Niet vastgesteld verslag Forum Samenleving 8 juni 2021.docx

aanwezig Voorzitter Mevrouw A. Koegler raadsleden en fractieassistenten: mevr. M. Alberts mevr. F. van Amerongen De heer A. van den Berg De heer E. Braam Mevr. M. ten Brummelaar (f.a.) De heer D. Cupedo De heer C. Dolmans de heer M. Ezinga mevr. I. Jansen (f.a.) mevr. N. Kames De heer J. Karremans mevr. N. Kistemaker Mevr. H. van der Kooij De heer A. Kooy mevr. M. Koopman de heer G. Kruger

De heer D. Leseman (f.a.) de heer J. Loof (f.a.) mevr. L. Maliepaard (f.a.) mevr. R. de Man De heer R. van der Meij mevr. B. Niesen (f.a.) Mevr. W. Van Nunen Mevr. L. Oude Alink (f.a.) De heer J.C. de Paredes Sanchez De heer M. van Reijen (f.a.) Mevr. J. Schröter De heer C. Sleddering De heer R. Veerman De heer P. van der Velde (f.a.) De heer M. Weterings Mevr. E. Woudstra

Betreft Openbaar verslag Forum Samenleving d.d. 8 juni 2021

Portefeuillehouders: wethouder mevr. Besteman wethouder mevr. Bentvelzen wethouder dhr. Keus wethouder dhr. Lugthart Forumgriffier: Mevr. P.E. van Santen

Datum: juni 2021

1. Opening De voorzitter: Goeienavond dames en heren. Het is 19.00 uur dus dat betekent dat we gaan beginnen met Forum Samenleving van 8 juni, uurtje eerder als normaal. Fijn dat u allemaal tijd heeft kunnen maken. Ik hoop dat u allemaal smakelijk gegeten heeft, beetje snel waarschijnlijk. De vergadering wordt uiteraard weer online te volgen zoals we gewend zijn. Ik wil u verzoeken om allemaal uw microfoon uit te zetten en als u het woord voert de microfoon aan te zetten en ook het beeld zodat ik goed naar u kan kijken en de mensen thuis ook. We hebben een lange agenda. Een uitdaging voor ons allen, maar die klus gaan we gewoon klaren. 2. Algemeen spreekrecht inwoners De voorzitter: Dus laten we snel overgaan naar de agenda. Er hebben zich voor vanavond geen inwoners gemeld om in te spreken, dus daarmee kunnen we dat agendapunt ook gelijk afsluiten. 4. Vaststelling agenda De voorzitter: Is er nog iemand die toevoegingen heeft of opmerkingen over de agenda zoals die voorligt? Nee? Dat is mooi.

3. Lijst van ingekomen stukken De voorzitter: Ik sla de lijst van ingekomen stukken over, zie ik. Heeft iemand nog op- of aanmerkingen over de lijst van ingekomen stukken? Over de wijze van afdoening daarover.

Mevrouw van Nunen (PvdA): Zoals jullie … Zoals iedereen heeft kunnen zien heb ik een verzoek ingediend om … De voorzitter: U blijft stilstaan, maar u heeft een verzoek ingediend om de IB te agenderen. Even kijken, de IB 21-048, het Regionaal Programma Laaggeletterdheid. Is er steun in het Forum om dat te agenderen? Mevrouw Ten Brummelaar (RB): Ja voorzitter, Rijswijks Belang steunt dit voorstel. De voorzitter: Dat is mooi. Daarmee gaan we de IB 21-048, het Regionaal Programma Laaggeletterdheid agenderen voor het volgende Forum. Ik weet niet of mevrouw Nunen dat ook heeft meegekregen want bij mij staat ze nog steeds in freezetoestand. En anders dan melden we dat haar als ze dadelijk weer binnenkomt en verbinding heeft. Ik zal haar even appen anders. 4. Vaststelling agenda De voorzitter: De agenda was zo vastgesteld, die was prima zo. 5. Mededelingen college De voorzitter: Gaan we over naar het agendapunt Mededelingen vanuit het college. Wethouder Bentvelzen, u heeft een mededeling. Wethouder Bentvelzen: Dat klopt voorzitter, dank je wel. Ik heb een mededeling dat we gaan starten met de aanbesteding voor de Wmo H4. We vinden het heel erg belangrijk dat daarvoor input geleverd wordt door de verschillende raden vanuit de H4. Dus daarvoor zal een bijeenkomst worden belegd eind juni via de werkgroep Sociaal Domein. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Bentvelzen.

Zijn daar nog of vragen aan wethouder Bentvelzen? Nee? Zijn er verder nog mededelingen vanuit het college? Dat is mooi. Sluiten we daarmee ook dit agendapunt af. 6. Terugkoppeling Gemeenschappelijke Regelingen o.a. Jeugdzorg De voorzitter: Gaan we over naar het volgende agendapunt: Terugkoppeling Gemeenschappelijke Regelingen. Wethouder Bentvelzen, zijn er over Jeugdzorg nog terugkoppelingen die u wil doen aan de raad? Wethouder Bentvelzen: Nee, momenteel niet voorzitter. De 14e hebben we een grote bijeenkomst omtrent de regiovisie die lokaal nog verder uitgemeten wordt, dus daar spreken we elkaar maandagavond over. Overigens wel heel belangrijk. En 8 juli heb ik de laatste bestuurlijk overleg voor de besluitvorming. De voorzitter: Dank u wel wethouder Bentvelzen. Zijn er verder nog terugkoppelingen vanuit de gemeenschappelijke regeling? Nee? Sluiten we ook dit agendapunt af. 7. Overzicht toezeggingen en moties De voorzitter: Gaan we over naar de lijst van toezeggingen en moties. Er is flink geschoond in de lijst van toezeggingen en moties. Zijn daar nog op- of aanmerkingen over vanuit het Forum?

Mevrouw Alberts (GL): Ja, dank u wel. Over toezegging nummer 79, dat gaat over de schriftelijke vragen die we vorig jaar hebben gesteld. Artikel 44-vragen over doelen en ambities voor 2020. Daar hebben we uiteindelijk de toezegging van de burgemeester op gekregen begin van dit jaar, dat het iedere week in B&W zou komen en dat we uiteindelijk de antwoorden zouden krijgen. Maar tot mijn verbazing, we hebben er ook al wel eens eerder naar gevraagd, zijn er nog steeds geen antwoorden en staat die wel op afvoeren. Dat kan natuurlijk niet. Dus graag eerst wel de antwoorden, zoals is toegezegd. En dat mag in porties, dat hoeft niet allemaal in één keer zoals ook al eerder gezegd is. Maar wel gewoon, dat we gewoon specifiek op die vragen antwoorden krijgen. Daar wachten we nu al een jaar op. Het is het college wel gelukt om allerlei raadsvoorstellen te doen. Ambtenaren hebben van allerlei werk gedaan, maar op onze vraag nog steeds geen antwoord. De voorzitter: Oké. Dank u wel mevrouw Alberts, begrijpelijk. Ik durf daar niks over te zeggen. Ik denk dat het verstandig is om even in overleg met het college en de burgemeester u daar schriftelijk op terug te komen met een reactie over hoe we hiermee omgaan, en tot die tijd deze niet van de lijst af te halen. Mevrouw Alberts: Graag, dank u wel. De voorzitter: Prima. Zijn er nog meer op- of aanmerkingen over de lijst? Mevrouw Van der Kooij.

Mevrouw Van der Kooij (GL): Nummer 88 op de lijst is soft- en harddrugs, daar hebben we … Rond de APV hebben we daar opmerkingen over gemaakt dat daar naar gekeken zou worden. Dit punt staat ook het voorstel om af te voeren, maar dat, ja daar zijn we het ook niet mee eens. We vinden het in ieder geval dat voor een volgende APV dat er daar over nagedacht moet worden. De voorzitter: Ja, duidelijk. Dus dat het punt … Dat het voorstel wordt afgevoerd omdat het punt meegenomen wordt in de landelijke discussie maar dat is voor u niet afdoende begrijp ik. Mevrouw Van der Kooij (GL): Nee De voorzitter: Dus ook deze … Nee, ja. Nee, logisch. Dus ook dit gaan we even overleggen en daar komen we schriftelijk bij u op terug en ook deze zullen we dan nog niet van de lijst afhalen. Mevrouw Van der Kooij (GL): Ja, dank u wel. De voorzitter: Zijn er nog verder op- of aanmerkingen over de lijst? Nou, dat is mooi. Dan is daarmee de rest van de lijst akkoord bevonden. Is fijn, dan hebben we weer een mooi en helder en kort en duidelijk overzicht met elkaar. 8. Vaststellen Forumverslag: 20 april 2021 De voorzitter: Gaan we over naar het verslag van de vorige vergadering. Zijn er op- of aanmerkingen over het verslag van de vorige vergadering? Nee, dat is tegenwoordig een heel duidelijk en heel uitgebreid letterlijk verslag, dus daar kan je eigenlijk weinig meer over zeggen. Dat is mooi.

