Jaarstukken 2023

JAARSTUKKEN GEMEENTE RIJSWIJK

2023

1

Leeswijzer Voor u liggen de jaarstukken 2023 van de gemeente Rijswijk. Hiermee legt het college van burgemeester en wethouders verantwoording af aan de gemeenteraad over het gevoerde beleid, de geleverde prestaties en de besteding van middelen in 2023. Dit gebeurt via de programmabegroting 2023-2026 die kaderstellend is geweest voor de activiteiten van het college. De wet schrijft voor dat de opbouw van de jaarstukken analoog moet zijn aan de programmabegroting. Dit komt de vergelijkbaarheid tussen beide documenten ten goede. Leeswijzer Inleiding De jaarstukken starten met een inleiding, waarin kort en bondig wordt ingegaan op de belangrijkste inhoudelijke en financiële ontwikkelingen in 2023 en bevat ook de rekening in één oogopslag. Jaarverslag Programma's Hierin staat de verantwoording van: • Alle programma's; • Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien; • Overhead. De verantwoording voor de programma’s gebeurt met de volgende vragen: • Wat wilden we bereiken? • Wat hebben we er voor gedaan? • Wat heeft het gekost? Elk programma kent doelstellingen, indicatoren en onderliggende beleidsproducten. Paragrafen In dit onderdeel worden onderwerpen behandeld die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. Jaarrekening Hierin staat de financiële verantwoording over 2023 met een balans en een toelichting daarop.

De jaarrekening is onderworpen aan de accountantscontrole en leidt tot een controleverklaring van de onafhankelijke accountant met een oordeel over de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening. De jaarrekening bevat ook: • Single Information Single Audit; • Overzicht taakveld. Verplichte indicatoren volgens het Besluit begroting en verantwoording Op grond van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn gemeenten gehouden in de programma’s in de begroting en in de programmaverantwoording in het jaarverslag de beoogde en gerealiseerde maatschappelijke effecten van de verschillende programma’s toe te lichten via zogenaamde beleidsindicatoren. Deze indicatoren dragen bij aan het beleidsmatiger maken van begroting en jaarverslag. Raadsleden kunnen zich zo op de belangrijke momenten in een beleidscyclus een beeld vormen over de behaalde en te behalen beleidsresultaten. Omdat het wenselijk is de resultaten van gemeenten onderling te kunnen vergelijken, is in de Regeling

2

beleidsindicatoren gemeenten een uniforme lijst van beleidsindicatoren vastgesteld. De cijfers worden gegeven “waarstaatjegemeente.nl”. Echter deze site is niet altijd actueel omdat de informatie uit veel verschillende bronnen afkomstig is. Om deze reden zullen er veel indicatoren in de programma’s niet ingevuld zijn.

3

Inleiding Financieel beeld jaarrekening Het financieel resultaat van Rijswijk over 2023 is bijna € 11 mln. negatief. Dit is iets minder negatief dan eerder verwacht, bij de 2e Halfjaarrapportage werd een negatief saldo van € 13 mln. voorzien. De belangrijkste oorzaken van het negatieve resultaat over 2023 zijn de stijgende uitgaven als gevolg van de groeiende stad. In 2023 betrof het vooral extra uitgaven in het programma sociaal domein. Financiële gezondheid De financiële gezondheid van de gemeente is robuust, maar de algemene reserve krijgt een tik. Het resultaat over 2023 bedraagt € 10,8 mln. negatief. Dit zal in 2024 ten laste van de algemene reserve worden gebracht, die daardoor op € 10 mln uitkomt. De financiële gezondheid is kwetsbaar: de solvabiliteit daalt tot net onder de 20% en de weerstandsratio zakt naar (net) voldoende, in de voorgaande jaren was deze steeds uitstekend. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is dit verder uitgewerkt. Deze ontwikkelingen onderstrepen het belang van een weerbare en wendbare financiële huishouding. In de jaarstukken wordt ook teruggeblikt op de inhoudelijke resultaten die in 2023 behaald zijn. En dat zijn er veel, zo blijkt ook uit de rekening-in-één-oogopslag hierna. Hierin is een mooie balans te zien tussen resultaten voor de korte termijn en werken aan doelstellingen op de langere termijn.

De dienstverlening is verbeterd en via het participatieplatform samen.rijswijk.nl betrekken we al meer dan 2.000 inwoners vroegtijdig bij de plannen voor de stad. De Rijswijkse pandbrigade is ingevoerd en er is een meldpunt opgezet. Er zijn goede resultaten geboekt bij de verkeersveiligheid rond scholen en er is een strategie bedacht om ook in 2030 te kunnen voldoen aan de stijgende vraag naar laadpalen. Er wordt gewerkt aan een compacter winkelgebied Bogaard Stadscentrum en Oud Rijswijk wordt nadrukkelijker onder de aandacht gebracht. Het nieuwe sportpark Elsenburg is geopend met maar liefst vier olympische sporten. De inzet op het begeleiden van inwoners naar werk heeft mooie resultaten opgeleverd. De Flexwoonlocatie Hof van Elsenburg is in gebruik genomen door 125 spoedzoekers en 125 statushouders. En op het gebied van speelvriendelijkheid gooide Rijswijk hoge ogen in 2023. Gezonde groei Rijswijk groeit. Het aantal inwoners steeg in acht jaar tijd van 49.000 in 2016 naar 59.000 in 2023. De groei gaat na 2023 door, in Rijswijk Buiten en in de binnenstedelijke gebiedsontwikkelingen. Naast de groei van de stad vragen ook andere opgaven om inzet. Denk aan de energietransitie, de veranderende sociale dynamiek in de samenleving en ondermijning door het verweven raken van bovenwereld en onderwereld. De groeiende stad leidt tot groeiende uitgaven.

Aan de inkomstenkant is die groei niet vanzelfsprekend, in 2023 is er geen duidelijkheid gekomen over grote vraagstukken die in het gemeentefonds spelen. De marges om nieuwe tegenvallers op te vangen zonder dat het gevolgen heeft zijn beperkt. Ondanks de uitdagende financiële omstandigheden en het tegenvallende financiële resultaat over 2023 werken we gestaag verder aan de Gezonde Groei van Rijswijk.

4

5

6

LEESWIJZER. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 INLEIDING. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 REKENING IN ÉÉN OOGOPSLAG. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5

Programma's Algemeen Bestuur en Organisatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Openbare Orde en Veiligheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Verkeer en Vervoer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 Economie en Werken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 Onderwijs . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 Sport, Cultuur en Recreatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 Sociaal Domein . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 Wonen en Leven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 Toelichting Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 Overhead . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90

Paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 Onderhoud kapitaalgoederen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 Bedrijfsvoering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .103 Verbonden Partijen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .118 Grondbeleid. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .129 Lokale Heffingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .132 Financiering. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .138 RijswijkBuiten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .143 Subsidies . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .147

Jaarrekening Balans . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .151 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .153 Grondslagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .155 Toelichting op de balans . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .164 Overzicht van de incidentele baten en lasten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .187 Toelichting op het overzicht van incidentele baten en lasten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .189 Rechtmatigheidsverantwoording . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .192 Single Information Single Audit (SiSa) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

.196 Overzicht taakvelden. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .207 Wet Normering Topinkomens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .209

7

Inhoudsopgave

Aangenomen amendementen 2023. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .210

8

Programma's

9

Algemeen Bestuur en Organisatie Wat wilden we bereiken? Visie op het programma 1. We stimuleren dat mensen zelf verantwoordelijkheid nemen en we faciliteren eigen initiatieven van inwoners en ondernemers zo goed mogelijk. Bij maatschappelijke opgaven denken we van tevoren na over hoe we inwoners betrekken en welke rol en bevoegdheden zij hebben. We geven bij elk project heel duidelijk aan of en hoeveel samenwerkingsruimte er is. 2. In onze communicatie is participatie met inwoners en ondernemers het vertrekpunt. We communiceren daarom niet alleen voorafgaand of na projecten, maar juist ook tijdens de uitvoeringsfase. We blijven daarbij gebruikmaken van traditionele media als de website en huisaan-huisbladen. Maar ook leggen we meer nadruk op de inzet van social media als Facebook, WhatsApp, YouTube en Instagram. Hierbij is webcare onmisbaar. Daarnaast zetten we andere communicatiemethoden in, zoals online communities en peilingen. We willen voor iedereen goed benaderbaar zijn, om actief te kunnen samenwerken met Rijswijkers en partners in Rijswijk. We geven hier actief invulling aan door het wijkwethouderschap en de werkbezoeken. 3. De gemeente Rijswijk is een toegankelijke en dienstverlenende organisatie die de wensen en behoeften van al haar inwoners, bedrijven en instellingen centraal stelt. We sluiten als gemeente tijdig aan op de snel veranderende omgeving.

