van het achterstallig onderhoud daar. Wat dacht u van denken van: zullen we de voordeur eens opknappen? Want die staat daar gewoon te verpieteren. Dat soort voorstellen zijn er niet gekomen.

Wel langdurige informatiesessies met de raad maar geen concrete voorstellen. Het groeifonds komt later vanavond nog aan de orde, maar voor de VVD Rijswijk zou het moeten gaan over investeringen en niet over zaken die gewoon binnen de normale begrotingscyclus kunnen plaatsvinden. We zullen akkoord gaan met de raadsvoorstel over de Prinses Beatrixlaan en de aanschaf aandelen steden. Ook zullen wij akkoord gaan met de coronamaatregelen, maar niet gefinancierd uit het fonds, maar gewoon van het weerstandsvermogen, zoals dat in 2020 ook is gebeurd. Voor de rest is de VVD Rijswijk van mening dat wij die Eneco pot even niet verder gaan uitgeven voordat de stad financieel weer kan werken met sluitende begrotingen in de komende jaren. Er is voor de VVD geen haast om die Eneco pot er Europees doorheen te jagen zo vlak voor de verkiezingen wat louter toeval is. De VVD Rijswijk kan niet anders concluderen dan dat het college eigenlijk een soort brandweerman is die de brand niet blust maar in het licht van de vlammen een nieuwe brandweerauto gaat zoeken. Nee dit college komt liever naar buiten met vrolijk nieuws, alsof er niets aan de hand is. Leuke foto’s in de media bij de start van de bouw van een olympisch sportpark inclusief een clubhuis van een paar miljoen. Bij de zoveelste eerste paal in Rijswijk-Buiten, daar gaat het nieuws ook al vanaf.

En een nieuwe maquette van de Boogaard of het Havenkwartier. En uiteraard het liefst met drie wethouders tegelijk. Rijswijk heeft geen behoefte aan fotomodellen, wat onze mooie stad nodig heeft zijn wethouders die voor het algemeen belang gaan en niet voor het partijbelang. Wethouders die passen op de winkel niet saai vinden maar juist een eer. Wethouders die aan de slag gaan om de problemen die er zijn op te lossen in plaats van geld weg te gooien en nog meer problemen creëren. Luistert u graag naar de hele raad, ga niet kwartetten met alleen de coalitiepartijen, ga samen aan de slag, dat was uw thema immers. De VVD Rijswijk wilt dat de boel op orde wordt gebracht, dat er geïnvesteerd wordt in plannen die voor de toekomst wat opleveren. Slim investeren. De VVD Rijswijk wilt dat er moeilijke keuzes worden gemaakt over waar ons belastinggeld niet en wel naartoe gaat. En natuurlijk wijst het college graag naar de coronacrisis en de problemen bij de jeugdzorg. En ja die problemen die zijn er. Maar rijk en V&G zien die problemen inmiddels ook en zorgen nu en in de toekomst voor een betere financiële dekking. Echter, ondanks die terechte ruimhartige opstelling van het rijk moet het college zelf ook aan de bak. De efficiency en effectiviteit kunnen veel beter. De VVD Rijswijk roept het college op om een pas op de plaats te maken met de uitgaven.

U heeft zelf de mogelijkheden voortreffelijk in beeld gebracht met het project transparant begroten. Wij hebben er als VVD Rijswijk lang naar gevraagd, maar de wethouder financiën, bij wie onze gedachten zijn, heeft dat goed ingevuld. Nu nog de guts om ze ook uit te voeren. De VVD Rijswijk stelt voor dat u zichzelf onder preventief toezicht van de raad stelt. Tenminste als de provincie dat niet al binnenkort gaat doen. Een uitgavenstop en bovendien alleen uitgaven boven de tienduizend als die langs de raad zijn geweest. En de lasten zeker niet voor burgers en ondernemers verhogen en die mee laten betalen aan uw financiële beleid. Wij zullen dan ook moties indienen om de tariefstijging van de OZB en de afvalstoffenheffing te beperken tot maximaal het inflatiepercentage. Ook zullen wij een motie indienen om burgers en ondernemers niet te laten meebetalen via het tarief van lokale heffingen aan de kwijtschelding van diezelfde heffing voor mensen die het niet kunnen betalen, dat hoort nu eenmaal in het armoedebeleid thuis. Het heeft dus verder geen zin om te spreken over allerlei wensen en nieuwe ideeën, want het geld is op. En voor de VVD Rijswijk betekent ook echt: op is op. De VVD Rijswijk roept u op om voor de volgende begroting zeer terughoudend te zijn met allemaal