Sluiten we ook dit agendapunt af. Verslag wordt ongewijzigd vastgesteld.

9. Raadsvoorstel Kapitaalstorting Stedin (21-035) De voorzitter: Gaan we over naar het volgende agendapunt, het eerste raadsvoorstel dat voorligt. Het raadsvoorstel Kapitaalstorting Stedin. Ik wil je verzoeken als je daar het woord over wil voeren of u even uw handje omhoog wil doen. De heer Sleddering (VVD): Het is een, wel een beetje een raar agenda-onderwerp. En wel niet zozeer wat het onderwerp betreft, maar wel de financiële dekking die wordt aangegeven, die gaat namelijk uit het Groeifonds. En daar gaan wij nog apart over praten. Dus laat ik dit zeggen: voor de VVD wil ik wel over dit onderwerp praten maar het geeft geen enkele garantie want wij gaan later nog over de dekking praten. Dat we dat maar even meegegeven hebben. Stedin wacht een grote taak in kader van de transitie van de energie, begrijp ik. Dat daar kapitaal voor nodig is begrijp ik ook. En dit is een mooie gelegenheid om aandelen te verwerven door de gemeente in het bedrijf Stedin met een gegarandeerd dividend, nog mooier. Dus de VVD is hier in principe voor om aandelen te verwerven in dit bedrijf. Ik heb daar wel vragen bij. Kijk, het moet niet zo zijn dat Stedin dit geld van ons gaat gebruiken om aan de energietransitie te werken. Vervolgens voor die energiewerkzaamheden de tarieven gaat verhogen waardoor de burgers ook nog een keer deze operatie gaan betalen.

Dus ik zou van de wethouder willen weten: welke afspraken heeft hij met Stedin gemaakt over de tarieven, en dat we dus niet dubbel, wellicht soms driedubbel de rekening gepresenteerd krijgen? Verder hebben we er geen vragen over, we zijn in principe bereid deze stap te maken. En hoe het gefinancierd wordt, daar komen wij later op terug. De voorzitter: Dank u wel de heer Sleddering, ja we komen inderdaad later nog te praten met elkaar over het Groeifonds. Dus het staat u uiteraard vrij om daar ook dit weer in mee te nemen. Gaan we over naar mevrouw Ten Brummelaar van Rijswijks … De heer Sleddering (VVD): Correctie, correctie, correctie voorzitter. De voorzitter: Ja mijn… De heer Sleddering (VVD): Afgesproken is met de raad dat wij over het fonds apart gaan praten. Dus het is ongepast om nu al een voorstel in te dienen met een dekking uit dat fonds. De voorzitter: Duidelijk. De heer Sleddering (VVD): Het staat mij niet vrij, het staat de wethouder niet vrij om dit voorstel te doen. De voorzitter: Nee, het staat ons wel vrij om nu als Forum daar alvast met elkaar over te praten. Dat hoeft uiteraard ook niet, we zouden het ook van de agenda kunnen halen en op een volgend moment met elkaar bespreken. Maar gezien alle handjes die omhoog gaan lijkt het me verstandig om gewoon even deze ronde af te maken. Duidelijk. Gaan we over naar mevrouw Ten Brummelaar van Rijswijks Belang.

Mevrouw Ten Brummelaar (RB): Ja, ook wij hebben met veel aandacht de stukken gelezen en we hebben er toch een aantal vragen over. Als eerste kunnen we ons aansluiten bij de vraag van de heer Sleddering van de VVD. We willen ook graag weten welke afspraken er gemaakt worden omtrent de kosten die, of de tarieven die doorberekend worden aan de burgers. Want wij vrezen ook voor ja, dubbele lasten voor hen. Verder komt dat wij ons afvragen welke garantie er gegeven wordt dat Stedin ook daadwerkelijk het dividend gaat uitkeren. Het is zo dat vorig jaar ze erg makkelijk een brief gestuurd hebben dat we een, de huidige, of dat ze niet aan de huidige financiële verantwoording konden voldoen naar Rijswijk. Dus wij willen dan graag de garantie dat dit ook jaarlijks gedaan wordt. Verder hebben we uitgerekend dat als we een investering doen in de aandelen van 3,56 miljoen en daar een uitkering van 3 procent dividend op plaatsvindt, dat het 33 jaar duurt voordat we de

aandelen hebben terugverdiend en dat gaat dan over deze inleg. Wij vragen ons af wat de wethouder daar van vindt. Daarbij komt dat we ons echt afvragen wat er gaat gebeuren als Stedin een cashflowprobleem heeft. Dus, en de laatste vraag is: wie houdt de waarde van de aandelen in de gaten en zit er een verzekering op die aandelen? Want aandelen kopen is leuk als ze omhoog gaan, maar aandelen kunnen ook dalen. En wat gebeurt er dan? Mevrouw Alberts (GL): Een groot aandeel in de netbeheerder vergt een eenmalige investering en levert Rijswijk een jaarlijkse dividendopbrengst op. Het geeft Stedin de mogelijkheid te investeren in het elektriciteitsnet om grote aanpassingen te maken aan het energiesysteem. Noodzakelijk voor de noodzakelijke energietransitie. Financiering, daar kunnen we als GroenLinks dan wel direct uitspraken over doen. Aangezien we nog steeds geen inhoudelijke kaders hebben geformuleerd voor de Enecogelden die inmiddels het Groeifonds zijn gaan heten, lijkt het GroenLinks heel verstandig om deze investering te doen. Immers zijn we gewend aan een jaarlijks dividend en het grote bedrag dat we in één keer ontvingen lijkt tot nu nog niet zo aan Rijswijk besteed.

We zien het niet als een vraag of een mogelijkheid, maar als een logisch vervolg, een logische keuze, dat Rijswijk die dividendopbrengsten gebruikt voor de verduurzaming van de eigen energievoorziening via terugstorting in het fonds of bestemmingsreserve energietransitie en klimaat zodat we daarin kunnen investeren. Mocht het niet mogelijk zijn om het dubbele van het Rijswijkse pro rata aandeel van 7,12 miljoen te bemachtigen, maar slechts voor 3,56 miljoen of alles daar tussenin aan extra aandelen te kopen, blijft het restant dan ook geoormerkt voor de energietransitie en klimaat? Graag hiervan een bevestiging. Mevrouw Van Amerongen (GBR): Ook wij hebben het in de fractie hier uitgebreid over gesproken en wij kwam tot een aantal afwegingen. Allereerst dient deze kapitaalstorting voor het publieke belang in het kader van de energietransitie, dus het draagt ook bij waar we als gemeente voor staan. Uit financieel oogpunt vinden wij dit ook een goed idee, want het is een aantrekkelijke investering met gegarandeerde rendement en het risico is dus laag. Momenteel zijn wij al aandeelhouder van het bedrijf, dus als we in de rol van aandeelhouder denken, dan is het positief voor Stedin want het geld is nou eenmaal echt nodig.

Dus met deze afweging staan wij positief tegen het voorstel mee te doen met de kapitaalstorting keer twee, en om het rendement terug te laten vloeien naar het Groeifonds. Wel hadden wij nog een aantal vragen aan de wethouder. We hebben namelijk al vernomen dat meerdere gemeentes positief tegenover dit voorstel staan en dat zij ook dubbel willen storten. Wij vragen ons af hoe de inschrijving dan werkt. Is het wie het eerst komt die het eerst maalt, en wat gebeurt er als zij overvraagd zijn? Dan lezen we ook dat bij de cumulatief preferente aandelen meer zeggenschap komt en wij vragen ons af wat dit extra zeggenschap precies inhoudt. De heer Karremans (Wij): Allereerst wil ik melden dat ik dit een lastig onderwerp vind. Aan de ene kant wordt er weer flink wat geld uitgegeven, maar aan de andere kant levert dit op lange termijn ook weer geld op. En als ik het goed begrijp is deze, ik noem het maar even een financiële injectie, nodig vanwege de investeringsplannen in de energietransitie. Ik zou graag van de wethouder willen weten hoe Stedin van plan is om de energietransitie uit te voeren indien wij geen aandelen gaan kopen. Dus hoe gaan ze het dan oplossen? Daarnaast zou ik van de wethouder ook willen weten hoe de andere gemeentes hier in staan. Niet dat wij dadelijk als Rijswijk de enigste gemeente zijn die er geld in pompt.