Daarnaast streven we naar servicegerichte dienstverlening: digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet. Doelstellingen • • • • • • • • •

Samenwerken vanuit eigen kracht; consequent zijn in communicatie; kwalitatief goede dienstverlening; we verbeteren onze dienstverlening en maken het daardoor met onze dienstverlening gemakkelijk voor de inwoners, bedrijven en instellingen; we stellen inwoners, bedrijven en instellingen centraal in onze processen en werken op een effectieve, efficiënte en transparante wijze; we komen onze afspraken na en informeren de inwoners, bedrijven en instellingen op een begrijpelijke wijze tijdig en volledig; we bieden waar nodig dienstverlening op "maat" aan inwoners, bedrijven en instellingen; we streven naar eenzelfde kwaliteitsniveau/serviceniveau onafhankelijk van het door de bezoeker gekozen dienstverleningskanaal (digitaal, telefoon, balie, e-mail, social media of post); de bezoeker kan kiezen van welk dienstverleningskanaal hij/zij gebruik wil maken en waar mogelijk sturen we om van het meest effectieve en meest efficiënte dienstverleningskanaal gebruik te maken.

Wat hebben we er voor gedaan? Participatie en communicatie De inwoner (of ondernemer of andere belanghebbende) staat centraal in het communicatiebeleid, dat betekent dat we vooraf in kaart brengen aan wie we welke boodschap willen of moeten overbrengen of wie we waarbij willen betrekken en hoe we die doelgroep dan het best kunnen bereiken. Ook in de Participatieverordening en het daaruit voortvloeiende participatiebeleid staat de inwoner centraal. Participatie In 2023 hebben we gewerkt aan de Handleiding Participatie die initiatiefnemers handvatten biedt om de omgeving bij hun plannen te betrekken. Deze handleiding komt na vaststelling door het college beschikbaar voor grote en kleine initiatiefnemers. Zo kunnen zij in één oogopslag zien welke stappen zij moeten of kunnen nemen.

Algemeen Bestuur en Organisatie 10

Het platform Samen.Rijswijk.nl heeft inmiddels bijna 2.000 geregistreerde deelnemers. De verdere doorontwikkeling van dit participatieplatform - met bijvoorbeeld een initiatievenloket - krijgt verder vorm met het nieuwe participatiebeleid. Daarnaast hebben we in 2023 eerste verkenningen gedaan naar hoe we het amendement De jeugd in Rijswijk een stem in Rijswijk kunnen uitvoeren. Communicatie Direct Duidelijk In 2023 zijn we doorgegaan met trainingen voor het schrijven van duidelijke brieven. De Meeleesgroep heeft een aantal standaardbrieven tegen het licht gehouden, waarna deze zijn aangepast. Om informatie op een zo toegankelijk mogelijke manier te presenteren, hebben we infographics, ondersteunende video's of animaties ingezet. Dit hebben we gedaan bij o.a. de verkiezingen, de begroting en de Omgevingswet. Relatiemanagement In 2023 hebben we een aantal events (mede) georganiseerd om onze relaties met mede-overheden, bedrijfsleven, kennisinstellingen en andere (maatschappelijke) partners te versterken. Voorbeelden zijn: de lunchlezing van de Vrede van Rijswijk, het 70 jarig jubileum van het IPP Haaglanden en natuurlijk de officiële opening van het Huis van de stad. Maar ook het ambtsbezoek van de Commissaris van de Koning en de aanwezigheid van ons college bij Prinsjesdag in Den Haag zijn vermeldenswaardig.

Werkbezoeken Het college heeft een deel van haar vergaderingen op locaties in de stad of in de regio gehouden of gecombineerd met aansluitende werkbezoeken. Ook de individuele collegeleden zijn regelmatig op locatiebezoek geweest. De burgemeester heeft in haar eerste jaar een groot aantal kennismakingsbezoeken in Rijswijk afgelegd. Bereikbaarheidsinformatie Het was ons uitgangspunt om inwoners tijdig te informeren over wegwerkzaamheden, afsluitingen en andere aanleidingen die tot verkeersomleidingen of overlast kunnen leiden. Dit ging niet altijd goed, met name als het werkzaamheden van derden betrof. Zo zorgde de gedeeltelijke afsluiting van de Prinses Beatrixlaan voor de aanleg van WarmtelinQ tot een klein verkeersinfarct. Daarom zijn met WarmtelinQ betere afspraken gemaakt over de communicatie. Pers en media Net als in het voorgaande jaar hebben we in 2023 (concept)besluiten van het college met collegeflitsen en persberichten naar de media gecommuniceerd. Via de newsroom hebben we signalen uit de samenleving binnengehaald. Hier hebben we op gereageerd of meegenomen in onze communicatieaanpak. Publieke Dienstverlening Vanaf november 2023 ontvangen we de inwoners van Rijswijk in het Huis van de stad. Wie langskomt helpen we graag aan het gemeentelijk loket, met en zonder afspraak.

Bij binnenkomst wordt elke bezoeker op ons burgerplein verwelkomd met een warm welkom door onze gastheren en -vrouwen. De publieksbalies zijn in het hart van het gebouw (het atrium) en zijn voor iedereen toegankelijk. In 2023 hebben wij in totaal ruim 27.000 bezoekers mogen ontvangen aan de gemeentelijke balies. Dit waren er ongeveer 2.000 minder dan in 2022.

Algemeen Bestuur en Organisatie 11

Om nieuwe inwoners van de gemeente Rijswijk welkom te heten, zijn we in 2023 begonnen met het uitdelen van een “Welkom in Rijswijk” pakket. Hier krijgen wij veel positieve reacties op. In een negental naturalisatieceremonies hebben wij nieuwe Nederlanders een warm welkom geheten. In totaal zijn er 118 personen tot Nederlander genaturaliseerd. Door het onverwacht vallen van het kabinet in juli 2023, heeft de afdeling Burgerzaken naast de geplande Provinciale Staten- en Waterschapsverkiezingen, een extra verkiezing moeten organiseren. Deze Tweede Kamer-verkiezingen zijn organisatorisch goed verlopen. Het Klant Contactcentrum heeft een nieuwe naam gekregen. Vanaf november worden telefonische vragen beantwoord door het Rijswijks Contactcentrum (RCC). Deze wijziging is naar aanleiding van de motie 'de gemeente is geen bedrijf'. Deze nieuwe naam past ook beter bij onze visie op dienstverlening. Het afgelopen jaar heeft het RCC 70.051 inkomende telefoongesprekken afgehandeld. Dit is ongeveer hetzelfde aantal als in 2022. Het RCC heeft samen met het team Belastingen een terugbel-agenda ontwikkeld. Inwoners of ondernemers kunnen daarin zelf aangeven op welk moment zij teruggebeld willen worden. In 2023 was de toegankelijkheid voor minder digitaal vaardige inwoners een belangrijk uitgangspunt. Voor deze groep is waar nodig hulp en ondersteuning geboden.