Pagina 8 van 89

CONCEPT VERSLAG KADERDEBAT 6 JULI 2021

leuke nieuwe ideeën. Heeft u iets nieuws bedacht wat nuttig is? Prima moet u iets anders niet meer uitvoeren, het geld is gewoon op. En aan de raadspartijen, aan mijn collega’s zou ik graag de suggestie willen geven om hier met het opstellen van de verkiezingsprogramma ook maar rekening mee te houden. Ten slotte kom ik terug op iets wat ons als VVD Rijswijk erg dwars zit en dat is de participatieterreur in deze stad. Geen plan, geen raadsvoorstel zonder het woord participatie in de eerste regel. Laat ik het maar duidelijk stellen, voor de VVD Rijswijk is het zoeken naar draagvlak voor plannen heel belangrijk. Maar het moet wel over de inhoud gaan, en niet over het proces, om vaak gaat het alleen maar over het proces. Dat proces wordt dan een stroperig pad naar tegenwerking. Dat soort participatie is het faciliteren van het nee. Samenwerking met de inwoners is heel goed om bijvoorbeeld tot een goed uitvoeringsplan te komen, maar beslissingen worden hier in de raad genomen, en met respect voor ieders opvattingen, een nee is ook een antwoord. Nee als het algemeen belang in het gedrang komt, nee als de kosten niet in verhouding staat tot de oplossing. Laten we daarbij ook oppassen dat participatiemogelijkheden niet worden misbruikt door steeds dezelfde groep mensen met selectieve enquêtes en niet representatieve enquêtes.

En zeker niet met enquêtes waarbij je zes of zeven keer voor één persoon kan stemmen. Deze dingen worden misbruikt door mensen die veel meer uitgaan van het principe: not in my backyard. Het Nimyb principe. Die schamen zich ook niet voor manipulatie en het bewust verkeerd verstrekken van informatie. De VVD Rijswijk maakt zich grote zorgen over het participatietraject bij Pasgeld waarbij de betrokken burgers zich niet correct gedragen en waarbij zelfs partijen in deze raad terugkomen op eerder genomen besluiten van deze raad. En zoals Desiree Meulenbroek van GroenLinks laat zij in het V&G Magazine werken aan daadkracht is veel belangrijker dan werken aan draagvlak. Ik sluit af met de constatering dat ik het hier volledig mee eens ben en dat is het goede nieuws vandaag. Dank u. De voorzitter: Dank u, we gaan verder met de fractie van D66, ik zie meneer Dolmans al naar voren komen. De heer Dolmans: Dank u wel voorzitter. Ruim vier weken geleden werd ik geprikt met het Janssen vaccin, dus ik was er in één keer vanaf. En nu grotendeels beschermt tegen de ernstige gevolgen van Covid. Ongelooflijk wat kennis en wetenschap en vooruitgang in korte tijd kunnen doen. We mogen weer bij elkaar op bezoek en naar theater, museum en concert. We kunnen hier weer in de raadszaal vergaderen. Ik hoop ook dat er een moment komt dat we elkaar weer kunnen omhelzen zonder de angst om ziek te worden.