De heer Kooy (PvdA): Voor deze hebben we een, deze ronde een aantal technische vragen over een vrij technisch onderwerp aan wethouder Keus. Want wij zien hier heel weinig groencomponent in. Ik denk dat dat veel efficiënter ergens anders te behalen is, maar dit is een technisch-financieel component, dus vandaar dat we even de vraag erop richten. Het verbaast mij dat VVD meegaat met

gegarandeerd rendement in aandelen. Aandelen zijn nooit gegarandeerd rendement, dus toch wel even toelichting van de wethouder hoe we aan, in de aandelenmarkt rendement kunnen garanderen. Maar zeker ook: dit is een collegebesluit, collegemandaat. Het ligt nu voor aan de raad. Wat als niet twee derde meerderheid voor het groenfonds wordt gehaald? Ik noem het nu even groenfonds omdat het een groen onderwerp gaat dan. Wat dan? Gaat de wethouder dan nog steeds dit, als we dit uit de gemeentekas uit liquide middelen zouden betalen, zou de wethouder dan ook dit voorstel doen? De opbrengsten. Er wordt gesproken over opbrengsten minus omslagrente. Daar wil ik graag even wat verheldering op hebben, want op onze rekening hebben staan kost gewoon geld. …… De voorzitter: Mijnheer Kooy, in deze zaal valt u in ieder geval weg en zo te zien aan de reacties van alle anderen bent u niet meer hoorbaar. U blijft hangen. Nee. Ik sla mijnheer Kooy heel even over en als hij straks weer terugkomt dan geef ik hem uiteraard weer gelegenheid om het woord verder te voeren. Ga ik voor nu even over naar D66. Mijnheer Dolmans. De heer Dolmans (D66): Ja, D66 Rijswijk is in principe voorstander voor te blijven deelnemen, voor hetzelfde of een hoger percentage in Stedin.

Niet omdat we het als belegging zien, want de gemeente is geen beleggingsinstelling, maar omdat we een ondersteuning daarbij leveren aan de maatschappelijke opgave die Stedin heeft in de energietransitie. Daarnaast kunnen we ook de dividenden die we krijgen, en inderdaad, die zijn niet zeker, maar als we ze krijgen kunnen we die ook gebruiken voor de energietransitie in Rijswijk zelf. Dus wij zien eigenlijk aan dit voorstel weinig bezwaren en we ondersteunen dat dan in grote lijnen ook. Mevrouw De Man (OR): Bij dezen alvast excuses, mijn camera die laat mij verschrikkelijk in de steek. Maar als het goed is zien jullie een mooie foto van mij dus weten jullie in ieder geval wie er spreekt. Nee? Oh, dat is nou net jammer. Nou ja goed, bij dezen in ieder geval. Onafhankelijk Rijswijk staat in principe positief tegenover dit voorstel. Tegelijkertijd zijn we het wel eens met de VVD dat we dit, dat we het besteden van het Groeifonds natuurlijk apart nog gaan bespreken dus dat we eigenlijk vinden dat dat daarin moet worden meegenomen. Maar goed, in ieder geval hierbij alvast onze feedback daarop. Daaraan toegevoegd wil ik ook nog wel zeggen dat wij ook de zorgen delen over het eventueel verhogen van de tarieven. Dus we wachten het antwoord van de wethouder daarop eventjes af.

De heer Braam (BVR): Waar Beter Voor Rijswijk toch een beetje mee zit is toch de aparte situatie die nu ontstaat dat er aan de ene kant Enecogelden, dus we hebben de aandelen van Eneco hebben we verkocht. Nou lag daar natuurlijk wel wat druk van heel veel andere gemeentes, dus dat wil ik zeker daarin meenemen. En dat we nu aan de andere kant toch eigenlijk, noem het maar Eneco deel twee, Stedin, dat we daar extra aandelen van gaan aankopen. Eigenlijk wordt dat vooral gedaan voor een injectie om ervoor te zorgen dat het onderhoud, ja ik zou bijna zeggen misschien wel het achterstallig onderhoud, om dat weg te werken. Ja, dus dat is best wel dubbel. Dan is daarmee toch ook nog even de vraag bij: wat is de sterkere overweging ook voor ons in Rijswijk mee te doen, zeker met de wetenschap als je ziet dat een Den Haag, een Delft, Rotterdam al hebben aangegeven dat ze zo’n als ik het goed heb begrepen circa 140 miljoen euro daarvan al te willen tackelen. Dus ja, ik zie niet direct de grote behoefte alhoewel ook toch een stukje kapitaal waar je een zekerheid hebt van rente, terwijl je op de kapitaalmarkt op dit moment als je geld bij wijze van spreken leent, al helemaal geen rente hoeft te betalen en als je geld wil sparen dan krijg je helemaal niks.

Dus in die zin is dat dan wel weel grappig dat het helemaal aansluit, en daar wil ik in ieder geval tegenspreken wat de VVD zegt, bij het Groeifonds. Want in het Groeifonds, daar hebben we natuurlijk een aantal maanden geleden met z’n allen afgesproken wat de uitgangspunten zouden moeten zijn voor ieder onderwerp wat op de agenda zou komen. En natuurlijk, er staan straks meerdere onderwerpen in één keer op de

agenda, maar waarom zouden we dit onderwerp niet apart bespreken? Want we hebben destijds keurig ook afgesproken dat we ieder onderwerp tegen het lijstje van punten aan zouden hangen zoals dat feitelijk is omschreven voor het Groeifonds. Daar horen die beruchte ladder noem ik het dan maar even, zeg die wordt hier ook keurig gebruikt. Dan zijn er ook vragen gesteld door andere partijen, ik zal ze niet allemaal herhalen, maar het gaat inderdaad ook weer als het gaat om de wat langere termijn, er is natuurlijk straks heel veel geld nodig, vooral heel veel geld voor toch de, ik noem het dan toch maar breed de energietransitie, waar voor een gedeelte ik best in mee wil gaan maar het heeft toch ook grote consequenties hier voor investeringen die worden gedaan voor het zogenaamde WarmtelinQ, daarbij ook Qbus zoals u die wellicht ook wel kent hè, de leiding vanuit Rotterdam het havenbedrijf om de restwarmte door half Zuid-Holland heen te jagen. Kost vele miljarden uiteindelijk, laten we daar heel eerlijk in zijn, zeg het wordt gedaan alsof het enkele honderden miljoenen kost maar het gaat gewoon veel, veel meer kosten.

En dan hebben we het nog maar niet over het failliet wat dan straks nog gaat plaatsvinden van enkele probeerseltjes die door Rotterdam en richting Leiden destijds in zijn gezet, waar straks ongetwijfeld ook een partij als Stedin denk ik mee belast gaat worden om wellicht mee te gaan dragen in het verlies. En ook daar zou ik met name van de wethouder willen weten: hoe kijkt hij daar tegenaan? Ziet Beter voor Rijswijk het verkeerd of zit daar een greintje van waarheid in en is het dividend dat we nu hebben, is dat misschien leuk dat we dat voor een of twee of drie jaar krijgen, maar wie weet dus door dat soort grote tegenvallers is het over een aantal jaar misschien wel weer voorbij. Mevrouw Schröter-Haas (CDA): We hebben de aandelen van Eneco net verkocht en nu zitten we als gemeente, gaan we als gemeente aandelen van Stedin kopen. Voor het CDA zit er wel een wezenlijk verschil in de aandelen van een Eneco of die van Stedin. Het netwerk van Stedin is in het bezit van de overheid en daarmee zien we een duidelijke rol voor de overheid weggelegd nu er investeringen nodig in het netwerk, om tot de energietransitie te komen. We gaan ervan uit dat de aandelen gaan renderen in dividendopbrengst en dat dat ook weer terugvloeit naar de gemeentekas. Het CDA staat dan ook wel positief tegenover dit raadsvoorstel. We vragen ons wel af hoe omliggende gemeenten hier tegenover staan.