Zoals hulp bij het invullen van formulieren en hulp bij het ontwikkelen van digitale vaardigheden. Dit was in samenwerking met o.a. Welzijn Rijswijk en het Informatiepunt Digitale Overheid (onderdeel bibliotheek). Ook heeft onze nieuwe Sociaal raadsvrouw inwoners ondersteund met onafhankelijk advies voor vragen over wetten en regels. Naast de hierboven genoemde activiteiten hebben we verder uitvoering gegeven aan de in 2022 vastgestelde strategie Publieke dienstverlening. Dit loopt via een tweetal uitvoeringsplannen: Uitvoeringsplan Dienstverlening DNA en Uitvoeringsplan Digitalisering dienstverlening & informatievoorziening. Deze lopen allebei tot 2027. Het uitvoeringsplan Dienstverlening DNA Het uitvoeringsplan Dienstverlening DNA legt de nadruk op bereikbaarheid, kwaliteitsmanagement, gedrag & cultuur. Bereikbaarheid In 2023 hebben we verder uitvoering gegeven aan het plan van aanpak telefonische bereikbaarheid (opgesteld in 2022). In dit plan zijn een vijftal resultaten gedefinieerd: • Afspraken maken over bereikbaarheid vak afdelingen; • visie op bereikbaarheid; • implementeren van een nieuw contact systeem; • behalen service normen; • continue verbeteren. De eerste drie resultaatdoelstellingen zijn inmiddels afgerond. In 2023 zijn we gestart met het ontwikkelen van een dashboard om meer data te genereren voor het halen van de in- en extern gestelde service normen.

Deze service normen kunnen we zo kwantitatief en kwalitatief beter meten en op basis daarvan kunnen we onze dienstverlening verbeteren. Om de interne bereikbaarheid te verbeteren, zijn in 2023 voorbereidingen getroffen voor een nieuwe en moderne telefooncentrale. De servicenormen voor de telefonische bereikbaarheid van het RCC voldeed in 2023 ruim aan de gestelde norm. De gemiddelde wachttijd was 1:38 minuten. Daarmee wordt de servicenorm van 2:30 minuten ruim gehaald. In 2022 was de gemiddelde wachttijd 2:21. Alleen in oktober was de wachttijd vanwege een hoog ziekteverzuim iets boven de gestelde norm.

Algemeen Bestuur en Organisatie 12

2023 Aantal calls

Januari 5.938

Februari 5.376

Maart 6.829

April 5.447

Mei 5.539

Juni 6.141

Gemiddelde wachttijd

01:57

01:47

01:46

01:36

01:29

01:17

Juli 5.439

Augustus 5.410

September 5.386

Oktober 6.498

November 7.002

December 5.046

Totaal 70.051

01:05

01:09

01:30

02:56

01:48

01:06

01:38

Kwaliteitsmanagement Eind 2023 zijn we gestart met het project Klant contact Monitor (KCM). Met KCM kunnen wij nauwkeuriger en vollediger de tevredenheid van onze inwoners en ondernemers over de geleverde diensten meten. We zijn gestart met de pilot gemeentereizen. Een gemeentereis is de route die een inwoner/ ondernemer aflegt voordat hij of zij bij ons product of onze dienst terecht komt. Het gaat hierbij om de ervaring van de inwoner/ondernemer. Hoe ervaren zij onze dienstverlening en wat kunnen wij als gemeente eventueel verbeteren? Producten en diensten die veel worden gebruikt worden als eerste onderzocht. Gedrag & cultuur Alle medewerkers hebben een online training gastgerichtheid gevolgd. Naast deze training heeft het volledige team van Publieke Dienstverlening een workshop gastgerichtheid gevolgd. Ook andere afdelingen die veel contact met burgers en ondernemers hebben, hebben deze workshop gedaan. Het Uitvoeringsprogramma Digitalisering dienstverlening & informatievoorziening Onder dit uitvoeringsprogramma vallen de projecten Domein Zaakgericht Werken, het verder verbeteren van de digitale dienstverlening en de Berichtenbox. Met het Uitvoeringsprogramma Digitalisering dienstverlening & informatie werken we aan een informatiehuishouding die bijdraagt aan de toegankelijkheid van informatie en digitale dienstverlening die meer plaats- en tijdsonafhankelijk is.

Alle afdelingen binnen de gemeenten gaan werken met een zaaksysteem. De taak specifieke applicaties waarmee vakteams werken worden op dit zaaksysteem aangesloten, zo krijgen het team Publieke Dienstverlening en de bezoekers inzicht in de status van hun vraag. In 2023 hebben we de volgende resultaten bereikt: • In maart 2023 is de nieuwe gemeentelijke website live gegaan; • we zijn aangesloten op de landelijke Berichtenbox t.b.v. Belastingen (WOZ-aanslagen); • we zijn gestart met het digitaliseren van aanvraagformulieren. Hiermee krijgen inwoners en ondernemers een digitale ingang voor aanvragen. Van de honderd te digitaliseren formulieren, zijn twaalf formulieren inmiddels gedigitaliseerd (o.a. indienen bezwaar en energiesubsidies); • de technische verbinding tussen de e-formulieren op de gemeentelijke website en het zaaksysteem is gerealiseerd, zo kunnen digitale formulieren direct (zonder menselijke handelingen) door naar het zaaksysteem. Verder zijn er in 2023 technische verbindingen gerealiseerd tussen het zaaksysteem en de applicaties voor evenementen, wonen, bezwaar & beroep en sociale zaken, om ingediende e-formulieren direct door te kunnen sturen naar de (digitale) werkvoorraad van de vakafdeling. Ook worden zo de (technische) omstandigheden gecreëerd om de voortgang van de zaken te kunnen volgen.

Algemeen Bestuur en Organisatie 13

Wat heeft het gekost? Exploitatie (bedragen x € 1.000)

-450 1.330 903 -427 208

Gewijzigde Afwijking Realisatie raming (+ = 2023 2023 voordeel) 1.410 1.758 1.357 401 99 99 -1.410 -1.758 -1.258 500 427 427 439 -12 1 1 -427 -427 -438 -11 1.267 1.387 1.421 -34 586 746 841 95 -681 -641 -580 61 209 474 428 46

Lasten Baten

-208 2.178 2 -2.176

-209 3.465 3 -3.462

-474 3.578 3 -3.575

-428 3.439 4 -3.436

46 139 1 139

Lasten

777

729

965

964

1

-777 43

-729 46

-965 46

-964 47

1 -1

-43 6.279 1.067 -5.212

-46 7.555 589 -6.965

-46 8.636 749 -7.887

-47 8.096 945 -7.152

-1 540 195 736

Realisatie 2022

Algemeen Bestuur en Organisatie 0010 Bestuursorganen Saldo 0011 Bestuurlijke samenwerking Saldo 0030 Burgerzaken Saldo 0031 Verkiezingen / referenda Saldo 0032 Publieke dienstverlening Saldo 0060 Bestuursondersteuning raad en rekenkamerfunctie

Lasten Baten

1.292 163 -1.129 450

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Primitief 2023

Baten Saldo 5801 Mediabeleid Saldo Programmatotalen

Lasten Baten Lasten Baten

Saldo

Het verschil tussen de begroting (na wijziging) en het werkelijke saldo van baten en lasten is € 736.000 voordelig. De belangrijkste afwijkingen zijn de volgende: 0010 Bestuursorganen Lasten voordeel € 401.000 Het voordeel op dit beleidsproduct wordt veroorzaakt door een lagere dotatie aan de voorziening pensioenen wethouders. Deze lagere dotatie is het gevolg van de gestegen rente en de afkoop van een pensioenpolis en geeft een voordeel ten opzichte van de begroting van € 263.000. 0032 Publieke dienstverlening Lasten voordeel € 139.000 Op het uitvoeringsbudget van het project/programma digitale dienstverlening is er sprake van een lasten voordeel van circa € 139.000. Voor het realiseren van de doelstellingen binnen dit programma heeft de Raad op 20 december 2022 hiervoor een budget van € 1.018.880 euro beschikbaar gesteld (RV22-023). Op basis van een initiële planning en begroting is dit budget verdeeld over een periode van 3 jaar ('23, '24 en '25). De uitvoering van het programma is in mei 2023 van start gegaan. Uiteindelijk zijn er, t.o.v. de initiële planning en begroting, minder applicaties ontsloten en processen gedigitaliseerd in 2023, wat heeft geresulteerd in een lasten voordeel.