Want als er één ding is wat Corona ons geleerd heeft, dan is dat dat we als mensen sociale dieren zijn. Dat we met elkaar willen samenleven, lol maken, barbecueën in het Wilhelminapark, uiteten in oud-Rijswijk, een voorstelling bezoeken in de Rijswijkse Schouwburg, samen sporten. En dat neemt niet weg dat we in Rijswijk een heftig jaar achter de rug hebben, mensen zijn ziek geworden, er zijn stadsgenoten overleden, ondernemers heeft het water aan de lippen gestaan en er was eenzaamheid onder jongeren en ouderen en daar staan we even bij stil. En tegelijkertijd kijken we vooruit, nu Corona op zijn einde lijkt te lopen, hopen sommige dat we weer terug kunnen naar wat we gewend waren of het ideaalbeeld wat we daarvan hebben gemaakt. Maar dit is juist het moment om te zien dat onze wereld voor grote veranderingen staat die ons allemaal raken. Gletsjers en ijskappen smelten in rap tempo en in het Siberisch warm boven de poolcirkel. In Nederland zelf kan de natuur geen kant meer op vanwege teveel stikstof. En net buiten de grenzen van de Europese Unie lopen mensen gevaar door oorlogsgeweld en zelfs binnen de Europese Unie worden minderheden onderdrukt. In Nederland zelf teveel fixatie op uitkeringsfraude met als gevolg dat we mensen kapot hebben gemaakt die juist hulp nodig hadden.

Terwijl tegelijkertijd niet effectief wordt opgetreden tegen witte boordencriminaliteit en ondermijning in de samenleving, dat raakt wel de kern van ons rechtstaat. We vragen aan het college bijvoorbeeld: heeft ook Rijswijk nepaccounts aangemaakt voor de fraudeopsporing? Doorgeschoten kapitalisme op de woningmarkt, monetair en fiscaal beleid hebben mede geleid tot woningtekorten, te hoge huizen en huurprijzen. Het zijn allemaal globale en Nederlandse problemen die vaak ook onderling met elkaar samenhangen waarvoor geen eenvoudige oplossingen lijken te zijn. Wat moet je daar dan mee als eenvoudig raadslid en lokaal volksvertegenwoordiger van een middelgrote gemeente in Nederland? Nou allereerst het koppie niet laten hangen en ertegenaan gaan. De enorme snelheid waarmee vaccins tegen Corona zijn ontwikkeld bewijst dat met kennis, wetenschap en een geloof in vooruitgang we in staat zijn om complexe problemen samen op te lossen. Ik verzet me dan ook tegen

Pagina 9 van 89

CONCEPT VERSLAG KADERDEBAT 6 JULI 2021

cynisme en reactionair conservatisme. De beste manier om grote problemen aan te pakken is om lokaal te beginnen. Dus ook hier in Rijswijk. Bijvoorbeeld ervoor zorgen dat we met veel groen en bomen, waterbergingen en andere aanpassingen Rijswijk bestendig maken tegen klimaatverandering. En door energietransitie, duurzaam bouwen, slimme mobiliteit en de luchtkwaliteit voor onze inwoners verbeteren. Zo moeten we in Rijswijk blijven werken aan inclusiviteit, ervoor zorgen dat mensen mee kunnen blijven doen en dus ja het bieden van daklozenopvang en indien nodig; opnieuw opvang voor vluchtelingen bij voorkeur kleinschalig in plaats van het grote AZC die we langer hebben open gehouden. Bewaken dat vooroordelen en verkeerde algoritmes in het sociaal domein niet leiden tot systematische uitsluiting. En we zijn goed op weg in Rijswijk, we bieden mensen een dak boven het hoofd door zelf te bouwen met het woningfonds voor middenhuur. We transformeren het voormalig winkelgebied de Terp en revitaliseren het Havenkwartier met betaalbare woningen. We moeten daarin nog verder gaan met het meer divers maken van dijken, een goede balans tussen sociale woningbouw en vrije sector. Nu niet doorslaan naar de andere kant door alleen maar te bouwen voor de rijkeren.