Kan de wethouder dit toelichten? De voorzitter: Mijnheer Kooy van PvdA is ook weer bij ons, dus die ga ik nog even het woord geven. Mijnheer Kooy. De heer Kooy (PvdA): Ik ga even een heel klein stukje terug want ik weet niet precies wanneer ik eruit was gegooid. De voorzitter: O jee, mijnheer Kooy die valt er weer uit. Dat is de tweede keer, nou drie keer is scheepsrecht. Ik weet niet of hij zo nog terugkomt, maar omwille van de tijd ga ik dan toch naar de eerste termijn, de beantwoording van wethouder Keus. Wethouder Keus: Ik hoop niet dat de stroom uitvalt bij heer Kooy want dat is precies … Nou, misschien juist wel want dat is gelijk ook bewijs dat we moeten blijven investeren in ons elektriciteitsnetwerk. Dus nou ik ben in afwachting. Ja, dit is inderdaad geen alledaags onderwerp waar we het hier over hebben. Ik sluit me dan ook wel aan bij de heer Karremans, het is een lastig, complex onderwerp. Maar tegelijkertijd zie ik ook aan de vragen die worden gesteld dat gelukkig jullie er allemaal goed in zitten. Volgens mij raken jullie ook wel de kern van waar, welke afwegingen er gemaakt zouden moeten worden. Dus allereerst een heel klein stukje context, want ik hoor inderdaad ook een paar partijen ook zeggen: hoe zit dat nou, ene kant de netaandelen Eneco van de hand gedaan met een opbrengst en nu gaan we investeren in Stedin.

Ik denk dat de fractie van het CDA dat keurig heeft verwoord: inderdaad het veschilt, dat is ooit met de splitsingswet, of de wet Onafhankelijk Netbeheer om het gewoon correct te zeggen, dat inderdaad het netbeheer dat dat

gescheiden moet zijn van de productie en de levering. Dus op het net vindt er concurrentie plaats tussen allerlei partijen maar het net is in handen van één partij, een monopolist. Die is ook bij wet is dat zo geregeld dat dat een publieke, dat dat publieke partijen moeten zijn of een publieke partij. Nou, voor het hoogspanningsnet is dat TenneT, het is honderd procent in handen van het Rijk. Daarnaast zijn er een aantal regionale netbeheerders waaronder dus Stedin, maar ook Enexis, Alliander en ook daar geldt eigenlijk hetzelfde vraagstuk waar wij nu voor staan. Dat zijn namelijk de investeringen die nodig zijn voor de energietransitie. Dat is een enorme majeure operatie die de komende decennia echt gaat plaatsvinden, waarbij enorme investeringen gedaan moeten worden die niet direct ook kunnen worden terugverdiend door de netbeheerder. Tegelijkertijd erkennen we ook, en dan sluit ik me inderdaad ook aan bij de woorden van de heer Dolmans, is het ook een maatschappelijke taak, een verantwoordelijkheid om deze bedrijven die in handen zijn dus van gemeenten, om die investeringen te doen om die energietransitie ook echt te laten slagen. Dus je ziet om het even wat concreter te maken, en ik denk dat iedereen hierover mee kan praten, we gaan steeds meer huishoudens hebben zonnepanelen, komen steeds meer elektrische auto’s, we gaan elektrisch koken, elektrisch fietsen.

Dus daar wordt steeds meer een beroep gedaan eigenlijk op dat elektriciteitsnet en dat maakt dus dat we ook moeten blijven investeren in het net. We moeten gaan verzwaren, uitbreiden en vooral ook veel slimmer gaan maken voordat we al die elektriciteit die we opwekken bijvoorbeeld met onze zonnepanelen, dat we dat ook kunnen inzetten op het moment dat we het nodig hebben en niet dat we dat eigenlijk terugleveren aan het net en daar verder niks meer mee kunnen doen met alle gevolgen ook van dien met het vastlopen en alle andere overlast. Dus dat betekent echt dat we moeten gaan investeren. Ik zei al: dat die tarieven die we daarvoor, althans die bedrijven als Stedin daarvoor in rekening kunnen brengen, die zijn beperkt in, ook door middel van wetgeving en in dit geval de ACM die daar een belangrijke rol in heeft. Dus dat betekent dus dat daar heel veel kosten gemaakt moeten worden op korte termijn, maar die niet doorgerekend kunnen worden in de tarieven. Dat betekent dus dat ook, dat betekent dus dat de netbeheerders geld moeten gaan lenen, maar steeds meer geld moeten gaan lenen en daardoor hun kredietwaardigheid om het zo maar te zeggen steeds slechter wordt. Dat is dus… Dat betekent dus dat er voor leningen veel meer betaald moet gaan worden aan rente. Die kosten gaan vroeg of laat ook weer worden doorberekend in de tarieven.

Dus vandaar dat Stedin en de aandeelhouderscommissie vraagt aan de aandeelhouders om inderdaad deze inbreng van eigen vermogen, deze kapitaalinjectie te doen zodat we ook tegen aantrekkelijke voorwaarden kunnen blijven lenen en daarmee dus ook invloed hebben op dat die tarieven niet harder stijgen dan nodig is. Of de tarieven niet gaan stijgen, ja dat is niet te beloven maar dat is wel natuurlijk de inzet. Dus er worden gewoon kosten gemaakt, er worden investeringen gedaan, er worden kosten gemaakt, en die zullen ook inderdaad doorgerekend moeten worden. Maar daarvoor zijn allerlei factoren van belang. Een hoop onduidelijkheid nog over bijvoorbeeld wetgeving die ook het volgend kabinet mee zal moeten gaan komen. Afspraken met de ACM maar ook financieringsvormen die veranderd moeten worden. Dus ik kan niet zo één twee drie keihard beloven dat tarieven niet zullen gaan stijgen, maar ik kan wel beloven dat dat de inzet is van de aandeelhouders die allemaal dus gemeentes zijn en ook voor hun burgers gewoon lagere tarieven en betaalbare energietransitie voorstaan. Dat is een van de voorwaardes ook waarom we ook als gemeentes met het klimaatakkoord akkoord zijn gegaan uiteindelijk. Dus dat ten aanzien van de tarieven. Ik had veel vragen ook over het Groeifonds en over de dekking van deze investering.

Het klopt inderdaad dat wij nog komen te spreken over het grotere pakket aan investeringen die we vanuit het Groeifonds gedekt zien worden, dat voorstel aan de raad. Echter, u heeft ook kunnen lezen in de stukken dat ten aanzien van de kapitaalstorting er ook een deadline door Stedin is opgelegd, een vijftig dagen-termijn om te laten weten of je meedoet ja of de nee. Die eindigt 18 juni en dat is nou net te vroeg voor het debat over het Groeifonds. Wat we wel zien, als we kijken naar inderdaad het investeringskader dat de raad heeft vastgesteld, dat eigenlijk bij deze investering alles op groen terechtkomt. Dat maakt dat we hebben gemeend dat we dat voorstel nu wel op deze manier zo naar

de raad kunnen brengen omdat het bijna één op één voldoet aan de randvoorwaarden die onze raad heeft bekrachtigd. Het is investeren inderdaad in de toekomst, in toekomstbestendig maken van Rijswijk en eigenlijk de hele, het verzorgingsgebied van Stedin. Het rendeert ook. Kijk, het is niet de primaire reden om dit te doen, maar het is zeker geen slechte bijkomstigheid ook gelet op de financiële situatie van de gemeente. Uiteindelijk kan ook dat dividend, dat rendement wat daar uitkomt weer terugvloeien dus in het Groeifonds en daar kunnen weer waardevolle investeringen mee gedaan kunnen worden. Ik zag ook een vraag van ja wat, dat, volgens mij was dat de fractie van GroenLinks die zei: wat nou als, en die kans is zeker aanwezig, dat er wordt overboden hè, dus dat er meer dan tweehonderd miljoen voor wordt ingeschreven en wij dus naar rato, of naar rata dus minder, voor een minder bedrag aan preferente, cumulatief preferente aandelen krijgen, blijft het dan gelabeld? Nou ja, het voorstel ligt bij de raad en als het bij de raad is dan kunnen wij dat, niet terugtrekken in zoverre we dat zouden willen. Maar het voorstel staat nu zoals het staat en ik denk dat dat dan betrokken als dat zich voordoet, betrokken moet worden bij de discussie over de besteding van het Groeifonds.