Algemeen Bestuur en Organisatie 14

Investeringen

Investering (bedrag x € 1.000) Vervanging mid-office publieke dienstverlening Eindtotaal

Begr.Lasten Werk.Lasten 14 14

10 10

Saldo lasten Begr.Baten Werk.Baten

Saldo baten

3 3

Algemeen Bestuur en Organisatie 15

Openbare Orde en Veiligheid Wat wilden we bereiken? Visie op het programma De visie bestaat uit het borgen en voortdurend verbeteren van Rijswijk als een prettige, leefbare en veilige gemeente om in te wonen en te werken. Aangezien veiligheid een gedeelde verantwoordelijkheid betreft die de grenzen van de openbare orde overstijgt, vraagt dit om inspanning van de gemeente, de professionele partners, én van de bewoners en bedrijven in Rijswijk. Uitgangspunten daarbij zijn een brede kijk op veiligheid met een integrale aanpak, een goede samenwerking met alle betrokken partijen op lokaal en regionaal terrein en een centrale regierol voor de gemeente in het algemeen en de burgemeester in het bijzonder. Doelstellingen De meeste thema’s die in het beleid zijn genoemd lopen ook door in 2023, mede door wettelijke taken maar ook omdat deze thema’s altijd wel een onderdeel vormen van de brede aanpak in Veiligheid. Te denken valt aan de High Impact Crimes en de regierol die de gemeente hierin heeft. Op structurele basis vindt monitoring, aan de hand van cijfers en gebeurtenissen, plaats en indien nodig wordt in samenspraak met de veiligheidspartners her-geprioriteerd binnen de vastgestelde thema’s. Het Strategisch Veiligheidsbeleid 2022-2025 gaat voort op de drie uitgangspunten van het Strategisch Veiligheidsbeleid 2017-2021 die nog steeds actueel zijn.

Deze uitgangspunten zijn de dragers voor alle activiteiten die Rijswijk onderneemt in het brede veiligheidsdomein. 1. Brede kijk op veiligheid • Veiligheid is een maatschappij brede opgave die de grenzen van de openbare orde overstijgt. Rijswijk werkt aan een integrale aanpak en integrale organisatie van veiligheidsopgaven. • Maatschappelijke ontwikkelingen kunnen om snel en flexibel handelen vragen, waardoor eerder vastgestelde prioriteiten moeten kunnen wijken. Niet het aanbod, maar de maatschappelijke vraag is leidend. Verschil mag er zijn tussen wijken, bewoners, instellingen en bedrijven. 2. Samenwerken aan veiligheid • Veiligheid is ieders verantwoordelijkheid. Bewoners, bedrijven, maatschappelijke instellingen en de overheid, iedereen is medeverantwoordelijk om Rijswijk vertrouwd en veilig te houden en draagt hieraan bij naar eigen kennis, kunde en draagkracht. • Eigen verantwoordelijkheid betekent ruimte voor eigen initiatieven. Daarbij wordt het algemeen belang altijd goed afgewogen. Uitgangspunt voor de gemeente is dat alle belanghebbenden een vergelijkbare plek en rol krijgen. • We onderkennen het belang van samenwerking om de vraagstukken en de maatschappelijke opgaven van de toekomst de baas te zijn. De gemeente Rijswijk is een toegankelijke, betrouwbare partner om mee samen te werken.

Voor de strategische partners in het veiligheidsdomein, maar net zo goed als voor de bewoners die met eigen initiatieven komen. • Als betrouwbare samenwerkingspartner geeft Rijswijk zelf het goede voorbeeld, onder meer door vergunningverlening, door toezicht te houden en regels te handhaven. Daarbij zijn handhaving en inspectie geen doel op zich, maar een middel om maatschappelijke effecten te bereiken. 3. Regie op veiligheid • De gemeente Rijswijk heeft de regierol in het veiligheidsdomein. De burgemeester coördineert vanuit haar wettelijke taken voor Openbare Orde en Veiligheid.

Openbare Orde en Veiligheid 16

• Rijswijk brengt partijen samen, faciliteert en ondersteunt samenwerking in het veiligheidsdomein. Ook als de gemeente zelf geen partner is in het samenwerkingsverband. Indicatoren Indicator Verwijzingen HALT Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstal/inbraak uit woning Vernieling en beschadiging

Begroting 2023 32 2,6 4,0 1,5 4,8

Indicator Verwijzing naar HALT

Eenheid Aantal

Bron HALT

Winkeldiefstallen

Aantal geregistreerd per 10.000 inwoners Aantal geregistreerd per 10.000 inwoners

Waarstaatjegemeente.nl

Aantal geregistreerd per 10.000 inwoners Aantal geregistreerd per 10.000 inwoners

Waarstaatjegemeente.nl

Geweldsmisdrijven

Diefstal/inbraak uit woning Vernieling en beschadiging

Waarstaatjegemeente.nl

Realisatie 2023 nnb 2,7 4,1 2,4 3,8 Bijzonderheden Meer investeren in preventie, waardoor verwijzingen kunnen afnemen

Geweldsmisdrijven worden niet dusdanig geregistreerd. Onder geweldsmisdrijven wordt verstaan; openlijk geweld, bedreiging en mishandeling.

Waarstaatjegemeente.nl

Wat hebben we er voor gedaan? In 2023 hebben we o.a. ingezet op de thema’s van de Veiligheidsagenda 2022-2025. Voor alle (geprioriteerde) veiligheidsproblemen gold een integrale aanpak waarbij we probleemgericht, informatiegestuurd en met zoveel mogelijk burgers en bedrijven hebben samengewerkt. Naast de reguliere thema’s in de Veiligheidsagenda, zoals bijvoorbeeld wijkveiligheid, woonoverlast, etc., hebben we in 2023 ook ingezet op onderstaande zaken. Zowel in de aanpak van wijkveiligheid als woonoverlast hebben we constructief samengewerkt met onze (veiligheids)partners zoals de politie, woningcorporaties en Welzijn Rijswijk. Bijzondere gebeurtenissen met een maatschappelijk impact Naast de reguliere onderwerpen vonden er in Rijswijk ook een aantal incidenten plaats. Deze gebeurtenissen hebben veel capaciteit van ons en onze samenwerkingspartners gevraagd. Zo was er een grootschalige verstoring van de openbare orde bij een Eritrees evenement in een horeca-inrichting in Rijswijk. In de aanloop naar dit evenement hebben we diverse maatregelen en voorbereidingen getroffen om het evenement en mogelijke tegengeluiden zo goed mogelijk te faciliteren, maar ook voorbereid te zijn op mogelijke wanordelijkheden. Toch werd de openbare orde verstoord en zijn er slachtoffers gevallen.

Dankzij de gedane voorbereidingen was het wel mogelijk om die maatregelen te treffen die op dat moment noodzakelijk waren om de openbare orde en veiligheid te kunnen waarborgen. Zo werd besloten om de horecainrichting voor een korte duur te sluiten en de relschoppers met de Mobiele Eenheid weg te sturen. Daardoor werd de rust en orde snel hersteld. Naar aanleiding van deze gebeurtenissen hebben we procedurele afspraken gemaakt om in de toekomst de openbare orde en veiligheid nog beter te kunnen waarborgen. Ook hebben we contact gezocht met diverse ministeries en aandacht gevraagd voor dit soort bijeenkomsten en de spanningen die zich binnen deze gemeenschap op lokaal niveau manifesteren. Kernboodschap was dat deze spanningen niet alleen lokaal opgelost kunnen worden.