Bijna alle gemeenten in Nederland kreunen en steunen onder de druk van de extra uitgaven in het sociaal domein en dat geldt ook voor Rijswijk. Het college heeft noodzakelijke maatregelen genomen en er komt nu ook vanuit het rijk extra geld. Goed dat we ons hebben aangesloten bij het initiatief: Raden in verzet. We gaan als Rijswijk de wereld niet veranderen maar we kunnen daar wel ons steentje aan bijdragen door niet dom op de portemonnee te gaan zitten maar gericht te investeren in de stad. Je kan kritiek hebben op de voorgestelde besteding uit het groeifonds en ik hoor critici zeggen: een compromis tussen coalitiepartijen om geld te verjubelen. D66 Rijswijk zegt: een gebalanceerd voorstel waarin verschillende belangen goed zijn afgewogen om noodzakelijk te investeren in onze stad. Er valt wel nog veel te doen zeg ik hier tegen het college: ontwikkel de enorme potentie van het Kesslerpark voor Rijswijkers, ondernemers en werkenden die zich met trein, de tram en de fiets verplaatsen. Begroot voor fase 2 van de landgoederenzone, want dat vergroot de leefbaarheid en vitaliteit van Rijswijk. Zorg voor nog meer groen in de wijken, investeer structureel in citymarketing want met het coronamaatregelenpakket investering we in onze positionering, maar het is wel ad-hoc.

Verbeteren van imago is een zorgvuldig proces en behoeft structureel aandacht, belangrijk voor Rijswijkse ondernemers en voor de vitaliteit van onze stad. Blijf ondernemers in het Havenkwartier actief betrekken bij de ontwikkelingen, maak het aantrekkelijker bijvoorbeeld met een bruisende stadshaven. D66 Rijswijk is kritisch als het gaat om hoe het gemeentelijk apparaat omgaat met de kaders die door de raad worden gesteld. Ten opzichte van de begroting en de enorme hoeveelheid kleinere en grotere afwijkingen. En natuurlijk, het was een raar jaar met heel veel verandering maar die kaders worden niets voor niets gesteld. Onder uitputting is geen succes, want dat betekent gewoon: geen invulling gegeven aan beleid. Overschrijdingen zijn natuurlijk sowieso uit den boze. Er is heel veel verbetert aan het risicobeheer, maar wat betreft de begrotingsdiscipline kan er nog wel een tandje bij in Rijswijk en graag aandacht daarvoor. Voorzitter afrondend, proberen de wereld een beetje mooier achter te laten dan hoe je haar aantrof. Dat is een opdracht voor ons allemaal. D66 Rijswijk verlangt wat dat betreft niet terug naar het oude normaal maar wil vooruit blijven gaan en blijven investeren in onze stad, juist nu. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, gaan we verder met de fractie van Wij. Mevrouw Mauer komt naar voren. Mevrouw Mauer: Voorzitter, Rijswijk groeit en hard ook.

Nog even en we hebben zestigduizend inwoners. Daardoor verandert het karakter van Rijswijk, we zullen samen met de bewoners een plan moeten maken om ook in de toekomst onze Rijswijkse identiteit te behouden. We zijn hier vandaag om het college kaders mee te geven voor de conceptbegroting 2022 tot en met het jaar 2025. Bij de ontwikkeling van onze stad zien we grote uitdagingen. In het bijzonder op het gebied van wonen en mobiliteit. Het woningtekort in regio Haaglanden is gigantisch, maar als je aan Wij. Rijswijk vraagt of we nieuwe woonwijken moeten aanleggen, ten koste van de leefbaarheid, dan is het antwoord nee. Er zit namelijk een maximum aan wat een stad aankan, want als we naar de infrastructuur kijken dan is die er helemaal niet op berekend. De stad slibt dicht. Verbetering van leefbaarheid en mobiliteit blijven voor Wij. Rijswijk een voorwaarde in een stad die zo ontzettend hard groeit. In de stadsvisie 2016 werd al benoemd dat de woningbouw niet ten koste moeten laten gaan van onze leefbaarheid en groen in onze stad. Rijswijkers waarderen de parken en het nabijgelegen groen namelijk enorm. De stadsvisie noemde