Dus daar laat ik mij in zoverre niet over uit behalve dan feitelijk dat het bedrag, het voorstel het ligt bij de raad zoals het nu ligt. En dan om een beetje inzicht te geven over hoe andere gemeentes … Ik vond het interessant dat de fractie van BVR die noemde ik meen drie gemeentes inderdaad, ook Rotterdam, Den Haag en Delft en die hebben alle drie een andere, op een andere manier ingeschreven. Rotterdam is voor inderdaad honderd miljoen hebben zij zich ingeschreven, ik weet niet precies of dat dan twee keer pro rata hun aandeel is. Ik meen van wel, ik weet in ieder geval dat, ik meen dat Leidschendam-Voorburg het ook twee keer pro rata heeft ingeschreven en zo zijn er nog een aantal gemeenten. Delft heeft voor precies het bedrag wat zij nu aan het aandeel hebben in Stedin, hebben zij zich ingeschreven. En Den Haag, en dat is interessant, die hebben zich voor een lager bedrag dan hun aandeel in het bedrijf ingeschreven. Dan krijg je een situatie, en dat is ook gelijk een antwoord op de vraag van de fractie van Gemeentebelangen, dat er een bepaalde volgordelijkheid is in het toekennen dus van die preferente aandelen. Allereerst alle aandeelhouders die pro rata op z’n minst, moet eerst zich de situatie dus voordoen dat er dus dat er overschreven wordt voor de kapitaalinjectie. Betekent dat iedereen die pro rata heeft ingeschreven ook dat aandeel ook krijgt.

Dan blijft er nog een bedrag uiteindelijk over. Dat wordt verdeeld ook weer pro rata naar de aandeelhouders die meer dan hun aandeel voor hebben ingeschreven. Als er dan nog wat overblijft, en die kans is dus klein als ik kijk wat er tot nu toe is ingeschreven, dan komen de aandeelhouders die lager dan een pro rata deel hebben ingeschreven. Dus bijvoorbeeld een Den Haag. Dus die kans is aanwezig dat zij achter het net vissen. Dat zou kunnen. Maar wij doen dus het voorstel om twee keer pro rata te doen, dus dan zijn we dus verzekerd ook van ons aandeel in ieder geval. Dan was er … Nou, om even aan te geven: Rotterdam even uit mijn hoofd die heeft al ingestemd, dus die hebben inderdaad al laten weten dat zij voor honderd miljoen mee willen doen. Delft was volgens mij vanavond. Den Haag moet nog. En er zijn ook gemeentes en daarbij is dit zelfs een hamerstuk geworden, nou het zou mooi zijn als dat vanavond ook lukt maar, ik nou ja, ik kan me bijna niet voorstellen dat het wel zo is maar het zou mooi zijn. Maar daar heeft het in ieder geval niet tot veel discussie geleid. Dus er zijn altijd wel gemeentes die dus al hebben, die daar al besluitvorming over hebben gedaan. Dus dat het minimum van 180 miljoen waar Stedin om vraagt dat is eigenlijk de ondergrens voor deze kapitaalinjectie, ja die wordt wel gehaald.

En daarmee dus ook de statutenwijziging, want daar zouden we bijna nog aan voorbij gaan, het is de fractie volgens mij van Gemeentebelangen die daar nog wel een vraag inderdaad over heeft gesteld. Want ja, Stedin vraagt aan de aandeelhouders: help ons met het versterken van ons eigen vermogen zodat wij ook tegen gunstige voorwaarden kunnen blijven lenen. Maar ja, de aandeelhouders willen daar ook wat voor terug hè, want we gaan, ook al is het weinig risico zoals u ook kunt lezen, worden er weinig risico’s, worden de risico’s in ieder geval acceptabel geacht, is het wel zo dat er natuurlijk risico’s altijd aanwezig zijn. Daarvoor wil je wat terug en dat vertaalt zich dus ook in het aanpassen van de governance op een aantal onderdelen, zodat er ook vanuit de aandeelhouders meer invloed is op de

strategie van het bedrijf. Ik noem een aantal zaken: er is, er komt goedkeuringsrecht op het meerjaren strategisch plan, zo zijn er nog een aantal andere zaken waar eerst een adviesrecht voor gold maar waar nu goedkeuring ook echt expliciet voor wordt gevraagd. En denk wat vooral ook een hele belangrijke is, is dat de informatievoorziening en de informatiepositie van de aandeelhouders sterk, echt wordt versterkt. Dus wij zien ook, de investeringen die in de energietransitie worden gedaan, dat we ook echt goed op de hoogte worden gehouden over hoe die concreet ook landen. We hebben dus nu meer mogelijkheden om daar ook op, voor de in ieder geval voor de middellange termijn om echt op dat strategisch niveau, om daar goed op te kunnen sturen. Ik denk dat dat goed is omdat wij ook, en daar gaan wij het later deze week ook nog over hebben over de regionale energiestrategie waar Stedin overigens ook bij betrokken is en de transitievisie warmte, dat zij hun investeringen, waarvan zij echt in een vroeg stadium moeten weten: waar gaan die gemeentes en waar gaat de regio nu naartoe, waar worden er straks zonnepanelen grootschalig neergelegd, welke wijken kunnen, komen in aanmerking misschien wel voor waterstof? Zij moeten echt in een heel vroeg stadium weten wanneer die investeringen nodig zijn zodat zij daar ook hun investeringsagenda ook op kunnen aanpassen.

Ik ga naar een afronding toe voorzitter, ik had nog vragen ook van Rijswijks Belang. Een aantal financiële vragen. U vroeg of de garantie dat er dividend uitgekeerd wordt, ja dat is bij deze aandelen dus gegarandeerd. Dat gaat hier over cumulatief preferente aandelen. Wij hebben nu gewone aandelen en die gewone aandelen inderdaad die, afhankelijk van de winst die een bedrijf maakt, vijftig procent van de winst wordt uitgekeerd voor dividend. Wat bij deze aandelen het geval is, is dat het dividend dus gegarandeerd wordt. Dat gaat voor het dividend van de normale aandelen. Dus het kan heel goed en het is ook zeer aannemelijk dat er een jaar is waarin er geen normaal dividend wordt uitgekeerd, maar de dividend over de cumulatief preferente aandelen, die zijn gegarandeerd. Dat is 3 procent over het ingelegde bedrag, en al zou er de situatie zich voordoen dat er geen winst is gemaakt en dat er niet uitgekeerd een jaar zou kunnen worden, daar zit dus het cumulatieve in, dan neem je dat mee naar een volgend jaar dat het wel uitgekeerd kan worden. Dus het is niet afhankelijk van de bedrijfsresultaten. De voorzitter: Wethouder Keus, er is een interruptie van mevrouw Alberts. Mevrouw Alberts. Mevrouw Alberts (GL): Ja voorzitter, de wethouder zou toch tot een afronding komen? De voorzitter: Dat klopt mevrouw Alberts, volgens mij was wethouder Keus aan het afronden. Wethouder Keus: Ja.

De voorzitter: En hij wil het u graag allemaal duidelijk en goed uitleggen. Het is inderdaad wel zo wethouder Keus, we hebben een strakke agenda dus ook aan u het verzoek kort en bondig en vooral antwoord geven op de vragen. Maar, gaat u afronden. Wethouder Keus: Ja ik durf nu bijna niet meer nog verder te gaan maar … Nee maar, ik ben ook wel enthousiast over dit onderwerp, misschien speelt dat ook parten dat ik graag hierover uitweid. Maar ik laat het hierbij voor de eerste termijn en ik wacht dan in het … Als ik nog vragen vergeten ben dan kunnen we die in de tweede termijn nog beantwoorden. De voorzitter: Wil ik de woordvoerders die nog een tweede termijn willen verzoeken om het handje omhoog te steken zodat ik niet de hele rij nog een keer langs hoef. En dan begin ik bij mijnheer Sleddering. Tweede termijn De heer Sleddering (VVD): Ja, dank voorzitter en dank aan de wethouder voor zijn antwoord. Ik begrijp de klem die hij heeft met de datum dat je moet zeggen of je meedoet. Goed, ik had het charmanter gevonden als hij dan had gezegd: nou, we dekken uit het weerstandsvermogen, maar