Openbare Orde en Veiligheid 17

Daarnaast vonden twee gezinsdrama’s plaats waarbij twee vrouwen zijn omgebracht. Deze gebeurtenissen hadden een grote maatschappelijke impact in Rijswijk. Het deed veel met de buurtbewoners en met heel Rijswijk. Samen met de partners hebben we de nabestaanden op alle mogelijke manieren ondersteund en gezorgd voor een collectieve rouwverwerking. Cameratoezicht In juli 2023 werden er in het stationsgebied drie Mobiele Camera Units geplaatst om de openbare orde en veiligheid te handhaven. De sociale veiligheid in het Stationsgebied stond onder druk, daarom werd besloten om extra aanvullende maatregelen te treffen. In de maanden voor het cameratoezicht waren al diverse maatregelen genomen om de overlast in het Stationsgebied terug te dringen en het gevoel van veiligheid bij de ondernemers, omwonenden en andere gebruikers van het gebied te verhogen. Zo zijn we regelmatig met de ondernemers in contact geweest om hun meldingsbereidheid te verhogen en werd de samenwerking tussen de politie en partners zoals handhaving, Jongerenwerkers, Welzijn Rijswijk, de NS en scholen geïntensiveerd. De vervoers-maatschappijen hebben rondom en in het stationsgebouw zowel opvallend als onopvallend (extra) gesurveilleerd. Week van de Veiligheid Regionaal In oktober vond de Week van de Veiligheid plaats. Dit hebben we regionaal vertaald naar enkele activiteiten voor ondernemers in de regio, dus ook in Rijswijk.

Het thema was ‘Agressie & Geweld tegen ondernemers’. De campagne richtte zich primair op ondernemers en hun medewerkers. Onderwerpen die onder de aandacht zijn gebracht zijn onder meer cybercrime, het voorkomen van overvallen, het tegengaan van winkelcriminaliteit en ondermijnende criminaliteit. Om aandacht te vragen voor de gevaren van cybercriminaliteit werd een Regionaal Cybercongres in het ADO stadion georganiseerd. Lokaal De Week van de Veiligheid is op lokaal niveau verder uitgewerkt naar een ‘Veiligheidsmarkt op Wielen’. Deze 5 dagen durende veiligheidstour door Rijswijk heeft zich primair gericht op alle inwoners, met de thema’s Leefbaarheid (overlast), MijnGemeenteApp (werving voor buurtpreventieteams) en Veiligheid (ondermijnende criminaliteit, woninginbraken/donkere dagen offensief, diefstal voertuigen en cybercriminaliteit). Naast deze algemene activiteiten zoomden we met een lokale campagne in op twee specifieke doelgroepen: ouderen (Senioren en Veiligheid: de Seniorenroute) en jongeren (Jongeren en Veiligheid: voorkomen van jonge aanwas). Voor de jeugd werd een freestyle voetbal clinic georganiseerd waarbij de politie en Handhaving aanwezig waren en ook hebben meegedaan. Tijdens deze bijeenkomst hebben de burgemeester en wethouder ‘gadgets’ uitgedeeld met de boodschap, ‘ga niet voor het ‘snelle geld’.

Ook is in de Week van de Veiligheid de Seniorenroute gevolgd, en hebben we op specifieke locaties informatie over -met name- babbeltrucs en cyberveiligheid, uitgedeeld. Daarnaast hebben we een informatiebijeenkomst voor senioren georganiseerd over online veiligheid. Communicatie We hebben de landelijke en regionale communicatie ondersteund door berichten met onze regionale partners te delen. Om een zo groot mogelijk bereik te realiseren zijn alle gemeentelijke communicatiemiddelen ingezet (website, Facebook, Instagram en LinkedIn). Daarnaast hebben we een persbericht en een interview met burgemeester naar de lokale media gestuurd. De lokale communicatie was gericht op het inhoudelijk delen van informatie over de verschillende thema’s zoals tips tegen cybercriminaliteit.

Openbare Orde en Veiligheid 18

Cybersecurity en digitale criminaliteit In het eerste kwartaal van 2023 is -in samenwerking met Belangen Bedrijven Rijswijk (BBR), Redhead Technology en ExpeIT - een cybercrime seminar gehouden om ondernemers in Rijswijk mee te nemen in de wereld van phishing, randsomeware en andere online gevaren. Met behulp van praktische tips & tricks zijn de ondernemers geïnformeerd hoe ze zich tegen online gevaren kunnen wapenen. In het tweede kwartaal van 2023 hebben we binnen de gemeentelijke organisatie twee cyberaanval oefeningen georganiseerd. Dit om meer bewustzijn te creëren en ons beter voor te bereiden op een cyberaanval. Huiselijk geweld In de eerste helft van 2023 waren er in Rijswijk 290 meldingen van huiselijk geweld. Dit komt neer op minimaal één melding per dag. Omdat huiselijk geweld vaak achter de voordeur plaatsvindt, kan het zijn dat het nog vaker voorkomt. Vorig jaar overleden twee vrouwen in Rijswijk door de gevolgen van huiselijk geweld. Tijdelijke werkgroep huiselijk geweld Om dit probleem aan te pakken, hebben we de tijdelijke Werkgroep Huiselijk Geweld opgericht waaraan ook zeven raadsleden deelnemen. In september 2023 bracht de werkgroep alle partijen die zich in Rijswijk bezighouden met huiselijk geweld samen. Tijdens deze avond stond het delen van kennis en ervaringen centraal. De gemeente, Veilig Thuis, huisartsen, scholen, de politie en politiek waren aanwezig.

Ook deelde een ervaringsdeskundige openhartig haar ervaring met huiselijk geweld. Dit zorgde voor mooie gesprekken over wat er in Rijswijk op dit gebied verbeterd kan worden. Niet alleen de zorgen, maar ook de kansen werden in kaart gebracht. De praatplaat die het gesprek op gang gaat brengen De gesprekken die deze avond plaatsvonden zijn vastgelegd op een praatplaat. Deze praatplaat zal door Rijswijk ‘reizen’: van de bibliotheek en het stadhuis, tot consultatiebureau en wijkcentra. De werkgroep hoopt dat deze praatplaat mensen stimuleert om meer over het onderwerp te praten en tot actie over te gaan. Tijdens de bijeenkomst werd het namelijk erg duidelijk dat het belangrijk is om met elkaar in gesprek en tot actie over te gaan. Regiovisie Huiselijk Geweld en (Kinder)mishandeling Vanuit de Regiovisie Aanpak Huiselijk Geweld werken het Jeugd- en Sociaalwijkteam samen met de ketenpartners aan het voorkomen van huiselijk geweld en het zo snel mogelijk stoppen ervan. Zie het programma Sociaal Domein voor de resultaten die in 2023 vanuit het lokale plan van aanpak "Samenwerken aan een veilig thuis voor iedereen" zijn behaald. Verandering gemeentelijke Crisisbeheersing De regionale crisisorganisatie bestaat uit de hulpverleningsdiensten (brandweer, politie en geneeskundige hulpverlening) en de gemeente (team bevolkingszorg).

Bij een incident moeten zij vanuit hun dagelijkse werkzaamheden snel kunnen omschakelen naar één organisatie die het incident bestrijdt. De gemeente heeft hier medewerkers voor opgeleid. Sinds 2017 hebben alle gemeenten van de Veiligheidsregio Haaglanden de intentie om het huidige systeem van crisisbeheersing binnen de organisatie te veranderen naar een nieuw systeem: het Gemeentelijk Team Incidenten (GTI). Hiermee kan soepeler en monodisciplinair ingegrepen worden bij incidenten. Het huidige systeem van bevolkingszorg sluit minder goed aan bij de praktijk. Zo bleek uit eerder onderzoek dat de multidisciplinaire opschalingsstructuur steeds minder rigide werd toegepast. Waar team Bevolkingszorg in het verleden alleen bij multidisciplinaire incidenten met een duidelijke uitstraling naar de omgeving werd geactiveerd, blijkt nu steeds vaker dat het team Bevolkingszorg ook bij kleinschalige incidenten wordt ingezet waarbij geen multidisciplinaire aanpak nodig is. Hierdoor wijkt bevolkingszorg steeds meer af van haar oorspronkelijke functie.