Pagina 10 van 89

CONCEPT VERSLAG KADERDEBAT 6 JULI 2021

het zelfs de longen van de stad. Het spreekt voor zich hoe actueel deze discussie nu nog is. Wij. Rijswijk roept dan ook op tot het opstellen van een integrale gebiedsvisie waarin we er in samenspraak met inwoners voor zorgen dat de huidige bouwdrift niet ten koste gaat van de leefbaarheid en waarin ook de eerdere stadvisie serieus wordt meegewogen zodat we bouwen aan een stad waar de huidige en toekomstige generatie trots op kunnen zijn. Een stad waarin er genoeg faciliteiten zijn om te recreëren, elkaar bijvoorbeeld te ontmoeten en om te bewegen. Sport en beweging zijn essentieel voor de fysieke en mentale gezondheid, het is daarom verstandig om de sportagenda nog meer in samenhang met het welzijnsaanbod te brengen. Sport neemt in het maatschappelijke verkeer een belangrijke plaats in en biedt een uitgelezen kans om mensen elkaar te laten ontmoeten en eenzaamheid te bestrijden. Wij zien het grote belang van sport, daarom zijn we blij dat de afgelopen jaren het brede sportaanbod is en wordt versterkt door de bouw van sporthal de Altis, sportpark Elsenburg en de aanleg van hardlooproutes en nieuwe sportvelden. Ondanks al deze goede ontwikkelingen staat het sportaanbod vooral vanwege onze groeiende stad onder druk. Nieuwe inwoners willen namelijk ook lid worden van een sportvereniging. En hoewel de buitenvelden op peil zijn is er in de wintermaanden een tekort aan zaalruimte.

Investeren in sportfaciliteiten is dan ook essentieel, zowel voor de korte, middellange en lange termijn is het nodig om oplossingen te vinden om aan de behoefte van verenigingen te kunnen voldoen. Daarom dient Wij. Rijswijk samen met GroenLinks een motie in en verzoekt het college een onderzoek in te stellen waarin verschillende opties worden onderzocht om het zaaltekort in Rijswijk te verhelpen. In dit onderzoek dienen de volgende zaken terug te komen: een mogelijke renovatie van de Marimbahal en de Zwedenzaal, het aanschaf van één dan wel meerdere ballonhallen en het realiseren van een nieuwe sporthal in Rijswijk buiten. Bij alle opties dienen de financiële gevolgen, de duurzaamheid, de effecten en de inpasbaarheid in de omgeving te worden meegenomen. Graag zien wij de uitkomst van het onderzoek dan ook eind 2021 tegemoet. Voorzitter, tijdens de coronacrisis is de eenzaamheid in Rijswijk onder jong en oud toegenomen. We vragen dan ook nadrukkelijk om hier aandacht voor te hebben door ontmoeten te faciliteren. In het bijzonder voor jongeren die tussen wal en schip dreigen te vallen. Omdat wij vinden dat iedereen in Rijswijk mee moet kunnen doen willen we ook onze openbare ruimte daar optimaal voor inrichten.

Denk niet alleen aan speeltuinen waar alle kinderen kunnen spelen, maar bijvoorbeeld ook aan paden die toegankelijk zijn voor mindervaliden en picknicktafels waar mensen in een rolstoel kunnen aansluiten. Deelt de wethouder deze mening? Zo niet dan zijn wij voornemens hier in tweede termijn voor een motie in te dienen. Als het gaat om welzijn van de Rijswijkse jeugd, dan speelt jeugdzorg een belangrijke rol. Positief is het dat in Rijswijk de laatste jaren de jeugdzorg flink is verbeterd, zorgtrajecten voor jongeren zijn echter nog steeds erg lang, ook de bureaucratie is groot en de administratiedruk is hoog, zo begrijpen wij uit gesprekken met zorgverleners. Onze visie is dat zij waarschijnlijk zelf het beste kunnen inschatten hoe hulp eruit moet zien. Daarom verwachten we van het college dat zij samen met deze zorgprofessionals onderzoekt wat er nodig is om jeugdzorg optimaal te laten functioneren. Als we het dan over de ondernemers hebben, Rijswijk zal hard moeten werken om aantrekkelijk te blijven voor ondernemers. In gesprekken klagen zij al jaren geregeld over de langzame en bureaucratische procedures van de gemeente. Ondernemers die zich jarenlang keihard voor Rijswijk hebben ingezet en soms hun levenswerk kapot zien gaan. Zij verdienen een gemeente die maximaal meedenkt en faciliteert.