onze bedoeling is dat we het graag later corrigeren met het Groeifonds. Maar goed, ik ken dit college als dat men wat soepel omgaat met de procedures zoals de heer Braam aangeeft. Verder blijft de VVD het een goed voorstel vinden, dus u zult ons daar niet tegen u vinden. Ik maak me wel zorgen toen ik de collega van het CDA hoorde praten dat dividend terugvloeit in de gemeentekas. Ik ga er toch vanuit, en u heeft dat ook verteld en het staat ook in de stukken, dat dat geld terugvloeit naar het Groeifonds en niet naar de gemeentekas. Want anders gaat het verkeerd. Ik hoop dat u dat nog een keer, ook richting het CDA, een keer duidelijk wilt stellen. Mevrouw Ten Brummelaar (RB): Wethouder bedankt voor de beantwoording van de vragen. Het is voor ons een stuk duidelijker geworden. Fijn te horen dat het dividend gegarandeerd is, in ieder geval die 3 procent. Dat is voor ons ook weer erg belangrijk. Maar helemaal positief kunnen we nog steeds niet zijn aangezien er niet gegarandeerd kan worden dat de Rijswijkse burger niet dubbel belast gaat worden, zij het in de tarieven. Die garantie is voor ons wel heel belangrijk want de Rijswijkse burger die wordt straks al keihard gepakt door de aanpassingen van woningen en zaken, vooral met koophuizen, dat gaat gewoon gigantisch veel kosten. Het kan niet zo zijn dat dan ook een Stedin deze mensen dubbel gaat belasten hierop.

Dus ja, het klinkt als een mooi sprookje maar die giftige appel die is voor ons toch nog niet helemaal weggenomen. Dus we gaan het er nog een keer goed over hebben. Mevrouw Alberts (GL): Deze keer wel weer veel zendtijd nodig om het een en ander uit te leggen maar enthousiasme kunnen we zeker waarderen. Zeker als hij energie heeft op het onderwerp energietransitie. Inhoudelijk willen we nog wel even oproepen indien er niet de maximale 7,12 miljoen gebruikt gaat worden, dat dan te oormerken voor de energietransitie en klimaat. Zoals de wethouder ook zei dat in een aantal gemeenten het als hamerstuk was, dat is wat ons betreft ook prima om het als akkoordstuk door te laten gaan naar de raad. De heer Karremans (Wij): Dank u wel wethouder voor de vragen, voor de antwoorden. Alleen ik heb een antwoord op mijn vraag nog niet gehoord. Ik zal hem nog even herhalen. Kijk, de energietransitie daar ontkomen we niet aan, dus Stedin moet deze hoe dan ook uitvoeren. Ik vraag me af hoe Stedin de energietransitie zou uitvoeren als wij geen geld injecteren hierin. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Karremans. Dan gaan we nu over naar de heer Kooy van de PvdA. Hij heeft mij toegezegd dat hij niet zijn camera aandoet in de hoop dat het dan dit keer wel lukt. Mijnheer Kooy. De heer Kooy (PvdA): Wethouder, kort voordat de verbinding eventueel weer weg is even mijn vraag herhalen.

Het is eigenlijk een collegebesluit. Hij wordt toch voorgelegd. Als we een groenfonds buiten beschouwing laten, zou u dit dan uit liquide middelen die we voldoende hebben deze deal doen? Want dan zouden we die hele discussie niet eens hebben over het Groeifonds. De opbrengsten gegarandeerd 50 procent preferente aandelen betekent dat we uit eigen vermogen soms kunnen gaan uitkeren. Dertig jaar return on investment word ik niet heel erg warm van. Maar even simpel: hoe verhandelbaar zijn preferente aandelen? En de opbrengst, het verschil tussen de omslagrente die we rekenen versus de leenrente die nu negatief is, want dan zou het dividend eigenlijk hoger moeten zijn wat in dit fonds terechtkomt. Daar even graag uw antwoord op. En mogelijk dat ik u zo meteen nog extra interpreteer, interpelleer, vanwege de gebrekkigheid in de eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Kooy, en dat begrijpen we uiteraard. Blij dat u nu wel verbinding heeft. Gaan we ten slotte over naar de heer Braam van Beter Voor Rijswijk.

De heer Braam (BVR): Allereerst bedankt voor het grotendeels beantwoorden van mijn vragen in de eerste termijn. Ik heb nog een paar risico’s neergelegd. Ik had niet het idee dat daar echt een serieus antwoord uit kwam. Het zijn natuurlijk een aantal zaken waar we nog last van zouden kunnen hebben. De investeringen die Stedin ook doet in onder andere diverse warmteleidingen om dus restwarmte van een bepaalde kant richting de diverse gemeentes te krijgen. Maar ook een hele onzekere factor blijft natuurlijk gewoon het Rijk. In hoeverre kan je zekerheden inbouwen dat het Rijk ook stevig blijft investeren zodat we ongeveer gelijk opgaan, en niet dat straks op een gegeven moment wat anderen ook al hebben aangegeven de tarieven met een vreselijke vaart omhooggaan zodat de bewoners straks hun rekeningen, hun energierekening niet meer kunnen betalen. Aanstaande donderdag zullen we het er zeker ook nog over hebben, maar wat onze partij in ieder geval absoluut niet wil zien is dat dit geld gebruikt gaat worden voor windmolens, want dat is natuurlijk toch een energiebron waarvan we weten dat er eigenlijk alleen maar geld ingaat om ze te plaatsen en dat de energie die eruit komt niet in verhouding staat tot de kosten om dus die worstenmalers uiteindelijk te plaatsen in de regio. Dus, maar daar zullen we het donderdag zeker ook nog even over hebben.

Dat was het wat ons betreft in tweede termijn en ja, het zal ongetwijfeld ook nog wel even een bespreekstukje denk ik worden voor de raad. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Braam. Gaan we over naar de tweede termijn van de beantwoording. Wethouder Keus. Wethouder Keus: En ik zal ook omwille van de tijd gewoon even bij de vragen houden, geen beschouwingen. Even kijken. Ik had een vraag van de fractie van Wij. Ik ga even in willekeurige volgorde. En dat is ja, wat als wij nou niet meedoen? Ja dat is eigenlijk een hele theoretische vraag. Het ziet ernaar uit dat eigenlijk het minimumbedrag van 180 miljoen al zo goed als gehaald is. Dus die investeringen gaan gedaan worden. Dus daar, in dat opzicht zal Rijswijk niet een beslissende rol daarin gaan spelen. Maar zoals het ook in het raadsvoorstel beargumenteerd is, is het heel rationeel en verstandig om hier wel aan mee te gaan doen. Dus, daar antwoord, dat is het antwoord op uw vraag. Kijk en als het gaat over de tarieven, kijk wij, ik heb het net ook al gezegd hè, dat is een uitwi… Aan de ene kant wordt er dus kapitaal gevraagd wat dus wordt ingelegd en daar komt ook meer invloed vanuit de aandeelhouders voor terug, bijvoorbeeld dus ook op die, dat meer meerjarig strategische plannen op van het bedrijf. En ook als aandeelhouder kan je ook invloed uitoefenen op de tariefontwikkeling natuurlijk.

Je bent natuurlijk afhankelijk van nog veel meer, van nog veel meer omstandigheden, maar je kan weldegelijk ook je invloed uitoefenen op het beheersbaar in ieder geval het niet te veel laten stijgen van de tarieven dus ook op die manier kan je als aandeelhouder invloed uitoefenen. En ik wil toch nog wel één keer benadrukken dat wanneer … Ik zie een interruptie. De heer Karremans (Wij): Ik wilde eigenlijk nog reageren op wat wethouder Keus voor antwoord gaf op mijn vraag. Ik bedoel namelijk wethouder Keus nog aan is een theoretische vraag. En zo bedoel ik het ook. Dus wat als het theoretisch niet lukt om het kapitaal te vinden. Wat is dan de consequentie? Gaat Stedin dan naar de markt en wat is daar dan het nadeel van? Dus … Wethouder Keus: Ja, een goede vraag. Er wordt om 200 miljoen gevraagd met een ondergrens van 180. Als dat niet gehaald zou worden, ja dan is daar … Dan zal de positie van Stedin qua de kredietwaardigheid verslechten. Dat betekent dus dat zij inderdaad financiering, want dat moeten ze sowieso doen, vreemd vermogen moeten gaan ophalen. Maar ja, dat zullen ze tegen minder gunstige voorwaarden dan kunnen doen. En dat betekent, en dat is eigenlijk … Het antwoord wat ik net ook wilde geven toen u die interruptie deed, dus dank daarvoor, dus dat betekent dus dat je tegen minder gunstige voorwaarden geld kan lenen en dus duurder bent.