Openbare Orde en Veiligheid 19

In 2023 zijn we gestart met het implementeren van het GTI. Er zijn concrete functieprofielen opgesteld en de werving van gemeentelijke medewerkers voor het GTI zijn inmiddels gestart. Ondermijning Om ondermijning in Rijswijk te voorkomen en te bestrijden, hebben we in 2023 de eerder ingezette lijn voortgezet, waarbij we samen met de veiligheidspartners gecoördineerd en onder regie van de gemeente hebben gehandeld. De ontwikkeling van de georganiseerde misdaad en ondermijning is zeer dynamisch en wordt daarom nauwlettend gemonitord. Om de aanpak van ondermijning effectief te houden bij veranderingen moet de (interne en externe) informatiepositie op orde zijn en blijven. Om een beeld van de (georganiseerde) criminaliteit te krijgen, wordt door middel van onderzoek informatie verzameld en geanalyseerd. Het daarmee ontstane criminaliteitsbeeld vormt de basis voor de juiste inzet van instanties en middelen. Hiervoor zijn we nieuwe werkvormen en samenwerkingsverbanden aangegaan met de veiligheidspartners. Zo komt een analist vanuit het RIEC de gemeente een half jaar lang versterken. Begin 2023 hebben we integrale acties uitgevoerd bij een doorlichting van branches in de Plaspoelpolder. Hier zijn enkele misstanden aangetroffen en aangepakt. Zo werd 25 kilo ketamine aangetroffen en hebben we een bedrijf dat nep- merkartikelen verkocht opgedoekt.

Ook werden er overtredingen van het bestemmingsplan vastgesteld. In 2023 hebben we met name aandacht gevraagd voor het anoniem melden van ondermijning via Meld Misdaad Anoniem. Ook is er een gemeentelijk meldpunt voor ondermijning ingericht. Tijdens de Week van de Veiligheid hebben we Rijswijkse bewoners bewust gemaakt van ondermijning en het (anoniem) melden hiervan. Eind november was er een bijeenkomst voor ondernemers uit de vastgoedsector. In de laatste drie maanden van 2023 is er een campagne geweest over crimineel misbruik van vastgoed. Dealbreakers Om jonge aanwas in de (georganiseerde) misdaad te voorkomen, zijn we in september 2023 gestart met het project Dealbreakers. In dit project krijgen leerlingen lessen om hen weerbaar te maken tegen (drugs)criminaliteit. Docenten krijgen les over signalen waar ze op kunnen letten als een leerling actief is in (drugs)criminaliteit. Signalen die hieruit voortkomen worden besproken in al bestaande overleggen tussen onze ketenpartners, zoals het Veiligheid In en Rond Scholen (VRIS) overleg. Verbeteren en borgen van de inrichting van de BIBOB processen De aanstelling van een Bibob-Coördinator (een van de adviezen uit de bestuurlijke weerbaarheidsscan en de werkgroep Afstemming van het RIEC) heeft tot een actualisatie van het Bibob-beleid geleid. Zo kunnen we nu de volledige reikwijdte van de wet in beleid en uitvoering benutten.

Voor het onderzoek zijn de noodzakelijke in- en externe contacten gelegd en administratieve maatregelen getroffen. Doordat de andere afdelingen zijn meegenomen in de actualisatie van het beleid, hebben we ook de eerste stappen gezet in een organisatie brede bewustwording van het Bibob instrument. Naast de (bestaande) Bibob toetsen in de horeca zijn in 2023 inmiddels ook drie Bibob-toetsen gedaan op het gebied van vastgoed. Inspectie Toezicht bijzondere wetten Wij vinden het belangrijk dat Rijswijk een leefbare, betaalbare, duurzame en gezonde stad is en blijft. De bebouwde omgeving is veilig, leefbaar en tast de gezondheid niet aan. Wij zorgen ervoor dat het oprichten, slopen of wijzigen van gebouwen voldoet aan de regels en procedures van (nieuwe) landelijke en lokale wet- en regelgeving (Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen). Wij doen dat betrouwbaar, professioneel en servicegericht. Het leefmilieu beschermen wij tegen

Openbare Orde en Veiligheid 20

aantasting van milieubelastende activiteiten. Daarbij is het beperken van overlast voor de omgeving een belangrijk aandachtspunt. Als voorbereiding op de nieuwe Omgevingswet en samenhangend de Wet kwaliteitsborging hebben we in 2023 werkprocessen opgezet waarin integraal wordt gewerkt en het team voldoende toegerust is op de komst van deze Omgevingswet. Daarbij hebben we ingezet op de speerpunten: 1. ICT: zorgen dat de systemen en formats voldoen aan de omgevingswet; 2. bewustwording: zorgen voor voldoende kennis en bewust worden van een andere wijze op (samen)werken, houding en gedrag; 3. procesvorming: vastleggen van werkprocessen tussen de teams en ketenpartners om te komen tot een effectieve uitvoering. We hebben gewerkt aan nieuw handhavingsbeleid (vaststelling in 2024) op de onderdelen Vergunningen, Toezicht en Handhaving. De toezichtstaken milieu of taken van andere disciplines die raakvlakken hebben met milieu zijn opgenomen in de jaarlijkse werkplannen van de Omgevingsdienst Haaglanden. De toezichthouders bijzondere wetten werken efficiënt samen binnen de taken van toezicht en advisering als het gaat om de regels van Algemene Plaatselijke Verordening.

Daarbij is er extra aandacht op de aanwezigheid van een leidinggevende in een horeca- of slijtersbedrijf en werken ze nauw samen met de boa’s in de controle op de naleving van de Alcoholwet (verstrekken van drank aan minderjarigen en wederverstrekking). Met het toezicht op openbare inrichtingen bevorderen we de kwaliteit van bedrijven en beogen we de negatieve effecten zoveel mogelijk tegen te gaan. Daarbij steken we in op een veilig verloop bij evenementen en horeca en het tegengaan en beperken van hiermee gepaard gaande overlast. Toezicht openbaar gebied en parkeren (Handhaving) Onze huidige aanpak op overlast, kleine ergernissen die de leefbaarheid aantasten in de openbare ruimte (afval, verkeer, hondenbeleid) en sporen van strafbare feiten binnen de openbare ruimte hebben we verder voortgezet. Handhavers en toezichthouders hebben primair een handhavende en toezichthoudende functie en stellen zich dienstbaar op. In eerste instantie spreekt de handhaver of toezichthouder burgers aan om gedrag te corrigeren maar tegelijk moet van meet af aan duidelijk zijn dat er sancties kunnen volgen als dat gedrag niet wordt bijgesteld. De handhaver of toezichthouder kiest daarbij uit een reeks van onderling samenhangende strategieën – informeren, adviseren, waarschuwen, sanctioneren – die oplopen in de mate waarin zij een ingrijpend karakter hebben. 1.

Er zijn twee boa’s geworven die zich specifiek gaan richten op ondermijningszaken en het toezicht op het digitaal opkopersregister. Ook is er een boa’s speciaal voor bijzondere wetten/ pandbrigade aangenomen; 2. in 2023 is de formatie van het parkeertoezicht uitgebreid om deze op het juiste niveau te brengen. Hiermee is het team voldoende toegerust om adequaat de parkeerregulering te handhaven. De Rijswijkse pandbrigade De woningmarkt staat onder grote druk. Dit leidt tot diverse misstanden zoals oneigenlijk gebruik van woningen en panden en achterstallig onderhoud. Om deze misstanden op te sporen en aan te pakken, is structureel extra geld uitgetrokken voor een Rijswijkse pandbrigade. In 2023 hebben we alle voorbereidingen getroffen en de processen ingericht. We zijn gestart met het werven van medewerkers. Ook hebben we een meldpunt opgericht waar huurders (inclusief arbeidsmigranten), woningzoekenden, omwonenden en anderen, kosteloos en indien gewenst anoniem, terecht kunnen met signalen en klachten over panden en woningen.