Een goed voorbeeld hiervan vinden we in hoe er tijdens Corona samengewerkt werd als het bijvoorbeeld gaat om het openen van de terrassen. Door innovatieve en creatieve ideeën van ondernemers te omarmen waar het kan, creëren we een optimaal en kansrijk ondernemersklimaat, het is essentieel dat de algemene dienstverlening en op zijn minst de snelheid van communiceren aansluit bij de behoefte van ondernemers en uiteraard natuurlijk die van de inwoners. Zoals we in het forum aangegeven hebben zijn wij erg content met de voorgestelde investeringen vanuit de groeifonds waaronder de ondertunneling van de Beatrixlaan, het woonfonds, innovatiefonds, investering in het Rijswijkse groen en steun aan de ondernemers. Wat Wij. Rijswijk betreft blijven we investeren in de mensen, in de samenleving, voorzieningen en de infrastructuur en vooral ook in de innovaties die op langere termijn kosten besparen. Als we het over de leefbaarheid hebben, moeten we het vanzelfsprekend hebben over waar we verbeteringen aan de stad en dienstverlening van willen betalen. Daarvoor kunnen we niet alleen het groeifonds gebruiken, ook de begroting moeten we volledig tegen het licht aanhouden waarbij we alle gemaakte keuzes kunnen heroverwegen. Zero based begroten dus. Ga samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke

Pagina 11 van 89

CONCEPT VERSLAG KADERDEBAT 6 JULI 2021

middenveld in gesprek en bepaal waar echt behoefte aan is. De stadsvisie 2030 blijft wat Wij. Betreft het uitgangspunt. Dat is wat inwoners hebben aangegeven belangrijk te vinden. Als die visie niet meer past, maak dan een nieuwe visie voordat we grote beslissingen nemen. Alleen zo kunnen we er samen voor zorgen dat we de identiteit van Rijswijk behouden en versterken. Dankjewel. De voorzitter: Goed zo, dan gaan we verder met de CDA fractie, meneer Van Enk doet dat? Oké. De heer Van Enk: Ja voorzitter, ik ben altijd gewend dat we even pauze houden voordat ik aan het woord kom, maar laten we het een keer zo proberen. Voorzitter, voor het eerst sinds jaren kent Rijswijk weer financiële meevallers bij het vaststellen van de jaarrekening. Zeker voor de rijksvergoeding voor het tekort op de jeugdzorg waar ik het vandaag, in tegenstelling tot vorige jaren, nou eens een keer niet over ga hebben want daar hebben collega’s al goede vragen over gesteld. Maar ook door de opbrengst natuurlijk van onze aandelen in Eneco en die hebben we nodig ook. Want Rijswijk groeit, de woningbouw vorderde gestaag, ook in het afgelopen jaar en de planvorming is veelbelovend. Dat betekent: steeds meer inwoners en dus ook behoefte aan meer en betere voorzieningen in Rijswijk.