Ja en die, dat zal uiteindelijk ook doorberekend uiteindelijk gaan worden in de tarieven. Dus, en Stedin zal daarvoor kiezen om een

aantal investeringen om dat uit te gaan stellen. Dus dat betekent ook dat de snelheid en het ambitieniveau wat was, met de energietransitie voor ogen hebben, dat die behoorlijk onder druk natuurlijk komen te staan. Dus er zullen een hoop investeringen worden uitgesteld. Dus het wordt even, het is een theoretische discussie maar het is dan aannemelijk dat het duurder wordt en dat die minder snel uitgerold kan worden. Dus dat zouden de consequenties daarvan zijn. Dat is ook het antwoord op de vraag over de tarieven, dus de tarieven en ik wil daar niet teveel de techniek ingaan, maar is van meerdere factoren afhankelijk. Maar aandeelhouders hebben ook een belang bij die, ook het laag mogelijk houden van dat tarief van dat wij ook met zijn allen als gemeenten en andere overheden willen dat die energietransitie ook betaalbaar is. Dus daar zal ook vanuit aandeelhouders daar op bestuurd gaan worden. Maar nogmaals dus inderdaad een slechtere credit rating betekent tegen minder gunstige voorwaarden geld aantrekken en hoogstwaarschijnlijk daarom dus ook duurder zijn. Dan kom ik bij de vragen van de Partij van de Arbeid, en dat is eigenlijk ook een wat als-vraag hè, van zou u dit ook als het niet vanuit het Groeifonds, zou u dit dan voorleggen. Ja, dan blijven nog steeds dezelfde argumenten denk ik overeind. Dus dat zeker.

Het zal wel natuurlijk wat invloed hebben op een aantal kerngetallen andere kant, u brengt geld in en u krijgt er aandelen voor terug die een bepaalde waarde vertegenwoordigen. Dus in zoverre is het een balans, is het eigenlijk een balanskwestie. Wat u wel, en dat is wel even goed inderdaad om te zeggen, want u geeft aan: waarom zou je inderdaad nu geen lening aantrekken om dit te financieren omdat die rente zo laag … Kijk wij werken … Als gemeente wij doen eigenlijk zelden, behalve voor RijswijkBuiten dat wij echt wel een projectfinanciering aantrekken en daar ook de rente daarvoor één op één doorberekenen. Dus wij werken met de omslagrente zoals u ziet, en dat is eigenlijk de totaalfinanciering. Dus wij hebben, wij trekken financiering aan en daarvoor, daarmee doen wij investeringen en wij hebben ook geld op … De heer Kooy (PvdA, ter interruptie): Wethouder, ik heb niet aangegeven dat we er geld voor zouden lenen. Ik heb gezegd eerder van, oké, kunt u dan het verschil uitleggen want volgens mij hebben we nog liquide middelen genoeg. Als wij die op een bank hebben staan of bij de Nederlandse Gemeenten moeten we daar zelfs een soort boeterente over betalen. Die boeterente plus het rendement zou dan de opbrengst zijn waar we rekening mee moeten houden als opbrengsten. Waarom houdt u dan de andere percentage aan die u ervan afhaalt? Dat was meer de achtergrond van mijn vraag.

Voorzitter. Wethouder Keus: Ja. Nee, die omslagrente dat is het gemiddelde eigenlijk van geld wat je krijgt omdat het op de bank staat, dus de vergoeding of niet hè, dus het betalen juist van dat je geld op de bank hebt staan. En alle, eigenlijk heel je leningportefeuille, dus de totaalfinanciering die je hebt en alle rente die je daarover verschuldigd bent. Daar zit een gemiddelde in, en omdat die rente, omdat we vorig jaar een behoorlijke lening hebben kunnen aantrekken met negatieve rente, dus waar we nog zelfs geld op krijgen voor een langere periode, daar is die omslagrente dus heel laag. Dat is dus 1 procent. En daarmee, dat is eigenlijk de gangbare werkwijze waarbij we ook werken volgens de richtlijn van het BBV. Dus dat is eigenlijk een gemiddelde tussen het ge… de rente die in rekening wordt gebracht als ook de rente die je ontvangt en dat is daar een gemiddelde van, en dat is 1 procent. Dus zo, en dat verwerk je dus op deze manier in al je activa als het ware. Dus dat is de techniek daarachter. Ik hoop dat het zo duidelijk voor u is. Want u had nog een vraag over de verhandelbaarheid van de preferente aandelen. Wat belangrijk daarbij is om te zeggen dat Stedin, dat staat ook wel in de stukken, is ook in gesprek met andere gemeenten die in het verzorgingsgebied van Stedin zit.

Zoals u wellicht weet zijn nog 91 gemeenten het verzorgingsgebied van Stedin, zijn er 44 aandeelhouders. Dus voor de lange termijn-financieringsbehoefte zijn er, lopen daar, wordt er ook onderzocht om te kijken of andere gemeenten ook aandeelhouder kunnen worden. Maar om echt cumulatief preferente aandelen te kunnen krijgen is voorwaardelijk dat je ook gewone

aandelen hebt. Dus het is alleen verhandelbaar even tussen aanhalingstekens met aandeelhouders die ook normale aandelen in het bezit hebben. Even kijken. Volgens mij heb ik dan zo de vragen van de Partij van de Arbeid. Vraag, één vraag, dat is toch even een herhaling van bevestiging voor de fractie van de VVD dat inderdaad dat voorstel is vanuit college aan de raad om het dividend wat verkregen wordt vanuit deze aandelen om die terug te laten vloeien naar het Groeifonds. En dan had ik nog een aantal vragen van de fractie van Beter Voor Rijswijk. Excuus dat ik die niet in de eerste termijn, maar ik werd te kennen gegeven dat ik tot afronding moest komen. Ik kom nu alsnog op de vraag. U heeft het over WarmtelinQ. U noemt een aantal zaken waar we het donderdag ongetwijfeld inderdaad ook nog over gaan hebben. Maar ik begrijp uw verhaal op zichzelf dat investeren nu in Stedin ook gelet op het dividend wat daarmee verkregen kan worden dat dat op zichzelf gewoon een goede investering is, maar dat dat ook in samenhang moet worden bekeken met een aantal ontwikkelingen op andere gebieden. Maar ook Stedin die zich actief bezighoudt ook bijvoorbeeld met investeringen in warmte en de onzekerheid die daarmee gepaard gaan. Dat is een terechte opmerking van de heer Braam.

Stedin houdt zich, heeft een aantal wettelijke taken, dus het gereguleerde deel, en een aantal niet-wettelijke taken, het niet gereguleerde deel, waaronder dus ook warmteactiviteiten zitten en die op zichzelf meer risicodragend zijn. Ook daarvoor geldt dat er voor investeringen daar in dat het voor aandeelhouders nu meer te zeggen hebben over grote investeringen in dat niet-gereguleerde deel, en daar ook over geïnformeerd moeten worden. En als aandeelhouder, of een investering nou in een bepaalde gemeente plaatsvindt, maar als aandeelhouders als totaal hebben we belang erbij dat er alleen investeringen worden gedaan waar een heldere, duidelijke business case aan ten grondslag ligt en waar de risico’s zo klein mogelijk worden gemaakt, in ieder geval beheersbaar. Maar het is een terecht punt omdat heel die warmtetransitie daar nog heel veel onzekerheden aan zitten. U refereert specifiek naar WarmtelinQ en daar gaan we het de komende tijd nog veel over hebben. Want WarmtelinQ, project van de Gasunie en het Havenbedrijf, wil in het najaar ook echt een final, of een investment decision gaan nemen over dit project en is alles aan gelegen om zo veel mogelijk toezeggingen te krijgen dat er ook warmte uiteindelijk wordt afgenomen. We zijn, krijgen steeds een beter beeld over hoe die business case eruit komt te zien.