Openbare Orde en Veiligheid 21

Wat heeft het gekost? Exploitatie (bedragen x € 1.000)

1100 Openbare Orde en Veiligheid Saldo 1200 Brandweer Saldo 1201 Rampenbestrijding Saldo Programmatotalen

1.809

Gewijzigde Afwijking Realisatie raming (+ = 2023 2023 voordeel) 2.784 2.915 2.896 19

-1.809 5.399

-2.784 5.678

-2.915 5.740

-2.896 6.187

19 -447

-5.399 51 9 -42 7.259 9 -7.250

-5.678 98

-5.740 108

-98 8.559

-108 8.763

-8.559

-8.763

-6.187 78 20 -59 9.161 20 -9.141

-447 30 20 50 -398 20 -378

Realisatie 2022

Openbare Orde en Veiligheid Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Saldo

Primitief 2023

Het verschil tussen de begroting (na wijziging) en het werkelijke saldo van baten en lasten is € 378.000 nadelig. De belangrijkste afwijkingen zijn de volgende: 1200 Brandweer Lasten nadeel € 447.000 De werkelijke lasten voor de FLO (Functioneel Leeftijd Ontslag), zijn ondanks de bijstelling van 113.000 in de 1e halfjaarrapportage, nog hoger uitgevallen. Daarnaast zijn er ook hogere kosten gemaakt voor de RVU (Regeling Vervroegd Uittreden). Investeringen

Investering (bedrag x € 1.000) Vervangen brandkranen 2023 Eindtotaal

Begr.Lasten Werk.Lasten 20 14 20 14

Saldo lasten Begr.Baten Werk.Baten 6 6

Saldo baten

Openbare Orde en Veiligheid 22

Verkeer en Vervoer Wat wilden we bereiken? Visie op het programma De groei van onze stad en regio, en de mobiliteit, vraagt om een mobiliteitstransitie. De opgave voor Rijswijk op het gebied van mobiliteit is het vinden van een nieuw evenwicht tussen bereikbaarheid, leefbaarheid en veiligheid in een stad die groeit. Dit kan door het mobiliteitssysteem én de mobiliteitskeuzes te veranderen. Dit noemen we de mobiliteitstransitie. Een samenhangend pakket van maatregelen is nodig waarmee om de bereikbaarheid veilig te stellen en waarmee de leefbaarheid en veiligheid van Rijswijk wordt verbeterd. Een gedeelte van dit pakket zal voortbouwen op reeds bekende investeringen en beheer & onderhoud en een gedeelte zal komende jaren nieuw opgenomen worden. In het laatste kwartaal van 2021 is het Mobiliteitsprogramma Rijswijk door de raad vastgesteld, met een vooruitblik naar 2040. Dit wordt in 2023 verder uitgewerkt in een Mobiliteitsstrategie en een Uitvoeringsagenda 2030 met investeringsopgaven.

Deze documenten vormen de basis voor nieuw beleid en investeringen in de komende jaren en worden verwerkt in de reguliere meerjarenbegroting, in de investeringsbegroting met een scope van vijftien jaar en het jaarlijkse Programma Verkeer en Vervoer In het Mobiliteitsprogramma vormen 7 uitgangspunten de leidraad voor beleid en investeringen: Uitgangspunt 1: we maken de stad samen met de bewoners en de ondernemers Uitgangspunt 2: we stellen de mens centraal Uitgangspunt 3: we verdelen de mobiliteitsbehoefte over de verschillende vervoerssoorten Uitgangspunt 4: we kiezen een gebiedsgerichte aanpak Uitgangspunt 5: we gebruiken gebiedsontwikkeling als vliegwiel Uitgangspunt 6: we maken gebruik van innovaties en experimenten Uitgangspunt 7: we doen het samen met de regio Beleidsindicatoren Onderstaande indicatoren worden niet jaarlijks vastgelegd, waardoor in de kolom realisatie 2023 geen cijfers zijn opgenomen. Indicator Lengte aangelegd fietspad in asfalt/comfortklinkers in meters Aantal nieuwe schoolzones per jaar bij bestaande en nieuw tevestigen basisscholen Aantal (semi) openbare e-laadpunten Aantal fietsklemmen in openbare (bewaakte) stallingen en bij OV haltes

Begroting 2023 500 3

Realisatie 2023

140 800

Wat hebben we er voor gedaan? Verkeer en Vervoer Mobiliteitsstrategie

Verkeer en Vervoer 23

In 2023 is het mobiliteitsprogramma 2040 uitgewerkt en op basis hiervan heeft de gemeenteraad het Fietsplan 2040 vastgesteld. Dit omschrijft een brede aanpak en maatregelen op gebied van infrastructuur, gedrag en verkeersveiligheid om het fietsen in Rijswijk te verbeteren en aantrekkelijker te maken. Tevens waren er een aantal ontwikkelingen in de deelmobiliteitsmarkt die ervoor hebben gezorgd dat we een samenwerking met omliggende gemeenten zijn gestart. Zo is de deelmobiliteit op een goede manier gemeentegrens overschrijdend gemaakt. Bij station Rijswijk zijn, om overlast te beperken, een aantal deelscooterparkeervakken aangelegd. Fietsvoorzieningen en routes Er is verder gewerkt aan goede fietsvoorzieningen. Op het bedrijventerrein Broekpolder zijn in het kader van groot onderhoud fietsstroken en plateaus aangebracht om het fietsen naar het werk te stimuleren en de verkeersveiligheid te bevorderen. Daarnaast zijn voor een aantal infrastructuurprojecten de voorbereidingen zo goed als afgerond. Oversteekbaarheid en verbindingen verbeteren We hebben de oversteekbaarheid voor fietsers en voetgangers verbeterd bij de oversteken van de Koopmansstraat en Van Benthemlaan bij de Limpergstraat en bij de kruising Burg. Elsenlaan en Handelskade.

De geplande verbeteringen van de verkeersveiligheid en oversteekbaarheid van de kruising Prinses Beatrixlaan en Terras van Sion zijn, in verband met de werkzaamheden van WarmtelinQ, uitgesteld naar 2024. Verkeersveiligheid Samen met de scholen en kinderopvanglocaties hebben we gewerkt aan een veilige inrichting van de schoolzone in het Rembrandtkwartier. De schoolzone is met Nijntjes zichtbaar gemaakt en we hebben met ouders en kinderen gecommuniceerd om het verkeer bij de scholen veiliger te maken. Bij een aantal kruisingen zijn de voorrangsregels aangepast om de veiligheid voor de fietsers te verbeteren. Hier gaat het om de kruisingen van de Steenvoordelaan met de Henri Ter Hallsingel en met het Wethouder Hillenaarplantsoen. Vanwege de volledige openstelling van de Laan van Sion hebben we veel gesproken over, en gestudeerd op de verkeersveiligheid van de Van Rijnweg en een mogelijke afsluiting voor autoverkeer. De raad heeft besloten om niet voor deze afsluiting te kiezen maar in te zetten op het verminderen van het sluipverkeer en het verbeteren van de verkeersveiligheid. Vanwege de werkzaamheden (en bijhorende omleidingen) van WarmtelinQ op de Beatrixlaan zijn in overleg met de bewoners van de Presidentenbuurt drempels gelegd om sluipverkeer te verminderen. De Politie heeft diverse handhavingsacties (snelheid) uitgevoerd, onder ander op de Huis te Landelaan.