Daarom vinden wij het zeer prijzenswaardig dat het college, na alle beperkingen die de pandemie met zich meebracht, de blik naar de toekomst richt. Dat helpt om in dit kaderdebat onze verwachtingen over de columnbegroting met elkaar te delen. Het CDA is blij met het palet aan gevarieerde plannen, uiteenlopend van investeringen in de sociale ondersteuning, de woningbouw, de parken en landgoederen, het parkeren en de energietransitie. En voor de duidelijkheid: wij geven al dat geld nu niet uit voorzitter, we besluiten alleen de budgetten te markeren in bestemmingsreserves voor die plannen. Regeren is vooruitzien. Wat wij verder van het college met de voorbereiding van die begroting vragen is om voldoende middelen vrij te maken voor handhaving, handhaving van de regels op straat. Ook voor onderhoud van groen en straatwerk. Er zijn net al wat complimenten uitgedeeld, het gaat beter, en er gebeurt ook veel, maar we zien ook nog wel wat verrommeling in de straatbeeld. Kan het college iets doen om de handhaving te verbeteren? We hebben daar zelf ook eerder plannen voor aangedragen. Wat kan het college doen om, naast de parken, ook de stoepen en vluchtheuvels bijvoorbeeld van onkruid te ontdoen? Verrommeling zien we ook door lukraak neergekwakte scooters en dat gaat ons trouwens even te ver om daar nu ook weer handhaving aan te spenderen.

Wij zouden ervoor zijn om die pilots binnenkort maar weer netjes op te bergen. Ook door niet opgehaald grofvuil, kijk is naar de rotzooi over de grens in Laak. Laten we alsjeblieft voorkomen dat we daar naartoe afglijden. Kan het college hier actie in ondernemen? Wat betreft dat grofvuil heeft ons raadslid El Majjaoui als lid van een buurtwacht geconstateerd, ook aangemeld, soms dagenlang op de stoep blijft slingeren. Netjes met Avalex afspraak gemaakt, ’s nachts door scharrelaars uit elkaar getrokken en anderen die daar illegaal hun rommel bijplaatsen. Wij vragen het college: kan hier een andere werkwijze met Avalex voor worden afgesproken zodat de troep sowieso direct wordt meegenomen? Dat scheelt een nieuwe rit, het scheelt CO2 en het scheelt een nieuwe factuur van Avalex. Handhaving leidt in de praktijk namelijk nooit tot opsporing van daders en de troep, althans als het gaat om grofvuil, en de troep blijft nodeloos lang liggen. Laten we er dus alles aandoen om onze wijken leefbaar te houden. Wat ons ook regelrecht zorgen baart is de overlast die een aantal groepen jongeren veroorzaakt op bepaalde plaatsen zoals bij het zwembad Schilp en bij winkels aan de Van Mooklaan. Dit fenomeen duurt ons, als CDA, veel te lang. Wij horen intussen ook over escalatie in die overlast, naar bedreiging en naar gewelddadigheden aan toe. De tijd van waarschuwen is wat ons betreft voorbij.

Boetes bij overlast en arrestatie bij bedreiging van bewoners, dat is geboden voorzitter. Wij vragen van u, kunt u bijvoorbeeld wat meer met samenscholingsverboden of noodbevelen doen in die gebieden? En ook vragen wij: wordt de inzet van onze wijkagenten niet veel te veel gehinderd door het capaciteitsgebrek in de hoofdstad? Graag uw reactie, wat gaat u hieraan doen? En voorzitter, via die wijkagent kom ik van repressie naar preventie en die is wat ons betreft gelegen in de sociale cohesie. Er is veel gezegd al over Corona, maar we zien dat sociale verbanden in onze wijken van groot belang zijn om Rijswijk als stad leefbaar te houden. En dit maatschappelijk proces dat heeft geleden, dat zien wij graag weer herstellen. De eenzaamheid, dat we die nooit als tevoren helpen bestrijden. Mijn fractie is benieuwd naar de concrete plannen van het college en we hebben daartoe zelf een drietal extra ideeën die we graag aan u willen voorleggen. Ten eerste kijken we naar mensen