Maar ook dat er een naam, omdat er ook nog wel altijd wel een soort van onrendabele top ook in zou zitten. Dat betekent niet automatisch dat je iets niet moet doen, maar het betekent wel dat je daar ook een politieke discussie over moet gaan hebben, en die gaat echt nog ook plaatsvinden. Dus het is … Als u waarschuwt voor joh, wees niet, college en andere raadsleden, wees niet te, hoe moet je dat zeggen, zorgeloos om het zo maar te zeggen, om die investering te doen in die energietransitie want dit, dan ben ik het met de heer Braam eens dat we daar wel elk project weer op zichzelf moeten beoordelen op de eigen merites maar ook kritisch moeten kijken: hoe zit dit nou financieel in elkaar. Niet alleen voor natuurlijk voor de financiële positie van de gemeente maar wat, waar, wat betekent dit ook gewoon voor de burgers en hun portemonnee. Dus dat is zeker een terechte opmerking. We gaan het ook dit jaar nog veelvoudig ook over hebben. Nou ja, u had het ook over welke invloed als je kijkt naar het Rijk is een onzekere factor, wat willen ze nou precies? Dat ben ik ook met u eens. Er wordt vanuit Stedin en vanuit eigenlijk de overkoepelende partij van de netbeheerders ook goed gelobbyd richting het ministerie en ACM om duidelijkheid te krijgen en ook wat lucht te krijgen ten aanzien van de tarieven en die ontwikkeling daarvan.

Dus dat is een manier om daar wat meer zekerheid in te krijgen. En u had het ook nog over de windmolens, maar die wil ik graag bewaren voor de discussie aanstaande donderdag. Dus ik kan daar alleen in zijn algemeenheid zeggen dat met dit besluit en de statutenwijziging die daardoor plaatsvindt dat we als aandeelhouder veel meer invloed gaan krijgen op de investeringen ook en de richting en de strategie van het bedrijf. Punt. Voorzitter. De voorzitter: Dank u wel wethouder Keus. Kijk ik heel even digitaal het Forum langs of dit als akkoordstuk naar de raad kan. Ik zie niet …

De heer Braam (BVR): Een bespreekstuk graag. Mevrouw Kames (RB): Bespreekstuk. De voorzitter: Dan, prima. Dan nemen we het mee als bespreekstuk naar de raad.

10. Raadsvoorstel Plan van nieuwe scholen basisonderwijs voor de periode 2022-2025 (21-037) De voorzitter: Gaan we over naar het volgende agendapunt, agendapunt 10: Raadsvoorstel Plan van nieuwe scholen basisonderwijs voor de periode 2022 tot 25. Verzoek weer uw handjes omhoog te steken als u daar het woord over wil voeren. Mevrouw Kames (RB): Wat betreft het raadsvoorstel islamitische school in de Ministerbuurt wil ik eigenlijk het college complimenteren dat we dus een goed onderzoek hebben gehouden waaruit blijkt dat er dus binnen een straal van vijf kilometer in de Terwestenschool in Den Haag een islamitische school is en die ook nog leerlingen erbij kan hebben, en dat het daardoor dus niet nodig is om een school te gaan bouwen in de Ministerbuurt. Dat wilde ik even zeggen. Mevrouw Jansen (Wij): Ja, de fractie van Wij. kan akkoord gaan met dit raadsvoorstel. Maar we hebben nog wel een paar vragen ter verduidelijking.

Hebben wij het goed begrepen dat er onvoldoende potentiële leerlingen zijn om de school te stichten? En hoe verhoudt zich dat dan nog tot de reeds bestaande uitstroom van leerlingen uit Rijswijk naar onze omringende gemeenten? En blijft in het huidige plan, als we dus dat zeg maar niet opnieuw vaststellen, voldoende ruimte indien nodig om voldoende onderwijsplekken te creëren? De heer Loof (VVD): Ik heb eigenlijk een korte vraag aan de wethouder en dat is: zijn er paralellen te trekken met de situatie die zich in het Westland al een paar jaar afspeelt? Daar is lange tijd een wens geweest voor een islamitische school, daar heeft de gemeenteraad een paar keer nee tegen gezegd en is uiteindelijk alsnog gedwongen na administratief beroep en hoger beroep bij de Raad van State dat die school er toch moet komen. Mijn vraag is dus eigenlijk: is er een zou wel willen zeggen risico dat zoiets als dit hier zich ook zal afspelen in Rijswijk of acht de wethouder dat onwaarschijnlijk? Dat was mijn vraag. Mevrouw Van Amerongen (GBR): Ik ga het kort houden. Het is een duidelijk voorstel voor ons GBR. Er is een gedegen onderzoek gedaan en volgens dat onderzoek voldoet de optie van een islamitische basisschool niet aan de normen en wordt deze daarom niet opgenomen in het plan voor nieuwe scholen. Dus gedegen onderzoek, het is duidelijk, en GBR staat positief tegenover dit raadsvoorstel.

Mevrouw Kistemaker (GL): Ja, GroenLinks vindt het idee van aparte scholen voor christelijke, katholieke, islamitische kinderen achterhaald en ziet liever dat kinderen uit verschillende achtergronden samen leren en ontwikkelen. Maar goed, zo lang artikel 23 in deze vorm bestaat, staat natuurlijk eenieder vrij om een aanvraag te doen en die ligt hier dan ook voor. De redenen die genoemd worden in het raadsvoorstel die kunnen wij wel goed volgen. Wij hebben nog wel een paar vragen aan de wethouder. Is de wethouder in contact met de gemeente Delft hierover? Er wordt daar gesproken over de mogelijkheid om de islamitische school in de megaschool in Tanthof te huisvesten. Dat zou wel betekenen dat het niet heel aannemelijk is dat leerlingen uit Sion, Vrijenban en Pasgeld naar de school in Delft gaan en dat zou dat argument wellicht teniet doen. En net als de

heer Loof ook aangaf zijn wij ook benieuwd naar hoe de wethouder het risico inschat van een situatie zoals in het Westland en ook zeer recentelijk in Delft ook speelt. De voorzitter: Gaan we over naar de Partij van de Arbeid en dan stel ik u gelijk voor aan mevrouw Maliepaard, zij is de nieuwe fractie-assistent van de Partij van de Arbeid. Mevrouw Maliepaard, u heeft het woord. Mevrouw Maliepaard (PvdA): Ja, een duidelijk onderzoek ligt hieraan ten grondslag. Toch nog twee kleine vragen. In het advies staat dat er vanuit de gemeente Rijswijk vier islamitische basisscholen worden bezocht door 57 leerlingen. Om welke vier basisscholen gaat het precies? En daarnaast gaan er 57 leerlingen naar een school in Den Haag, islamitische basisschool. En uit het advies blijkt ook dat tenminste 51 leerlingen uit gemeente Rijswijk naar de nieuwe school in Delft zullen gaan. Zit er geen overlap in leerlingen die al naar een islamitische basisschool in Den Haag gaan? En dat waren onze vragen. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Maliepaard, en gefeliciteerd met uw eerste inbreng bij de gemeenteraad van Rijswijk. Gaan we over naar de fractie van het CDA, mevrouw Schröter. Mevrouw Schröter-Haas (CDA): Het CDA kan zich vinden in het voorliggende raadsvoorstel. De prognose laat zien dat er onvoldoende potentieel is op dit moment om aan de leerlingvereisten te voldoen.

En met de islamitische scholen in Den Haag en de islamitische school die in Delft gevestigd zal worden zien wij dat er inderdaad nu geen noodzaak om in Rijswijk ook een islamitische school te huisvesten. Wij hebben verder geen vragen. Mevrouw De Man (OR): Ja, het is een hele heldere conclusie en daar zijn we ook tevreden over. We kunnen ons helemaal vinden in het raadsvoorstel en we hebben verder ook geen aanvullende vragen. De heer Van den Berg (BVR): Hè jammer, ik dacht lest best. Word ik weer afgetroefd, nou ja. Voorzitter, Beter Voor Rijswijk volgt hier in de opvatting van … De voorzitter: En ook mijnheer Van den Berg valt weg. Ik weet niet wat er is met de verbinding vanavond, maar het gaat nog niet zo goed. Gaan we eerst even over naar mevrouw Koopmans en dan mag mijnheer Van den Berg daarna toch als laatste het woord voeren. Mevrouw Koopmans. Mevrouw Koopman (D66): Ja heel kort, wij kunnen ons vinden in dit raadsvoorstel. Ik had een aantal vragen en die zijn door anderen gesteld dus ik laat het hierbij. De voorzitter: Dat is heel fijn. Mijnheer Van den Berg, bent u inmiddels al … Nee, ik weet niet of iemand anders van Beter Voor Rijswijk het woord over wil voeren. Anders dan slaan we de eerste termijn over. Dat is niet het geval, gaan we over naar de eerste termijn-beantwoording, wethouder Besteman. De heer Kruger (BVR): Wij blijven bij de eerste termijn.