De flitspalen op de kruising Steenvoordelaan/Generaal Spoorlaan zijn inmiddels geplaats. De flitspalen op de kruising Prinses Beatrixlaan/Laan van ’t Haantje zijn nog niet geplaatst omdat het project WarmtelinQ nog niet is afgerond. In 2023 hebben we ook een aantal verkeersveiligheid-campagnes uitgevoerd: MONO, Ken je Limiet, Wij gaan weer naar school (met oa een kleurplaatwedstrijd), Licht Aan!, Zomer BOB, Doortrappen voor senioren en Fietsexamen. Meekoppelkansen A4 Haaglanden - pauzering verbreding rijksweg A4 De komende jaren zijn we belanghebbende bij de duurzame inpassing van de nieuwe wegdelen op de zogeheten A4 Passage van Rijkswaterstaat. De A4 is een economische belangrijke toegang, maar

Verkeer en Vervoer 24

snijdt de stad ook fysiek doormidden. In 2020 werd een Bestuursovereenkomst Meekoppelkansen A4 Haaglanden afgesloten met het Rijk en Rijkswaterstaat. Als gevolg van deze afspraak is in de begroting een investering vrij gemaakt voor het verminderen van de barrière van de snelweg voor langzaam verkeer en een bijdrage aan twee viaducten: een voor verbindingen van langzaam verkeer en een voor ecologie (Van Rijnweg en Wilhelminapark). In 2023 heeft het ministerie van IenW besloten deze verbreding van de A4 voor onbepaalde tijd uit te stellen. Dit kan consequenties hebben voor de mogelijke reconstructie van het viaduct Van Rijnweg over de A4 en het door het Rijk nakomen van de afspraken uit de Bestuursovereenkomst. Om de verkeerseffecten van dit besluit voor onbepaalde tijd te mitigeren, hebben we samen met MRDH gekeken naar compenserende maatregelen op regioniveau. Verkenning herinrichting Geestbrugweg -oversteek Haagweg-entree Oud-Rijswijk In overleg met de omgeving van de Geestbrugweg, kruising Haagweg, Herenstraat/ Willemstraat is in co-creatie gewerkt aan een schetsontwerp voor de herinrichting van deze straten. Dit is in het voorjaar van 2023 afgerond. In het uiteindelijke schetsontwerp van de Geestbrugweg en oversteek Haagweg krijgen fietsers meer ruimte op een vrijliggend fietspad. Ook worden de voetpaden verbreed en krijgen de straten een meer groene uitstraling.

Voor de Herenstraat/ Willemstraat is een voorlopig ontwerp opgesteld met uitgangspunten. Een verdere– meer integrale – uitwerking volgt. Om stapsgewijs te komen tot een gedragen plan voor de herinrichting, doen we dit samen met bewoners en de winkeliersvereniging. Bereikbaarheid CID-Binckhorst e.o. Medio 2023 is de verkenningsfase van het project Bereikbaarheid CID-Binckhorst afgerond: het voorkeursalternatief is vastgesteld en de Bestuursovereenkomst (BOK) is getekend. Dit is in de raadsvergadering van 1 juni 2023 bekrachtigd (inclusief aangenomen moties en één amendement). Daarna is de planning- en studiefase van het project gestart, waarin het voorkeursalternatief en flankerende mobiliteitsmaatregelen nader worden uitgewerkt. Dit is conform de inrichtingsuitgangspunten welke door de raad zijn vastgesteld. Prinses Beatrixlaan De gemeente Rijswijk zet in op een duurzame toekomst van de Prinses Beatrixlaan. Het huidige verkeer op de Prinses Beatrixlaan zorgt voor filevorming en een lagere oversteekbaarheid en daarmee ook tot een verslechterde bereikbaarheid van Rijswijk. Het vele verkeer zorgt daarnaast voor een slechte luchtkwaliteit, geluidsoverlast en leefbaarheid in de directe omgeving.

In 2023 stond het project “Bovengronds Verstedelijkingsontwerp Beatrixlaan” (een fysiek en flankerend pakket aan maatregelen) en de afstemming met de projecten WarmtelinQ, A4 passage en Bogaard stadscentrum centraal. Vooralsnog heeft dit nog niet geleid tot een ontwerp voor de prinses Beatrixlaan dat de beoogde doelstellingen waar kan maken. We zijn in nauw contact met onze partners (de MRDH en gemeente Den Haag) op zoek naar verbeteringen in het huidige ontwerp en alternatieve oplossingen. De uitkomsten hiervan wegen we af tegen de lange termijn wens van Rijswijk om een tunnel aan te leggen. Parkeerbeleid We zijn volop in ontwikkeling en dat betekent dat ook het parkeerbeleid mee moet ontwikkelen. De komende jaren staan er veel (woning)bouwprojecten op de planning die invloed gaan hebben op parkeren. In goed overleg met interne en externe partners is in 2023 gewerkt aan een toekomstbestendig parkeerbeleid met een logische en eerlijke verdeling van de schaarse ruimte. De strategische richtlijnen uit de mobiliteitsstrategie vormen de basis voor de te vernieuwen Parkeernormennota en de Kadernota Parkeren. Op het gebied van elektrisch laden hebben we stappen gezet. Zo hebben we een laadpalenstrategie ontwikkeld. Deze is afgestemd op toekomstige behoeften en vastgesteld door de gemeenteraad.

Verkeer en Vervoer 25

Daarnaast zijn de beleidsregels voor parkeervergunningen aangescherpt, zodat deze beter aansluiten op de praktijk. Parkeervergunningen Het uitgiftebeleid en de prijsstelling van parkeervergunningen hebben een relatie met het mobiliteitsbeleid, deelmobiliteit en gebiedsontwikkelingen (parkeernormen). Het uitgiftebeleid kan mede helpen om de leefbaarheid en bereikbaarheid te verbeteren. In 2023 hebben we het uitgiftebeleid van parkeervergunningen herzien en aangepast. Dit betekent dat vanaf 1 januari 2024 een progressief tarief van kracht is en dat er per woonadres een maximum aantal bewonersvergunningen geldt. Ontwikkelingen parkeersituatie in (buur)gemeente Ons uitgangspunt is “de juiste parkeerder op de juiste plek”. Hiervoor meten we regelmatig de parkeerdruk in onze gemeente. Ook in 2023 hebben we zo’n meting uitgevoerd. De resultaten gaven geen directe aanleiding tot het wijzigen van de parkeerregulering. Ieder jaar stemmen we af met onze aanliggende gemeenten. Hieruit blijkt dat er in Den Haag ontwikkelingen plaatsvinden die naar verwachting van grote invloed zijn op de parkeersituatie in Rijswijk. We hebben een proactieve benadering nagestreefd en een raadsvoorstel ingediend. Scanoplossing parkeerregulering Om uitvoering te geven aan ons parkeerbeleid maken we gebruik van een scanoplossing. In 2023 is een Europese aanbesteding uitgevoerd om een nieuwe partij aan te trekken.

Deze innovatieve oplossing omvat een geavanceerde scanauto, een backoffice voor de beoordeling van scanfoto's, een backoffice voor rapportage- en kwaliteitscontrole en een mobiele app voor het opvolgen van potentiële overtreders op straat. Deze implementatie vervangt onze vorige scanoplossing, die we sinds 2019 gebruikten voor de parkeerhandhaving. Het hoofddoel van deze aanbesteding was om de parkeerketen verder te professionaliseren. Hierbij zijn ook verschillende subdoelen geformuleerd, zoals onder andere handhaven op basis van een individuele parkeervakkenkaart (voor een nauwkeurigere en efficiëntere handhaving) en het verwerken van de reguleringstijden in de oplossing (handmatige bediening is niet meer noodzakelijk en het risico op foutieve naheffingen wordt kleiner). Fietsparkeervoorzieningen De gemeente Rijswijk investeert in goede, veilige en voldoende fietsparkeervoorzieningen. De pop-up fietsenstalling in Oud-Rijswijk heeft een structureel karakter gekregen en is daarmee ook onderdeel van de overeenkomst met ‘Fietsenwacht’. In de uitwerking van de herinrichting Herenstraat, wordt een eventuele definitieve inrichting van een fietsenstalling in het winkelgebied meegenomen. In 2023 hebben we een proef uitgevoerd waarbij inwoners bij bestaande (woon)complexen een fietsvlonder konden aanvragen.