Pagina 12 van 89

CONCEPT VERSLAG KADERDEBAT 6 JULI 2021

die al langdurig niet kunnen participeren in de samenleving door gebrek aan geschikt werk of aan andere activiteiten. Het gaat om een groep van mensen die in Rijswijk al jaren aan de zijlijn staat. In het jargon: tweede 1, tweede 2, prachtig, maar wij vinden het niet acceptabel. En nu is door het college een voorstel gedaan om hiermee aan de slag te gaan met behulp van een participatieconsulent, wij vinden dat een prima idee. Die gaat met deze mensen in gesprek om te kijken wat ze kunnen, dat is aandacht. Gelet op het grote aantal mensen waar het om gaat is het echter niet meer dan een heel voorzichtig begin. Daarom vragen we het college om in de begroting 2022 budget vrij te gaan maken voor niet één, maar minstens drie van die consulenten. Mijn fractiegenoot, mevrouw Koegler heeft hiertoe een motie opgesteld: Iedereen doet mee. En ik dien hem bij deze in en ik vraag de raad om een uitspraak. Ten tweede is er in de stad vaak gesproken over huiskamerprojecten om vooral ouderen laagdrempelig de gelegenheid voor ontmoeting te bieden. Een aantal van die huiskamers zijn intussen gerealiseerd door woningcorporatie Stichting Welzijn zoals een Benedictuscomplex, dat is mooi. Waar wij als CDA ook aan denken is: laten we eens kijken of in al onze wijken in onze gemeente plaats kunnen inruimen voor koffiehuizen.

Mijn collega Van der Meij had het net ook al over de publieke ruimte en faciliteiten om te ontmoeten. Maar koffiehuizen zijn een laagdrempelig, particulier initiatief. In Den Haag is het van oudsher een fenomeen. En ook in oud-Rijswijk zie je overdag jong en oud een koffie of een broodje doen in alcoholvrije cafetaria. Zeker met de huidige toename van thuiswerken biedt dit een aangename onderbreking die ontmoeting stimuleert. En ook de toename van zelfstandigen schept daar een behoefte aan om zakelijk af te spreken in je eigen buurt. Kan het college nagaan of hier in bestaande bestemmingsplannen en bij de opzet van RijswijkBuiten verder rekening mee kan worden gehouden? Het verlevendigd de wijk en het versterkt onze cohesie. Tot slot nog een plan als het om sociale cohesie gaat, aandacht voor nieuwe woonvormen, bijvoorbeeld voor ouderen die overwegen hun empty nest te verlaten. Het concept van de Knarrenhof in Zwolle is razend populair gebleken. Minder verplichtend dan het idee van groepswonen wat we al langer kennen, zij noemen het de hofjes van vroeger in combinatie met het gemak van heden. Voor ouderen, voor alleenstaanden, gewoon voor al die mensen die behoefte hebben aan een vrijblijvende maar toch sociale betrokken groep medebewoners om hen heen.

Wij vragen het college: kan er gekeken worden of dit soort creatieve vormen die de sociale cohesie bevorderen en het gevoel van eenzaamheid voorkomen of we die in Rijswijk ook kunnen promoten? Dat kan natuurlijk met corporaties, maar ook zeker in de vrije sector zal daar behoefte aan zijn. Ik sluit af met de constatering dat dit college met een verlate start pas in het tweede jaar van deze raadsperiode inmiddels volop zijn draai heeft gevonden, we konden als raad de raadsvoorstellen van afgelopen maand nauwelijks bolwerken. Het was een jaar met resultaten, met kadernota’s, uitvoeringsplannen, bestemmingsplannen en concrete woningbouw. En wij verwachten na de zomer dan ook een mooie begroting met visie en plannen voor de toekomst voor ons mooie Rijswijk. Dank u wel. De voorzitter: Goed ik stel voor dat we verder gaan met de fractie van de PvdA, mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, de Coronacrisis die nu hopelijk echt snel achter ons ligt heeft ons allemaal geraakt. De vraag is: komen we hier beter uit als samenleving? Nou niet vanzelf. Corona heeft wie kwetsbaar is dubbel zo hard geraakt door verlies van hun inkomen. De hogere ziektekosten. Door achterstanden in ontwikkeling van kinderen in kwetsbare wijken en een gevoel van eenzaamheid bij jongeren en ouderen zonder netwerk van familie en vrienden.